Mô hình phát triển khu vực ven đô các thành phố lớn tại Việt Nam
MOÂ HÌNH PHAÙT TRIEÅN KHU VÖÏC VEN ÑOÂ
CAÙC THAØNH PHOÁ LÔÙN TAÏI VIEÄT NAM
KTS. PHAÏM THò NHAÂM*
ThS.KTS. NgUyEÃN THò HOàNg DIEäP - VIUP
Some development models of suburban areas of major cities in Vietnam
Currently, in the major cities of Vietnam and developing countries, an imbalance is increasing between urban and suburban
rural areas in the process of industrialization and urbanization. This imbalance is most evident in the incomes of people in
urban and suburban rural areas. Farmers do not want to work in agriculture. The imbalance between urban and rural areas is
also manifested in separation between economic and social development. There is a lack of a model development strategy to
transform the economic structure in rural areas associated with urbanization. In fact, in Vietnam, cities directly under the Central
Government such as Hanoi, Ho Chi Minh City, Da Nang, Hai Phong, Can Tho, the first class cities in the period of 2010-2020
tend to expand their space from the urban core to the periphery. The suburbs of major cities are often the focal point for linking
production and trade activities between urban and rural markets, providing raw materials and labor for the urban areas, which
are the focal points for the technical cooperation of urban areas as well as regional socio-economic infrastructures, serve as a
bridge to connect central urban with other satellite urban in big urban areas. Currently, suburban areas of Vietnam’s major urban
centers are lacking in management orientations and tools for the transition from rural to urban areas. This article analyzes the
models that have been developed in suburban rural areas in big cities in our country with the desire to help cities find the most
optimal development model, solving problems. integration of urban and rural planning together. Urban development entails rural
development around it, where there is great endogenous potential.
ieän nay ôû cacù thaønh phoá lônù cuûa Vieät Nam vaø caùc nöôùc ñang phaùt trieån, ñang dieãn ra söï maát caân ñoái ngaøy caøng taêng
giöõa thaønh thò vaø noâng thoân ven ñoâ trong quaù trình coâng nghieäp hoùa vaø ñoâ thò hoùa. Söï maát caân ñoái naøy theå hieän roõ nhaát
H
trong thu nhapä cuûa ngöôøi danâ ôû thaønh thò vaø ôû noâng thonâ ven ñoâ. Ngöôiø noâng daân khonâ g muoán laøm vieäc trong nganø h
noâng nghieäp. Maát caân ñoái giöõa ñoâ thò vaø noâng thoân coøn theå hieän ôû söï phaân caùch trong phaùt trieån kinh teá vaøxaõ hoäi. Ngöôøi ta thieáu
moät chieán löôïc phaùt trienå moâ hình ñeå chuyeån ñoåi cô caáu kinh teá ôû noâng thoân gané vôùi quaù trình ñoâ thò hoùa.
Treân thöïc te,á taïi Vieät Nam, caùc thaønh phoá tröïc thuoäc Trung öông nhö Haø Noiä, TP.HCM, Ñaø Nanü g, Haûi Phoøng, Caàn Thô, caùc ñoâ
thò loaïi I trong giai ñoaïn 2010-2020 coù xu höônù g môû roäng khoâng gian töø trung taâm loõi ñoâ thò ra ngoaïi vi. Khu vöcï ven caùc thaønh
phoá lôùn thöônø g laø ñaàu moái gané keát hoaït ñoäng saûn xuaát, thöông maïi giöõa hai thò tröôøng ñoâ thò - noâng thoân, cung caáp nguyeân lieäu,
lao ñoäng cho ñoâ thò, laø nôi boá trí caùc ñaàu moái HTKT cuûa ñoâ thò cunõ g nhö caùc coâng trình haï taàng kinh teá - xaõ hoiä vuøng, laø caàu noái
lieân keát ñoâ thò trung taâm vôùi caùc ñoâ thò veä tinh khaùc trong vuøng ñoâ thò lôùn. Hienä nay, khu vöïc ngoaïi thaønh caùc ñoâ thò lôùn Vieät Nam
ñang thieáu caùc ñònh höôùng vaø coâng cuï quaûn lyù cho giai ñoaïn quaù ñoä chuyeån ñoiå töø noâng thonâ leân ñoâ thò.
Baøi vieát naøy phaân tích caùc moâ hình ñaõ vaø ñang phaùt trieån taïi khu vöïc noâng thonâ ven ñoâ taïi caùc thaønh phoá lôùn ôû nöôùc ta vôùi mong
muoán, coù theå giuùp caùc ñoâ thò tìm ra moâ hình phatù trieån toái öu nhaát, giaûi quyeát vaán ñeà loàng ghepù giöõa quy hoacï h ñoâ thò vaø noâng
thoân vôùi nhau. Söï phaùt trieån cuûa ñoâ thò keùo theo söï phaùt trieån cuûa noâng thoân xung quanh no,ù nôi coù tieàm nanê g noäi sinh lôùn.
SË103+104 .2020
56
≥ ki’n Chuy™n gia & Nhµ qu∂n l˝
Caùc moâ hình
khoaûng 8-10m2. Xaõ Voõng La coù 60% ñaát chuyeån ñoåi cho khu coâng
nghieäp Thaêng Long. Ñaát noâng nghieäp coøn laïi moät soá ít bò boû hoang
do uùng luït vì chöa quy hoaïch ñöôïc keânh möông noäi ñoàng.
1. Moâ hình khu coâng nghieäp (KCN) vaø laøng ngheà
a) Moâ hình KCN vaø nhaø ôû coâng nhaân
KCN: Coâng nghieäp hoùa vaø hieän ñaïi hoùa ôû Vietä Nam mang yù nghóa
quan troïng chuyeån bieán töø xaõ hoiä noâng nghieäp sang coâng nghieäp,
hoäi nhaäp vôùi xu theá toaøn caàu, goùp phaàn hình thanø h caùc khu ñoâ thò
môùi vaø ra ñôøi caùc KCN, khu cheá xuaát ôû caùc khu vöïc ven ñoâ, nhanh
choùng thay ñoåi boä maët cuûa caùc thaønh phoá. Tuy nhieân, vieäc phaùt
trieån caùc KCN vôùi soá löôïng lôùn ñang gaây ra nhieàu thaùch thöùc, nhaát
laø thaùch thöùc veà moâi tröôøng.
Kinh teá ñòa phöông ñöôïc ñònh höôùng chuyeån ñoåi sang cung caáp
dòch vuï cho khu coâng nghieäp vaø cung caáp coâng nhaân cho khu coâng
nghieäp (tuy vôiù soá löôïng ít - chæ coù khoaûng 200 lao ñoäng ñòa phöông
laøm vieäc trong khu coâng nghiepä ). 25% GDP cuûa xaõ phuï thuoäc vaøo
vieäc cung caáp dòch vuï cho lao ñonä g cuûa KCN. Tieàn ñeàn buø ñaát ñai
65 trieäu/saøo cuûa ngöôøi daân ñòa phöông ñöôïc ñaàu tö vaøo nhaø troï,
quaùn aên, dòch vuï cho coâng nhanâ KCN. Trong ño,ù cung caáp nhaø troï
gaàn nhö laø sinh keá duy nhaát cuûa nhieàu hoä (200/1.500 hoä).
Vaän haønh caùc KCN laøm thay ñoiå caáu truùc lanø g xoùm xung quanh.
Ngöôøi daân nhaäp cö môùi caàn hoaø nhaäp vôùi coäng ñoäng cö daân cuõ
trong khu vöïc quanh KCN. Söï phaùt trieån nhanh choùng cuûa caùc
KCN gaây ra nhöõng taùc ñoäng xaáu tôùi moâi tröôøng. Khoaûng 20% nöôùc
thaûi töø caùc KCN ñöôïc xaû thaúng ra nguoàn tieáp nhaän maø khoâng coù baát
kì moät bieän phaùp xöû lyù naøo, gaây neân oâ nhieãm naëng neà nöôùc beà maët
cuõng nhö heä sinh thaùi taàng saâu vaø taïo ra nhöõng tacù ñoäng tieâu cöïc
tôùi noâng nghieäp, thuûy saûn vaø nguoàn nöôùc sinh hoaït. Löôïng chaát thaûi
raén (CTR) ñang ngaøy caøng taêng taïi caùc KCN, trong ñoù CTR nguy
haïi chieám tôùi 20%. Vieäc thu gom, vanä chuyeån, taùi cheá vaø taùi söû duïng
CTR töø KCN coøn nhieàu haïn cheá. OÂ nhieãm khoâng khí chuû yeáu laø do
caùc doanh nghieäp söû duïng nhöõng coâng ngheä laïc haäu vaø khoâng coù
heä thoáng xöû lyù khí thaûi. Toån thatá kinh teá haøng namê cuûa ngöôøi daân
soáng trong khu vöïc chòu aûnh höôûng bôûi caùc KCN thöôøng cao hôn
3,5 laàn khu vöïc khonâ g chòu aûnh höôûng.
Nhaø troï - moâ hình laøng xaõ nonâ g nghieäp sang laøng xaõ dòch vuï
Xu theá vaøi naêm gaàn ñaây, vuøng ven ñoâ Haø Noäi vaø TP.HCM chuyeån töø
saûn xuaát coâng nghieäp thaâm duïng lao ñoäng sang conâ g nghieäp coù giaù
trò gia taêng cao, seõ taùc ñoäng ñená caáu truùc khonâ g gian vaø moái quan
heä giöõa KCN vôùi khu vöïc daân cö xung quanh. Ñònh höôùng phaùt trieån
coâng nghieäp ñaët ra yeâu caàu caáp thieát ñoái vôùi Vietä Nam, phaùt trieån
caùc ngaønh kinh teá thaân thieän vôùi moâi tröôøng, giaûm phaùt thaûi khí nhaø
kính vaø öùng phoù vôùi bieán ñoåi khí haäu, trong ñoù xaây döïng vaø phaùt
trieån moâ hình KCN sinh thaiù nhaèm ”xanh hoùa saûn xuaát”.
Hình 1: Nhaø troï xung quanh KCN
Gaén vôùi caùc khu cuïm coâng nghiepä laø moâ hình nhaø ôû cho coâng nhaân
KCN thaønh 2 nhoùm laø nhaø troï do tö nhaân cung caáp vaø khu nhaø ôû xaõ
hoäi do doanh nghieäp cung caáp.
Nhaø troï khoâng coù ñaày ñuû tieän nghi vaø dòch vuï nhöng coù theå söû duïng
caùc tieän nghi vaø dòch vuï naøy cuûa thoân laøng, ñoâ thò laân caän, ôû moät
möùc ñoä naøo ñoù. Caùc ñieàu kieän veà moâi tröôøng nhö thoâng gioù, chieáu
saùng vaø veä sinh, chaát löôïng coâng trình nhaø ôû raát thaáp keùm.
Caùc KCN xung quanh Haø Noäi vaø TP.HCM coù tyû leä laáp ñaày khaù cao.
Giai ñoaïn 2005-2010, caùc KCN Haø Noäi vaø TP.HCM tuyeån duïng lao
ñoäng giaûn ñôn, neân nhu caàu nhaø ôû coâng nhaân ratá lôùn. Giai ñoaïn
naøy, haàu heát caùc KCN khoâng coù nhaø ôû daønh cho coâng nhaân, vaø
coâng nhaân thöôøng thueâ nhaø troï taïi caùc thoân lanø g gaàn KCN. Ví duï:
caùc KCN Quang Minh, Thaêng Long II. Khaûo saùt cuaû Thôøi baùo kinh
teá 2009 ôû 2 KCN vuøng ven ñoâ Haø Noäi laø KCN Bacé Thaêng Long vaø
KCN Quang Minh cho thaáy trong soá 737.500 coâng nhaân taïi caùc
khu coâng nghieäp, khu cheá xuaát taïi Haø Noäi, 70% laø ngöôøi lao ñoäng
nhaäp cö. Xuaát phaùt ñieåm cuûa hoï thöôøng töø nhönõ g hoä laøm ruonä g
thieáu ñaát hoaëc coù thu nhaäp thapá ôû khu vöïc noâng thoân. Phaàn lôùn
coâng nhaân lao ñoäng nhaäp cö thueâ nhaø ôû troï. Moät maët do khoâng phaûi
coâng ty naøo cuõng coù kyù tuùc xaù cho coâng nhaân. Matë khaùc, thôøi gian
ca kíp cuõng khieán coâng nhaân khonâ g caûm thaáy thoaiû maùi vôùi noäi quy
trong kyù tuùc xaù. Hai hoaëc ba conâ g nhaân chung nhau moät phoøng troï
Khu nhaø ôû coâng nhaân
Nhaø ôû cuûa conâ g nhaân KCN giai ñoaïn gaàn ñaây ñaõ ñöôïc Chính phuû
chæ ñaïo thöïc hienä vaø ñaõ ñöôïc ñapù öùng bôûi chính caùc doanh nghieäp
kinh doanh haï taàng KCN hoaëc cacù doanh nghieäp saûn xuaát trong
KCN vaø caùc nhaø troï cuûa tö nhanâ thueâ khaù töôm taát, tuy chöa ñaùp
öùng yeâu caàu veà dieän tích ôû toái thieåu. Sau quaù trình ñoâ thò hoùa, NÔXH
cho coâng nhaân seõ khoâng coøn laø vaná ñeà xaõ hoäi caáp thieát nöõa bôûi beân
caïnh ñoù luùc nayø ñaõ coù nguoàn cung doài daøo veà nhaø troï cho thueâ vôùi
ñieàu kieän sinh hoaït khaù toát. Coù theå thaáy tình hình nhö vaäy ôû khu vöïc
TP.HCM vaø phía Nam tænh Bình Döông. Taïi xaõ Kim Chung, Ñoâng
Anh, Haø Noäi, UBND TP Haø Noäi ñaõ xaây döïng khu nhaø ôû coâng nhaân
thí ñieåm naèm ganà KCN vaø ñaõ thaønh coâng trong vieäc thuùc ñaåy ñoâ thò
hoùa ôû khu vöïc naøy.
SË103+104 .2020
57
Heä thoáng haï tanà g xaõ hoiä saün coù ôû caùc thoân laøng laân caän coù vai troø
quan troïng trong vieäc hoã trôï hoatï ñoäng haøng ngayø cuûa coâng nhanâ ,
vaø cuõng giuùp caiû thieän ñieàu kienä soáng cuûa ngöôiø lao ñoäng, ngoaøi ra,
coøn goùp phaàn vaøo söï phaùt trienå beàn vöõng cuûa khu vöïc. Trong moät
soá tröôøng hôïp, caùc kyù tuùc xaù naèm beân trong KCN cuõng cung caáp
moät soá dòch vuï thöông maïi vaø giaiû trí cho coâng nhanâ . Tuy nhieân, quy
moâ vaø tính ña danï g cuûa caùc dòch vuï naøy coøn khaù hanï cheá so vôùi caùc
thoân laøng laân caän.
chuû yeáu döïa vaøo neàn taûng cuûa hoaït ñoäng saûn xuaát noâng nghieäp.
Phaùt trieån du lòch noâng nghieäp keát hôïp nghæ döôõng, coù theå ñöa
noâng nghieäp töø chöùc naêng saûn xuaát ñôn nhaát môû roäng thaønh ña
chöùc naêng nhö saûn xuaát haøng hoaù, baûo veä moâi tröôøng sinh thaùi,
dòch vuï giaûi trí, quaûng baù vaên hoaù…, ñaùp öùng nhu caàu veà vôùi thieân
nhieân, laøm quen vôùi noâng nghieäp, traûi nghieäm nieàm vui nhaø noâng,
reøn luyeän tính caùch, vui chôi giaûi trí… cuûa cö daân thaønh thò. Phaùt
trieån du lòch noâng nghieäp keát hôïp nghæ döôõng laø moät moâ hình caàn
ñöôïc phaùt trieån.
b) Laøng ngheà ven ñoâ
Caùc laøng ngheà baét nguoàn töø hoatï ñoäng saûn xuaát noâng nghieäp, ngö
nghieäp. Laøng ngheà vuøng ven ñoâ hoäi nhaäp vôùi quaù trình ñoâ thò hoaù.
Ñeå phaùt trieån beàn vöõng, caùc ñoâ thò ñaõ coù nhieàu chính saùch thuùc ñaåy
laøng ngheà phaùt trieån gaén vôùi du lòch nhö: goám Batù Traøng, daùt quyø
vaøng baïc Kieâu Kî (huyeän Gia Laâm), luïa Vaïn Phuùc (quaän Haø Ñoâng),
khaûm trai Chuyenâ Myõ (huyeän Phuù Xuyeân), theâu Quaát Ñoäng (huyeän
Thöôøng Tín), maây tre ñan Phuù Vinh (huyeän Chöông Myõ)… Haøng
naêm, thaønh phoá quan taâm ñaàu tö naâng caáp haï taàng giao thoâng,
löôùi ñieän, nöôùc saïch, caûi thienä caûnh quan moâi tröôøng, hình thanø h
ñoäi nguõ thuyeát minh vieân taïi cô sôû; toå chöùc gapë maët ngheä nhanâ ,
thôï gioûi...
a. Trang traïi hoa traùi
Trang traïi hoa traùi laø moät moâ hình khaùc thaønh coâng ôû Vieät Nam.
Ñieån hình ôû Ñonà g Nai laø khu du lòch nhaø vöôøn cuûa oâng Huyønh Ñöùc
Hueä, huyeän Vónh Cöûu, Ñoàng Nai, moät khu du lòch sinh thaùi mang
teân Laøng böôûi Taân Trieàu ñaõ thu huùt khaùch quanh naêm. Ngoaøi ra,
tænh nhö Bình Döông cuõng ñaõ phatù huy ñöôïc theá maïnh du lòch sinh
thaùi cuûa ñòa phöông. Töø thaùng 5 ñeán thaùng 8 haøng naêm laø muøa
traùi caây chín roä, du khaùch khoâng nhöõng ñöôïc taän höôûng khoâng khí
trong laønh cuûa vöôøn caây traùi Bình Döông maø coøn ñöôïc thöôûng thöùc
höông vò thôm ngon cuûa caùc loaïi traùi caây nhö maêng cuït, saàu rieâng,
choâm choâm, mít toá nöõ, vuù söõa. Lôiï theá cuûa vuøng naøy laø ôû saùt caïnh
TP.HCM, chæ cacù h chöøng 20km, coù dieän tích caây aên quaû lôùn trong
khu vöïc mieàn Ñonâ g Nam Boä, laïi bieát keát hôïp vôùi laøng goám vaø caùc
xöôûng saûn xuatá haøng thuû coâng myõ ngheä ñeå laøm du lòch. Do ñoù,
ngöôøi noâng daân ñöôïc höôûng lôïi veà maët kinh teá nhôø moâ hình lieân keát
naøy. Tuy vaäy, caùc dòch vuï vaø sanû phaåm phuïc vuï loaïi hình du lòch
naøy suoát thôøi gian daøi vaãn khoâng coù nhöõng ñoåi môùi, coù theå trôû neân
nhaøm chaùn vôùi du khaùch.
Beân caïnh nhöõng keát quaû khaû quan, caùc laøng ngheà coøn gaëp moät
soá khoù khaên nhaát ñònh. Trong ñoù phaûi keå ñeán voán ñaàu tö coâng
ngheä, môû roäng maët baèng; thieáu löïc löôïng lao ñoäng chaát löôïng cao;
oâ nhieãm moâi tröôøng...
Khoù khaên ôû laøng ngheà
n
Phaàn lôùn laøng ngheà hoaït ñoäng theo kinh nghiemä cha truyeàn con
noái;
b. Du lòch noâng nghieäp
n
n
n
n
Phaàn lôùn caùc cô sôû saûn xuatá vôùi quy moâ nhoû hoä gia ñình;
Tö duy laøm aên manh muùn, nhoû leû;
Thieáu yù thöùc trong an toaøn baûo hoä lao ñoäng;
Chöa coù quy ñònh cuï theå veà hình thöùc toå chöùc ñaïi dieän cho taäp theå
“Du lòch noâng nghieäp” laø moâ hình trong ñoù khaùch du lòch tham
quan vaø tham gia vaøo caùc hoaït ñoäng noâng nghieäp truyeàn thoáng,
khoâng phaù hoaïi, hay laøm giaûm nanê g suaát caây troàng cuûa ñòa phöông.
Khoâng chæ khaùch quoác teá môùi laø ñoái töôïng cuûa loaïi hình du lòch naøy
maø ngay caû ngöôøi daân trong nöôcù cuõng coù theå tham gia, tìm hieåu.
Nhöõng baøi hoïc goùp nhaët ñöôïc trong quaù trình traûi nghieäm seõ giuùp
cho chuyeán du lòch trôû neân boå ích hôn vaø thuù vò hôn cho du khaùch
vaø vieäc ñaàu tö khai thaùc loaïi hình du lòch naøy coù nhieàu tieàm naêng
mang laïi hieäu quaû cao. ÔÛ Vieät Nam, du lòch noâng nghieäp ñaõ xuaát
hieän ôû Sa-Pa (Laøo Cai), Khaùnh Hoøa, Myõ Tho, Vónh Long, Caàn Thô.
Coù theå keå moät soá ñieån hình nhö Khu du lòch “Moät thoaùng laøng ngheà”
taïi Cuû Chi - TP.HCM…
caùc cô sôû cuûa laøng ngheà;
n
Khaû naêng xuùc tieán thöông maïi cuûa laøng ngheà coøn yeáu;
Giaù nguyeân lieuä khoâng oån ñònh.
n
2. Moâ hình trang traïi
Moät trong nhöõng moâ hình phaùt trienå kinh teá ven ñoâ treân thöïc teá phaûi
keå tôùi moâ hình trang traïi. Ñaây laø keát quaû taát yeuá cuûa hoä gia ñình
gaén vôùi saûn xuatá haøng hoùa, laø hình thöùc tieán boä cuûa saûn xuaát noâng
nghieäp. Söï keát hôïp giöõa noâng nghieäp vôùi du lòch, nghæ döôõng (coøn
goïi laø loaïi hình noâng nghieäp du lòch vaø noâng nghieäp nghæ döôõng)
ñang ñöôïc chuù yù phaùt trieån taïi nhieàu ñoâ thò.
Moät moâ hình thanø h coâng khaùc coù theå keå ñeán laø moâ hình Trang traïi
Ñoàng Queâ, Ba Vì, Haø Noäi. Trang traïi Ñoàng Queâ laø moät trong nhöõng
moâ hình khai thacù trang traïi nonâ g nghieäp ñöa vaøo du lòch thaønh
coâng vôùi 70% laø noâng nghieäp. Nôi ñaây hieän nay coøn löu giöõ ñöôïc
nhieàu phong canû h thieân nhieân ñeïp hoang sô, ñòa hình ña daïng vôùi
nuùi ñoài, sonâ g suoái, heä ñoäng, thöïc vaät phong phuù.
Hoaït ñoäng cuûa KKTT chòu söï chi phoái cuûa neàn kinh teá thò tröôøng vaø
tuaân theo quy luaät cung caàu, chapá nhaän caïnh tranh. Moâ hình naøy taïi
Vieät Nam ñaõ phaùt trieån khaù nhieàu taïi Haø Noäi, TP.HCM…
Du lòch noâng nghieäp laø moät loaïi hình du lòch taïo ra saûn phaåm du lòch
phuïc vuï du khacù h chuû yeáu döaï vaøo neàn taûng cuaû hoaït ñoäng saûn
xuaát noâng nghieäp.
Vuøng noâng thonâ vôùi nhöõng lanø g queâ coå kính, nhöõng caùnh ñoàng baùt
ngaùt, phì nhieâu, nhöõng neùt vaên hoaù truyeàn thoáng ñaëc saéc, ñaëc bieät
laø vaên hoùa noâng nghieäp, vuøng ñatá coù lòch söû hình thaønh laâu ñôøi, nôi
löu giöõ nhieàu di tích lòch söû vaø truyeàn thoáng vaên hoùa taäp tuïc cuûa
ngöôøi xöa... laø nhöõng ñieuà kieän hetá söùc thuaän lôïi khi phaùt trieån loaïi
hình du lòch noâng thoân.
Noâng nghieäp nghæ döôõng laø loaïi hình giuùp cho con ngöôøi phuïc
hoài söùc khoeû vaø laáy laïi tinh thaàn sau nhöõng caêng thaúng meät moûi,
SË103+104 .2020
58
≥ ki’n Chuy™n gia & Nhµ qu∂n l˝
xem laøm baùnh traùng, keïo döøa… Nhieàu doanh nghieäp du lòch ñaõ chuû
ñoäng thay ñoåi caùch laøm, taïo ra saûn phaåm môùi cho loaïi hình du lòch
naøy vôùi tieâu chí xaùc ñònh du lòch noâng nghieäp khoâng chæ laø ñi xem
caùc thöûa ruonä g xanh möôùt, nhìn ngaém nhöõng con gaø, con vòt hay
nhöõng vöôøn rau, thaêm caây aên traiù maø coøn laø soáng vôùi nhöõng sinh
hoaït raát ñoãi quen thuoäc, ganà guõi nhö ngöôiø daân baûn ñòa.
c) Trang traïi hoa maøu
Nhieàu laøng ngheà vuøng ven ñoâ trong quaù trình ñoâ thò hoaù ñaõ trôû
thaønh ñaàu moái cung caáp saûn phamå laøng ngheà trong vaø ngoaøi nöôùc.
Tröôøng hôïp huyeän Vaên Giang, Höng Yeân, khi ñaát noâng nghieäp
chuyeån thaønh ñoâ thò Ecopark, nonâ g daân vaãn gaén boù vôùi ngheà noâng,
nhöng thay vì tronà g luùa, ngoâ, khoai, laïc, nhieàu hoä daân xaõ Xuaân
Quan ñaõ chuyenå sang troàng hoa. Höôùng ñi naøy phaùt huy hieäu quaû
thöïc söï khi ngheà troàng hoa, caây caûnh ñaõ ñem laïi hieäu quaû cao töø 10
ñeán 20 laàn, thaäm chí caù bietä vôùi motä soá hoä leân tôùi 50 laàn so vôùi troàng
luùa vaø hoa mauø . Xuaân Quan ñaõ vöôn mình trôû thaønh moät vöïa hoa
treû coù teân tuoiå saùnh ngang vôùi nhöõng vöïa hoa truyeàn thoáng taïi mieàn
Baéc nhö Meâ Linh, Taây Töïu.
Caùch trung tamâ Haø Noäi khoaûng 20km, xaõ Xuaân Quan, Vaên Giang,
laø laøng hoa lônù nhaát Höng Yenâ , cuõng laø moät trong nhöõng vöïa hoa
lôùn nhaát mieàn Baéc.
Hình 2 : Du lòch noâng nghieäp hoïc ñöônø g taïi trang traiï Ñoàng Queâ (Ba Vì)
Moät kinh nghieäm khaùc ñoái vôùi du lòch noâng nghiepä , ñoù laø du lòch
mieàn Taây vôùi 5 chôï noåi lôùn, caû 5 ñeàu coù ñaëc tröng laáy ghe laø nhaø,
hoïp chôï treân soâng töø saùng sômù . Töø ghe böôùc leân vöôøn, men theo
vaøi con ñeâ nhoû laø vaøo caùc vöôøn cayâ aên traùi, ngoài nghæ beân baøn nöôùc
nhoû, nhaâm nhi cheùn traø pha maät ong, thöôûng thöùc cacù loaïi traùi caây
nhö ñu ñuû, choâm choâm, thanh long… ñaõi khaùch. Ngöôøi daân thì lo
laéng khoâng muoán ñaàu tö theâm vì khoâng bieát ngaøy mai ñaát cuûa hoï coù
bò quy hoaïch, caáp cho moät döï anù naøo ñoù hay khonâ g. Ñi tham quan
thì cuõng chæ coù vaøi caên nhaø coå, caùc traïi raén, caù saáu, ñaø ñieåu, hay
Hình 4: Laøng ngheà troàng hoa caây canû h Vaên Giang
Hình 3 : Ngöôøi noâng daân ven ñoâ thöïc hieän chöùc naêng laøm “noâng nghieäp ñoâ thò” hay “vaønh ñai xanh” cho caùc trung tamâ ñoâ thò hieän ñaïi
SË103+104 .2020
59
3. Moâ hình khu du lòch nghæ döôõng
Moâ hình du lòch keát hôïp vôùi nghæ döôõng - thanø h phoá Caàn thô
Coàn Sôn roäng treân 67ha (phöôøng Buøi Höõu Nghóa, quaän Bình Thuûy)
laø daûi ñaát ñöôcï phuø sa boài ñapé , noåi leân giöõa doøng soâng Haäu. Coàn
Sôn khai thaùc du lòch noâng traïi ketá hôïp vôùi nghæ döôõng, moâ hình naøy
giuùp gia taêng thu nhaäp moät caùch beàn vöõng. Vôùi khaùch du lòch, ñaây laø
cô hoäi tìm hieåu, naâng cao nhaän thöùc veà moâi tröôøng vaø giao löu vaên
hoùa, traûi nghieäm cuoäc soná g haøng ngaøy cuûa coäng ñoàng.
Vöôøn traùi caây 9 Hoàng, aáp Myõ Nhôn, xaõ Myõ Khaùnh, huyeän Phong
Ñieàn, thaønh phoá Caàn Thô, khu vöïc naøy du khaùch coù theå tham quan
vöôøn traùi caây vaø coù theå töï tay haùi, thöôûng thöùc caùc loaïi traùi caây ña
daïng nhö: daâu, xoaøi, maêng cuït, choâm choâm Thaùi, vuù söõa... Tuy nhieân
tuyø vaøo moãi thôøi ñieåm cuûa naêm seõ coù nhöõng loaïi traùi caây khaùc nhau.
Du khaùch caûm giaùc ñöôïc thö giaõn bôûi khoâng khí thoaùng maùt, trong
laønh ñaày maøu saéc cuûa coû caây, hoa traùi
4. Moâ hình khaùc
a) Toå hôïp thöông maïi, dòch vuï lôùn
Quaù trình ñoâ thò hoaù vuøng ven ñaõ xuaát hieän nhieàu toå hôïp thöông
maïi, dòch vuï cuaû caùc tapä ñoaøn kinh teá lôùn, nhö heä thoáng caùc sieâu thò
ñieän maùy, sieâu thò noäi thaát, salon oâ toâ, cöûa haøng vaät lieäu xaây döïng.
Nhieàu tröôøng hôïp, trung taâm thöông maïi, dòch vuï vuøng ven ñöôïc
tích hôïp nhaø ôû, thu huùt dòch cö töø noäi ñoâ ra vuøng ven ñoâ.
Thöông maïi hienä ñaïi Vieät Nam ñang ôû vaøo giai ñoaïn taêng toác sau
giai ñoaïn möôiø naêm (2004 - 2013), ña daïng hoaù caùc loaïi hình baùn
leû. Caùc moâ hình thöông maïi hienä ñaïi nhö trung taâm mua saém phöùc
hôïp/ñaïi sieâu thò seõ nôû roä ôû vuøng ven, trôû thaønh nôi mua saém thöù caáp
keát noái ñeán ngöôøi tieâu duøng khu vöïc ngoaïi oâ. Nhöõng trung taâm môùi
cuõng laøm giaûm apù löïc leân khu “ñatá vaøng” cuûa thaønh phoá, tieäm caän
ñöôïc lôùp tieâu duøng môùi noåi ôû ngoaïi oâ, vaø taïo ra theá caïnh tranh maïnh
hôn cho toanø thò tröôøng.
Vöôøn du lòch sinh thaùi Leâ Loäc coù dieän tích khoaûng 20.000m2 thuoäc
phöôøng Ba Laùng, quaän Caùi Raêng, thaønh phoá Caàn Thô, naèm caùch
trung taâm thaønh phoá 8km. Vöôøn du lòch sinh thaùi Leâ Loäc laø nôi phuø
hôïp ñeå quyù khaùch toå chöùc söï kieän, lieân hoan, sinh nhaät, hoïp maët baïn
beø hoaëc toå chöùc caùc buoåi picnic, ñoát löûa traïi ngoaøi trôøi…
ÔÛ TP.HCM, cacù trung taâm môû ra “ñoùn loõng” caùc tuyeán daân cö
höôùng veà Bình Chaùnh, Bình Döông, Ñoàng Nai, vaønh ñai Bình Lôïi
– Taân Sôn Nhaát. Chuyeân gia kinh teá döï baùo khoaûng 1,5 trieäu m2
baùn leû môùi seõ gia nhaäp thò tröôøng vaøi naêm tôùi. Hieän nguoàn cung töø
caùc quaän 1, 2 vaø 7 chieám 60%, nhöng vieäc taêng toác ôû caùc khu vöïc
laân caän seõ thay ñoåi cô caáu phanâ boå trong möôøi naêm tôùi. Xu höôùng
phaùt trieån töø trung taâm ra phuï canä , Taân Bình laø quaän coøn nhieàu tieàm
naêng neân caùc nhaø baùn leû nhaém tôùi. Xu höôùng naøy seõ xuaát hieän ôû
vuøng ven caùc thaønh phoá lôùn Haø Noäi, Ñaø Naüng, Caàn Thô, Haûi Phoøng.
b) Trung tamâ ñaøo taïo vaø y teá chatá löôïng cao
Khu du lòch noâng traïi keát hôïp vôùi nghæ döôõng Coàn Sôn - Caàn Thô
Vuøng ven ñoâ xuatá hieän caùc döï anù xaây döïng trung taâm ñaøo taïo chaát
löôïng cao. Taäp ñoaøn Vingroup xaây döïng tröôøng Ñaïi hoïc VinUni thuoäc
huyeän Gia Laâm, thaønh phoá Haø Noäi. Ñaïi hoïc Anh Quoác Vieät Nam
(BUV), Ñaïi hocï Y khoa Tokyo Vietä Nam ñaët taïi ñoâ thò Ecopark (Vaên
Giang, Höng Yenâ ), Ñaïi hoïc FPT taïi khu coâng ngheä cao Hoaø Laïc…
Ñeán Coàn Sôn ñeå khaùm phaù nhöõng coâng ñoaïn laøm keïo döøa noåi tieáng
cuûa ngöôøi daân nôi ñaây
SË103+104 .2020
60
≥ ki’n Chuy™n gia & Nhµ qu∂n l˝
TP.HCM xaây döïng ñaiï hoïc Quocá teá Vieät
Nam (VIUT) ôû huyeän Hoùc Moân, ÑHQG
TP.HCM taïi quaän Thuû Ñöùc. Caùc döï aùn phaùt
trieån trung taâm ñaøo taïo ñaúng caáp quoác teá
ñöôïc xaây döïng ôû vunø g ven ñoâ laøm giaûm aùp
löïc ñeán khu vöïc noäi ñoâ vaø cung caáp nguoàn
nhaân löïc chaát löôïng cao. Laøng ñaïi hoïc Ñaø
Naüng (Ñaø Naüng - Ñieän Baøn) vaø ÑHQG Haø
Caùc moâ hình nhaø ôû vuøng ven ñoâ khaù ña
thu nhaäp cao töø noäi ñoâ chuyeån ñeán hoaëc
doanh nhaân ngoaïi quoác. Nhaø ôû hoãn hôïp
caùc chöùc naêng dòch vuï quy moâ lôùn ñang
xuaát hieän nhieàu ôû vuøng ven Haø Noäi vaø
TP.HCM. Caùc ñoâ thò naøy khoâng nhöõng taïo
neân böôùc ngoaët veà khoâng gian soáng maø
coøn chuyeån ñoåi moâ hình dòch vuï y teá, giaùo
duïc, nghieân cöùu coù yù nghóa caïnh tranh
toaøn caàu.
daïng. Vunø g ven Haø Noiä xuaát hienä nhieàu ñoâ
thò mang tính phaân tanà g xaõ hoiä , nhö tröônø g
hôïp ñoâ thò Vinhomes Riverside phuïc vuï
taàng lôùp giaøu coù, coù töôøng vaø coång rieâng;
hay ñoâ thò nhaø ôû xaõ hoiä Caàu Giaáy, Phaùp Vaân
- Hoaøng Mai, Ñaïi Kim...
Noäi (Hoaø Laïc) ñaõ ñöôïc quy hoaïch daønh ñaát Keát luaän
xaây döïng nhöng khonâ g thöïc hieän ñöôïc.
Moâ hình phaùt trieån kinh teá khu vöïc ven ñoâ ña
daïng, taïo neân ñoäng löïc kinh teá, vieäc laøm vaø * Phoù Vieän tröôûng Vieän Quy hoaïch ñoâ thò vaø
thu huùt lao ñoäng nhapä cö. Caùc moâ hình kinh
teá ñaõ laøm chuyeån ñoåi ñaát noâng nghieäp vaø thay
ñoåi khoâng gian cö truù laøng xaõ truyeàn thoáng.
c) Ñoâ thò môùi, ñoäng löïc kinh teá
noâng thoân quoác gia (VIUP)
Haø Noäi döï kieán xaây döïng truïc Nhaät Taân -
Noäi Baøi, moâ hình ñoâ thò thoâng minh, coù söï
tham gia cuûa caùc taäp ñoaøn kinh teá lôùn cuûa
Nhaät Baûn. Thaønh phoá seõ taäp trung moïi tinh
hoa coâng ngheä hienä ñang ñöôïc aùp dunï g
taïi nhöõng khu ñoâ thò hieän ñaïi nhatá taïi Nhaät
Baûn hieän nay nhö xe buyùt töï hanø h cung caáp
Ngaøy NhaäN baøI: 25/3/2020
Ngaøy göûI PhaûN bIeäN: 26/3/2020
Ngaøy dUyeät ñaêNg: 15/4/2020
Vuøng ven cuûa Haø Noiä coù ña danï g caùc loaïi
hình ñaàu tö KCN, ñoâ thò, dòch vuï, giaùo duïc,
y teá... Vuøng ven cuaû Ñaø Naüng chuû yeáu thu
huùt caùc döï aùn ñaàu tö du lòch. Vunø g ven cuûa
Taøi lieäu Tham khaûo
1. tröông hoaøng thaùi an (2017). ñònh höôùng phaùt
trieån khoâng gian vuøng ven.
2. Voõ höõu hoøa (2011). Phaùt trieån noâng nghieäp ñoâ thò:
höôùng ñi beàn vöõng cho caùc ñoâ thò trong tieán trình
ñoâ thò hoaù.
3. Phaïm Syõ Lieâm. (2009). Noâng nghieäp ñoâ thò trong
quy hoaïch thaønh phoá haø Noäi. baøi trình baøy taïi hoäi
thaûo “haø Noäi: thaønh phoá thaân thieän vaø soáng toát cho
coäng ñoàng”. 1 -2/7/2009.
4. Phaïm huøng Cöôøng (2001). Chuyeån ñoåi caáu truùc
laøng xaõ vuøng ven ñoâ thò lôùn ñoàng baèng soâng hoàng
thaønh ñôn vò ôû trong quaù trình ñoâ thò hoùa.
5. traàn du Lòch, ñaëng Vaên Phan (2004), ñònh höôùng
chuyeån dòch cô caáu noäi boä
caùc ngaønh kinh teá Vuøng kinh teá troïng ñieåm phía Nam,
ñeà taøi KhCN, UbNd
tP.hCM, Vieän Kinh teá.
6. Sôû Coâng nghieäp tP.hCM (2006), baùo caùo toång keát
naêm 2015 vaø phöông
höôùng nhieäm vuï naêm 2016 ngaønh coâng nghieäp
tP.hCM.
7. Leâ Vaên tröôûng. Phaùt trieån caùc loaïi hình noâng
nghieäp ñoâ thò ôû Vieät Nam. tC Kinh teá phaùt trieån.
tröôøng ñhKtQd haø Noäi. Soá 136. thaùng 10/2008.
8. Phaïm ñình hoå, ñoã Kim Chung (1997), Kinh teá
noâng nghieäp, NXb Noâng nghieäp, haø Noäi.
9. Caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng vuøng
ñoàng baèng soâng Cöûu Long – ñaïi hoïc Caàn thô, Vieät
Nam, 02/5/2008.
10. Chöông trình Phaùt trieån toång theå ñoâ thò thuû ñoâ haø
Noäi (haIdeP).
11. buøi Vaên tuaán (2013), ñoâ thò hoùa taùc ñoäng ñeán
sinh keá cuûa coäng ñoàng daân cö vuøng ven ñoâ haø Noäi
– Maõ soá: Qg.14.63. ñeà taøi caáp ñaïi hoïc Quoác gia
haø Noäi.
12. Nguyeãn Vaên huaân (2012): Lieân keát vuøng töø lyù luaän
ñeán thöïc tieãn.
13. traàn troïng hanh (2015): Quy hoaïch vuøng – Nhaø
xuaát baûn Xaây döïng.
14. tröôøng ñaïi hoïc Kinh teá tP.hCM: Caùc phöông
phaùp phaân tích vuøng vaø lieân vuøng – taøi lieäu dòch,
2008.
15. Nguyeãn hoaøng Linh (2018): Nghieân cöùu lyù luaän
veà vuøng ven ñoâ ñeà caäp ñeán keát caáu vuøng vaø cô cheá
hình thaønh, dieãn bieán phaùt trieån cuûa vuøng ven ñoâ.
16. boä Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân, 2014,
baùo caùo toång keát ngaønh Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån
noâng thoân caùc naêm 2013 vaø 2014.
Hình 5: Trung taâm ñoâ thò môùi Thuû thieâm – Baùn ñaûo xanh roäng 657ha, toång dieän tích saøn
xaây döïng 43%, ñaït 7,7 trieäu meùt vuoâng ñeå taïo choã ôû cho 160.000 ngöôøi vaø nôi laøm vieäc cuûa
450.000 ngöôøi.
bôûi Mitsubishi Heavy, caùc thietá bò vaø önù g
duïng thoâng minh nhaèm baûo toàn vaø tieát kieäm
naêng löôïng phaùt trienå bôûi Panasonic, ngoaøi
ra Daikin Industries leân keá hoaïch phaùt
trieån moät heä thoáng ñieàu hoøa khoâng khí laø
giaûi phaùp cho khí hauä aåm öôùt cuûa Haø Noiä .
TP.HCM döï kieán xayâ döïng Thuû Thieâm coù
vai troø ñoái vôùi TP.HCM nhö Manhattan cuûa
New York hoaëc Phoá Ñoâng, Thöôïng Haûi.
Hieän nay, TP.HCM xayâ döïng khu vöïc Ñoâng
Baéc theo moâ hình ñoâ thò thoâng minh.
Caàn Thô thu huùt coâng nghieäp cheá bieán vaø
noâng nghieäp coâng ngheä cao.
Vuøng ven cuûa Haø Noäi lan toaû ronä g hôn vöôït
ra ngoaøi ranh giôùi haønh chính, nhö tröôøng
hôïp cuûa ñoâ thò Ecopark. Vuøng ven cuûa Ñaø
Naüng lan toûa veà phía Nam ñeán Hoäi An.
Vuøng ven cuûa Caàn Thô lan toaû trong khu
vöïc noäi thaønh.
Caùc laøng xoùm trong vuøng ven ñoâ cuûa Haø
Noäi thích nghi ñöôïc vôùi xu theá ñoâ thò hoaù,
nhieàu lanø g ñaõ nhanh choùng chuyeån ñoåi moâ
hình töø laøng noâng sang laøng dòch vuï.
Caùc döï aùn ñaàu tö quy moâ lôùn ôû vuøng ven
ñoâ thò nhaèm muïc ñích taïo neân ñonä g löïc môùi
phaùt trieån thaønh pho.á Treân thöcï teá, vuøng ven
hai thaønh phoá lôùn ñoâ thò Haø Noiä vaø TP.HCM
ñoùn nhaän nhieàu döï aùn lôùn. Conø Ñaø Naüng
chuû yeáu thu huùt döï anù ñaàu tö du lòch vaø Caàn
Thô thu huùt döï aùn conâ g nghieäp cheá bieán vaø
noâng nghieäp coâng ngheä cao.
Vuøng ven coù nhieàu moâ hình nhaø ôû. Nhaø ôû
xaõ hoäi chuû yeáu daønh cho daân nhaäp cö vaø
giôùi treû môùi ñi laøm. Nhaø ôû chaát löôïng cao
daïng bieät thöï coù gaén vôùi khoâng gian maët
nöôùc vaø coù töôøng coång rieâng daønh nhoùm
17. Vaên phoøng ñieàu phoái Chöông trình muïc tieâu quoác
gia xaây döïng noâng thoân môùi giai ñoaïn 2010-2020, boä
NN&PtNt, 2014, höôùng daãn theo doõi vaø ñaùnh giaù
keát quaû thöïc hieän Chöông trình muïc tieâu quoác gia xaây
döïng noâng thoân môùi 2010-2020.
SË103+104 .2020
61
6 trang
18601
Free
Bạn đang xem tài liệu "Mô hình phát triển khu vực ven đô các thành phố lớn tại Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mo_hinh_phat_trien_khu_vuc_ven_do_cac_thanh_pho_lon_tai_viet.pdf
