Luận văn Quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

---------------------

NGÔ HỒNG GIANG

QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC

NÔNG NGHIỆP CHẤT LƯỢNG CAO

TẠI HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Hà Nội – 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

---------------------

NGÔ HỒNG GIANG

QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC

NÔNG NGHIỆP CHẤT LƯỢNG CAO

TẠI HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 834 04 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. NGUYỄN MẠNH HÙNG

XÁC NHẬN CỦA

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của Tôi, các số liệu trong

Luận văn là hoàn trung thực, khách quan, khoa học, nội dung Luận văn không

trùng lặp với những công trình nghiên cứu trước đó.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả Luận văn

Ngô Hồng Giang

LỜI CẢM ƠN

Với sự biết ơn sâu sắc và tình cảm chân thành nhất, tôi xin bày tỏ lời cảm

ơn của mình đối với PGS. TS. Nguyễn Mạnh Hùng, người đã trực tiếp hướng

dẫn tôi trong suốt thời gian nghiên cứu, thực hiện Luận văn.

Tôi xin trân trọng cảm ơn quý thầy cô trong Hội đồng đánh giá kết quả

nghiên cứu sơ bộ đã có nhiều ý kiến đóng góp giúp tôi hoàn thiện luận văn.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn của mình đến Lãnh đạo Trường Đại học Kinh

tế - Đại học Quốc gia Hà Nội và quý thầy cô giáo, giảng viên đã tận tình hướng

dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận văn.

Xin trân trọng cảm ơn các chuyên gia, các đồng nghiệp, các giảng viên

và cán bộ quản lý Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ tôi

trong quá trình nghiên cứu, khảo sát, thu thập thông tin, số liệu, tham khảo ý

kiến để hoàn thiện Luận văn.

Luận văn của tôi có những hạn chế nhất định, vì vậy, tôi rất mong nhận

được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp, các

bạn cùng khóa cao học và những người quan tâm đến vấn đề được đề cập trong

Luận văn để tôi tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu của mình.

Trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang

Danh mục các ký hiệu viết tắt .................................................................... i

Danh mục bảng ........................................................................................... ii

Danh mục sơ đồ........................................................................................... iii

MỞ ĐẦU..................................................................................................... 1

Chương 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ

LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NÔNG

NGHIỆP CHẤT LƯỢNG CAO ................................................................ 6

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ............................................................. 6

1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước .......................................................... 6

1.1.2. Nghiên cứu trong nước .......................................................... 9

1.1.3. Đánh giá chung và hướng tiếp tục nghiên cứu ...................... 12

1.2. Một số khái niệm của đề tài ................................................................ 13

1.2.1. Quản lý đào tạo ...................................................................... 13

1.2.2. Nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao ........................ 14

1.3. Bối cảnh giáo dục đại học trong nước và thế giới .............................. 17

3.1.1. Bối cảnh giáo dục đại học thế giới ........................................ 17

3.1.2. Bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam ..................................... 23

3.1.3. Đánh giá tác động của bối cảnh giáo dục đại học ................. 24

1.4. Kinh nghiệm của một số nước trong quản lý đào tạo ......................... 25

1.4.1. Kinh nghiệm quản lý đào tạo đại học ở Singapore ................ 26

1.4.2. Kinh nghiệm quản lý và phát triển giáo dục của Hàn Quốc .. 27

1.4.3. Kinh nghiệm quản lý tự chủ đại học của Thái Lan ............... 28

1.4.4. Kinh nghiệm quản lý tự chủ đại học ở Nhật Bản .................. 29

1.5. Phân định trách nhiệm quản lý đào tạo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển

nông thôn và Học viện Nông nghiệp Việt Nam ……………………………30

1.5.1. Trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn…. 30

1.5.2. Trách nhiệm của Học viện Nông nghiệp Việt Nam…………..32

1.6. Xu thế đổi mới quản lý đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại Học viện

Nông nghiệp Việt Nam và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn………33

Kết luận Chương 1 ..................................................................................... 34

Chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THIẾT KẾ LUẬN

VĂN ........................................................................................................... 35

2.1. Các phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu .................................... 35

2.1.1. Tiếp cận lịch sử - logic .......................................................... 35

2.1.2. Phương pháp tiếp cận hệ thống .............................................. 35

2.1.3. Phương pháp tiếp cận cung - cầu ........................................... 36

2.1.4. Phương pháp tiếp cận quá trình ............................................. 36

2.1.5. Tiếp cận chức năng ................................................................ 36

2.2. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................... 37

2.2.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận .................................... 37

2.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn ................................. 38

Chương 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN

LỰC NÔNG NGHIỆP CHẤT LƯỢNG CAO TẠI HỌC VIỆN NÔNG

NGHIỆP VIỆT NAM ................................................................................. 39

3.1. Quản lý nhà nước về đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng

cao của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ...................................... 39

3.1.1. Phê duyệt Quy hoạch phát triển nhân lực ngành nông nghiệp

và phát triển nông thôn giai đoạn 2011-2020 ............................................ 39

3.1.2. Phê duyệt Đề án Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành

nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2014-2020 ....................... 40

3.1.3. Thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đào tạo đối với

Học viện Nông nghiệp Việt Nam ............................................................... 42

3.1.4. Thành công và hạn chế của công tác quản lý nhà nước đối

với Học viện Nông nghiệp Việt Nam ......................................................... 45

3.2. Đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện

Nông nghiệp Việt Nam .............................................................................. 46

3.2.1. Sứ mệnh, tầm nhìn, mục tiêu chiến lược và cơ cấu tổ chức

của Học viện Nông nghiệp Việt Nam ........................................................ 46

3.2.2. Chương trình đào tạo và quy mô tuyển sinh .......................... 49

3.2.3. Đội ngũ giảng viên của Học viện .......................................... 49

3.2.4. Đánh giá đào tạo tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam ......... 51

3.2.5. Những thuận lợi và khó khăn của Học viện .......................... 53

3.3. Thực trạng việc đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao

tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam .......................................................... 59

3.3.1. Cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực chưa hợp lý ......................... 59

3.3.2. Quy mô đào tạo chưa cân đối ................................................ 60

3.3.3. Mức độ xã hội hóa các ngành còn thấp ................................. 62

3.3.4. Năng lực đào tạo của trường đại học và nhu cầu xã hội ........ 65

3.4. Đánh giá vai trò quản lý nhà nước về đào tạo nguồn nhân lực nông

nghiệp chất lượng cao ................................................................................ 66

3.4.1. Dự báo nhu cầu nhân lực ngành giai đoạn 2021-2030 ........ 66

3.4.2. Đổi mới phương thức quản lý nhà nước về đào tạo .............. 66

3.4.3. Tăng cường tự chủ tự chịu trách nhiệm ................................. 67

3.4.4. Hoạt động thanh tra, giám sát cơ sở đào tạo .......................... 68

Kết luận Chương 3 ..................................................................................... 69

Chương 4. GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGUỒN

NHÂN LỰC NÔNG NGHIỆP CHẤT LƯỢNG CAO TẠI HỌC VIỆN

NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM .................................................................... 70

4.1. Cơ sở đề xuất các giải pháp ................................................................ 70

4.4.1. Cơ sở pháp lý ......................................................................... 70

4.1.2. Cơ sở thực tiễn ....................................................................... 73

4.2. Các giải pháp quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất

lượng cao đối với Học viện Nông nghiệp Việt Nam ................................. 74

4.2.1. Quản lý thực hiện quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của

Học viện Nông nghiệp Việt Nam ............................................................... 74

4.2.2. Thực hiện cơ chế đấu thầu, đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo

đối với Học viện Nông nghiệp Việt Nam .................................................. 77

4.2.3. Quản lý liên kết đào tạo giữa Học viện và doanh nghiệp ...... 91

Kết luận Chương 4 ..................................................................................... 99

KẾT LUẬN ................................................................................................ 101

TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 103

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

Nông nghiệp Việt Nam

1

2

3

NNVN

NN&PTNT

PTNT

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Phát triển nông thôn

i

DANH MỤC BẢNG

Nội dung

STT

Bảng

Trang

1

Bảng 3.1 Quy hoạch đào tạo nhân lực giai đoạn 2016-

40

2020

2

3

4

5

Bảng 3.2 Quy mô tuyển sinh tại Học viện

49

50

60

61

Bảng 3.3 Cơ cấu đội ngũ giảng viên của Học viện

Bảng 3.4 Khả năng đào tạo đáp ứng nguồn nhân lực

Bảng 3.5 Quy mô đào tạo đại học các ngành thuộc lĩnh

vực nông nghiệp và phát triển nông thôn giai

đoạn 2014-2018

6

7

Bảng 3.6 Mức độ xã hội hóa đào tạo trình độ đại học đối

với nhóm ngành nông nghiệp

63

64

Bảng 3.7 Mức độ ưu tiên đào tạo trình độ đại học ngành

nông nghiệp và phát triển nông thôn có sử dụng

ngân sách nhà nước

9

Bảng 3.8 Tổng hợp nhu cầu xã hội về đào tạo trình độ

đại học ngành nông nghiệp giai đoạn 2014-

2018

65

ii

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Nội dung

STT

Sơ đồ

Trang

1

Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức của Học viện Nông nghiệp Việt

49

Nam

2

Sơ đồ 4.1 Khung phân tích nhu cầu xã hội về đào tạo

nhân lực trình độ đại học các ngành thuộc lĩnh

vực nông nghiệp và phát triển nông thôn

80

iii

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao là một trong những nhân tố

quyết định sự phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam. Đào tạo nguồn nhân

lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp để đảm bảo cho sự thành công của

công cuộc tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới và

về lâu dài đáp ứng yêu cầu thị trường lao động trong nước và quốc tế, là bước

đi mang tính mở đường để xây dựng và phát triển nền nông nghiệp công nghệ

cao, có giá trị gia tăng lớn.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển nông nghiệp

là nhiệm vụ được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặc biệt quan tâm.

Định hướng cơ bản và trọng tâm của Bộ là đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội trên

cơ sở các ngành nghề hiện có; đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp

ứng yêu cầu tái cơ cấu ngành và xây dựng nông thôn mới và thực hiện tốt việc

tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Để thực hiện được các định hướng trên,

Bộ đã chú trọng thúc đẩy việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực

nông nghiệp chất lượng cao tại cơ sở đào tạo, trong đó Bộ xác định Học viện

Nông nghiệp Việt Nam là cơ sở đại học trọng điểm trong lĩnh vực nông nghiệp

và phát triển nông thôn.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam là cơ sở giáo dục đại học công lập, trực

thuộc Bộ Nông nghiệp và PTNT. Học viện đóng vai trò chủ chốt trong việc đáp

ứng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn

và sự đóng góp vào nền kinh tế tri thức. Học viện có sứ mệnh quan trọng trong

việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu nhân lực của ngành nông nghiệp

và phát triển nông thôn. Đào tạo tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam là một

quá trình thực hiện nhiệm vụ chính trị mang tầm chiến lược của Đảng và Nhà

1

nước về phát triển nông nghiệp công nghệ cao, cơ cấu lại ngành nông nghiệp

và xây dựng nông thôn mới.

Tuy nhiên, công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành

nông nghiệp nói chung và tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam nói riêng đang

gặp nhiều thách thức. Số liệu thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy

đào tạo nhân lực trình độ đại học cho các ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệp và

phát triển nông thôn hiện nay ở nước ta mới đáp ứng được 64,5% (năm 2018),

56,4% (năm 2019) và 45,7% (năm 2020) nhu cầu theo quy hoạch nhân lực của

Bộ Nông nghiệp và PTNT. Đáng chú ý là nguồn cung này giảm dần qua các

năm. Bên cạnh đó, những thách thức trong đào tạo nguồn nhân lực ngành nông

nghiệp thể hiện: thứ nhất, cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn

còn bất hợp lý, thể hiện ở sự mất cân đối giữa các bậc đào tạo, giữa các ngành

nghề đào tạo, giữa quy mô đào tạo với sự phân bố nguồn lực phục vụ đào tạo;

thứ hai, quy mô đào tạo chưa ổn định, chưa cân đối trong cơ cấu ngành đào tạo;

thứ ba, việc xây dựng cơ chế tự chủ, xã hội hoá cho đào tạo gặp khó khăn, trở

ngại do mức học phí thấp, điều kiện tài chính của người học gặp nhiều khó

khăn; thứ tư, lao động được đào tạo không về nông thôn do thu nhập, lương

thấp, điều kiện làm việc còn hạn chế.

Bộ Nông nghiệp và PTNT xác định chủ thể quyết định trực tiếp chất

lượng nguồn nhân lực nông nghiệp trước hết là các cơ sở giáo dục đào tạo trực

thuộc Bộ. Vì vậy, chính sách quản lý đào tạo tiếp cận theo hướng tạo điều kiện

thuận lợi cho các cơ sở đào tạo bảo đảm, duy trì và không ngừng nâng cao chất

lượng đào tạo. Với cách tiếp cận này, từ năm 2014, Học viện Nông nghiệp Việt

Nam đã thực hiện cơ chế tự chủ mà trọng tâm là tăng cường mối quan hệ giữa

nhà nước, xã hội và trường đại học. Bộ Nông nghiệp và PTNT giữ vai trò kiểm

soát vĩ mô còn Học viện Nông nghiệp Việt Nam được tự chủ cung cấp chương

trình theo nhu cầu xã hội. Vai trò của Bộ chủ quản đối với chất lượng đào tạo

2

được tư duy lại theo hướng Bộ tạo môi trường cho Học viện phát triển và Học

viện có trách nhiệm xã hội cao hơn, cam kết với chất lượng đào tạo của mình.

Quản lý đào tạo là khâu then chốt, quyết định chất lượng và hiệu quả đào

tạo. Bộ Nông nghiệp và PTNT thông qua quản lý đào tạo để thực hiện được các

chủ trương, chính sách về nông nghiệp, nông thôn, xây dựng được quy hoạch

chiến lược phát triển nguồn nhân lực ngành cũng như thực hiện được các mục

tiêu phát triển ngành. Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang phát triển trong

bối cảnh giáo dục đào tạo và phát triển kinh tế xã hội của đất nước có nhiều đổi

mới bao gồm đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam, cơ cấu lại ngành

nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, tái cấu trúc tổng thể nền kinh tế

đất nước. Điều đó đặt ra những vấn đề mới trong quản lý đào tạo tại Học viện.

Từ thực tế đó tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý đào tạo nguồn nhân lực

nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam” để nghiên

cứu, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp

chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp

quản lý đào tạo nhằm đạt được cái đích cuối cùng là đào tạo một đội ngũ nhân

lực nông nghiệp chất lượng cao, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững,

nông thôn văn minh, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

2. Câu hỏi nghiên cứu

- Những vấn đề đặt ra trong quản lý nhà nước về đào tạo đối với Học

viện Nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh Học viện thực hiện cơ chế tự chủ,

tự chịu trách nhiệm là gì?

- Vai trò của Bộ Nông nghiệp và PTNT với tư cách là Bộ chủ quản thực

hiện chức năng quản lý nhà nước về đào tạo tại Học viện Nông nghiệp Việt

Nam được thể hiện như thế nào?

- Bộ Nông nghiệp và PTNT cần có giải pháp gì để hoàn thiện quản lý

đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện NNVN?

3

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng quản lý đào tạo của Bộ Nông nghiệp

và PTNT và các văn bản quy định hiện hành, Luận văn đề xuất các giải pháp

quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông

nghiệp Việt Nam theo hướng quản lý đào tạo cần tập trung vào vấn đề quản lý

chất lượng thay vì quản lý hành chính thuần túy. Bộ Nông nghiệp và PTNT tập

trung vào vai trò định hướng, tạo điều kiện, hỗ trợ, giám sát, điều chỉnh nhằm

bảo đảm chất lượng đào tạo của Học viện Nông nghiệp Việt Nam đáp ứng nhu

cầu nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao, tiên tiến, đạt trình độ quốc tế,

tạo ra bước đột phá trong phát triển nông nghiệp, nông thôn trước yêu cầu của

cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng đào tạo tại Học viện Nông nghiệp Việt

Nam và thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo tại Học viện để thấy được các

kết quả đã đạt được cũng như những tồn tại, hạn chế và các vấn đề đặt ra trong

quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông

nghiệp Việt Nam trong bối cảnh thực hiện quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội.

Từ đó, Luận văn đề ra một số giải pháp quản lý đào tạo nguồn nhân lực chất

lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhằm nâng cao chất lượng

nguồn nhân lực nông nghiệp đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành.

- Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, làm sáng tỏ cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu. Đó là: Những

vấn đề lý luận quản lý nhà nước về đào tạo; kinh nghiệm quản lý đào tạo đại

học của một số quốc gia để có thể vận dụng những hạt nhân hợp lý của họ vào

thực tiễn quản lý đào tạo tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, nghiên cứu các nội dung của quản lý đào tạo của Bộ Nông

nghiệp và PTNT. Đồng thời phải làm sáng rõ thực trạng đào tạo tại Học viện

4

Nông nghiệp Việt Nam và thực trạng quản lý của Bộ Nông nghiệp và PTNT

với tư cách là Bộ chủ quản thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đào tạo

đối với Học viện để tìm ra các giải pháp phù hợp.

Thứ ba, trên cơ sở nghiên cứu các nguyên tắc, yêu cầu đối với quản lý

đào tạo, Luận văn đề xuất một số giải pháp đổi mới quản lý đào tạo nguồn nhân

lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam phù hợp

với xu hướng quản lý giáo dục hiện đại, việc quản lý của nhà nước của Bộ Nông

nghiệp và PTNT đối với Học viện gắn với vai trò định hướng, đo lường kết quả

thực hiện, các hệ thống quản lý và theo dõi.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận văn là các văn bản quy phạm pháp

luật hiện hành về quản lý đào tạo; thực trạng đào tạo nguồn nhân lực nông

nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam; các nội dung, biện

pháp và giải pháp quản lý nhà nước về đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp

chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Nghiên cứu, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về

đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp

Việt Nam.

+ Về thời gian: Số liệu được sử dụng trong luận văn là trong khoảng thời

từ năm 2014 đến năm 2018 (từ thời điểm thành lập Học viện Nông nghiệp Việt

Nam trực thuộc Bộ Nông nghiệp và PTNT theo Quyết định số 441/QĐ-TTg

ngày 28 tháng 3 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ).

+ Về nội dung: Luận văn nghiên cứu khía cạnh quản lý nhà nước của Bộ

Nông nghiệp và PTNT về đào tạo nguồn nhân lực tại Học viện Nông nghiệp

Việt Nam (không bao gồm nội dung quản lý đào tạo của Học viện Nông nghiệp

5

Việt Nam), từ đó đề xuất các giải pháp quản lý theo hướng toàn diện, thống

nhất, đồng bộ trên cơ sở xác định rõ vai trò của Bộ Nông nghiệp và PTNT và

vai trò của Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học, cụ

thể như: Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp; phỏng vấn chuyên gia,...

- Nghiên cứu các tài liệu, văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan

nhà nước ban hành liên quan đến quản lý nhà nước về đào tạo; các chiến lược,

quy hoạch, kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao.

- Tìm hiểu các Báo cáo tổng kết, các văn bản, tài liệu có liên quan do

Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Học viện Nông nghiệp Việt Nam thực

hiện.

6. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo,

luận văn được trình bày với 04 chương:

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý

đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao.

Chương 2. Phương pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn.

Chương 3. Đánh giá thực trạng quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông

nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Chương 4. Giải pháp đổi mới quản lý đào tạo nguồn nhân lực nông

nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

6

Chương 1

TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO

NGUỒN NHÂN LỰC NÔNG NGHIỆP CHẤT LƯỢNG CAO

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những vấn đề được

đặc biệt quan tâm. Quản lý đào tạo nguồn nhân lực luôn là chủ đề được nhiều

học giả, các chuyên gia, các nhà quản lý giáo dục trong nước và trên thế giới

quan tâm với nhiều khía cạnh, bình diện khác nhau. Bởi quản lý đào tạo có ảnh

hưởng trực tiếp tới nền kinh tế, văn hóa của mỗi nước và tác động vào đời sống

của con người ở mọi tầng lớp trong xã hội. Các nghiên cứu trước đây đã cho

thấy có những cách tiếp cận khác nhau về quản lý đào tạo nguồn nhân lực chất

lượng cao.

1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước

Nghiên cứu “Việt Nam: giáo dục đại học và kỹ năng cho tăng trưởng”

của Ngân hàng thế giới năm 2008 đã chỉ ra trách nhiệm của nhà nước đối với

chất lượng giáo dục đại học khi các tác giả khẳng định để nâng cao chất lượng

giáo dục đại học, để giáo dục đại học thực sự là chủ thể xây dựng các kỹ năng

cho tăng trưởng thì cần phải nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục của các cơ

quan nhà nước. Nhà nước cần phải tạo lập môi trường chính sách, môi trường

pháp lý bảo đảm các cơ sở giáo dục vận động hướng tới các tiêu chuẩn chất

lượng giáo dục.

Hai tác giả Thomas J. Vallely và Ben Wilkinson thuộc Harvard Kennedy

School trong “Báo cáo về giáo dục đại học Việt Nam” năm 2008, sau khi đưa

ra những đánh giá về chất lượng giáo dục đại học của Việt Nam, đã chỉ ra

nguyên nhân của chất lượng giáo dục đại học thấp mà hai tác giả gọi là sự

7

khủng hoảng về chất lượng: “Nguyên nhân trực tiếp nhất tạo nên khủng hoảng

hiện nay là sự thất bại sâu rộng trong chính sách quản lý của nhà nước… Các

trường đại học Việt Nam vẫn còn nằm trong hệ thống kiểm soát cao độ”. Báo

cáo về giáo dục đại học Việt Nam có thể đưa ra những nhận định gây tranh cãi.

Song vấn đề căn bản là cần phải đề cao trách nhiệm của cơ quản lý nhà nước,

tạo những chính sách để bảo đảm và nâng cao chất lượng giáo dục đại học rõ

ràng là một vấn đề cần được chú ý trong chiến lược phát triển giáo dục đại học,

trong trách nhiệm của nhà nước đối với nền giáo dục đại học.

Tác giả Brubacher, J.S. trong nghiên cứu “Về triết lý của giáo dục đại

học” (On the philosophy of higher education) đã khẳng định: “Chất lượng giáo

dục đại học được thể hiện ở việc đạt được những trách nhiệm xã hội mà giáo

dục đại học phải gánh vác. Đại học với ý nghĩa là trung tâm tri thức, trung tâm

chuyển giao tri thức thì chất lượng giáo dục đại học chính là kết quả sáng tạo

tri thức, chuyển giao tri thức, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực của quốc

gia. Chất lượng giáo dục đại học được hợp thành từ chất lượng của các trường

đại học. Không thể có một nền giáo dục có chất lượng nếu chất lượng của đa

số trường đại học ở mức thấp kém, không hoàn thành được sứ mệnh mà xã hội

giao phó cho nó”.

Nghiên cứu “Về tự chủ đại học”, các tác giả N.V. Varghese, Michaela

Martin, Thomas Estermann nói đến các mối quan hệ đang thay đổi giữa nhà

nước và các trường đại học. Xu hướng thay đổi cơ bản là phát huy truyền thống

tự do học thuật và giảm dần sự kiểm soát trực tiếp của các cơ quan công quyền

đối với trường đại học. Từ góc độ này, tự chủ đại học là quyền tự do của thể

chế đại học trong việc ra quyết định và thực thi các quyết định đối với các hoạt

động nội bộ của đại học mà không có sự kiểm soát hay can thiệp của nhà nước

và bất kỳ sự ảnh hưởng nào nếu có của nhà nước cũng đều phải dựa trên cơ sở

pháp luật.

8

Tác giả Anderson và Johnson trong nghiên cứu về các thành tố trong tự

chủ đại học đã chỉ ra các thành tố bao gồm:

- Tự chủ nguồn nhân lực: Với quyền tự chủ này, trường được quyền

quyết định về các vấn đề liên quan đến điều kiện tuyển dụng, lương bổng, sử

dụng nguồn nhân lực, bổ nhiệm, miễn nhiệm các vị trí trong khu vực học thuật

và khu vực hành chính,...

- Tự chủ trong các vấn đề liên quan đến tuyển sinh và quản lý sinh viên.

- Tự chủ trong các hoạt động học thuật và chương trình giáo dục như

phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên, nội

dung chương trình và giáo trình học liệu,...

- Tự chủ trong các chuẩn mực học thuật, như các tiêu chuẩn của văn

bằng, các vấn đề liên quan đến kiểm tra và kiểm định chất lượng.

- Tự chủ trong nghiên cứu và xuất bản, giảng dạy và hướng dẫn học viên

cao học, các ưu tiên trong nghiên cứu và quyền tự do xuất bản.

- Tự chủ trong các vấn đề liên quan đến quản lý hành chính và tài chính,

quản lý và sử dụng ngân sách, các nguồn tài chính của trường.

1.1.2. Nghiên cứu trong nước

Đặng Ứng Vận (2007) với công trình “Phát triển giáo dục đại học trong

nền kinh tế thị trường” đã đề cập đến tác động của kinh tế thị trường dưới

những góc độ khác nhau và cũng có những quan điểm khác nhau về phát triển

giáo dục và đào tạo trong nền kinh tế thị trường. Tác giả chỉ rõ giáo dục đại học

trong cơ chế thị trường chịu sức ép mạnh mẽ của quy luật cung cầu, giáo dục

đại học trở thành một dịch vụ công đặc biệt mà ở đó số lượng và chất lượng

không phải lúc nào cũng song hành với nhau, thậm chí đôi khi mâu thuẫn với

nhau. Theo tác giả, nhà nước cần phải là chủ thể bảo đảm việc giải quyết hiệu

quả mối quan hệ này để giáo dục đại học thực sự phát triển lành mạnh, đáp ứng

yêu cầu đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

9