Luận văn Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ - Từ thực tiễn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
LÊ THỊ BÍCH NGỌC
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ -
TỪ THỰC TIỄN QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
HÀ NỘI – 2018
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
LÊ THỊ BÍCH NGỌC
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ -
TỪ THỰC TIỄN QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Ngành: Luật hiến pháp và luật hành chính
Mã số: 8380102
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Thị Hƣơng
HÀ NỘI – 2018
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các
số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung
thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được tác giả nào công bố
trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.
Tác giả luận văn
Lê Thị Bích Ngọc
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Luật cùng các thầy cô của
trường Học viện Khoa học Xã hội đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình
nghiên cứu hoàn thành luận văn thạc sĩ.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo hướng dẫn: PGS. TS Lê Thị
Hương đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu
và hoàn thành luận văn thạc sĩ.
Mặc dù đã nỗ lực hết mình nhưng do khả năng, kiến thức cũng như thời gian
trong quá trình nghiên cứu hoàn thành luận văn luận văn không thể tránh khỏi
những sai sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp của Quý thầy cô và các bạn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn
Lê Thị Bích Ngọc
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..............................................................................................................................1
thông đường bộ .........................................................................................................24
PHỐ HÀ NỘI....................................................................................................................32
ở quận Đông đa .........................................................................................................40
bộ ở quận Đống Đa ...................................................................................................43
thông đường bộ từ thực tiễn quận Đống Đa..............................................................54
đường bộ từ thực tiễn quận Đống Đa........................................................................57
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Tổng hợp lỗi vi phạm của người điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ tại Quận Đống Đa từ năm 2013 đến năm 2017............................37
Bảng 2.2. Thống kê phương tiện gây tai nạn giao thông tại Quận Đống Đa..........38
Bảng 3.1. Tổng hợp nguyên nhân chính gây tai nạn giao thông trên địa bàn Quận
Đống Đa........................................................................................................49
DANH MỤC VIẾT TẮT
STT
Ký hiệu
GTĐB
Nguyên nghĩa
1
2
3
4
5
Giao thông đường bộ
Tai nạn giao thông
TNGT
QLNN
Quản lý nhà nước
TTATXH
ATGTĐB
Trật tự an toàn xã hội
Trật tự an toàn giao thông đường bộ
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong đời sống xã hội mỗi hoạt động của con người đều gắn liền với
một loại hình giao thông nhất định, nhưng phổ biến nhất là giao thông đường
bộ (GTĐB). Là một bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng, việc phát triển
tốt GTĐB sẽ tạo tiền đề cho phát triển kinh tế- xã hội, củng cố an ninh quốc
phòng, đổi mới và phát triển đất nước.
Thực tế GTĐB luôn là "nguồn nguy hiểm cao độ" hay phát sinh những
rủi ro bất lợi cho xã hội như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, tai nạn
GTĐB do vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này gây ra. Trong những năm
qua, không chỉ riêng Quận Đống Đa, hiện tượng vi phạm pháp luật GTĐB
ngày một gia tăng và diễn biến hết sức phức tạp, tai nạn giao thông (TNGT)
luôn có nguy cơ xảy ra, số vụ, số người chết, số người bị thương do TNGT
luôn biến động khó lường theo chiều hướng gia tăng, gây khó khăn cho hoạt
động quản lý nhà nước (QLNN) và ảnh hưởng lớn đất trật tự an toàn xã hội
(TTATXH).
Tại Việt Nam, trung bình mỗi ngày trên toàn quốc có 24 người chết,
hơn 60 người bị thương tật suốt đời do tai nạn giao thông, đó là những con số
dẫn tới sự ra đời khái niệm “thảm họa quốc gia” - một cụm từ rất đau xót khi
nói tới tình trạng tai nạn giao thông ở Việt Nam hiện nay. Tai họa không loại
trừ bất kỳ người nào khi đi trên đường và do đó, việc giải quyết không chỉ là
trách nhiệm của cơ quan chức năng, mà là ý thức, trách nhiệm của xã hội, của
mỗi người.
Đống Đa là một trong 4 quận nội đô trung tâm Thủ đô đang được đẩy
mạnh đầu tư xây dựng hạ tầng, hoàn thiện hệ thống giao thông hiện đại, đồng
bộ nhằm đáp ứng yêu cầu mới về xây dựng Hà Nội văn minh, giàu đẹp.
Theo quy hoạch hệ thống giao thông đến 2020 tầm nhìn 2030, cho thấy
trên địa bàn quận Đống Đa có khoảng 18 dự án giao thông trọng điểm đang
1
triển khai xây dựng bên cạnh 70 tuyến phố chính đóng vai trò quan trọng
trong mạng lưới giao thông của thành phố.
Tuy nhiên, do quận Đống Đa là một trong những quận có mật độ dân
cư dày đặc, thương mại sầm uất khiến nhiều tuyến đường trở nên kẹt cứng
vào vào giờ cao điểm, cơ sở hạ tầng không đáp ứng kịp.
Trong những năm qua, Quận Đống Đa đã huy động toàn bộ sức mạnh
hệ thống chính trị của toàn Quận vào cuộc để triển khai và thực hiện tốt các
luật của Quốc hội, nghị định của Chính phủ về đảm bảo an toàn giao thông,
đặc biệt là Luật giao thông đường bộ năm 2008 (sửa đổi, bổ sung một số điều
theo Nghị quyết số 51/2001/QH10). Sau gần 10 năm triển khai thực hiện Luật
giao thông đường bộ, bước đầu đã thu được những kết quả nhất định, tình
hình trật tự an toàn giao thông phần nào được cải thiện và đã hạn chế tới mức
thấp nhất số vụ, số người chết và số người bị thương do tai nạn giao thông.
Tuy nhiên, hoạt động giao thông đường bộ vẫn còn nhiều bất cập, tai nạn giao
thông tuy có giảm về số vụ và số người chết nhưng chưa bền vững, đặc biệt là
tình trạng vi phạm pháp luật về bảo đảm trật tự an toàn giao thông có xu
hướng ngày càng tăng. Nguyên nhân cơ bản là tình trạng pháp vi phạm xử
phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ còn nhiều điểm hạn chế.
Vì tất cả những lý do trên, tác giả quyết định chọn đề tài: “Xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ - từ thực tiễn Quận
Đống Đa, thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn tốt nghiệp hệ cao học chuyên
ngành Luật Hiến pháp - Hành chính của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong thời gian qua đã có rất nhiều các công trình khoa học liên quan
đến đề tài nghiên cứu của luận văn, tiêu biểu là:
Nguyễn Quang Huy: "Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực đảm bảo trật
tự an toàn giao thông qua thực tế thành phố Thái Nguyên". Luận văn thạc sĩ
luật học, Đại học quốc gia Hà Nội, 2007. Luận văn đã làm sáng tỏ một số vấn
2
đề lý luận cơ bản về pháp luật giao thông đường bộ, thực hiện pháp luật và
thực hiện pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ, chỉ ra những tồn tại,
hạn chế, nguyên nhân khách quan, chủ quan của những tồn tại hạn chế trong
thực hiện pháp luật trong lĩnh vực bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường
bộ[2].
Vũ Ngọc Dương: "Thực trạng và giải pháp về trật tự an toàn giao
thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Dương", đề tài nghiên cứu cấp
Bộ năm 2009. Luận văn đã làm sáng tỏ lý luận cơ bản về pháp luật, trật tự giao
thông đường bộ, và liên hệ thực tiễn trật tự an toàn giao thông đường bộ của
thành phố Hải Dương [1].
Vũ Thanh Nhàn: "Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
giao thông đường bộ iệt Nam hiện nay - ột số v n đề lý luận thực ti n
và phương hư ng hoàn thiện", Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học
Luật Hà Nội, 2009. Luận văn nghiên cứu thực trạng pháp luật xử lý vi phạm
hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Việt Nam từ đó đưa ra giải
pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này.[4]
Nguyễn Văn Minh: “Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao
thông đường bộ trên địa bàn thành phố Thanh Hóa” Luận văn thạc sĩ luật
học, Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội, 2012. Luận văn làm sáng tỏ cơ sở lý
luận chung về vấn đề giao thông đường bộ, đánh giá thực trạng an toàn giao
thông đường bộ và hành lang an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành
phố Thanh Hóa.[3]
Bùi Ngọc Tuấn: “Xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông
đường bộ từ thực ti n tỉnh Phú Yên”, Luận văn thạc sĩ Luật hiến pháp và Luật
hành chính, Khoa Luật, học viên Hành chính Quốc Gia, 2017. Luận văn hệ
thống hóa những vấn đề lý luận và pháp lý về xử phạt, xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Luận văn là tài liệu tham khảo
quan trọng cho các nhà quản lý hữu quan ở tỉnh; là tài liệu tham khảo cho
3
công tác bồi dưỡng, giáo dục pháp luật về xử phạt, xử phạt vi phạm hành
chính nói chung, trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Phú Yên nói riêng.[5].
Trong các công trình nghiên cứu trên đây, trên cơ sở phân tích lý luận
và thực tiễn có liên quan, các tác giả đã giới thiệu, phân tích đánh giá về pháp
luật và thực tiễn hoạt động xử lý vi phạm hành chính nói chung và về xử phạt
hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở các thành phố thành khác
nhau nhưng chưa nghiên cứu về thực tiễn xử phạt hành chính trong lĩnh vực
giao thông đường bộ tại quận Đống Đa, Thành Phố Hà Nội. Do vậy, luận văn
"Xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ - Từ thực tiễn
quận Đống Đa, Thành Phố Hà Nội " sẽ kế thừa một phần cơ sở lý luận của
các nghiên cứu trên, đồng thời phản ánh thực trạng tại Quận Đống Đa nhằm
cung cấp các luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn cho việc hoàn thiện hệ
thống pháp luật xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của
cả nước nói chung và Quận Đống Đa nói riêng, nâng cao hiệu quả công tác
quản lý Nhà nước, giữ gìn trật tự an toàn giao thông đường bộ, ngăn ngừa vi
phạm, giảm nhẹ thiệt hại do vi phạm giao thông đường bộ gây ra đồng thời
tăng cường hiệu quả xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1.Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ quy định pháp luật và tình
hình thực hiện quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực giao thông đường bộ ở Quận Đống Đa, từ đó đề xuất các quan điểm, giải
pháp hoàn thiện quy định và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về xử phạt
vi phạm hành chính về giao thông đường bộ trên địa bàn Quận Đống Đa trong
thời gian tới.
Để hoàn thành được mục đích đặt ra, luận văn tập trung giải quyết các
nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
4
Một là, hệ thống hóa những vấn đề lý luận và pháp lý về vi phạm hành
chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, giao thông đường bộ;
Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng tình hình vi phạm hành chính và
hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ từ
thực tiễn Quận Đống Đa.
Ba là, đưa ra cá phương hướng, giải pháp cụ thể bảo đảm xử phạy hành
chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ từ thực tiễn Quận Đống Đa, thành phố
Hà Nội.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận, pháp lý về
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và thực tiễn
tại Quận Đống Đa, Thành Phố Hà Nội.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về thời gian: Nghiên cứu, phân tích số liệu các vụ vi phạm giao thông
đường bộ, tai nạn giao thông và công tác xử phạt hành chính trong lĩnh vực
giao thông đường bộ từ năm 2013 đến năm 2017.
- Về không gian: Nghiên cứu trên phạm vị địa bàn Quận Đống Đa,
Thành phố Hà Nội.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp duy vật lịch sử, tư
tưởng Hồ Chí Minh; Đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng
và Nhà nước về lĩnh vực giao thông đường bộ.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp
phỏng vấn, phương pháp lịch sử, phương pháp thống kê.
5
Nguồn số liệu
- Số liệu thứ cấp: Số liệu báo cáo từ các Sở, Ban ngành, UBND Quận
Đống Đa, Thành phố Hà Nội.
- Số liệu sơ cấp: Thông tin số liệu được điều tra tại Quận Đống Đa,
Thành phố Hà Nội.
6. Ý nghĩa của luận văn
- Luận văn hệ thống hóa những vấn đề lý luận và pháp lý về xử phạt,
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
- Luận văn là tài liệu tham khảo về xử phạt hành chính trong lĩnh vực
giao thông đường bộ tại Quận Đống Đa; là tài liệu tham khảo cho công tác
bồi dưỡng, giáo dục pháp luật về xử phạt, xử phạt vi phạm hành chính nói
chung, trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở một địa bàn nói riêng.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, và phụ
lục, luận văn có kết cấu bao gồm 3 chương:
6
Chƣơng 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH
CHÍNH TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ
1.1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ
1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính
Trong một nhà nước, việc quản lý xã hội bằng pháp luật luôn được xen kẽ
với việc áp dụng những chế tài xử phạt trong từng lĩnh vực. Nếu không có những
quy định cho việc thực hiện các chế tài nghiêm khắc, phù hợp với tính chất và mức
độ của hành vi vi phạm, thì sẽ dẫn đến pháp luật khó có thể đi vào thực tế cuộc sống
và được người dân thực hiện nghiêm túc. Pháp luật và nhà nước là những hiện
tượng đặc biệt luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau. Nhà nước và xã hội có
những nguyên nhân, tiền đề xã hội ngay từ buổi bình minh và trong suốt quá trình
vận động, phát triển.
Đảng và Nhà nước ta quy định "Nhà nư c đư c t chức và hoạt động theo
Hiến pháp và pháp luật quản lý x hội b ng Hiến pháp và pháp luật thực hiện
nguyên t c tập trung d n ch ác cơ quan nhà nư c cán bộ công chức viên chức
phải tôn tr ng Nh n d n tận t y ph c v Nh n d n liên hệ ch t ch v i Nh n d n
l ng nghe ý kiến và chịu sự giám sát c a Nh n d n; kiên quyết đ u tranh chống
tham nhũng l ng phí và m i biểu hiện quan liêu hách dịch cửa quyền".
Hiện nay các vi phạm pháp pháp luật trong xã hội vô cùng đa dạng, tuy
nhiên, nếu căn cứ vào tính chất và đặc điểm của chủ thể, khách thể của hành vi vi
phạm, thông thường vi phạm pháp luật được chia thành các loại vi phạm cụ thể sau:
Thứ nh t: vi phạm pháp luật hình sự (tội phạm). Được hiểu là hành vi nguy
hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do chủ thể có năng lực trách
nhiệm hình sự thực hiện xâm hại tới khách thể được luật hình sự bảo vệ như độc
lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ hay tính mạng, sức khỏe, danh dự,
nhân phẩm của con người…
Thứ hai: vi phạm pháp luật dân sự (vi phạm dân sự). Là những hành vi trái
pháp luật, có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm dân sự thực hiện, xâm hại tới
những quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân có liên quan đến tài sản…
7
Thứ ba: vi phạm kỷ luật nhà nước (vi phạm kỷ luật) là những hành vi có lỗi
của những chủ thể có năng lực trách nhiệm kỷ luật trái với những quy chế, quy tắc
trật tự trong cơ quan, tổ chức…
Thứ tư: vi phạm pháp luật hành chính (vi phạm hành chính) là hành vi do các
chủ thể có năng lực trách nhiệm hành chính thực hiện, có lỗi, xâm hại tới các quan
hệ xã hội được luật hành chính bảo vệ và theo quy định thì phải chịu trách nhiệm
hành chính.
Khái niệm vi phạm hành chính lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh Xử
phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989. Điều 1 của Pháp lệnh này đã chỉ rõ: “Vi
phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý,
xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo
quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”[32].
Hiện nay khái niệm vi phạm hành chính được đề cập rất rõ ràng tại khoản 1
Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 cụ thể như sau: Vi phạm hành chính là
hành vi có lỗi do cá nh n t chức thực hiện vi phạm quy định c a pháp luật về
quản lý nhà nư c mà không phải là tội phạm và theo quy định c a pháp luật phải bị
xử phạt vi phạm hành chính
Định nghĩa trên đưa ra các dấu hiệu pháp lý cơ bản của vi phạm hành chính,
đó là: tính xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước, có lỗi, tính trái pháp luật hành
chính và phải bị xử phạt vi phạm hành chính.
Vi phạm hành chính là một dạng vi phạm pháp luật, do đó nó cũng bao gồm
các yếu tố cấu thành pháp lý là mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách
thể. Dưới đây, các dấu hiệu và yếu tố cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính sẽ
được xem xét trong mối quan hệ thống nhất với nhau.
M t khách quan c a vi phạm hành chính
Mặt khách quan của vi phạm hành chính là những biểu hiện ra bên ngoài thế
giới khách quan của vi phạm hành chính, thông thường các biểu hiện ra bên ngoài của
hành vi vi phạm là hành vi, thời gian, địa điểm, công cụ, phương tiện hay mối quan hệ
nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính và hậu quả của vi phạm hành chính.
8
Hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính và
hậu quả của vi phạm hành chính vi phạm hành chính: Chính là tính xâm hại khách
quan của vi phạm hành chính, được thể hiện ở vi phạm hành chính đã xâm hại hoặc
đe dọa xâm hại các quan hệ đã được pháp luật quy định thành quy tắc quản lý nhà
nước. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp hậu quả của vi phạm hành chính được
biểu hiện ở các thiệt hại cụ thể về sức khỏe, nhân phẩm, danh dự, về tự do thân thể
của cá nhân hoặc làm thiệt hại về tài sản của Nhà nước, tập thể và công dân. Hậu
quả của vi phạm hành chính là kết quả của hành vi vi phạm hành chính do con
người hoặc tổ chức thực hiện. Do đó giữa hành vi vi phạm hành chính và hậu quả vi
phạm hành chính có mối quan hệ hữu cơ, trong đó hậu quả của vi phạm hành chính
có tiền đề xuất hiện của nó là hành vi khách quan của vi phạm hành chính; sự tồn
tại mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính và hậu quả của vi phạm
hành chính dựa trên các căn cứ sau:
Một là; hành vi vi phạm hành chính xảy ra trước hậu quả xâm hại các mối
quan hệ về mặt thời gian;
Hai là, hành vi vi phạm phải chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu
quả xâm hại các quan hệ xã hội;
Ba là, hậu quả vi phạm đã xảy ra phải là sự hiện thực hóa khả năng thực tế
làm phát sinh hậu quả của hành vi vi phạm. Ngoài những biểu hiện trên, về mặt
khách quan của vi phạm còn có một số dấu hiệu khách quan khác như: thời gian,
địa điểm, công cụ và phương tiện vi phạm.
M t ch quan c a vi phạm hành chính
Mặt chủ quan của vi phạm hành chính là những quan hệ tâm lý bên trong của
chủ thể. Yếu tố cơ bản nhất của mặt chủ quan là tính có lỗi. Lỗi chính là trạng thái
tâm lý của người vi phạm, biểu hiện thái độ của người đó đối với hành vi vi phạm
và hậu quả của hành vi đó. Yêu cầu về lỗi trong Luật hành chính không cao như
trong luật hình sự, trong nhiều trường hợp chỉ cần có lỗi nghĩa là người vi phạm biết
hoặc có thể biết tính chất sai phạm của mình là đủ để xác định vi phạm hành chính
xảy ra. Đối với luật hình sự đòi hỏi phải chính xác hơn, không chỉ xác định lỗi mà
còn phải xác định cho được hình thức và mức độ lỗi; mặt khác lỗi trong luật hình sự
9
chỉ đặt ra với cá nhân vi phạm, trong hành chính lỗi đặt ra cho cả cá nhân và tổ chức
vi phạm. Lỗi trong vi phạm hành chính thể hiện dưới hai hình thức: lỗi cố ý và lỗi
vô ý. Lỗi cố ý trong vi phạm hành chính là chủ thể nhận thức được hành vi của
mình là nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn thực hiện. Lỗi vô ý trong vi phạm hành
chính là lỗi của cá nhân hoặc tổ chức thực hiện hành vi trái pháp luật do vô tình
thiếu thận trọng mà không nhân thức được nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mặc dù họ có
đầy đủ khả năng xử sự theo đúng nghĩa vụ pháp lý quy định
Ch thể c a vi phạm hành chính
Khác với luật hình sự xác định chủ thể tội phạm chỉ có thể là cá nhân, trong
luật hành chính chủ thể vi phạm hành chính có thể là cá nhân hoặc tổ chức; cá nhân
hoặc tổ chức chỉ có thể trở thành chủ thể của vi phạm hành chính khi có năng lực
trách nhiệm pháp lý hành chính.
Đối với cá nhân: Cá nhân là chủ thể của vi phạm hành chính bao gồm công
dân Việt Nam và người nước ngoài (trừ những người được hưởng quyền ưu đãi,
miễn trừ ngoại giao và lãnh sự) mà thực hiện hành vi vi phạm hành chính trên lãnh
thổ Việt Nam, vùng đặc quyền kinh tế, vùng tiếp giáp lãnh hải. Những người này
phải có năng lực trách nhiệm hành chính. Năng lực trách nhiệm pháp lý hành chính
thể hiện khả năng nhận thức của con người với hành vi vi phạm, vì thế hai yếu tố để
xác định năng lực pháp lý đối với cá nhân là: Đạt độ tuổi theo quy định của pháp
luật, không mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức của hành vi. Điều 5 Luật xử phạt
vi phạm hành chính năm 2012 xác định đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính là
cá nhân bao gồm: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành
chính về vi phạm hành chính do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm
hành chính về mọi hành vi vi phạm hành chính (điểm a khoản 1) [40].
Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vi phạm hành
chính thì bị xử phạt như đối với công dân khác; trường hợp cần áp dụng hình thức
phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động
có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người xử phạt đề nghị cơ quan,
đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có thẩm quyền xử phạt.
10
Mặt khác, Luật xử phạt vi phạm hành chính năm 2012 còn quy định: Người
từ đủ 14 tuổi đến 16 tuổi vi phạm hành chính thì bị phạt cảnh cáo; Người chưa
thành niên vi phạm hành chính gây ra thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định
của pháp luật; trong trường hợp này người chưa thành niên không có tiền nộp phạt
thì cha, mẹ hoặc người giám hộ của người đó phải nộp thay, quy định như trên
không có nghĩa là xử phạt cả người không vi phạm mà ở đây chúng ta hướng tới
trách nhiệm giáo dục ý thức pháp luật cho người chưa thành niên.
+ Đối với tổ chức: Pháp luật hành chính coi tổ chức là chủ thể của vi phạm
hành chính gồm: cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị kinh tế. Cơ quan, tổ chức
nước ngoài nếu vi phạm hành chính trên lãnh thổ Việt Nam, vùng đặc quyền kinh
tế, vùng tiếp giáp lãnh hải thì bị xử phạt như cơ quan, tổ chức Việt Nam (trừ tổ chức
được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao).
Khách thể c a vi phạm hành chính
Khách thể của vi phạm hành chính là cái mà vi phạm xâm hại tới. Đó chính
là các quan hệ xã hội được các quy tắc quản lý nhà nước bảo vệ. Các quan hệ xã hội
bị/có thể bị vi phạm hành chính xâm phạm rất đa dạng, đó là: trật tự nhà nước và xã
hội, sở hữu xã hội chủ nghĩa, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân,...
Khách thể của vi phạm hành chính được chia thành các loại sau:
Khách thể chung: đó là các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực quản lý
nhà nước, hay nói cách khác là trật tự quản lý nhà nước nói chung.
Khách thể loại: là những quan hệ xã hội có cùng hoặc gần tính chất với nhau
trong từng lĩnh vực nhất định của quản lý nhà nước. Các quan hệ này được phát
sinh trong cũng một lĩnh vực hoạt động quản lý nhà nước, do vậy chúng có mối liên
hệ với nhau, gắn liền với từng phạm vi quản lý nhà nước.
Khách thể trực tiếp: là quan hệ xã hội cụ thể được pháp luật quy định và bảo
vệ, bị chính hành vi vi phạm hành chính phạm xâm hại tới.
1.1.2. Khái niệm và đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông
đường bộ
Để nghiên cứu về vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao giao thông đường
bộ, chúng ta phải hiểu cơ bản về Luật giao thông đường bộ như sau: Luật giao
11
thông đường bộ là tổng thể các quy định về quy tắc giao thông đường bộ; kết cấu hạ
tầng giao thông đường bộ; phương tiện và người tham gia giao thông đường bộ; vận
tải đường bộ và quản lý nhà nước về giao thông đường bộ. Pháp luật giao thông
đường bộ là tổng thể các quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành có nội dung
điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
Với tư cách là công cụ để Nhà nước quản lý giao thông đường bộ thì pháp
luật giao thông đường bộ có nguồn rất rộng. Đó là các quy phạm pháp luật về đất
đai, dân sự, kinh doanh vận tải của các thành phần kinh tế, hành chính, tư pháp, các
tội phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ được quy định trong Bộ luật Hình sự...
Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay pháp luật về giao thông
đường bộ còn là các điều ước quốc tế do nhà nước tham gia hoặc ký kết.
Hoạt động quản lý nhà nước nói chung và quản lý trong một lĩnh vực cụ thể
nói riêng có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp, cách thức khác nhau. Phổ
biến nhất là quản lý bằng phương pháp hành chính, kế hoạch chính sách, kinh tế, tư
tưởng. Nhưng tóm lại Nhà nước nào cũng phải dùng pháp luật như một công cụ đồng
thời là phương pháp chủ yếu để quản lý xã hội.
Bên cạnh đó, vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ là vi
phạm trong một lĩnh vực cụ thể nên nó cũng có những điểm khác biệt như: đó là
hành vi trái với quy định pháp luật về giao thông đường bộ, những hành vi đó được
xác định và mô tả là hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự an toàn giao
thông đường bộ. Những hành vi của chủ thể này phải gánh chịu những chế tài xử
phạt nhất định.
Từ đó, ta có thể đưa ra khái niệm cụ thể về vi phạm hành chính trong lĩnh
vực giao thông đường bộ như sau: "vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông
đường bộ là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm các quy định của pháp
luật về giao thông đường bộ một cách cố ý hoặc vô ý mà không phải là tội phạm và
theo quy định của pháp luật bị xử phạt hành chính bao gồm: Các hành vi vi phạm
nguyên tắc giao thông đường bộ; các hành vi vi phạm quy định về kết cấu hạ tầng
giao thông đường bộ; các hành vi vi phạm quy định về phương tiện tham gia giao
thông đường bộ; các hành vi vi phạm quy định về người điều khiển phương tiện
12
tham gia giao thông đường bộ; các hành vi vi phạm quy định về vận tải đường bộ;
các hành vi vi phạm khác về giao thông đường bộ".
1.1.3. Phân loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
Vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ là những hành vi của
cá nhân, tổ chức vi phạm quy định của pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ
một cách cố ý hoặc vô ý mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật
phải bị xử phạt vi phạm hành chính, bao gồm:
Chương II – Nghị định số 46/2016/NĐ-CP quy định 06 nhóm hành vi bị coi
là vi phạm hành chính (Mục 1 đến Mục 6) [28]
- Các hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường bộ;
- Các hành vi vi phạm quy định về kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ;
- Các hành vi vi phạm quy định về phương tiện tham gia giao thông đường bộ;
- Các hành vi vi phạm quy định về người điều khiển phương tiện tham gia
giao thông đường bộ;
- Các hành vi vi phạm quy định về vận tải đường bộ;
- Các hành vi vi phạm khác liên quan đến giao thông đường bộ.
Sự phân loại các nhóm hành vi như trên không thay đổi so với quy định tại
Nghị định số 34/2010/NĐ-CP ngày 02 tháng 4 năm 2010 về quy định xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, và cũng thống nhất với các
nhóm hành vi được quy định theo Luật Giao thông đường bộ 2008.
Cụ thể như sau:
Nhóm thứ nh t: Các hành vi vi phạm quy t c giao thông đường bộ
Nhóm này gồm các hành vi quy định tại Mục 1 Chương II của Nghị định số
46/2016/NĐ-CP (từ Điều 5 đến Điều 11). Đó là những quy định mang tính chỉ dẫn
bắt buộc đối với người tham gia giao thông nhằm đảm bảo an toàn cho chính họ và
những người khác xung quanh.
Nhóm thứ hai: Các hành vi vi phạm quy chế về kết c u hạ tầng giao thông
đường bộ
Nhóm này gồm các hành vi quy định tại Mục 2 Chương II của Nghị định số
46/2016/NĐ-CP (từ Điều 12 đến Điều 15). Đây là các hành vi vi phạm quy định của
13
Tải về để xem bản đầy đủ
88 trang
13580
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ - Từ thực tiễn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_xu_phat_vi_pham_hanh_chinh_trong_linh_vuc_giao_thon.pdf
