Tổng quan về mô hình quy hoạch đô thị vệ tinh
TS.KTS. NguyeãN TruNg DuõNg
Giaùm ñoác TT Thoâng tin, Ñaøo taïo & HTQT
Moâ hình quy hoaïch ñoâ thò veä tinh (ÑTVT)
ñaõ coù beà daøy lòch söû hôn moät theá kyû vaø
ñöôïc aùp duïng taïi ratá nhieàu cacù vuøng ñoâ thò
lôùn treân theá giôùi. Taiï moãi quoác gia, vieäc aùp
duïng moâ hình quy hoacï h naøy laiï coù nhönõ g
saùng taïo rieâng phuø hôïp vôùi boiá caûnh phaùt
trieån ñoâ thò moãi nöôcù nhöng töuï chung laïi
ñeàu cho thaáy söùc soáng maïnh meõ cuûa moâ
hình naøy. Ñaëc bieät, trong boái caûnh ñoâ thò
hoùa ñang dieãn ra maïnh meõ ôû caùc nöôùc
ñang phaùt trieån thì moâ hình nayø neáu ñöôïc
aùp duïng ñuùng vaãn laø caâu traû lôiø hieäu quaû
trong vaán ñeà quy hoacï h vaø quanû lyù phaùt
trieån caùc vuøng ñoâ thò lôùn vôùi xu theá ñang
ngaøy caøng gia taêng veà soá löôïng vaø quy moâ.
Taïi nöôùc ta, xu theá hình thaønh caùc vuøng
ñoâ thò lôùn cuõng ñang ñònh hình roõ raøng,
minh chöùng qua söï lônù maïnh khonâ g ngöøng
cuûa caùc vuøng ñoâ thò lôùn truyenà thoáng nhö
thaønh phoá Haø Noäi, TP.HCM roià môû roäng
treân phaïm vi lieân tænh nhö Vuøng thuû ñoâ hay
xu höôùng hình thaønh caùc vuøng ñoâ thò caáp
tænh môùi nhö: Baéc Ninh, Thöøa Thieân-Hueá…
Xu theá naøy moät laàn nöaõ laïi ñaët ra baøi toaùn
aùp duïng moâ hình quy hoaïch ñoâ thò veä tinh
taïi Vieät Nam maø thanø h phoá Haø Noäi laø ñòa
phöông ñi ñaàu. Tuy nhieân, sau 8 naêm trieån
khai QHCXD thuû ñoâ, vieäc hình thaønh caùc
ÑTVT theo ñònh höôùng vaãn toû ra luùng tuùng
vaø chöa coù nhieàu ketá quaû cuï theå; vieäc aùp
duïng moâ hình naøy cunõ g ñaët ra nhieàu vaán ñeà
phaùt sinh maø chöa coù baøi toaùn giaûi quyeát
cuï theå, ñaëc bieät laø veà ñaàu tö phatù trieån haï
taàng keát noái, quaûn lyù xaây döïng taïi khu vöïc
vaønh ñai xanh, xaùc ñònh moâ hình quaûn lyù
phaùt trieån ñaëc bieät laø moâ hình quaûn lyù haønh
chính ñoái vôùi caùc ñoâ thò veä tinh.
Phaùt trieån ÑTVT treân theá giôùi
Moâ hình ÑTVT ñaàu tieân taïi London-Vöông
quoác Anh
Sau khi chieán tranh theá giôùi thöù nhaát keát
thuùc, nhu caàu nhaø ôû taïi Anh trôû neân heát
söùc noùng boûng. Söùc eùp lôùn giaûi quyeát nhu
caàu ñoù khieán Chính phuû lieân hieäp taïi Anh
luùc baáy giôø cho ra ñôøi Ñaïo luaät veà nhaø ôû
naêm 1919. Ñaïo luaät naøy ñöôïc xem laø taïo
ra cô hoäi ñeå bieán moâ hình lyù thuyeát veà
thaønh phoá vöôøn thaønh thöïc teá. Tuy nhieân,
noù ñaõ khoâng taïo ra moät thaønh phoá naøo,
thay vaøo ñoù Chính phuû chæ mong muoán taïo
TÊng quan
VeÀ mOÂ hÌnh QUY hOaÏCh
ra moät caùch nhanh nhaát soá löôïng nhaø ôû ÑOÂ ThÒ Veä Tinh
coù theå. Nhöõng khu nhaø ôû ñöôïc xaây döïng
phaân taùn vaø khoâng coù keá hoaïch taïi caùc
ñòa phöông.
2” ñaõ ñöôcï thaønh lapä maø khoâng caàn ñeán söï
hoã trôï cuûa Chính phuû. Coâng ty naøy ñaõ mua
laïi 1458ha ñaát trang traïi taïi Hertfordshire
vaø 230 mauã Anh cuûa chuû ñaát Desborough
vaø 689ha töø chuû ñaát Salisbury ñeå tieán haønh
xaây döïng thaønh phoá vöôøn thöù 2 vôùi teân goïi
Welwyn theo moâ hình moät thanø h phoá veä
tinh caùch London 21 daëm (töông ñöông
khoaûng 32km). Thanø h phoá nayø ñöôïc taïo
ra treân söï keát hôïp giöõa chöùc naêng nhaø ôû
vaø coâng nghieäp, vôiù daân soá 40.000-50.000
ngöôøi. Sôû höõu veà batá ñoäng sanû cuûa toaøn
thaønh phoá thuoäc veà Coâng ty traùch nhieäm
höõu haïn Thaønh phoá vöôøn thöù 2. Muïc ñích
laø taïo dönï g ra moät thaønh phoá khepù kín, tieän
nghi vaø töông ñoái ñocä laäp vôùi London, vieäc
gìn giöõ veû ñeïp thieân nhieân vaø taoï ra söï haøi
hoøa giöõa kieán truùc nhaø ôû vaø moiâ tröôøng laø
yeáu toá ñöôïc chuù tronï g nhaát. Maät ñoä xaây
döïng ñöôcï giôùi hanï cho 20 ngoiâ nhaø treân
moät maãu Anh. Sau 5 naêm xaây döïng, daân
soá cuûa thaønh phoá Welwyn ñaõ laø 2584 ngöôøi
(naêm 1924).
thuï moät moâi tröôøng ñoâ thò, khoâng gian soáng
môùi coù chaát löôïng cao hôn so vôùi nhöõng gì
caùc ñoâ thò lòch söû khonâ g coøn ñaùp öùng ñöôïc.
Sau thaønh coâng cuaû döï aùn thaønh phoá
Letchworth, thaønh phoá vöôøn ñauà tieân taïi
Anh, Hieäp hoäi Quy hoaïch thaønh phoá vöôøn
taïi Anh ñaõ coù nhieàu noã löïc ñeå ñöa moâ hình
thaønh phoá vöôøn vaøo trong Luaät nhaø ôû, tuy
nhieân nhöõng coá gané g naøy ñaõ khoâng ñem
laïi keát quaû.
❑
Caùc nghieân cöùu moâ hình lyù thuyeát veà moâ
hình quy hoaïch ÑTVT ñoùng vai troø tieàn ñeà
cho söï ra ñôøi cuaû caùc ÑTVT sau naøy.
❑
Vai troø quyeát ñònh cuûa caùc toå chöùc vaø
coâng ty tö nhaân trong ñaàu tö xaây döïng
ÑTVT ñaàu tieân.
Cuøng vôùi söï quyeát taâm cuûa Mr. Ebenezer
Howard, moät coâng ty coù teân goiï “Coâng ty
traùch nhieäm höõu hanï Thaønh phoá vöôøn thöù
Quy hoaïch vaø quaûn lyù caùc ÑTVT taïi Coäng
hoøa Phaùp
Chính saùch phaùt trienå caùc thaønh phoá môùi
“ville nouvelle” ra ñôiø taïi Coäng hoøa Phaùp töø
nhöõng namê 1960 vaø vaãn ñang ñöôïc trieån
khai cho tôùi nay. Mucï tieâu cuûa chính saùch
naøy laø cho ra ñôøi 9 thaønh phoá môùi treân toaøn
nöôùc Phapù , nhaèm giaûm taûi cho caùc vuøng
ñoâ thò lônù maø chuû yeáu laø cho vuøng Ile-de-
France (5/9 thaønh phoá).
Moâ hình thaønh phoá môùi taïi Phaùp coù theå coi
laø moät phieân baûn cuûa thaønh phoá veä tinh.
Moâ hình thaønh phoá môùi aùp duïng chuû yeáu
taïi vuøng Ille de France laø giaûi phaùp nhaèm
choáng laïi vieäc môû ronä g khoâng giôùi haïn vaø
hoãn loanï cuûa caùc khu vöïc ngoaïi oâ xung
quanh thanø h phoá Paris vaø laø giaûi phaùp khaéc
phuïc cho nhöõng nhöôïc ñieåm veà quy hoaïch
cuûa caùc khu nhaø ôû xaõ hoäi ñöôïc xaây döïng oà
aït theo quy moâ lôùn (grand ensemble) ñöôïc
phaùt trieån traøn lan taïi vuøng ngoaïi oâ.
❑
Moâ hình quy hoaïch thaønh phoá veä tinh ñaàu
tieân taiï Anh nhamè ñaùp öùng cacù yeâu caàu
phaùt trienå môùi cuûa ñoâ thò trong thôøi ñaïi buøng
noå coâng nghieäp. Moâ hình ÑTVT coù nguoàn
goác baét nguoàn töø “Ñoâ thò vöôøn” nhaèm ñaùp
öùng nhu caàu cuûa ngöôøi daân ñöôïc höôûng
Ñeå coù theå trieån khai ñöôïc caùc thaønh phoá
môùi naøy, Chính phuû ñaõ cho aùp duïng caùc
coâng cuï phaùp lyù môùi. Toaøn boä chöông
trình quy hoaïch xaây döïng caùc thaønh phoá
naøy ñöôïc ñaët trong khuoân khoå chính saùch
coù teân goïi “Caùc döï aùn lôïi ích quoác gia”
(Opeùrations d’inteùreât nationals-OIN) cho
pheùp Chính phuû coù toaøn quyeàn trong lónh
vöïc quy hoaïch lieân quan ñeán caùc thaønh
phoá môùi. ÔÛ caáp ñoä ñòa phöông, thaønh laäp
taïi moãi thaønh phoá môùi moät “Cô quan quy
hoaïch coâng coäng” (Establissement Public
d’Ameùnagement-EPA) chòu traùch nhieäm
toaøn boä coâng vieäc quy hoaïch vaø xaây döïng.
EPA aùp duïng caùc coâng cuï quy hoaïch saün
coù nhö ZAD (khu quy hoaïch phoái hôïp);
ZUP (Khu quy hoaïch öu tieân), ZAC (Khu
quy hoaïch coù tham vaán) ñeå tieán haønh
quaûn lyù toaøn boä caùc bieán ñoäng veà ñoâ thò
vaø quy hoaïch taïi caùc khu vöïc thaønh phoá
môùi töông lai.
Hình 1: Quy hoaïch Thanø h phoá vöônø Welwyn-
Thaønh phoá veä tinh ñaàu tieân cuûa London
(Nguonà : C.B Purdom, The Building
of Satellite towns)
Hình 2: Quy hoacï h cacù khu nhaø ôû taiï thanø h phoá
veä tinh Welwyn
(Nguoàn: C.B Purdom, The Building
of Satellitetowns)
SË 95+96 .2018
8
K h ∏ i
n i ÷ m
Chính saùch phaùt trienå caùc thanø h phoá môùi
ra ñôøi theå hieän quyeát taâm cuaû Chính phuû
Phaùp nhaèm giaûi quyetá tình tranï g phaùt trieån
maát caân baèng giöõa Paris vaø cacù tænh khaùc
cuõng nhö haïn cheá vieäc môû roäng ñoâ thò lan
toûa theo daïng “veät dauà loang” taiï caùc ñaïi ñoâ
thò nhö: Paris, Marseille, Lyon, Lille.
Sesnar, Evry. Caùc thaønh phoá môùi naøy coù
nhieäm vuï taïo ra cacù trung tamâ ñoâ thò môùi
thu huùt vieäc laøm vaø cö daân ñeán töø caùc khu
vöïc ngoaiï thaønh xung quanh vaø coù lieân
heä khaêng khít vôùi thaønh phoá Paris nhôø heä
thoáng giao thoâng cô giôùi.
Thaønh phoá veä tinh EvÙ ry: Thaønh phoá veä tinh
ñaàu tienâ cuûa Paris ñöôïc nghieân cöùu quy
hoaïch vaoø naêm 1967. Ngaøy 12/4/1968, moät
Cô quan quy hoaïch conâ g vôùi tenâ vieát taét
laø “EPEVRY” ñöôïc thanø h laäp ñeå tieán haønh
coâng tacù quy hoacï h vaø phaùt trieån EÙvry.
Phaïm vi laäp quy hoacï h thaønh phoá EÙvry bao
goàm caùc xaõ Bondoufle, Courcouronnes,
EÙvry, vaø moät phaàn cuûa Ris-Orangis.
Naêm 1983, Nghieäp ñoaøn coäng ñoàng ñoâ
thò môùi (SAN) ñöôcï thaønh laäp bao goàm
caùc xaõ Bondoufle, Courcouronnes, EÙvry
vaø Lisses. Naêm 2000, EPEVRY giaûi theå
vaø SAN trôû thaønh Coäng ñoàng ñoâ thò Evry
Centre Essone ngaøy nay.
■
5 thaønh phoá môùi ñöôïc quy hoacï h vaø xaây
döïng taïi ngoaïi vi Paris bao goàm:
❑
❑
❑
❑
Cergy Pointoise naèm phía Taây
Marne-la-Valleùe naèm phía Ñoâng
Evry vaø Seùnart naèm phía Ñoâng Nam
Saint-Quetin-en-Yvelines phía Taây Nam
■
04 thaønh phoá môùi ñöôïc quy hoacï h taïi caùc
tænh bao goàm:
❑
Villeneuve d’ascq naèm phía Ñonâ g thaønh
phoá Lille
L’Isle d’Abeau naèm phía Ñoâng thaønh phoá
Lyon
❑
Hình 4: Thaønh phoá veä tinh Cergy-Pontoise
caùch noäi ñoâ Paris 40 phuùt di chuyeån baèng
phöông tieän coâng coäng
❑
Val-de-Reuil naèm giöõa Paris vaø Rouen
Rives de l’Etang de Berre gaàn thaønh phoá
❑
Marseille
Thaønh phoá veä tinh Cergy-Pontoise: Ñöôïc
quy hoaïch vaøo namê 1969. Cô quan quy
hoaïch conâ g chòu traùch nhiemä toå chöùc
quy hoaïch vaø xaây döïng Cergy-Pontoise
(EPACERGY) ñöôïc thaønh laäp vaøo ngaøy
16/4/1969. Phaïm vi quy hoaïch cuûa Cergy-
Pontoise bao goàm 15 xaõ cuûa Tænh Val-
d’Oise et des Yvelines, sau ñoù giaûm xuoáng
coøn 11 xaõ vaøo naêm 1984. Khonâ g gian ñoâ
thò cuûa Cergy-Pontoise ñöôïc toå chöùc
xung quanh toøa nhaø truï sôû môùi cuûa Tænh
Cergy-Pontoise vaø moät truïc trung taâm
ñoâ thò chính. Ngaøy 31/12/2002, Cergy-
Pontoise rôøi khoûi Chöông trình phaùt trieån
caùc thaønh phoá môùi vaø trôû thaønh moät coäng
ñoàng ñoâ thò.
Sô ñoà Quy hoaïch vaø ñoâ thò hoùa vuøng Paris
(SDAURP) pheâ duyetä naêm 1965 ñaõ xaùc
ñònh 8 thaønh phoá môùi ñöôïc quy hoaïch
xung quanh Paris vôiù khoaûng caùch töø 15
ñeán 50km. Con soá cuoái cuøng ñöôïc ruùt
xuoáng coøn 5 thaønh phoá: Marne la Valleùe,
Cergy-Pontoise, Saint Quentin en Yveline,
Thaønh phoá Saint-Quentin-en-Yvelines:
Ngaøy 21/9/1970, Cô quan quy hoaïch
phaùt
trieån
Saint-Quentin-en-Yvelines
(EPASQY) ñöôïc thaønh laäp. Phaïm vi
quy hoaïch thaønh phoá Saint-Quentin-en-
Yvelines bao goàm 11 xaõ sau ñoù giaûm xuoáng
7 xaõ naêm 1984 bao goàm: Saint-Quentin-
en-Yvelines: EÙlancourt, Guyancourt, La
Verrieøre, Magny-les-Hameaux, Montigny-
le-Bretonneux,
Trappes,
Voisins-le-
Bretonneux. Ñeán 2002, quy hoaïch Saint-
Quentin-en-Yvelines ñöôïc coi nhö hoaøn
thaønh, EPASQY giaûi theå ngaøy 31/12/2002
vaø Nghiepä ñoaøn conä g ñoàng ñoâ thò Saint-
Quentin-en-Yvelines trôû thaønh Coäng ñoàng
ñoâ thò vaoø naêm 2003.
Thaønh phoá Marne-la-Valleùe: Cô quan quy
hoaïch Marne-la-Valleùe (EPAMARNE)
ñöôïc thanø h laäp ngayø 17/8/1972. Marne-la-
Valleùe laø thaønh phoá veä tinh coù quy moâ lôùn
nhaát cuûa Paris. Phamï vi quy hoaïch thaønh
phoá laø 15.000ha traiû treân ñòa baøn 26 xaõ vaø
03 tænh (Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne
et Seine-et-Marne).
Hình 3: Quy hoaïch 05 thaønh phoá veä tinh cuûa Paris
Nguoàn: Quy hoaïch thuû ñoâ Paris ñeán 2020
SË 95+96 .2018
9
dòch vuï coâng coäng hoaøn chænh vaø coù khaû
naêng taoï ra vieäc lamø . Caùc chöùc naêng quan
troïng laø ñoäng löïc cho phaùt trieån ÑTVT bao
goàm: Thöông maïi, coâng nghieäp, ñaøo taïo
ñaïi hoïc, nghieân cöùu coâng ngheä cao, giaûi trí.
+ Khoaûng caùch ñeán ñoâ thò trung taâm vaø quy
moâ daân soá hôïp lyù cuõng laø ñieàu kieän quan
troïng cho vieäc hình thaønh vaø phaùt trieån beàn
vöõng cuaû ÑTVT. Khoaûng caùch toái öu cuûa
moät ÑTVT vôùi ñoâ thò trung taâm (ÑTTT) laø
töø 30-40km (30-40 phuùt di chuyeån phöông
tieän conâ g coäng). Neáu khoaûng caùch ngaén
hôn, caùc ÑTVT seõ coù nguy cô bò baønh
tröôùng bôiû söï môû ronä g khoâng gian cuûa ñoâ
thò trung taâm daãn tôiù vieäc caû chuøm ÑTVT seõ
bieán thanø h moät ñaïi ñoâ thò. Caùc ÑTVT khoâng
ñöôïc hình thaønh do khoaûng caùch quaù xa,
thieáu ketá noái veà matë ñoâ thò vôùi caùc ñoâ thò
trung tamâ nhö cacù tröôøng hôïp: Rives de
l’Etang de Berre (quy hoaïch laø veä tinh cuûa
thaønh phoá Marseille), L’Isle d’Abeau (quy
hoaïch laø veä tinh cuaû thaønh phoá Lyon). Ñeå
ñaûm baûo duy trì khoanû g caùch toái öu treân thì
caàn kieåm soaùt ñöôïc quaù trình môû roäng cuûa
ñoâ thò trung taâm vaø ÑTVT, trong ñoù vieäc
kieåm soatù vaø duy trì haønh lang xanh caùch ly
coù tính chatá soáng coøn.
Hình 5: Sô ñoà vò trí thaønh phoá Marne-la-Valleùe vaø noäi ñoâ Paris
Lieân minh phaùt trienå thaønh phoá (SCA) ñöôïc
caùc thanø h phoá môùi cuûa Paris ñaõ ñoùng vai
troø laø nhöõng cöïc ñoâ thò quan troïng cuûa
khu vöïc ngoaïi oâ hay nhö thaønh phoá môùi
Villeneuve d’Ascp trôû thaønh motä trung taâm
ñoâ thò quan troïng cuaû thaønh phoá Lille nhôø
vaøo söï hình thaønh moät khu trung taâm ñaïi
hoïc vaø nghieân cöuù , coâng ngheä lôùn.
thaønh laäp vaøo namê 1973 sau trôû thanø h
Nghieäp ñoaøn Coäng ñoàng ñoâ thò naêm 1983
vaø Coäng ñoàng ñoâ thò naêm 2003.
Naêm 1987, vôùi söï xuaát hieän cuûa döï aùn
Disney Land, moät cô quan Quy hoaïch môùi
ra ñôøi goïi taét laø EPAFRANCE. Quaù trình
quy hoaïch vaø xaây döïng cuûa Marne-la-
Valleùe vaãn coøn ñang tieáp dieãn.
Moät soá thaønh phoá môùi chæ trôû thaønh caùc
khu vöïc ngoaïi oâ cuûa caùc thaønh phoá lôùn nhö
tröôøng hôïp cuûa L’Isle d’Abeau do khoaûng
caùch quaù xa thaønh phoá Lyon hay khoâng
ñöôïc ra ñôøi nhö Le Vaudreuil vaø Rives de
l’Etang de Berre. Thaønh phoá môùi Rives
de l’Etang de Berre hieän nay chæ laø söï ñaët
caïnh nhau cuûa 3 ñieåm ñoâ thò nho,û raát khaùc
bieät veà maët quy hoacï h ñoâ thò vaø thieáu moät
trung taâm chính. Nhönõ g chöùc nanê g ñoâ thò
chính taäp trung heát taiï thaønh phoá Marseille
vaø Aix-en-Provence, trong khi Rives de
l’Etang de Berre laïi khoâng coù söï keát noái
khoâng gian ñoâ thò lienâ tuïc vôùi caùc thaønh
phoá ñoù.
Thaønh phoá Seùnart: Thaønh phoá veä tinh
ñöôïc quy hoaïch cuoiá cuøng cuaû Paris treân
ñòa baøn cuûa 18 xaõ cuûa Essonne vaø Seine-
et-Marne. Cô quan quy hoaïch phaùt trieån
Seùnart (EPASENART) ñöôïc thaønh laäp
ngaøy 15/10/1973. Mucï tieâu cuaû döï aùn laø
hình thaønh moät trung taâm ñoâ thò ña cöïc
nhaèm haïn cheá quaù trình lan toaû quaàn theå
ñoâ thò EÙvry. Naêm 1983, 8 xaõ rôøi khoûi döï aùn
Seùnart, muïc tieâu cuaû döï aùn buocä phaûi giôùi
haïn bôûi vieäc hình thaønh ra motä trung taâm
ñoâ thò môùi goïi laø Carreù Senart.
❑
Moâ hình quaûn lyù ÑTVT cuûa Paris theo
caùc moâ hình ñôn vò haønh chính ñoäc laäp
laø moät thaønh phoá (ville) töông ñöông caáp
xaõ hoaëc goàm nhieàu xaõ lieân keát laïi döôùi
daïng moät Coäng ñoàng ñoâ thò (communauteù
urbaine). Moâ hình Coäng ñoàng ñoâ thò laø moät
cô cheá ñaëc thuø trong quaûn lyù phaùt trieån ñoâ
thò taïi Phaùp cho pheùp lieân keát nhieàu ñôn
vò ñoâ thò töø nhoû ñeán lôùn vì moät muïc ñích
chung laø quy hoaïch vaø phaùt trieån ñoâ thò,
kinh teá.
Sau 50 naêm hình thaønh vaø phaùt trieån, phaàn
lôùn caùc thaønh phoá naøy ñaõ khonâ g coøn giöõ
ñöôïc theå cheá mong muoán ban ñauà laø ñoâ thò
ñoäc laäp maø trôû thaønh caùc Coäng ñoàng ñoâ thò
(Communauteù urbaine). Ñieàu ñoù ñaùnh daáu
söï chuyeån ñoåi thaåm quyeàn tröcï tieáp cuûa
Chính phuû ñoái vôùi caùc thaønh phoá môùi veà
cho chính quyeàn ñòa phöông. Tuy nhieân, 3
trong soá 9 thaønh phoá ñoù vaãn giöõ ñöôïc tính
chaát ban ñaàu.
Toång ketá laïi thì cacù thaønh phoá môùi ñöôïc
hình thanø h cho ñená nay ñaõ trôû thaønh caùc
cöïc ñoâ thò quan tronï g cuûa cacù ñoâ thò lôùn
nhö Paris, Lille, ñaùp öùng ñöôïc muïc tieâu quy
hoaïch ban ñaàu.
❑
Caùc thaønh phoá veä tinh cuûa Paris ñaõ ñaùp Moät soá ñuùc keát cho coâng taùc
öùng ñöôïc yeâu caàu ñaët ra trong vieäc goùp quy hoaïch vaø quaûn lyù phaùt trieån
phaàn kieåm soaùt söï môû roäng khoâng gian ÑTVT
ñoâ thò cho thaønh phoá Paris cunõ g nhö toaøn
vuøng Ile-de-France
Xaây döïng theå cheá cho phaùt trieån ÑTVT: Töø
caùc kinh nghieäm thaønh coâng phaùt trieån caùc
thaønh phoá veä tinh ñauà tieân taïi Vöông quoác
Anh vaø Conä g hoøa Phaùp cho thaáy vai troø
quan tronï g veà hoaïch ñònh chính saùch cuûa
nhaø nöôùc. Vieäc quy hoaïch phaùt trieån caùc
ÑTVT khonâ g chæ boù heïp trong traùch nhieäm
cuûa chính quyeàn thaønh phoá (hoaëc Vuøng)
maø ñöôïc xem nhö caùc döï aùn lôïi ích quoác
gia töø ñoù taïo ra ñieàu kieän cho taäp trung caùc
nguoàn löïc phaùt trieån.
Söï taêng tröôûng daân soá cuûa cacù thaønh phoá
veä tinh taïi Phaùp chamä hôn theo döï kieán quy
hoaïch. 5 thaønh phoá veä tinh ñaõ xaây döïng coù
möùc taêng daân soá lônù trong khoaûng töø naêm
1970 ñeán 1990.
❑
Vieäc phatù trieån cacù ÑTVT phaiû döïa treân
vieäc phatù trieån motä maïng löôiù giao thonâ g
coâng coäng toác ñoä nhanh (Metro, ñöôøng saét
ñoâ thò, bus nhanh...) ñoøi hoûi phaiû ñaàu tö ban
ñaàu lôùn.
Vôùi caùc chöùc naêng hoaït ñoäng ña daïng veà
thöông maïi, giaûi trí, giaùo duïc, conâ g nghieäp,
❑
Caùc thanø h phoá veä tinh phaùt trieån thaønh
coâng laø nhöõng ñoâ thò coù maïng heä thoáng
SË 95+96 .2018
10
K h ∏ i
n i ÷ m
Loä trình thöïc hieän: Quaù trình quy hoaïch phaùt trieån caùc ÑTVT ñöôïc
thöïc hieän theo loä trình hôïp ly.ù Nhaø nöôùc tham gia trong giai ñoaïn
quy hoaïch, ñaàu tö xaây döïng sau ñoù chuyeån giao cho chính quyeàn
ñòa phöông trong giai ñoaïn quaûn lyù vaän haønh. Söï chuyeån giao töø
moâ hình tröïc tieáp cuûa nhaø nöôùc (caùc Cô quan quy hoaïch phaùt trieån)
sang cho chính quyeàn ñòa phöông theo moâ hình conä g ñoàng ñoâ thò
taïi Phaùp laø ví duï ñieån hình.
duïng khaù haïn cheá do phaûi ñi qua caùc khu vöïc haønh lang caùch ly
phaùt trieån ñoâ thò (vaønh ñai xanh).
❑
Khu vöïc caùch ly (Vaønh ñai xanh, neâm xanh): Nhaèm ñaûm baûo söï
phaùt trieån oån ñònh cho caû heä thoná g, vieäc phaù vôõ heä thoáng vaønh ñai
xanh seõ daãn tôùi söï ñoå vôõ cuaû heä thoáng ÑTVT, moâ hình ÑTVT seõ
trôû thaønh 1 ñaiï ñoâ thò phaùt trienå lan toûa. Vieäc duy trì vaønh ñai xanh
laø thaùch thöùc lôùn nhaát ñoái vôiù moâ hình quy hoacï h ÑTVT. Treân thöïc
tieãn nhieàu moâ hình ÑTVT treân theá giôùi ñaõ bò thaát baïi do khoâng kieåm
soaùt ñöôïc khu vöïc vaønh ñai xanh, ñieån hình nhö Tokyo vaø Paris.
Moâ hình ñaàu tö xaây döïng: Quaù trình xaây döïng cacù ÑTVT ñaàu tieân
taïi London-Vöông quoác Anh cho thaáy vai troø cuûa caùc caù nhaân, caùc
doanh nghieäp BÑS, trong ñaàu tö xayâ döïng vaø toå chöùc quaûn lyù khai
thaùc, nhaän thöùc cuûa ngöôøi danâ veà nhöõng öu ñiemå cuûa moâ hình ñoâ
thò môùi ñaõ taïo neân söï thaønh coâng cuûa caùc ÑTVT.
❑
Quy moâ phaùt trieån: Vieäc kieåm soaùt quy moâ phaùt trieån cuûa ÑTTT
vôùi caùc ÑTVT laø yeáu toá ñaûm baûo söï phaùt trieån oån ñònh vaø beàn vöõng
cuûa toaøn boä heä thoáng ñoâ thò thaønh phoá. Caùc ÑTVT caàn coù ngöôõng
phaùt trieån ñeå khoâng caïnh tranh laãn nhau vaø canï h tranh vôùi ÑTTT.
Vieäc chia seû chöùc naêng ñoâ thò giöõa ÑTTT vaø caùc ÑTVT cuõng laø yeáu
toá baét buoäc trong moâ hình quy hoaïch naøy.
Moâ hình quaûn lyù vaän haønh: Cacù ÑTVT taïi thaønh phoá Paris ñeàu
ñöôïc quy hoaïch xaây döïng treân ñòa baøn nhieàu xaõ (ñôn vò haønh chính
töông ñöông caáp thaønh phoá taïi ñoâ thò, caáp xaõ taïi noâng thoân). Trong
giai ñoaïn ñaàu tö xaây döïng, cacù ÑTVT ñöôïc quanû lyù bôûi caùc Cô
quan ñaàu tö phaùt trieån coâng do Chính phuû laäp ra bao goàm caùc ñaïi Quy hoaïch phaùt trieån ÑTVT taïi Vieät Nam
dieän cuûa Chính phuû vaø chính quyeàn caùc ñòa phöông lieân quan. Quaù
trình quaûn lyù vaän haønh caùc ÑTVT sau khi xaây dönï g xong ñöôïc aùp
duïng theo moâ hình thaønh phoá ñocä laäp hoaëc “Conä g ñoàng ñoâ thò”
bao goàm ñaïi dieän cuûa taát caùc cacù ñôn vò haønh chính (xaõ) lieân quan.
Cô caáu toå chöùc, chöùc naêng nhiemä vuï cuûa Coäng ñoàng ñoâ thò ñöôïc
phaùp luaät quy ñònh roõ trong Luatä vôùi 06 nhoùm chöùc naêng cuï theå,
bao goàm:
Tröôùc khi Quy hoaïch chung xaây döïng thuû ñoâ ñeán 2030, taàm nhìn
2050 ñöôïc pheâ duyeät naêm 2011, treân thöïc teá chöa coù ÑTVT naøo
ñöôïc quy hoaïch vaø xaây döïng taiï Vieät Nam. Tuy nhieân, trong moät
soá ñoà aùn quy hoaïch vaø nghieân cöùu lieân quan ñená quy hoaïch maïng
löôùi caùc ñoâ thò trong vuøng Haø Noäi, caùc ñoâ thò mang daùng daáp cuûa
moâ hình quy hoaïch ÑTVT ñaõ ñöôïc nghieân cöùu ñeà xuaát.
❑
❑
❑
❑
❑
❑
Phaùt trieån quy hoaïch kinh teá-vaên hoùa-xaõ hoäi
Quy hoaïch khoâng gian coäng ñoàng
Caân baèng xaõ hoäi veà nhaø ôû
Chính saùch vôùi cacù khu phoá nhaïy caûm
Quaûn lyù caùc dòch vuï coâng ích
Chính saùch veà khoâng gian moâi tröôøng soáng.
Vieäc taïo ra moâ hình Coäng ñoàng ñoâ thò (naèm trong Moâ hình lieân xaõ,
trong ñoù Coäng ñoàng ñoâ thò aùp duïng cho khu vöcï ñoâ thò vaø Conä g
ñoàng lieân xaõ aùp duïng cho khu vöcï noâng thoân) cunø g vôùi vieäc quy
ñònh roõ caùc chöùc naêng nhieäm vuï cho pheùp taïo ra cô cheá phoái hôïp
nhieàu ñòa phöông (naèm trong ñòa giôùi cuûa ÑTVT) trong coâng taùc
ñieàu haønh vaø quaûn lyù phatù trieån caùc ÑTVT taïi Phaùp.
Caùc baøi hoïc kinh nghieäm veà quy hoaïch phaùt trienå vaø quaûn lyù ÑTVT
taïi caùc nöôùc seõ goùp phaàn ñònh höôùng cho vieäc nghieân cöùu tìm ra
moâ hình quaûn lyù phaùt trieån phuø hôïp cho caùc ñoâ thò Haø Noäi coù tính
ñeán caùc ñaëc thuø phaùt trieån cuûa töøng ñoâ thò, phaân bieät roõ giöõa quaûn
lyù ñoâ thò vaø noâng thoân, taêng cöôøng phaân caáp cho chính quyeàn ñoâ
thò, huy ñoäng vaø phaùt huy vai troø cuûa nhieàu thaønh phaàn kinh teá, xaõ
hoäi tham gia ñaàu tö vaø quanû lyù phaùt trieån caùc ÑTVT.
Caùc yeáu toá soáng coøn ñeå phatù trieån beàn vönõ g moâ hình ÑTVT:
❑
Heä thoáng giao thoâng keát noái: Caùc ÑTVT phaûi ñöôïc keát noái vôùi
ÑTTT baèng heä thoáng giao thoâng cô giôùi cao toác, giao thoâng coâng
coäng nhö: Ñöôøng boä cao toác, Bus nhanh, ñöôøng saté ñoâ thò ñeå ñaûm
baûo thôøi gian di chuyeån trong giôùi haïn hieäu quaû 30�45 phuùt söû
duïng phöông tieän cô giôùi. Tuy nhieân, vieäc ñaàu tö heä thoáng giao
thoâng naøy ñoøi hoûi nguoàn voán ñauà tö raát lôùn trong khi hieäu suaát söû
Hình 6: Quy hoaïch thaønh phoá môùi Vónh Yeân trong Quy hoaïch chung
thuû ñoâ Haø Noäi thôøi kyø 1968-1974
(Nguoàn: Vieän Quy hoaïch xaây döïng Haø Noäi (HUPI))
SË 95+96 .2018
11
Ñoà aùn Quy hoaïch môû roäng thuû ñoâ Haø Noäi naêm 1974:
hoaïch chung xaây döïng khu CNC Hoøa Laïc ñöôïc Thuû töôùng Chính
phuû pheâ duyetä naêm 1998 laø nhönõ g cô sôû ñaàu tieân hình thaønh neân
khu CNC Hoøa Lacï cuõng nhö laø yù töôûng ban ñaàu cho ÑTVT Hoøa
Laïc ngaøy nay.
Trong giai ñoanï töø 1968-1974, nhu caàu phaùt trieån môû roäng thuû
ñoâ Haø Noäi ñöôcï ñaët ra. Ñöôïc söï giuùp ñôõ cuûa cacù chuyeân gia quy
hoaïch Lieân Xoâ, ñoà aùn Quy hoaïch môû roäng thuû ñoâ Haø Noäi leân phía
Baéc soâng Hoàng ñöôïc nghieân cöuù trieån khai. Theo ñònh höôùng cuûa
baûn quy hoaïch naøy, thuû ñoâ Haø Noiä seõ ñöôïc phaùt trieån leân phía Baéc
Soâng Hoàng thonâ g qua vieäc quy hoaïch thò traán Xuanâ Hoøa thuoäc ñòa
phaän tænh Vónh Phuù phaùt trieån trôû thaønh thaønh phoá môùi Vónh Yeân vaø
ñöôïc keát noái vôùi thaønh phoá trung taâm Haø Noäi qua caàu Thaêng Long
ñöôïc xaây döïng môùi. Quy moâ danâ soá thaønh phoá môùi Vónh Yeân vaø
thaønh phoá trung taâm Haø Noäi ñöôïc ñeà xuaát theo 2 phöông aùn:
Ñieàu chænh Quy hoaïch chung thuû ñoâ Haø Noäi ñeán naêm 2020
Ñöôïc Thuû töôùng Chính phuû pheâ duyeät taïi Quyeát ñònh soá 108/1998/
QÑ-TTg ngaøy 20/6/1998. Trong ñoù xaùc ñònh:
❑
Cô caáu quy hoacï h khoâng gian bao goàm thaønh phoá trung taâm Haø
Noäi vaø caùc ñoâ thò thuoäc tænh Haø Taây, Vónh Phuùc, Baéc Ninh vaø Höng
Yeân trong baùn kính töø 30-50km.
❑
Phöông aùn 1: Haø Noäi: 1.000.000 ngöôøi; Vónh Yeân 700.000
Phöông aùn 2: Haø Noäi 700.000 ngöôøi; Vónh Yeân 300.000.
❑
Höôùng phaùt trieån laâu daøi cuûa TP.Haø Noäi chuû yeáu veà phía Taây,
❑
hình thaønh chuoãi ñoâ thò Mieáu Moân - Xuaân Mai - Hoøa Laïc - Sôn Taây
(tænh Haø Taây), phía Baéc laø cumï ñoâ thò Soùc Sôn (Haø Noäi) - Xuaân
Hoøa - Ñaïi Laûi - Phuùc Yeân (tænh Vónh Phuùc) nhaèm khai thaùc caùc lôïi
theá veà vò trí ñòa lyù, ñieàu kienä töï nhieân, cô sôû haï taàng...
❑
Ñeán 2020: Daân soá thaønh phoá trung taâm Haø Noäi laø 2,5 trieäu ngöôøi;
Daân soá caùc ñoâ thò xung quanh khoaûng 2-2,5 trieäu ngöôøi.
Chöông trình phatù trieån toång theå ñoâ thò thuû ñoâ Haø Noäi ñeán naêm
2020 do toå chöcù JICA - Nhaät Banû taøi trôï (HAIDEP) naêm 2007:
Trong khuoân khoå nghieân cöùu cuûa döï aùn naøy, laàn ñaàu tieân yù töôûng
veà vieäc quy hoaïch caùc ñoâ thò caáp trung taâm vuøng xung quanh Haø
Noäi, bao goàm: Ñoâ thò Meâ Linh, Baéc Ninh, Phuû Lyù vaø chuoãi ñoâ thò
phía Taây bao goàm: Sôn Taây, Hoaø Laïc, Xuaân Mai, mang tính chaát
nhö caùc ÑTVT cuûa Haø Noäi ñaõ ñöôcï ñeà xuatá .
Nghieân cöùu neâu roõ neáu cöù taäp trung phaùt trieån vaøo Haø Noäi seõ daãn
ñeán tình traïng quaù taûi veà haï tanà g, uøn taéc giao thoâng ñoàng thôøi
khoâng phaùt trieån ñöôïc caùc khu vöïc phuï caän, daãn ñeán tình traïng
quaù cheânh leäch veà kinh teá-xaõ hoiä . Do ñoù vieäc phaùt trieån caùc ÑTVT
laø giaûi phapù caàn thieát.
Ñònh höôùng hình thaønh caùc ÑTVT cuaû thaønh phoá Haø Noäi coù caùc lieân
keát vaø hoäi nhaäp vôùi ñoâ thò trung taâm Haø Noäi veà caùc vaán ñeà:
❑
Hoäi nhaäp veà chöùc naêng: Caùc ÑTVT coù caùc chöùc naêng chieán löôïc
roõ raøng boå sung cho Haø Noäi caàn ñöôïc phaùt trieån moät caùch hieäu quaû
Hình 7: Quy hoaïch chung phaùt trieån ñoâ thò Hoøa Laïc - Xuaân Mai
Nguoàn: Baùo caùo cuoái kyø Döï aùn Phaùt trieån ñoâ thò Hoøa Laïc - Xuaân Mai
(Boä KH&ÑT, 1999)
Döï aùn Phaùt trieån chuoãi ñoâ thò khu vöïc Hoøa Laïc vaø Xuaân Mai (Giai
ñoaïn I) do Boä Keá hoaïch vaø ñaàu tö thöïc hieän naêm 1999.
Khu vöïc Hoøa Laïc vaø Xuaân Mai naèm doïc theo Quoác loä 21A ñi qua
caùc khu vöïc Sôn Taây - Hoøa Laïc - Xuaân Mai - Mieuá Moân. Döï aùn ñeà
xuaát vieäc quy hoaïch moät “Chuoãi ñoâ thò nghieân cöùu môùi vaø ñaøo taïo”
vôùi quy moâ danâ soá khoaûng 500.000 ngöôøi, nhamè xaây döïng moät
trung taâm mang taàm quoác gia veà phaùt trieån nguoàn nhaân löïc vaø thuùc
ñaåy khoa hoïc. Trong döï aùn naøy Khu CNC Hoøa Laïc ñoùng vai troø laø
haït nhaân chính cuøng vôùi vieäc di dôøi Ñaïi hoïc quoác gia. Moät trung
taâm nghieân cöùu vaø ñaøo taïo conâ g ngheä cao capá quoác gia ñöôïc ñeà
xuaát thaønh laäp taïi Khu CNC Hoaø Laïc. Döï aùn nayø cuøng vôùi Quy
Hình 8: Chuoãi ñoâ thò Sôn Taây - Hoøa Laïc - Xuaân Mai - Mieáu Moân
trong ñoà aùn Ñieàu chænh QHCXD Haø Noäi ñeán naêm 2020
Nguoàn: QHCXD thuû ñoâ Haø Noäi ñeán naêm 2020
SË 95+96 .2018
12
K h ∏ i
n i ÷ m
Hình 10: Quy hoacï h caáu truùc heä thoáng ñoâ thò Thaønh phoá Haø Noäi
theo moâ hình ÑTVT.
(Nguoàn: QHC xayâ döïng thuû ñoâ Haø Noäi ñeán 2030, taàm nhìn 2050)
Hình 9: Heä thoná g cacù ñoâ thò trong vunø g Haø Noiä theo cauá trucù ÑTVT trong
ñeà xuaát cuûa Chöông trình phaùt trieån toång theå ñoâ thò Haø Noäi (HAIDEP)
(Nguoàn: Baùo caùo Chöông trình HAIDEP, 2007)
trình phaùt trienå lan toûa cuûa khonâ g gian ñoâ thò hoaù vaø taïo ra caùc cöïc
phaùt trieån ñoâ thò ñoàng ñeàu treân phaïm vi toaøn laõnh thoå thaønh phoá.
trong phaïm vi baùn kính 30-50km töø Haø Noäi.
Moâ hình ÑTVT khoâng phaûi laø motä moâ hình quy hoaïch môùi meû treân
theá giôùi. Tuy nhieân, ñaây laø laàn ñaàu tieân moâ hình naøy ñöôïc aùp duïng
treân thöïc teá taiï Vieät Nam neân coù nhieàu thaùch thöùc phaûi giaûi quyeát
trong quaù trình trieån khai ñaàu tö xayâ döïng vaø quaûn lyù phaùt trieån caùc
ñoâ thò. Cacù thaùch thöcù phaûi keå ñeán bao goàm:
❑
Hoäi nhaäp veà khoâng gian: Caùc ÑTVT caàn ñöôïc keát noái vôùi Haø Noäi
bôûi maïng löôùi giao thoâng vaø heä thoáng tín hieäu hieäu quaû.
❑
Hoäi nhaäp kinh teá-xaõ hoäi: Haø Noäi vaø caùc ÑTVT caàn ñaûm baûo duy
trì phaùt trieån noâng nghieäp, tính beàn vöõng veà moâi tröôøng, taêng cöôøng
phoái hôïp vôùi nhau veà caùc vaán ñeà kinh teá-xaõ hoäi nhö caáp nöôùc, quaûn
lyù chaát thaûi, giao thoâng vaän taiû , giaùo duïc, lao ñoäng, vieäc laøm.
1. Xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån caùc ÑTVT phuø hôïp vôùi quy moâ,
tính chaát ñoâ thò
Caùc ÑTVT cuûa Haø Noäi ñöôïc quy hoaïch treân cô sôû caùc trung taâm
ñoâ thò hieän höuõ hoaëc ñang hình thaønh coù tính chaát vaø quy moâ raát
khaùc nhau: ÑTVT Sôn Taây - ñöôïc quy hoaïch treân cô sôû thò xaõ Sôn
Taây (tröôùc ñayâ ñaõ töøng laø thanø h phoá Sôn Taây thuoäc tænh Haø Taây
cuõ); ÑTVT Soùc Sôn - treân cô sôû thò traán Soùc Sôn - huyeän Soùc Sôn,
ÑTVT Xuaân Mai hình thaønh treân cô sôû thò traán Xuaân Mai - huyeän
Chöông Myõ; ÑTVT Phuù Xuyeân treân cô sôû thò traán Phuù Xuyeân -
huyeän Phuù Xuyeân. ÑTVT Hoøa Lacï coøn ñang trong quaù trình ñaàu
tö xaây döïng treân cô sôû Khu Conâ g ngheä cao Hoøa Laïc vaø Khu Ñaïi
hoïc quoác gia.
Do taïi thôøi ñieåm nghieân cöùu, thaønh phoá Haø Noäi chöa ñöôïc môû
roäng neân caùc ñoâ thò phía Taây bao goàm: Sôn Taây, Hoøa Laïc, Xuaân
Mai chæ ñoùng vai troø laø caùc ÑTVT caáp Vuøng. Tuy khoâng ñöôïc pheâ
duyeät, nhöng baûn Quy hoaïch toång theå phaùt trieån ñoâ thò Haø Noäi
laø nhöõng nghieân cöùu khoa hoïc ñaàu tieân taïo cô sôû cho vieäc quy
hoaïch caùc ÑTVT cuûa thaønh phoá Haø Noäi taïi Quy hoaïch chung
thaønh phoá sau ñoù.
Quy hoaïch chung xaây döïng thuû ñoâ Haø Noäi ñeán 2030 vaø taàm nhìn
2050
Söï khaùc bieät nayø ñoøi hoûi phaûi coù caùc moâ hình vaø loä trình thöïc hieän
phuø hôïp vôùi ñacë thuø vaø möùc ñoä phaùt trieån cuûa tönø g ñoâ thò cho quaûn
lyù phaùt trieån cacù ÑTVT trong töông lai.
QHCXD thuû ñoâ ñeán 2030, taàm nhìn 2050 ñaõ ñöôïc Thuû töôùng
Chính phuû pheâ duyeät ngaøy 29/7/2011 (Quyeát ñònh 1259 QÑ/TTg).
Trong ñoù ñeà ra ñònh höôùng caáu truùc ñoâ thò toaøn thaønh phoá theo moâ
hình chuøm ñoâ thò vôùi 01 thaønh phoá trung taâm (ÑTTT) vaø 05 ÑTVT
(ÑTVT) cuøng caùc thò traán sinh thaùi. Caùc ÑTVT bao goàm: Soùc Sôn,
Sôn Taây, Hoøa Laïc, Xuaân Mai, Phuù Xuyeân.
2. Quaûn lyù ñòa giôùi haønh chính
Ñòa giôùi caùc ÑTVT theo quy hoaïch coù söï choàng laán vôùi ñòa giôùi caùc
ñôn vò haønh chính hieän höõu. Caùc ÑTVT Soùc Sôn, Xuaân Mai naèm
loït trong ñòa giôùi cuûa caùc huyeän ngoaïi thaønh: Soùc Sôn, Chöông
Myõ. Tröôøng hôpï ÑTVT Phuù Xuyenâ naèm treân ñòa giôùi 02 huyeän:
Muïc tieâu cuûa vieäc quy hoaïch cacù ÑTVT naøy laø nhamè kieåm soaùt quaù
SË 95+96 .2018
13
Phuù Xuyeân vaø Thöôøng Tín; ÑTVT Hoøa Laïc namè treân ñòa giôùi cuûa 03 huyeän: Thaïch Thaát,
Quoác Oai, Ba Vì.
Söï choàng laán veà ñòa giôùi haønh chính naøy seõ gaây ra khonâ g ít khoù khaên cho conâ g taùc phoái
hôïp giöõa caùc ñôn vò trong coâng tacù trieån khai thöïc hieän caùc quy hoacï h vaø toå chöùc quaûn lyù
haønh chính, phaùt trieån ñoâ thò taïi caùc ÑTVT trong thöïc tieãn.
3. Moâ hình toå chöùc quaûn lyù
Veà maët lyù thuyeát, maëc duø coù söï phuï thuoäc veà chöùc naêng vôùi ñoâ thò trung taâm nhöng caùc
ÑTVT vaãn laø nhöõng ñoâ thò ñaày ñuû veà maët caáu truùc ñoâ thò. Treân thöïc teá, caùc ÑTVT treân
theá giôùi coù ñòa giôùi haønh chính, toå chöùc chính quyeàn vaø hoaït ñoäng nhö nhöõng thaønh phoá
ñoäc laäp coù phaân caáp haønh chính ngang haøng vôùi caùc thaønh phoá trung taâm.
Taïi Vieät Nam, do cô cauá toå chöùc boä maùy chính quyeàn ñòa phöông coù söï phaân bieät giöõa ñoâ
thò vaø noâng thoân nenâ vieäc cacù ÑTVT ñöôïc quy hoaïch trenâ ñòa baøn caùc huyeän ngoaïi thaønh
seõ taïo ra thaùch thöcù lôùn cho vieäc tìm ra motä moâ hình quaûn lyù vöøa phuø hôïp vôiù khuoân khoå
phaùp lyù hieän haønh vöaø ñaùp öùng caùc yeâu cauà ñaëc thuø cuûa coâng taùc quaûn lyù phaùt trieån ñoâ thò
phaân bieät vôùi quaûn lyù noâng thoân.
Moâ hình “thaønh phoá trong thaønh phoá” ñoái vôiù caùc thaønh phoá tröïc thuoäc TW ñaõ ñöôïc Luaät
hoùa nhöng chöa coù höôùng daãn cuï theå vaø tienà leä aùp duïng.
4. Quaûn lyù phaùt trieån khoâng gian ñoâ thò taïi khu vöïc Vaønh ñai xanh
Moâ hình ÑTVT chæ phaùt huy ñöôïc hieäu quaû khi kieåm soaùt ñöôïc khoaûng caùch vaø quy moâ
phaùt trieån cuûa caùc ÑTVT vaø ñoâ thò trung taâm.
Nhöõng yeâu caàu phaùt trieån treân thöcï teá taïi cacù ñoâ thò veà phaùt trieån kinh teá, xaõ hoäi daãn ñeán
vieäc raát khoù tuaân thuû caùc nguyenâ taéc giôùi haïn veà phatù trieån khonâ g gian cuûa ÑTVT, ñoâ thò
trung taâm, vaønh ñai xanh cuõng nhö caùc khu vöcï caùch ly khaùc. Treân thöïc teá ñoâ thò trung taâm
vaãn seõ khoâng ngöøng môû roäng, cacù ÑTVT phaùt trieån chamä chaïp do thieáu lôïi theá caïnh tranh,
caùc khu vöïc caùch lyù daàn bò xoùa môø do vieäc môû roäng ñoâ thò hoùa taïi caùc ñoâ thò vaø vuøng noâng
thoân vaø daãn ñeán motä ñaïi ñoâ thò seõ ra ñôiø .
Caùc ÑTVT luoân ñöôïc hieåu laø nhönõ g ñoâ thò coù quy moâ (danâ soá) nhoû hoaëc vöøa, ñieàu ñoù coù
nghóa laø caùc ÑTVT khonâ g theå phatù trieån moät caùch töï do. Neáu caùc ÑTVT phaùt trieån quaù lôùn
thì ñoàng nghóa vôùi viecä noù phaûi ñaûm baûo coù caùc chöùc naêng ñaày ñuû nhö moät ñoâ thò ñoäc laäp
maø nhö vaäy söï phuï thuoäc caàn thieát veà matë chöùc nanê g cuûa ÑTVT vôùi ÑTTT seõ khoâng coøn
vaø ñoàng nghóa vôùi vieäc moâ hình ÑTVT maát ñi yù nghóa. Do vaäy viecä xaùc ñònh ñöôïc quy moâ
cuõng nhö ngöôõng phatù trieån cho ÑTVT laø motä yeâu caàu quan troïng ñeå ñaûm baoû söï phaùt
trieån oån ñònh cuûa caû heä thoáng ñoâ thò thaønh phoá.
5. Quaûn lyù phaùt trieån ñoàng boä treân toaøn heä thoáng ñoâ thò thaønh phoá
Ñeå xaây döïng thaønh coâng moâ hình ÑTVT thì caàn coù moät khung phaùp lyù toaøn dieän treân quy
moâ toaøn thaønh phoá (caáp tænh) nhaèm ñieàu tieát vieäc phaùt trieån caùc ÑTVT khoâng maâu thuaãn
laãn nhau cuõng nhö maâu thuaãn vôùi ñoâ thò trung taâm veà chöùc naêng, quy moâ, lôïi ích… Ñoâ
thò trung taâm thöôøng luoân coù lôïi theá phaùt trieån do coù lòch söû hình thaønh, vò trí, cô sôû haï
taàng, nguoàn löïc toát trong khi caùc ñoâ thò haït nhaân bò haïn cheá veà chöùc naêng vaø quy moâ, chæ
mang tính boå trôï vaø phuï thuoäc vaøo ñoâ thò trung taâm seõ raát khoù phaùt trieån, chöa keå ñeán
söï caïnh tranh laãn nhau giöõa caùc ÑTVT. Vieäc kieåm soaùt phaùt trieån caùc ÑTVT vaø ÑTTT
Haø Noäi hieän nay chæ döïa treân caùc quy hoaïch xaây döïng laø chöa ñuû, caàn thieát phaûi coù caùc
coâng cuï phaùp lyù maïnh meõ cuøng vôùi caùc cô cheá chính saùch thuùc ñaåy.
Keát luaän
Caùc ÑTVT Haø Noäi töø yù töôûng ñená quy hoaïch qua caùc thôøi kyø ñeàu nhamè giaûi quyetá caùc vaán
ñeà phaùt trieån ñoâ thò cuï theå cho thaønh phoá qua caùc giai ñoanï phaùt trienå , ñaëc bietä laø qua caùc
giai ñoaïn môû roäng ñòa giôùi haønh chính:
SË 95+96 .2018
14
K h ∏ i
n i ÷ m
1) Ñaùp öùng caùc yeâu cauà veà an ninh quoác phoøng
(Quy hoaïch chung tröôùc 1975)
2) Giaûm taiû maät ñoä phatù trieån cho ñoâ thò trung
taâm thaønh phoá Haø Noäi: Giaûm maät ñoä daân cö, maät
ñoä xaây dönï g; Khaéc phucï tình traïng quaù taûi haï
taàng ñoâ thò, haï taàng xaõ hoäi, xuoáng caáp veà chaát
löôïng moiâ tröôøng soná g (Quy hoaïch chung 1998)
3) Taïo ra khoâng gian môiù cho quaù trình môû roäng
ñoâ thò: Giaiû quyeát vaán ñeà thieáu nhaø ôû, haï taàng kyõ
thuaät ñaàu moái: Caùc khu xöû lyù chaát thaûi, nöôùc thaûi;
Traïm ñaàu moái caáp nöôcù , ñieän; Nghóa trang caáp
thaønh pho.á ..; Taïo themâ khoâng gian xanh, khoâng
gian môû cho thaønh phoá (Quy hoaïch chung
2011).
4) Kieåm soatù quaù trình ñoâ thò hoùa taïi caùc khu vöïc
ngoaïi vi thaønh phoá: tình traïng xaây döïng nhaø ôû,
nhaø xöôûng saûn xuaát böaø baõi, khoâng pheùp, khoâng
theo quy ñònh, quy hoacï h daãn ñeán maát myõ quan
chung, laán chieám ñaát noâng nghieäp; nguy cô hình
thaønh caùc khu nhaø ôû oå chuoät;
5) Taïo ra cacù cöïc taêng tröôûng môùi cho thuû ñoâ:
Hình thaønh caùc khu conâ g nghieäp, coâng ngheä
cao; Thu hutù döï aùn ñauà tö döï aùn BÑS, ñaàu tö
nöôùc ngoaøi...
6) Khaéc phucï tình traïng phaùt trieån cheânh leäch
giöõa khu vöïc noäi ñoâ vaø ngoaiï thaønh.
Sau 8 naêm keå töø khi QHCXD thuû ñoâ ñöôïc pheâ
duyeät ñeå ñi vaøo trieån khai, vieäc hình thaønh caùc
ÑTVT cuûa TP. Haø Noäi môùi chæ döøng laïi ôû möùc
ñoä ñònh höôùng quy hoacï h vaø chöa coù caùc böôùc
trieån khai cuï theå treân thöïc teá. Vaán ñeà vöôùng maéc
cô baûn veà moâ hình quanû lyù ñôn vò haønh chính
ñaõ ñöôïc giaûi quyeát vôiù vieäc Luaät Toå chöùc chính
quyeàn ñòa phöông namê 2015 ñaõ cho pheùp hình
thaønh caùc ñôn vò haønh chính caáp thaønh phoá tröïc
thuoäc Thanø h phoá tröïc thuoäc TW (moâ hình thaønh
phoá trong thaønh phoá), tuy nhieân nhöõng khoù khaên
trong ñaàu tö haï taàng ketá noái vaø söï taêng tröôûng
suït giaûm cuûa thò tröônø g BÑS, caùc döï aùn chieán
löôïc bò chaäm tieán ñoä (Khu CNC Hoøa Laïc, Ñaïi
hoïc Quoác gia Haø Noäi) laø nguyeân nhaân khieán cho
vieäc ra ñôiø caùc ÑTVT ñauà tieân taïi Haø Noäi vaø taïi
nöôùc ta noiù chung coøn chöa coù böôùc ñoät phaù.
Taøi lieäu Tham khaûo:
1. Nguyeãn Trung Duõng, Nghienâ cöùu moâ hình quaûn lyù phaùt
trieån ÑTVT TP.Haø Noäi”, Ñeà taøi caáp thaønh phoá, 2016.
2. C.B Purdom, The Building of Satellite towns, London, 1949.
3. Quy hoaïch vuøng Ile-de-France-conä g hoøa Phaùp.
4. Heä thoáng hanø h chính cuûa Phaùp trong quy hoaïch ñoâ thò, Taøi
lieäu Döï aùn IMV
SË 95+96 .2018
15
9 trang
21141
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tổng quan về mô hình quy hoạch đô thị vệ tinh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tong_quan_ve_mo_hinh_quy_hoach_do_thi_ve_tinh.pdf
