Vai trò của làng nghề thủ công truyền thống trong định hướng phát triển Hà Nội năm 2030, tầm nhìn 2050
Vai trfl
& TAÙC GIAÛ
CUÛA LAØNG NGHEÀ THUÛ COÂNG TRUYEÀN THOÁNG
TRONG ÑÒNH HÖÔÙNG PHAÙT TRIEÅN HAØ NOÄI
NAÊM 2030, TAÀM NHÌN 2050
ThS.KTS. NGUYeãN ANH VUõ
Giaûng vieân boä moân Quy hoaïch vuøng Khoa Quy hoacï h ñoâ thò & nonâ g thoân - Ñaiï hoïc Kieán truùc Haø Noäi
Khaùi quaùt caùc ñaëc tröng cuûa laøng ngheà
löôiù phanâ boá ñeuà ñanë xung quanh canù h ñonà g lônù , giöõ motä khoanû g vöaø
Haø Noiä coù 1350 lanø g ngheà vaø lanø g coù nghe,à trong ñoù 257 lanø g ñöôcï ñuû gaàn ñeå ñi boä, cuõng vöøa ñuû xa ñeå coù khoaûng ñeäm caùch ly.
Thanø h phoá conâ g nhanä laø lanø g nghe.à Theo Quy hoacï h phatù trienå nghe,à
lanø g ngheà Thanø h phoá Haø Noiä ñená namê 2020, ñònh höônù g ñená namê Phoá coå Haø Noiä laø loaiï hình khaù ñocä ñaoù trenâ theá giôiù, khi moiã tuyená
2030 cuaû Haø Noiä ñöôcï UyÛ ban Nhanâ danâ Thanø h phoá Haø Noiä pheâ duyetä phoá ñeuà gané lienà vôiù motä phöônø g hoiä buonâ banù vaø lamø ngheà thuû conâ g.
taiï Quyetá ñònh soá 14/QÑ-UBND ngayø 2/1/2013, ñayâ laø nhönõ g moâ hình Ngayø nay, duø nhieuà nôi khonâ g conø giöõ ngheà cuõ nöaõ , nhöng nhönõ g tamá
“truï ñô”õ trong xayâ dönï g kinh teá ngoaiï thanø h.
bienå tenâ cuaû nhönõ g con phoá cuõ vaø phoá coå Haø Noiä vanã laø banè g chönù g
veà motä thanø h phoá samà uatá maø Samuel Baron ñaõ mieuâ ta:û “Hoatï ñonä g
Trong thöcï tranï g phatù trienå kinh teá vaø ñoâ thò hienä nay, viecä ñoâ thò hoaù naoù nhietä hôn hauà hetá cacù thanø h phoá khacù ôû chauâ A”Ù . Khu vöcï Keû
ngayø canø g nhanh vaø tæ tronï g ñatá nonâ g nghiepä giamû manï h khiená nhönõ g Chôï - khu chôï lônù nhatá , laø khu 36 phoá phöônø g maø ta bietá ñená ngayø
hoä nonâ g danâ khonâ g conø ñatá canh tacù trôû nenâ lacï lonõ g vaø thatá nghiepä nay cunõ g tönø g ñöôcï chính Samuel Baron nhacé ñená “…ngayø coù phienâ
trenâ chính queâ höông cuaû mình. Trong quaù trình nayø , “lanø g nghe”à chính chôï chính, khi danâ töø cacù lanø g lanâ canä ñoå veà ñayâ vôiù cacù loaiï hanø g hoaù
laø hình thaiù phatù trienå phuø hôpï vaø coù tiemà nanê g cho cacù vunø g nonâ g thonâ nhieuà voâ ke”å . Theo TS.KTS. Nguyenã Quocá Thonâ g, trong “Lòch söû Haø
vaø cacù khu vöcï ven cacù ñoâ thò lônù . Hình thöcù “lanø g nghe”à khonâ g phaiû laø Noiä: thanø h phoá trong lonø g moiã khu pho”á coù ñeà capä veà cauá trucù khu vöcï
netù rienâ g cuaû Vietä Nam. Thöcï ra, nenà kinh teá Vietä Nam qua cacù trieuà cacù phöônø g buonâ banù taiï Ha Noiä nhö sau: “Thonâ g thöônø g, moiã phöônø g
ñaiï ñeuà layá canh tacù nonâ g nghiepä lamø gocá re,ã moiï lanø g queâ ñeuà lamø ñeuà tapä trung nhönõ g cö danâ ñená töø motä lanø g. Banû thanâ hoï khi chuyenå
nonâ g. Cheá tacù sanû phamå thuû conâ g vaø trao ñoiå hanø h hoaù , buonâ banù laø lenâ thanø h phoá sinh soná g cunõ g mang theo khonâ g chæ loiá soná g, phong
hoatï ñonä g trong lucù nonâ g nhanø vaø taoï ra cacù sanû phamå hoã trôï ñôiø soná g tucï cuaû mình maø caû nhönõ g kyõ thuatä xayâ dönï g truyenà thoná g. Vì vayä ,
xaõ hoiä. Chính cacù moiá quan heä kinh te,á vanê hoaù vaø canû h quan ñaõ hình cacù h toå chöcù phöônø g ñoâ thò hoanø toanø khepù kín (banè g nhönõ g canù h
thanø h nenâ vunø g trung tamâ ñonà g banè g Sonâ g Honà g thoná g nhatá vaø canâ coång lôùn) gioáng nhö nhöõng ngoâi laøng truyeàn thoáng.”.
baèng, trong ñoù caùc laøng xa xoâi vanã laø moät thaønh phaàn quan troïng cuûa
ñoâ thò Haø Noäi (theo TS.KTS. Traàn Nhaät Kieân). Muoán thaáu hieåu Haø Noäi Caùc giai ñoaïn bieán ñoåi cuûa laøng ngheà thuû coâng
thì khonâ g theå ñatë thanø h phoá tacù h rôiø vôiù nhönõ g lanø g macï xung quanh. Döaï theo quaù trình phatù trienå lanø g ngheà töø giöaõ theá kyû 20 ñená , coù theå
Lanø g ngheà laø boä phanä cauá thanø h nenâ ñoâ thò Haø Noiä. “Lanø g” laø cauá trucù tamï chia thanø h 4 mocá thôiø gian chính nhö sau:
töï cung töï capá , ñayà ñuû haï tanà g cho motä nhomù ngöôiø nhatá ñònh, chô,ï Giai ñoanï 1954–1986: Töø khi mienà Bacé Vietä Nam ñocä lapä , nhaø nöôcù
khu vöcï canh tacù , khonâ g gian conâ g conä g, nguonà nöôcù (giená g lanø g), tín ta ñaõ trienå khai nenà kinh teá tapä trung vôiù mucï tieuâ lônù nhatá laø xayâ
ngöônõ g tonâ giaoù , vanê chæ... Khonâ g gian cö truù nayø khepù kín, bao bocï dönï g laiï sau chiená tranh vaø chi vienä cho mienà Nam. Giai ñoanï nayø ,
lanã nhau. Cacù khoiá danâ cö nayø töï quanû lyù gonï gheõ vaø namè trenâ manï g heä thoná g cô sôû haï tanà g kyõ thuatä vaø haï tanà g xaõ hoiä nhö tröônø g hocï , y
90
SË99 .2019
Quy hoπch & t∏c gi∂
te…á ñöôcï chuù tronï g xayâ dönï g. Giöaõ nhönõ g namê 1960,
Haø Noiä chuyenå töø thanø h phoá tieuâ thuï sang thanø h phoá
saûn xuaát, baté ñaàu xuaát hieän nhieàu nhaø maùy vaø khu taäp
theå trenâ cacù khu ñatá troná g, ruonä g trunõ g ôû xung quanh
vanø h ñai La Thanø h vaø vanø h ñai sonâ g Toâ Lòch. Cacù lanø g
ngheà lucù nayø vanã sanû xuatá thuû conâ g theo cacù h truyenà
thoná g. Vôiù mucï tieuâ tiená lenâ sanû xuatá conâ g nghiepä vaø
cung öùng ñuû löông thöïc cho caû nöôùc, nhaø nöôùc haàu
nhö chæ tapä trung vaoø cacù nhaø mayù quocá doanh vaø cacù
nonâ g tröônø g, lamâ tröônø g. ÔÛ cacù xaõ huyenä thì thanø h lapä
hôpï tacù xa,õ toå chöcù nayø thanø h ñauà moiá thöông maiï vaø
ñaiï dienä cho nonâ g danâ trong viecä buonâ banù vaø hôpï tacù .
Tuy nhienâ , nenà kinh teá tapä trung nayø khonâ g phuø hôpï vôiù
sanû xuatá sanû phamå thuû conâ g, nhatá laø trong giai ñoanï
canà sanû xuatá layá soá löônï g hôn laø taoï ra nhönõ g tacù phamå
coù giaù trò cao. Trong boiá canû h ño,ù viecä sanû xuatá caù nhanâ
hoanø toanø bò camá . Cacù ngheà truyenà thoná g coù hai nhanù h
reõ chính: hoacë laø giamû thieuå cho tôiù dönø g hanú (nhatá laø
cacù sanû phamå voâ ích vôiù conâ g cuocä chiená tranh), hoacë
laø phatù trienå nhanh chonù g vaø ñöôcï ñònh höônù g bôiû nhaø
nöôcù , döoù i hình thöcù cacù hôpï tacù xaõ thuû conâ g nghiepä
(FANCHETTE, 2016). Töø khi thoná g nhatá ñatá nöôcù cho
ñená namê 1986, nenà kinh teá tapä trung nayø ñaõ bocä loä
nhieuà khuyetá ñiemå vaø bò thay theá bôiû chính sacù h Ñoiå
Môiù namê 1986. Trong quaù trình nayø , nhieuà lanø g ngheà cuõ
ñaõ gapë phaiû nhönõ g “tonå thöông” nghiemâ tronï g, gayâ ra söï
biená matá hoacë chuyenå ñoiå cô cauá sanû xuatá ñeå phuø hôpï
vôiù ñònh höônù g phatù trienå moâ hình hôpï tacù xa.õ
Laøng ngheà truyeàn thoáng taïi ñoàng baèng soâng Hoàng – Phuï luïc YÙ töôûng quy hoaïch
thò xaõ Sôn Taây tyû leä 1/10.000. (Nguoàn: De-so, IAU – 2018)
Giai ñoanï töø Ñoiå Môiù tröôcù namê 2000: Ngheà truyenà thoná g
macë duø ñaõ thoatù khoiû söï kìm kepï hanï cheá cuaû cheá ño,ä tuy
nhienâ vanã chöa ñöôcï chuù yù nhö di sanû vanê hoaù , maø vanã
chæ saûn xuaát ra nhöõng saûn phaåm thieát yeáu. Soá phaän cuûa
caùc ngheà döaï theo nhu caàu cuûa xaõ hoäi: - Moät soá ngheà
truyenà thoná g vanã phatù trienå onå ñònh, do sanû phamå vanã
conø canà thietá cho ñôiø soná g danâ sinh nhö ñoà gomá , choiå
lonâ g gaø lonâ g vòt, lamø höông, lamø thuocá nam, ñoà mayâ tre
ñan, xayâ nhaø go,ã lamø ñoà thô,ø khuonâ goã lamø banù h… - Cacù
sanû phamå thuû conâ g khonâ g conø gané vôiù ñôiø soná g thì ngayø
canø g mai motä vaø biená matá , nhö ngheà detä quai nonù quai
thao cuaû lanø g Trieuà Khucù , conø ngheà lamø guocá mocä taiï
lanø g thì buocä phaiû thay ñoiå mauã maõ theo thò tröônø g, danà
danà cacù h thöcù vaø tö lieuä veà cacù h cheá tacù guocá coå mai motä
roià matá hanú ñi. - Cacù sanû phamå ñaté tienà nhö vaiû luaï (sa,
ñoanï , the truyenà thoná g) hoacë sanû phamå tinh xaoû , giaù trò
ngheä thuatä cao thì chòu söcù epù töø sanû phamå conâ g nghiepä
nhapä khauå giaù reû hôn, ñieuà kienä kinh teá cunõ g hanï cheá
söùc mua cuûa ngöôøi daân. Tuy giaù baùn vaø giaù trò haøng hoùa
cao, nhöng tienà thu veà vaø bienâ ñoä lôiï nhuanä laiï thapá , neuá
khonâ g banù ñöôcï hanø g thì cacù gia ñình coù theå lamâ vaoø
canû h nôï nanà . Bôiû vayä , sanû xuatá thuû conâ g danà danà chæ tapä
trung trong nhönõ g nhaø ñaõ coù nenà tanû g kinh teá töø sanû xuatá
thuû coâng totá , coøn töïu chung thì mai moät daàn trong khoâng
gian lanø g nghe.à Cacù ngheä nhanâ coù cuocä soná g khoù khanê ,
tính tinh xaoû cuaû sanû phamå cunõ g suy giamû , do giaù banù
khoâng theå hienä ñöôïc giaù trò.
Giaû thuyeát veà söï phaùt trieån cuûa phoá coå Haø Noäi
(Nguoàn: R. ORFEUVRE, 2015 d’apreøs TIBOR ALEXY et LUONG TU QUYEÂN (chöõ
nhoû), 1998 in : fanchette (dir) 2015), p. 48
SË 99 .2019 91
Giai ñoanï ñauà theá kyû 21: Ñayâ laø giai ñoanï
nhaø nöôcù ñöa ra nhieuà chính sacù h baoû tonà
lanø g ngheà vaø phatù trienå sanû phamå thuû conâ g,
tuy nhienâ trong thôiø kyø ñöôcï coi laø phatù trienå
kinh teá nonù g hoiå nayø , thò tröônø g chöa manë
maø vôiù cacù sanû phamå truyenà thoná g. Söcù mua
manï h nhöng nhu cauà cuaû ngöôiø mua höônù g
ñeán nhöõng saûn phaåm giaù reû, baét maét, coù tuoåi
thoï söû dunï g cao. Thamä chí, nhieuà sanû phamå
thietá yeuá giai ñoanï tröôcù bò thay theá danà banè g
sanû phamå conâ g nghiepä , nhö ñoà thôø sôn thepá ,
khuonâ goã lamø banù h bò thay theá banè g ñoà nhöaï
conâ g nghiepä , detä vaiû luaï thay danà banè g buonâ
banù vaiû pha sôiï tonå g hôpï . Cacù lanø g ngheà coù
sanû phamå giaù thanø h vöaø phaiû nhö ñoà gomá
,
choiå lonâ g gaø lonâ g vòt nhöng cunõ g thay ñoiå
höônù g kinh doanh: Batù Tranø g tapä trung vaoø
phatù trienå du lòch, cho ra nhieuà donø g sanû
phamå löu niemä töø giaù reû ñená tinh xaoû ñaté tienà ;
Trieuà Khucù thu hepï khonâ g gian lamø nghe,à vanã
tiepá tucï thu mua phuï phamå töø cacù nôi khacù ñeå
taiù che,á chuyenå höônù g sang lamø ñoà nhöaï vaø
thuyû tinh, phanâ loaiï lonâ g gaø lonâ g vòt ñeå xuatá
khauå laø chính. Trong giai ñoanï phatù trienå kinh
teá nayø , thò tröônø g trong nöôcù khonâ g mayá manë
maø vôiù cacù sanû phamå truyenà thoná g giaù trò cao.
Trong khi ño,ù thò tröônø g nöôcù ngoaiø laiï ngayø
ñöôcï môû ronä g cho cacù matë hanø g truyenà thoná g
mang tính ngheä thuatä nayø . Thôiø ñiemå ño,ù cacù
chính quyenà ñòa phöông ñaõ ñöa ra chính sacù h
nhamè taoï dönï g cacù ñiemå conâ g nghiepä lanø g
ngheà tapä trung, taoï thuanä lôiï cho hoatï ñonä g
sanû xuatá lônù . Cacù hoatï ñonä gsanû xuatá thuûconâ g
conâ g nghiepä nayø thöônø g coù chi phí giaù thanø h
khonâ gñaté vaøphoåbiená taiï thòtröônø ggiaùre.û Matë
khacù , söï ñôn gianû hoaù tiepá canä quyõ ñatá ñoiá vôiù
Baûn ñoà caùc laøng ngheà thuoäc Haø Noäi vaø Haø Taây
(Nguoàn : Jica Mard 2000, enqueâtes Casrad / IRD 2006 Conception S. FANCHETTE/M.
PASCHIER - Hanoi, future meùtropole – Rupture de l’inteùgration urbaine des villages future
meùtropole, p.155 – Dòch : ThS.KTS. Nguyeãn Anh Vuõ)
cacù hoä lamø ngheà thuû conâ g ñaõ gayâ ra tình tranï g
laná chiemá , xayâ dönï g nhaø ôû ngay trong cacù
ñiemå conâ g nghiepä nayø (FANCHETTE, 2016)
nghiepä , tanê g cöônø g hoatï ñonä g ñaoø taoï nghe,à
toå chöcù , quanû g baù hoatï ñonä g thöông maiï vaø
trienå lamõ ngheà thuû conâ g truyenà thoná g. Tuy
nhienâ , cacù ñoà anù quy hoacï h hienä ñaiï, trenâ lyù
thuyetá , khuyená khích phatù trienå “lanø g nghe”à
benâ canï h cacù lanø g thuanà nonâ g, thamä chí coù
theå laø hình thöcù hoatï ñonä g thay theá cho lanø g
thuanà nonâ g ñaõ matá ruonä g ñatá sau ñoâ thò hoaù .
Lanø g ngheà danà trôû thanø h motä hình thöcù kinh
teá vöaø taoï nguonà thu cho nonâ g danâ , ñonù g
gopù vaoø söï phatù trienå kinh teá cho Thanø h pho,á
vöaø thu hutù lao ñonä g ñapù önù g ñöôcï mucï tieuâ
chuyeån ñoiå cô caáu kinh teá sang höôùng taêng
dòch vuï vaø conâ g nghiepä . Ñeà anù Quy hoacï h
phatù trienå nghe,à lanø g ngheà Thanø h phoá Haø Noiä
ñená namê 2020, ñònh höônù g ñená namê 2030
coù tham vonï g taoï ra motä lôpù doanh nhanâ treû
- nhönõ g ngöôiø trí thöcù trôû veà vunø g queâ cuaû
mình sau khi totá nghiepä ñaiï hocï , dunø g kiená
thöcù ñeå thay ñoiå cacù h vanä hanø h kinh teá vunø g
Giai ñoanï onå ñònh kinh teá töø namê 2010 ñená
nay: Sau giai ñoanï phatù trienå nonù g vaø phucï
hoià sau khunû g hoanû g kinh te,á söcù mua vaø
nhanä thöcù xaõ hoiä cunõ g thay ñoiå ít nhieuà , baté
ñaàu höôùng ñeán caùc sanû phaåm toát, tinh xaûo,
ngoaiø khaû dunï g conø mang yù nghóa söu tamà
,
trang trí. Giai ñoanï nayø , Chính phuû ñaõ ñöa
ra hanø g loatï chính sacù h nhamè baoû tonà , phatù
huy cacù lanø g nghe,à sanû phamå ngheà thuû conâ g
truyenà thoná g. Theo baoù caoù cuaû UBND TP
Haø Noiä, trong khoanû g töø namê 2009–2015,
chính quyenà ñaõ thanø h conâ g trong viecä hoã
trôï caùc hoaït ñoäng lamø ngheà thuû coâng, naâng
cao naêng suaát vaø chatá löôïng cuaû saûn phamå .
Noã löïc cuaû thaønh phoá Haø Noäi trong lónh vöïc
nayø coù theå keå tôiù nhö: Xayâ dönï g 6 ñiemå conâ g
Quy hoπch & t∏c gi∂
1980, khi ñoiá matë vôiù tình tranï g nhaø nöôcù khonâ g coù khaû nanê g cung capá
quyenà nhaø ôû ñöôcï trôï capá cho conâ g chöcù (khoanû g 30% tonå g soá nhanâ
vienâ ñieuà hanø h vaø nhanâ vienâ chính phuû ôû trong khu nhaø ôû conâ g conä g)
vaø tình tranï g xayâ dönï g oà atï vaø khonâ g kiemå soatù ñöôcï lan tranø daná ñená
söï phatù trienå cuaû motä thò tröônø g chôï ñen buonâ banù cacù loâ ñatá xayâ dönï g.
Heä thoná g khung cönù g nhacé veà quanû lyù phi thò tröônø g ñoiá vôiù viecä söû
dunï g ñatá khonâ g theå theo kòp nhu cauà nhaø ôû ngayø canø g tanê g cunø g motä
conâ g thöcù honã hôpï veà xayâ dönï g nhaø ôû sau ñoù ñöôcï nhaø nöôcù “vaø nhaø
nöôcù cunø g xayâ dönï g” ñanù h dauá quaù trình chuyenå ñoiå töø motä heä thoná g
quy hoacï h sang motä heä thoná g thucù ñayå sanù g kiená caù nhanâ ñöôcï ñonù g
khung bôûi cacù dòch vuï coâng.
Motä thacù h thöcù ñanù g keå nöaõ laø ôû khía canï h luatä phapù . Luatä Ñatá ñai 1993
vaø cacù nghò ñònh, Luatä Ñatá ñai söaû ñoiå sau ñoù phaiû hôpï thöcù hoaù nhieuà
khu ñatá troná g bò laná chiemá . Ví duï nhö trong Luatä Ñatá ñai söaû ñoiå namê
2003, ñatá ñai khonâ g coù giayá tôø nhöng ñaõ ôû onå ñònh tröôcù namê 1993,
khonâ g coù tranh chapá vaø phuø hôpï vôiù cacù quy hoacï h ñöôcï xem xetù hôpï
thöcù hoaù . Viecä chapá nhanä hôpï thöcù hoaù ñatá ñai nayø nghienâ g veà khía
canï h onå ñònh xaõ hoiä, tranù h nhönõ g can thiepä manï h tay gayâ tranh chapá
giöaõ nhaø nöôcù vaø ngöôiø danâ trong tình theá söï ñaõ roià, hôn laø mucï ñích
quy hoacï h hay thietá keá ñoâ thò. Cacù quy hoacï h treo cunõ g laø cô hoiä ñeå
ngöôiø danâ töï lapá kín ñatá ñai. Ví duï nhö quy hoacï h hoà ñua thuyenà ôû benâ
canï h benä h vienä Theå thao vaø sanâ vanä ñonä g Myõ Ñình Nhönõ g söï viecä ñaõ
xayû ra laø ñeà baiø cuaû nhönõ g baiø toanù quy hoacï h vaø chính sacù h trong
töông lai, lamø nenâ sacé thaiù banû ñòa cuaû moiã khu vöcï . So vôiù hai thapä kyû
tröôcù , kinh teá cuaû Vietä Nam hienä nay ñaõ phatù trienå vöôtï bacä , keoù theo
nhöõng thay ñoåi veà nhaän thöùc xaõ hoäi. Nhìn chung, ngöôøi ta khoâng coøn
thonâ g camû , nhìn nhanä viecä chiemá dunï g ñatá ñai nhö motä hanø h vi sinh
tonà , ñeå tìm kiemá cô hoiä trong ñoâ thò nöaõ . Lucù nayø coù theå laø thôiø ñiemå
thích hôpï ñeå caùch thöùc quaûn lyù ñaát ñai.
nonâ g thonâ , chuyenå ñoiå danà danà nhönõ g hoä gia ñình lamø ngheà thanø h cacù
doanh nghieäp nhoû (PME16) coù thöông hieäu.
Cacù lanø g ngheà coù vò trí phatù trienå chiená löôcï trong xu theá phatù trienå
chung cuaû toanø thanø h phoá Haø Noiä. Trong töông lai, chacé chané seõ coù
ngayø canø g nhieuà söï xung ñotä giöaõ söï môû ronä g ngayø canø g lônù cuaû ñoâ thò
vaø söï toàn taïi cuûa vaønh ñai cacù laøng ngheà truyeàn thoáng naøy.
Söï xung ñotä nayø khonâ g chæ theå hienä trong vaná ñeà canû h quan ñoâ thò vaø
söï tích hôpï cuaû cacù döï anù ñoâ thò môiù xung quanh lanø g xomù cuõ maø noù
coøn ñöôïc theå hieän qua nhöõng lôïi ích ñoái laäp cuûa cacù beân tham gia vaø bò
anû h höônû g bôiû döï anù , giöaõ cacù giai capá khacù nhau trong xaõ hoiä maø cacù
cuocä chayï ñua nhaø ñatá taiï cacù khonâ g gian ñoâ thò môû ronä g taiï Haø Noiä laø
moät phaàn ñieån hình cho xung ñoät naøy.
Thaùch thöùc trong phaùt trienå ñoâ thò taïi caùc laøng ngheà
thuû coâng truyeàn thoáng ven
ñoâ taiï Haø Noiä
a) Quy hoaïch söû duïng ñaát ñai vaø söï hình thaønh cuaû caùc sieâu döï aùn
Trong giai ñoanï trienå khai xayâ dönï g chöông trình nhaø ôû quocá gia do Boä
Xayâ dönï g thöcï hienä töø namê 1975 ñená namê 1985, taiï Haø Noiä, moiã namê
xayâ dönï g 80.000 ngoiâ nhaø ôû KTT hoacë khu tapä the,å cacù ñôn vò nhaø
ôû tapä theå chuû yeuá danø h cho conâ g chöcù . Sau ño,ù con soá nayø ñaõ giamû
xuoná g conø 40.000 vaoø namê 1986. Macë duø sanû löônï g nhaø ôû taiï Thuû ñoâ
trong suotá ba möôi namê cuaû nenà kinh teá tapä theå khonâ g ñu,û phanà lônù laø
do tanê g gapá ñoiâ danâ so,á nhöng cunõ g do nhieuà söï phaù hoaiï trong quaù
trình ñanù h bom trong nhönõ g namê 1966 vaø 1972. Vaoø cuoiá nhönõ g namê
Quy hoπch & t∏c gi∂
b) Söï chuyeån ñoåi veà khoâng gian saûn xuaát cuûa moãi gia ñình
xem xetù kyõ löônõ g. Coù ba cauâ hoiû ñatë ra cho cacù lanø g ngheà truyenà thoná g
xung quanh Haø Noäi:
Theo truyenà thoná g, cacù bí quyetá nhaø ngheà ñöôcï catá giauá canå thanä , chæ
truyenà cho ngöôiø nha.ø Khonâ g gian lamø ngheà vaø khonâ g gian gané ketá gia
ñình coù theå laø vaná ñeà then chotá trong viecä duy trì ngheà gia truyenà . Töø
viecä thôø cunù g toå tienâ gia ñình, toå nghe,à cacù leã cauà taiø locä cho ngheà phatù
trienå , ngöôiø lamø ngheà ñöôcï no amá , ñená nhönõ g nôi maø ngöôiø trong gia
ñình coù theå vöaø lamø viecä vöaø noiù chuyenä vôiù nhau. “Nghe”à vaø nhönõ g
taâm tö thöôøng nhaät hoøa quyeän, gaén boù, khoâng conø söï phaân bieät.
n
n
n
Laøm sao gaén keát ñöôïc khu phaùt trieån môùi vaø khu laøng ngheà thuû coâng
Laøm sao phaùt trieån kinh teá cuûa laøng ngheà?
Laøm sao xöû lyù vaán ñeà oâ nhieãm moâi tröôøng ôû laøng ngheà?
Ñeå traû lôiø ñöôcï ba cauâ hoiû nayø , canà phaiû nhanä bietá ñöôcï moiá quan heä
nhanâ sinh giöaõ hai yeuá toá Khu ñoâ thò môiù vaø lanø g nghe;à racï h roiø nhönõ g
tranh caiõ veà vanê minh ñoâ thò - myõ quan ñoâ thò ñeå ñöa ra nhönõ g thietá keá
hôpï lyù cho khu vöcï chuyenå tiepá giöaõ phatù trienå ñoâ thò vaø lanø g ngheà thuû
coâng truyeàn thoáng.
c) Söï biená ñoiå khonâ g gian bao quanh lanø g ñená töø hoatï ñonä g cho thueâ
nhaø ôû taïi caùc laøng ñoâ thò hoaù.
Cacù khu ñoâ thò môiù xayâ dönï g vôiù cô sôû vatä chatá haï tanà g theo tieuâ
chuanå , ñöônø g xa,ù væa heø ronä g raiõ . Ngöôcï laiï , cacù lanø g xomù hienä höuõ
trong ñoâ thò phatù trienå trenâ nhönõ g con ñöônø g cuõ nhoû be.ù Söï tiepá giapù
giöaõ hai khonâ g gian nayø khonâ g khoiû gôiï lenâ cho chunù g ta nhieuà suy
nghó veà khoanû g cacù h kinh te.á Khi motä döï anù quy hoacï h ñöôcï thöcï
hienä , nhönõ g ngöôiø ñauà tienâ ñöôcï höônû g lôiï laø nhönõ g ngöôiø soná g ôû
rìa lanø g, nôi nhönõ g ñöônø g lônù môiù môû ñi qua. Hoï matá motä phanà ñatá
ñai, nhöng buø laiï miená g ñatá ñoù coù vò theá kinh doanh thuanä lôiï . Rìa
cuaû lanø g cu,õ nôi tronâ g ra khu ñoâ thò ñang xayâ dönï g, seõ phatù trienå
nhönõ g dòch vuï danâ sinh vaø hanø g hoaù phucï vuï cho conâ g tröônø g tröôcù
matë . Ñoù laø nhönõ g cô hoiä hienå nhienâ , khoù töø choiá . Nhönõ g ngoiâ nhaø
truyenà thoná g maiù ngoiù , nhaø gacï h cao 1-2 tanà g nhanh chonù g ñöôcï
thay theá banè g nhönõ g ngoiâ nhaø mang danù g dapá ñoâ thò cao raoù , ñepï
ñeõ hôn. Tröôcù ñayâ , chæ laø nhönõ g ngöôiø ngheoø , ngöôiø lang batï ñená
lanø g môiù ôû miená g ñatá “choù æa bìa lanø g”, cacù gia ñình khaù gia,û coù vai
veá thöônø g ôû trong loiõ lanø g, ganà chô,ï ñình lanø g vaø nhönõ g khonâ g gian
conâ g conä g quan tronï g. Ñoâ thò ñi qua vaø lôiï theá ñaõ ñaoû ngöôcï . Cacù
ngoiâ nhaø bôi theo lanø sonù g “ñoâ thò môiù ” ngayø motä cao lenâ , che lapá
ñi loiõ lanø g truyenà thoná g benâ trong. Söï ñoâ thò hoaù cöù theá anê danà vaoø
trong, ai cunõ g muoná coù ngoiâ nhaø môiù hôn, ñepï hôn. Noù ñená töø nhu
cauà ôû tatá yeuá cuaû moiã gia ñình, nhatá laø khi hoï ñaõ laø gia ñình nhieuà
theá he.ä Phatù trienå dòch vuï vaø thay ñoiå theo ñoâ thò döônø g nhö laø tatá
yeuá . Cunõ g bôiû vayä , cacù dòch vuï buonâ banù nanê g ñonä g nhatá ñeuà phatù
trienå ôû khu vöcï giao nhau giöaõ lanø g vaø ñoâ thò, conø cacù khonâ g gian
sanû xuatá theo ngheà thuû conâ g vaø buonâ banù sanû phamå thuû conâ g bò
ñayå sauâ vaoø trong loiõ , trong ngoõ ngacù h giöaõ lanø g hoacë cacù vò trí xa
ñöônø g lônù nhatá . Ngheà truyenà thoná g traiû qua thanê g tramà trong nhieuà
naêm bôûi ñoâ thò hoùa vaø quaù trình thay ñoåi kinh teá cuûa ñaát nöôùc.
Taøi lieäu Tham khaûo:
1. NGUYEN Quoc Thong. Lòch söû Haø Noäi: thaønh phoá trong loøng moãi khu phoá. NXB
Xaây Döïng. 1995
2. TRAN Nhat Kien. Le patrimoine villageois face aø l’urbanisation : le cas des
villages peùriurbains de Trieàu Khuùc et Nhaân Chính-Haø Noäi-Vietnam. Luaän aùn tieán
só. Ñaïi hoïc Toulouse 2. 2010
3. FANCHETTE Sylvie (eùd.). Haø Noäi, Future meùtropole. Rupture de l’inteùgration
urbaine des villages. NXB IRD. Marseille. 2015
4. FANCHETTE Sylvie, STEDMAN Nicholas. AØ la deùcouverte des villages de
meùtierau Vietnam : Dix itineùraires autour de Hanoi. NXB IRD. Marseille. 2016
5. DAO Ngoc Nghiem. Ñoâ thò hoaù khu vöïc ven ñoâ TP Haø Noäi vaø nhöõng thaùch thöùc
ñaët ra. Baøi baùo. Taïp Chí Kieán Truùc. 2017.
6. NGUYEN Phu Duc. Haø Noäi & caâu chuyeän « Ñoâ thò coù trí nhôù ». Baøi baùo. Taïp
Chí Kieán Truùc. 2017.
d) Söï thay ñoåi khoâng gian caûnh quan
Lanø g macï tröôcù kia namè docï ñöônø g thuyû : Vì tröôcù kia, ñöônø g thuyû laø
phöông tienä di chuyenå öu tienâ ñoiá vôiù cacù thöông laiù, hoià ñoù hoï coù theå
lieân keát vôùi caùc khu vöïc laõnh thoå laân caän hoaëc vôùi thò thaønh Haø Noäi.
Chính vì vayä , trung tamâ cacù lanø g ñeuà höônù g ra cacù donø g sonâ g maø
khonâ g höônù g ra ñöônø g quocá lo.ä Hình anû h lanø g Vanê Chöông trong theá
kyû 20 phaûn aùnh phaàn naøo ñieàu ñaõ dieãn ra vôùi nhönõ g laøng ven ñoâ nhö
Trieàu Khuùc trong nhöõng naêm 1990 ñeán nay. Töø nhönõ g ngoâi nhaø naèm
giöaõ vöônø töôcï , canù h ñonà g, ñamà nöôcù , xoay theo höônù g gioù vaø anù h
sanù g töï nhienâ , danà danà chuyenå ñoiå thanø h nhaø matë ñöônø g phuø hôpï vôiù
kinh doanh. Matä ñoä gia tanê g ñená khi ganà nhö phuû kín cacù khoanû g troná g
nhö hieän nay.
Keát luaän
Söï phatù trienå vaø gané boù cuaû cacù lanø g ngheà thuû conâ g trong quaù trình
phatù trienå cuaû Haø Noiä laø yeuá toá quan tronï g canà ñöôcï nghienâ cöuù vaø
94
SË99 .2019
5 trang
13600
Free
Bạn đang xem tài liệu "Vai trò của làng nghề thủ công truyền thống trong định hướng phát triển Hà Nội năm 2030, tầm nhìn 2050", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- vai_tro_cua_lang_nghe_thu_cong_truyen_thong_trong_dinh_huong.pdf
