Hạ tầng xanh cho đô thị thích ứng với hạn hán trường hợp tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam
& taÙC giaÛ
Haï taàng xanH cHo ñoâ tHò tHícH öùng vôùi Haïn Haùn
tröôøng hôïp tænh ninh thuaän, Vieät nam
nguYeãn QuOáC Vinh
Khoa Kyõ thuaät Xaây döïng, Ñaiï hoïc Baùch khoa, Ñaïi hoïc Quocá gia TP.HCM, Vieät Nam
he emerging concepts of sustainability, resilience have been studied during the past decades. Basing on the eclogocal science, a city
is considered as ecological-social systems. Of which, urban spaces must naturally be planned, taking advantage of ecosystem services
T
in order to self-organise and balance with local extreme wearther events, moving towards sustainability. Many researches proved that
the most moderate and flexible spaces are Green Infrastructure (GI) [1]. This study selected the case of capital city Phan Rang – Thap Cham
(PR-TC) - the most urbanized area of Ninh Thuan province (NT), in the center of Vietnam, which has been known as one of the coastal cities
that are affected by CC, drought, storms, flash floods, and sea level rise - to examine its GI’s structure and adaptive possibility. Maps and
figures are extracted from Normalised Difference Vegetation Index (NDVI) of remote sensing image. Results illustrates that green spaces in
PR-TC are very potential to become a flexible and adaptive GI, towards drought resilience and sustainability.
Key words: sustainability, adaptive, resilience, green space, green infrastructure.
Trong nhönõ g thaäp kyû qua, caùc khaùi nieäm benà Ninh Thuanä , ven bieån mieàn Trung, voán ñöôïc
vöõng (sustainability), phuïc hoài (resilience) xem laø motä thaønh phoá ven bieån chòu nhieàu taùc
ñöôïc raát nhieàu hoïc giaû nghieân cöuù . Theo neàn ñoäng lôùn cuaû bieán ñoåi khí haäu (BÑKH), haïn haùn,
taûng khoa hoïc sinh thaiù naøy, ñoâ thò (ÑT) ñöôcï baõo, luõ quetù , xaâm ngaäp maën vaø nöôùc bieån daâng
xem laø motä heä thoáng hôïp nhaát giöaõ töï nhieân - ñeå khaûo saùt caáu trucù vaø khaû naêng thích öùng
vaø xaõ hoäi. Theo ñoù, khoâng gian ñoâ thò (KGÑT) cuûa HTX. Hình aûnh vaø soá lieäu ñöôïc chieát xuaát
caàn ñöôïc quy hoaïch döïa treân neàn taûng cuaû töø chæ soá thöïc vaät chuaån hoùa (Normalinsed
töï nhieân, taän duïng ñöôïc caùc chöùc naêng sinh Difference Vegetation Index - NDVI) cuûa hình
thaùi ñeå coù theå töï ñieuà tieát vaø canâ baèng vôùi caùc aûnh vieãn thaùm. Ketá quaû cho thaáy khoâng gian
ñieàu kieän khí haäu khacé nghieät taiï ñòa phöông, xanh taïi PR-TC raát coù tieàm naêng ñeå phaùt trieån
höôùng ñeán phaùt trieån beàn vöõng. Nhieàu nghienâ thaønh manï g löôùi HTX linh hoaït vaø thích öùng,
cöùu chöùng minh raèng khoâng gian trung hoøa höônù g tôùi phucï hoài vôiù haïn haùn vaø phaùt trieån
vaø linh hoaït nhaát ñeå ñoâ thò ñaït ñöôïc ñieàu naøy beàn vöõng.
chính laø Haï taàng xanh (HTX) [1]. Nghieân cöùu
naøy choïn thaønh phoá Phan Rang – Thaùp Chaøm
(PR-TC) - khu vöïc ñoâ thò hoùa cao nhaát taïi tænh
Töø khoùa: beàn vöõng, thích öùng, phuïc hoài, khoâng gian xanh, haï
taàng xanh.
SË 100 .2019
56
Quy hoπch & t∏c gi∂
I Giôùi thieäu toång quan
hoài, khung Sendai coù nhaän ñònh: khaû nanê g cuaû motä thanø h phoá ñoiá
matë vôiù cacù moiá nguy hiemå ñeå choná g laiï, hapá thu,ï thích nghi vaø phucï
hoài sau taùc ñoäng cuûa moái nguy ñoù [9]. S. Meerow mieuâ taû khaû nanê g
thích önù g cuaû ÑT laø khaû nanê g duy trì hoacë nhanh chonù g trôû laiï cacù
chöcù nanê g mong muoná , thích önù g vôiù thay ñoiå vaø chuyenå biená cacù
Vôiù apù löcï veà moiâ tröônø g ngayø motä tanê g taiï cacù khu vöcï ÑT, cacù
hocï giaû ñaõ tapä trung nghienâ cöuù veà tính benà vönõ g vaø khaû nanê g
thích nghi, phucï hoià cuaû no.ù Nhönõ g khaiù niemä nayø ñeuà döaï trenâ
nenà tanû g cuaû khoa hocï sinh thaiù , theo ñoù motä thanø h phoá veà cô
banû ñöôcï xem nhö laø motä heä sinh thaiù - xaõ hoiä phöcù hôpï . Ñacë bietä ,
khaiù niemä phucï hoià nhaná manï h ranè g heä sinh thaiù ÑT phaiû traiû qua
boná giai ñoanï töø hình thanø h ñená khai thacù , duy trì, thay ñoiå vaø taiù toå
chöcù , ñeå coù theå trôû laiï tranï g thaiù onå ñònh sau cacù taná conâ g gayâ xaoù
tronä töø benâ ngoaiø . Ñeå ñatï ñöôcï ñieuà ño,ù ÑT phaiû ñöôcï quy hoacï h
vaø thieát keá chuù troïng vaøo vai troø vaø chöùc naêng cuûa caùc khoâng gian
töï nhienâ , voná coù khaû nanê g linh hoatï cao giupù tanê g cöônø g khaû nanê g
thích önù g vôiù nhönõ g biená ñonä g cuaû ñieuà kienä khí hauä (ÑKKH) ñòa
phöông, vaø BÑKH. Cunø g vôiù cacù khaiù niemä ÑT benà vönõ g vaø phucï
hoià , khaiù niemä HTX döaï trenâ nhönõ g quan ñiemå cô banû cuaû khoa
hocï sinh thaiù , cung capá nhönõ g nguyenâ tacé cô banû , laø conâ g cuï quy
hoacï h thích önù g, phucï hoià vaø benà vönõ g höuõ hieuä , thu hutù quan söï
taâm lôùn cuûa giôùi quy hoaïch vaø quaûn trò ÑT.
heä thoáng giôiù haïn khaû naêng thích öùng hieän taiï hoaëc töông lai
.
Trong quy hoacï h, motä soá hocï giaû cho ranè g quy hoacï h khonâ[10g] gian
ñoùng vai troø quan troïng ñeå thuùc ñaåy khaû naêng phuïc hoài cuûa ÑT[11]
.
Motä nghienâ cöuù cho thayá vôiù motä cauá trucù phuø hôpï , ÑT coù theå giamû
thieuå cacù moiá nguy hiemå töø benâ ngoaiø , thonâ g qua cacù chæ soá ñanù h
giaù khaû naêng thích öùng[11]. Motä soá nghienâ cöuù khacù ñeà xuatá giöõ vaiø
khu vöïc trong thaønh phoá khoâng phaùt trieån nhö: khoâng gian môû,
khonâ g gian xanh, khonâ g gian matë nöôcù … nhö motä moâ hình ña danï g
sinh hoïc, laø motä phaàn cuûa chieán löôïc thích öùng thoâng qua “cacù ñieuà
kieän nuoâi döôõng ñeå thích öùng vaø ñoåi môùi sau xaùo troän” [12]. Hôn nöaõ ,
tanê g cöônø g khonâ g gian xanh ÑT ñöôcï xem laø motä phöông phapù
tieáp caän coù theå giaûm thieåu hieän töôïng ñaûo nhieät ñoâ thò (ÑNÑT)[13]
,
ña daïng sinh hocï vaø taêng khaû naêng choáng chòu ruûi ro haïn haùn[14]
.
Trong boiá canû h cuaû Ninh Thuanä noiù chung vaø PR-TC noiù rienâ g,
khoâ hanï , nonù g böcù laø motä trong nhönõ g ñieuà kienä ñayà thacù h thöcù
vaø tacù ñonä g nhieuà ñená ñôiø soná g ngöôiø danâ , canû trôû vaø hanï cheá vai
troø hoã trôï cuaû heä sinh thaiù . Nguyenâ nhanâ chuû yeuá do söï gia tanê g
khoâng gian xaây döïng - hay matë khoâng thaám (MKT)[2], khonâ g gian
xanh thaáp vaø thieáu keát noái. Nhieàu nghieân cöùu veà quaù trình ñoâ thò
hoaù (ÑTH) ñaõ nhanä ñònh coù söï töông quan nghòch giöaõ nhietä ñoä
vôùi khoâng gian xanh, vaø töông quan thuaän vôùi MKT[2][3]. Benâ canï h
ño,ù nhietä ñoä cao cunõ g ñöôcï xem laø motä trong nhönõ g hauä quaû cuaû
hanï hoacë lienâ quan ñená hanï , vaø ñöôcï dunø g lamø chæ soá ñeå ñanù h giaù
möùc ñoä haïn[4][5]. Nhö vayä , khonâ g gian xanh ñöôcï xem laø motä trong
nhönõ g yeuá toá cotá loiõ ñeå giaiû quyetá thacù h thöcù veà ñieuà kienä nonù g
vaø khoâ hanï taiï PR-TC. Baiø baoù gomà ba phanà : (i) Cacù khaiù niemä
veà ÑT phucï hoià vaø HTX ÑT, (ii) Cacù baiø hocï kinh nghiemä veà trienå
khai manï g löôiù HTX trenâ theá giôiù , (iii) Boiá canû h khu vöcï nghienâ cöuù
vaø ketá quaû ñanù h gia.ù Döaï vaoø ketá quaû hình anû h vaø soá lieuä töø conâ g
ngheä vienã thamù vaø GIS, hình anû h Google, motä ñanù h giaù böôcù ñauà
veà quy moâ vaø tính ketá noiá ñöôcï thöcï hienä : PR-TC coù nhieuà tiemà
nanê g ñeå phatù trienå thanø h ÑT thích önù g do coù dienä tích thöcï phuû
cao, nhöng ñöôcï phanâ boå raiû racù thieuá tapä trung vaø thieuá ketá noiá ,
ñacë bietä laø thieuá ketá noiá vôiù thuyû heä trenâ ñòa banø thanø h pho.á
II.2 Haï tanà g xanh ñoâ thò
Caûnh quan töï nhieân
Theo quan ñieåm cuûa Victor Gruen, caûnh quan ñoâ thò (cityscape)
laø moiâ tröônø g ñoâ thò (MTÑT) gomà conâ g trình, MKT vaø haï tanà g kyõ
thuaät, coøn caûnh quan töï nhieân (landscape) laø moiâ tröônø g töï nhienâ
(MTTN) maø canû h quan thienâ nhienâ chiemá öu the.á Nhö vayä hai canû h
quan nayø hoanø toanø khacù bietä veà matë yù nghóa.
Vayä canû h quan ÑT vaø canû h quan töï nhienâ coù theå tích hôpï trong
MTÑT. Trong cuoán saùch “Design with Nature” xuatá banû namê 1969,
Mc Harg ñaõ ñeà xuatá nhieuà nguyenâ tacé sinh thaiù ñeå quy hoacï h vaø
thieát keá ÑT[15]. Nhöng trong motä thôiø gian daiø , do nhieuà lyù do, sinh
thaùi chæ ñöôïc söû duïng haïn cheá theo ngöõ nghóa cuûa caùi goïi laø “moiâ
tröôøng” (environment), voán ñöôïc cho raèng laø caùi gì ñoù “töï nhieân” maø
khonâ g thuocä veà thanø h pho.á Nhöng chacé chané ranè g cacù moiâ tröônø g
kinh te,á xaõ hoiä , vanê hoaù ñeuà ñöôcï bao bocï bôiû MTTN.
Töø coâng vieân tôùi haï taàng xanh ñoâ thò
Coâng vieân: Laø motä loaiï canû h quan töï nhienâ trong lonø g ÑT. Quy moâ
khaùc vai troø seõ khaùc[16]
.
Coâng vieân nhoû - coâng vieân ñoâ thò. Thöônø g chæ ñeå gôiï veà hoacë ñaiï
dienä cho töï nhienâ ôû vaiø chöcù nanê g naoø ño,ù do chunù g khonâ g coù quaù
trình tieán hoùa töï ñieàu chænh, cuõng khoâng laø nhöõng heä sinh thaùi thích
önù g höônù g ñená phatù trienå benà vönõ g. Noù nhö laø motä bieuå töônï g töø
chính tö duy sinh thaiù cuaû ngöôiø thietá keá (Designer Ecology) hôn laø
thietá keá mang tính sinh thaiù (Ecological Design). Chunù g chæ ñöôcï
xem laø motä thanø h phanà cuaû töï nhienâ khi chunù g ñöôcï ketá noiá vôiù
nhönõ g conâ g vienâ vôiù quy moâ töông töï veà matë chöcù nanê g, thonâ g qua
moät maïng löôiù HTX ñuû maïnh.
II Ñoâ thò phuïc hoài vaø haï taàng xanh ñoâ thò
II.1 Thích öùng vaø ñoâ thò thích öùng vôùi haïn haùn
Khaiù niemä thích önù g xuatá hienä lanà ñauà tienâ vaoø namê 1973, ñeà capä
ñená cacù heä thoná g vaø khaû nanê g ñoiá phoù vôiù cacù taná conâ g vaø xaoù tronä
töø beân ngoaøi khi vaãn giöõ nguyeân caáu truùc vaø chöùc naêng cu[õ6]. Sau
ñoù, caùc hoïc giaû laïi dieãn giaûi noù theo chu trình thích nghi (adaptive
cycle) traiû qua boná giai ñoanï : (i) tanê g tröônû g vaø khai thacù , (ii) duy trì,
(iii) suïp ñoå hoaëc phoùng thích, (iv) thay ñoåi vaø taùi caáu truùc[7].
Giôiù quy hoacï h ÑT baté ñauà quan tamâ ñená khaiù niemä nayø vaoø cuoiá
nhöõng naêm 1990. Theo ñoù, thaønh phoá ñöôïc xem laø moät heä thoáng
sinh thaiù töï nhienâ - xaõ hoiä (SES), ñöôcï hoã trôï bôiû cacù vai troø cuaû töï
nhienâ , gomà : (i) cung capá thöcï phamå vaø nöôcù , (ii) ñieuà tietá luõ lutï , hanï
hanù vaø benä h tatä , (iii) hoã trôï hình thanø h ñatá vaø chu kyø dinh döônõ g, vaø
(iv) mang laiï giaù trò vanê hoaù nhö giaiû trí, tinh thanà , tonâ giaoù vaø cacù
lôïi ích phi vaät theå khaùc [8]. Trong soá nhieuà ñònh nghóa veà ÑT phucï
Coâng vieân lôùn: Laø nhöõng heä sinh thaùi phöùc hôïp. Noù coù khaû naêng
phuïc hoài khi canà phaûi thích öùng ñeå thay ñoåi. Thöôøng coù quy moâ lôùn
hôn nhieuà so vôiù nhönõ g conâ g vienâ ÑT caû veà söï ña danï g sinh hocï .
Nenâ chunù g coù theå cunø g vôiù manï g löôiù HTX, vôiù heä sinh thaiù ñieuà tietá
raát hieuä quaû caùc ÑKKH taïi ñòa phöông.
SË 100 .2019
57
Quy hoπch & t∏c gi∂
Haï taàng xanh ñoâ thò. Veà matë khonâ g gian laø
Vanø h ñai thuyû taiï Staten, thanø h phoá New
York: HTX capá khu vöcï . Danâ soá thapá , sinh
thaùi töï nhienâ ít bò xaâm phamï .
nhönõ g khonâ g gian mô,û matë nöôcù , conâ g vienâ
trung tamâ , rönø g, hanø h lang xanh, cayâ leà
ñöônø g, vaø keå caû nhönõ g khonâ g gian môû taiï
vunø g nonâ g thonâ .
Nhönõ g namê 80, chính quyenà tích hôpï quanû
lyù nguonà nöôcù vôiù vunø g ngapä ronä g 4.000ha.
Quy hoacï h gomà 2 thanø h phanà cô banû tacù h
bietä : heä thoná g coná g thoatù vaø thu nöôcù möa.
Heä thoná g nöôcù möa ñöôcï xem laø motä ví duï
veà HTX hôpï nhatá giöaõ thu nöôcù möa ña
nanê g vaø cacù vunø g ngapä vaoø quy hoacï h haï
tanà g ÑT motä cacù h hoanø chænh.
Keát noái caùc coâng vieân lôùn nhoû trong ÑT
taïo thaønh maïng löôùi HTX seõ mang laïi
nhieàu lôïi ích cho MTÑT. Noù hoã trôï caùc quaù
trình sinh lyù cuûa töï nhieân nhö: thuûy vaên, ña
daïng sinh hoïc, keát noái caùc doøng thoâng tin,
vaät chaát… Ngoaøi ra, vôùi nhöõng ÑT toïa laïc
taïi caùc vuøng coù ÑKKH khoâ haïn nhö PR-
TC, khoâng gian xanh coøn giuùp giaûm nhieät
ñoä, giaûm hieän töôïng ÑNÑT, giaûm nhu caàu
söû duïng nöôùc, trung hoøa söï phaân hoùa veà
khoâng gian vaø naâng cao khaû naêng thích
öùng[1][3]. Nhìn chung, nhöõng ñieåm caàn löu
yù trong quy hoaïch heä thoáng HTX: “tieáp caän
ña caáp ñoä”, “caáu truùc moâ hình caûnh quan”
vaø “tính keát noái”.
Tieâu chí xanh taïi thaønh phoá Berlin: HTX
capá conâ g trình. Thuocä khu vöcï khaù bietä lapä
nhö moät honø ñaûo ñoâ thò.
Theo chöông trình nayø , moiã khu ñatá phaiû
giamû thieuå ñöôcï tacù ñonä g cuaû chính noù taiï
khu vöcï . Mucï tieuâ chính laø choná g laiï viecä
“roø ræ” nöôcù , quy ñònh cacù conâ g trình xayâ
môiù hoacë caiû taoï phaiû ñatï tieuâ chí xanh.
“Xanh” nhamè vaoø cacù chöcù nanê g: giamû bocá
Hình 1: Vò trí thaønh phoá PR-TC trong tieåu
vuøng khí haäu.
(Nguoàn: taùc giaû)
hanï hanù vôiù löônï g möa töø 750 ñená 1.200
mm/namê . Khu vöcï mienà nuiù (I) coù löônï g
möa 1.000 - 1.700 mm/namê
.
III Baøi hoïc kinh nghieäm veà öùng hôi, giöõ hoaëc thaám nöôùc maët, loaïi boû taïp
duïng maïng löôiù haï taàng xanh
Nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm döôùi ñaây veà
vieäc trieån khai HTX taiï nhieàu capá , ñöôïc thu
chatá , buiï , taiù taoï thoå nhöônõ g vaø gia tanê g
moâi tröônø g soáng cho thöïc vaät vaø ñoäng vaät.
IV.2 Khonâ g gian xanh vaø matë nöôcù taiï
Ninh Thuaän vaø thaønh phoá Phan Rang –
Thaùp Chaøm
thaäp töø caùc chaâu luïc khaùc nhau treân theá IV Boái caûnh khu vöïc nghieân cöùu Nenà tanû g giupù tanê g cöônø g nanê g löcï thích
giôùi (chaâu AÙ, chaâu AÂu vaø chaâu Myõ), cho vaø keát quaû
önù g cuaû MTÑT vôiù cacù ruiû ro töø thienâ tai,
töø BÑKH chính laø cacù h thöcù toå chöcù khonâ g
gian mô,û khonâ g gian xanh, khonâ g gian matë
nöôcù vaø cacù khonâ g gian xayâ dönï g trong
ÑT[12], voán lieân quan chaët cheõ vôùi nhieät ño[ä3].
Cacù yeuá toá trenâ seõ ñöôcï tiená hanø h khaoû
satù , phanâ tích vaø ñanù h giaù taiï 02 capá ño:ä
löu vöcï sonâ g Dinh vaø thanø h phoá PR-TC.
thaáy söï ña daïng veà ñòa lyù, boái caûnh nhöng
ñònh höôùng chung vanã laø phatù trieån phuø
hôïp, thích nghi vôùi ñieàu kieän töï nhieân cuûa
ñòa phöông[1].
IV.1 Boiá canû h tænh Ninh Thuanä vaø thanø h phoá
Phan Rang – Thaùp Chaøm
Ninh Thuanä laø motä tænh ven bienå vunø g
Duyenâ haiû Nam Trung boä Vietä Nam, toaï
laïc taïi: 11o18’14” ñeán 12o 09’15” ñoä vó Bacé ,
108o 09’08” ñeán 109o 14’25” ñoä kinh Ñonâ g.
Thaønh phoá Taizhou, Trung Quoác: HTX
caáp ÑT. Thaønh phoá coù daân soá 5.5 trieäu
daân, dieän tích 1.000km2
Thuyû vanê : tonå g dienä tích cacù löu vöcï sonâ g
laø 3.092km2, gomà 46 sonâ g, suoiá vaø 04
tanà g chöaù nöôcù chính, trong ñoù löu vöcï
sonâ g Dinh chiemá phanà lônù dienä tích vôiù
3.000km2, caùc löu vöcï coøn laiï chieám 92km2.
ÑT chòu aûnh höôûng cuûa ngaäp luït thöôøng
xuyeân. Hieän ñang chòu nhieàu aùp löïc töø quaù
trình ÑTH vaø phaùt trieån haï taàng. Ñeå giaûi
quyeát vaán ñeà naøy, Kongian Yu - kieán truùc
sö caûnh quan cuûa ÑH Beijing ñaõ quy hoaïch
thaønh phoá döïa treân haï taàng sinh thaùi nhaèm
hoã trôï cho caùc chöùc naêng cuûa töï nhieân: voâ
sinh (abiotic), höõu sinh (biotic) vaø vaên hoùa
(cultural). Quy hoaïch giôùi haïn söï phaùt trieån
traøn lan thieáu kieåm soaùt cuûa ÑT, vôùi teân goïi
“caùc hình maãu an toanø ” (security patterns):
(i) toái thieåu, (ii) trung bình, vaø (iii) toái ña.
Saûn phaåm naøy goàm boä höôùng danã sinh thaùi
caûnh quan veà: (i) tieáp caän ña caáp ñoä, (ii) moái
lieân heä vaø quaù trình cuûa hình mauã , vaø (iii)
söï keát noái, ñaëc bieät vôùi caùc manï g löôùi thuûy
vaên ña naêng. Nhöõng höôùng danã quy hoacï h
HTX vôùi ñeà xuaát quan ñieåm khonâ g gian raát
roõ raøng cuõng bao gomà trong sanû phaåm nayø .
Caáp ñoä löu vöïc
Cacù banû ñoà ñanù h giaù ñieuà kienä töï nhienâ löu
vöcï sonâ g Dinh gomà : banû ñoà ñòa hình, banû ñoà
manï g löôiù thuyû vanê , banû ñoà phanâ boá nhietä
ñoä beà matë (Land Surface Temperature -
LST) ñöôcï thu thapä töø nhieuà nguonà khacù
nhau nhö anû h vienã thamù , GIS… ñeå khaoû satù
toång theå veà tænh Ninh Thuaän (Hình 2).
Khí töôïng: khoâ (75% - 77%), noùng (26oC -
27oC) vaø gioù manï h (2,3m/s - 5 m/s manï h
nhaát laø 25m/s) vaø toác ñoä bocá hôi cao.
Khí hauä cöcï ñoan: xen keõ giöaõ hanï hanù vaø
luõ luït. Tuy nhieân luõ luït giaûm nhieàu nhôø vieäc
quy hoacï h vaø xayâ dönï g nhieuà hoà chöaù , ñapä
vaø ñeâ trenâ ñòa baøn.
02 loaiï matë phuû quan tronï g cuaû manï g löôiù
HTX laø thöcï vatä (dayø - rönø g hoacë cayâ tronà g
lauâ namê , vaø thöa - cayâ buiï , ñonà g co,û hoacë
ñatá nonâ g nghiepä ) vaø matë nöôcù ñöôcï khaoû
satù veà quy moâ vaø tính ketá noiá (Hình 3). Banû
ñoà vaø soá lieuä ñöôcï chietá xuatá töø hình anû h
vienã thamù , döaï theo chæ soá thöcï vatä chuanå
hoaù cuaû Ninh Thuanä (NDVI) taiï thôiø ñiemå
11/4/2019 (Earth Explorer), banû ñoà Google
(8/2019), vaø motä soá hình anû h khaoû satù tröcï
quan taïi ñòa ñieåm (9/2019).
Khoâng gian tænh ñöôcï chia thanø h ba tieåu
vunø g khí hauä . Khu vöcï ven bienå (III) coù möcù
ñoä hanï hanù toià teä nhatá vôiù löônï g möa trung
bình khoanû g 500 - 700 mm/namê , khu vöcï
nghienâ cöuù - thanø h phoá PR-TC - thuocä tieuå
vunø g nayø . Khu vöcï ñonà g banè g (II) cunõ g bò
SË 100 .2019
58
Ñaùnh giaù - Nhaän xeùt
Khoâng gian xanh: (i) thöcï phuû dayø (rönø g, cayâ
laâu naêm): chiemá tæ leä khaù cao dienä tích toanø
thanø h phoá (23,01%), ña phanà laø cacù khu
vöcï chöa phatù trienå ÑT, phanâ tanù taiï khu
vöcï trung tamâ , dayø hôn ôû phía Tayâ Bacé , (ii)
thöcï phuû thöa (cayâ buiï, ñonà g coû hoacë nonâ g
nghieäp): chiemá tæ leä cao (55,38%), raiû ñeuà
treân ñòa baøn.
Khoâng gian maët nöôùc: chuû yeuá laø sonâ g Dinh,
Ñamà Naiï vaø motä soá hoà ñieuà tietá trong noiä
thaønh.
Tính keát noái: (i) Quy moâ: nhìn chung dieän
tích khoâng gian xanh khaù cao do PR-TC
khoâng phaûi laø ÑT troïng ñieåm taïi khu vöïc
mieàn Trung, vaø môiù ÑTH töø nhöõng naêm
1990. (ii) Keát noái: Theo baûn ñoà maïng löôùi
thuûy vanê treân löu vöïc soâng Dinh (Hình 2b)
vaø thuûy heä (Hình 3c), doøng chaûy coù xu
höôùng ñoå töø Taây Baéc xuoáng Ñoâng Nam
theo soâng Dinh ra bieån Ñoâng. Nhöng söï
keát noái cuûa khoâng gian xanh vôùi nhau vaø
vôùi thuûy heä raát yeáu (Hình 3a). Caùc truïc giao
thoâng ñoiá noäi vaø ñoiá ngoaïi phaân hoùa maïnh
khoâng gian töï nhieân löu vöïc[17]: taïi PR-TC,
truïc Quoác Loä 1A theo höôùng Taây Nam-
Ñoâng Bacé , caùc trucï giao thoâng chính cuûa
PR-TC theo höôùng Ñonâ g Nam-Taây Baéc xeù
khoâng gian töï nhieân thaønh caùc tieåu vuøng
nhoû, thieuá keát noái.
Nhìn chung, veà quy mo,â söï phanâ boå dienä
tích khonâ g gian xanh, matë nöôcù vaø khonâ g
gian môû trenâ toanø thanø h phoá laø khaù cao. Veà
tính ketá noiá , macë duø coù dienä tích khaù cao
nhöng laiï ñöôïc phanâ boá khoâng ñeàu, phaân
tanù vaø thieuá ketá noiá . Tuy nhienâ , vôiù thöcï
tranï g nayø , PR-TC hoanø toanø coù tiemà nanê g
Hình 3: Khoâng gian maët phuû thaønh phoá
PR-TC. (a) Thöïc phuû daøy, (b) Thöïc phuû thöa,
(c) Thuûy heä.
Hình 2: Ñieàu kieän töï nhieân löu vöïc soâng
Dinh, vuøng tænh Ninh Thuaän. (a) Baûn ñoà ñòa
hình, (b) Baûn ñoà maïng löôùi thuûy vaên, (c) Baûn
ñoà phaân boá nhieät ñoä. (Nguoàn: Taùc giaû)
Caáp ñoä ñoâ thò
SË 100 .2019
59
ñeå phaùt trieån maïng löôùi HTX thích öùng vôùi haïn haùn.
Conf., vol. 45, p. 00095, 2018.
[5] WMO and GWP, Handbook of drought indicators and indices, no.
1173. 2016.
V Keát luaän
Thanø h phoá - “SES”, laø motä heä thoná g sinh thaiù - xaõ hoiä phöcù
hôpï , khonâ g chæ nanê g ñonä g maø conø töï toå chöcù vaø chuû ñonä g
ñieuà chænh ñeå thích önù g vôiù cacù taná conâ g töø benâ ngoaiø nhö
thienâ tai hoacë BÑKH, coù theå hoacë khonâ g theå döï baoù . Tröônø g
hôpï cuaû PR-TC, motä thanø h phoá ngheoø coù möcù ñoä khoâ hanï
vaø nonù g böcù nhatá taiï Vietä Nam cunõ g coù theå ñöôcï ñònh höônù g
vaø phatù trienå ñeå thích önù g vôiù moiï hoanø canû h. Töø cacù nhanä
ñònh veà moiá quan heä giöaõ viecä gia tanê g nhietä ñoä ñoâ thò vôiù
khonâ g gian xanh vaø MKT, baiø baoù tiená hanø h khaoû satù thöcï
tranï g khonâ g gian xanh, khonâ g gian matë nöôcù trenâ ñòa banø
thanø h phoá ñeå böôcù ñauà ñanù h giaù quy mo,â cauá trucù vaø khaû
naêng keát noái cuûa nhöõng khonâ g gian naøy. Ketá quaû cho thaáy
PR-TC hoanø toanø coù theå ñònh höônù g vaø phatù trienå thanø h ÑT
thích önù g vôiù hanï hanù . Noù seõ laø tienà ñeà ñeå xayâ dönï g heä thoná g
nguyenâ tacé toå chöcù manï g löôiù HTX cacù capá taiï Ninh Thuanä ,
nanâ g cao khaû nanê g thích önù g vôiù ÑKKH noiù chung vaø vôiù hanï
haùn noùi rieâng, höôùng ñeán phaùt trienå beàn vöõng.
[6] C. S. Holling, “Resilience and stability of ecological systems. Annual
Review of Ecology and Systematics,” 1973.
[7] C. S. Holling and L. H. Gunderson, “Resilience and adaptive cycles,”
Panarchy Underst. Transform. Hum. Nat. Syst., pp. 25–62, 2002.
[8] Millenium Ecosystem Assessment, Millenium Ecosystem Assessment:
ecosystems and human well-being. 2005.
[9] S. Framework and D. R. Reduction, “Sendai Framework for Disaster
Risk Reduction 2015-2030,” no. March, pp. 1–25, 2015.
[10] S. Meerow, J. P. Newell, and M. Stults, “Defining urban resilience: A
review,” Landsc. Urban Plan., vol. 147, pp. 38–49, 2016.
[11] Fleischhauer and M. Fleischhauer, “The role of spatial planning in
strengthening urban resilience,” Resil. Cities to Terror. other Threat. Proc.
NATO Adv. Res. Work. Urban Struct. Resil. under Multi-Hazard Threat.
Lessons 9/11 Res. Issues Futur. Work, pp. 273–298, 2008.
[12] N. M. Ni’mah and S. Lenonb, “Urban greenspace for resilient city in
the future: Case study of Yogyakarta City,” in IOP Conference Series: Earth
and Environmental Science, 2017, vol. 70, no. 1, pp. 0–8.
[13] Dissanayake, Morimoto, Ranagalage, and Murayama, “Land-Use/
Land-Cover Changes and Their Impact on Surface Urban Heat Islands:
Case Study of Kandy City, Sri Lanka,” Climate, vol. 7, no. 8, p. 99, 2019.
[14] N. D. Crossman, “Drought Resilience , Adaptation and Management
Policy (DRAMP) Framework,” Support. Tech. Guidel., no. July, p. 17, 2018.
[15] I. McHarg, Design with nature. New York, USA: John Wiley & Sons,
Inc, 1992.
Taøi lieäu Tham khaûo:
[1] J. Ahern, “Green infrastructure for cities: the spatial dimension,” Cities
Futur. Integr. Sustain. Water Landsc. Manag., no. May, pp. 267–283, 2007.
[2] T. T. Vaân, “Nghieân cöùu bieán ñoåi nhieät ñoä ñoâ thò döôùi taùc ñoäng cuûa quaù
trình ñoâ thò hoùa baèng phöông phaùp vieãn thaùm vaø GIS, tröôøng hôïp khu vöïc
thaønh phoá Hoà Chí Minh,” 2011.
[3] N. Q. Vinh, N. T. Khanh, and P. T. Anh, “The inter-relationships
between LST, NDVI, NDBI in Remote Sensing to Achieve Drought
Resilience in Ninh Thuan, Vietnam,” 2019.
[16] N. M. Lister, “Sustainable large park: Ecological design or design
ecology?,” in Large Park, 2007, pp. 35–57.
[17] Forman, R.T., and D.Sperling, “Road ecology: science and solutions,”
Choice Rev. Online, vol. 40, no. 11, pp. 40-6438-40–6438, 2003.
[4] W. Szalińska, I. Otop, and T. Tokarczyk, “Urban drought,” E3S Web
SË 100 .2019
60
5 trang
23260
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hạ tầng xanh cho đô thị thích ứng với hạn hán trường hợp tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ha_tang_xanh_cho_do_thi_thich_ung_voi_han_han_truong_hop_tin.pdf
