Luận văn Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp sử dụng dịch vụ hải quan tại Cục hải quan Bình Định
BÔ
̣
GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HOC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
̀
TRƯƠNG ĐAI
̣
̣
------------------------
NGUYỄN HỮU VINH
ĐÁNH GIÁ SỰ HÀI LÒNG CỦA DOANH NGHIỆP
SỬ DỤNG DỊCH VỤ HẢI QUAN TẠI CỤC HẢI QUAN
BÌNH ĐỊNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Tp. Hồ Chí Minh – 2016
BÔ
̣
GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HOC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
̀
TRƯƠNG ĐAI
̣
̣
------------------------
NGUYỄN HỮU VINH
ĐÁNH GIÁ SỰ HÀI LÒNG CỦA DOANH NGHIỆP
SỬ DỤNG DỊCH VỤ HẢI QUAN TẠI CỤC HẢI QUAN
BÌNH ĐỊNH
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG
MÃ SỐ: 60340403
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. NGUYỄN HỒNG THẮNG
Tp. Hồ Chí Minh - 2016
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi và thực
hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Thầy PGS.TS Nguyễn Hồng Thắng. Các số
liệu khảo sát và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng
được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác trước đây.
Bình Định, ngày 23 tháng 11 năm 2016
Tác giả luận văn
Nguyễn Hữu Vinh
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Chính phủ, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã triển khai mở rộng thủ tục
hải quan tại các Cục Hải quan địa phương, từng bước cải cách hoạt động nghiệp vụ
theo hướng phù hợp với chuẩn mực của hải quan hiện đại trong khu vực và thế giới.
Vấn đề đặt ra là các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của doanh nghiệp đối với
chất lượng dịch vụ thủ tục hải quan, qua đó có những giải pháp nhằm nâng cao mức
độ hài lòng của doanh nghiệp sử dụng dịch vụ hải quan. Đến nay tại Bình Định
chưa có tác giả thực hiện nghiên cứu đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp sử dụng
dịch vụ hải quan.
Luận văn dựa trên cơ sở lý thuyết về dịch vụ công, đo lường dịch vụ công và
kết quả nghiên cứu khác nhau của các nhà khoa học trên thế giới về chất lượng dịch
vụ, tác giả đã xây dựng mô hình nghiên cứu, thực hiện hiện nghiên cứu định tính và
định lượng dựa trên số liệu thu thập bằng phiếu khảo sát, thông tin từ phiếu khảo sát
được xử lý bằng phần mềm SPSS, sử dụng công cụ phân tích thống kê mô tả, kiểm
định thang đo (Cronbach’s Alpha), phân tích hồi đa biến với phần mềm SPSS 20.
Kết quả phân tích đã định danh và định lượng được mức độ tác động của 7 nhân tố
(gồm: Độ tin cậy, tính minh bạch, khả năng đáp ứng, sự cảm thông, cơ sở vật chất,
tính công bằng dân chủ và năng lực phục vụ) đến chất lượng chất lượng dịch vụ hải
quan và sự hài lòng của doanh nghiệp. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện
thủ tục hải quan và góp phần thực hiện cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh
Bình Định.
Tác giả: Nguyễn Hữu Vinh
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC HÌNH
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU............................... 1
1.1 Đặt vấn đề ........................................................................................................ 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu......................................................................................... 2
1.3. Câu hỏi nghiên cứu ......................................................................................... 2
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................... 2
1.5. Phương pháp nghiên cứu................................................................................. 3
1.6. Đóng góp của đề tài......................................................................................... 3
1.7. Kết cấu của đề tài ............................................................................................ 4
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.............. 5
2.1. Khái niệm về các loại dịch vụ......................................................................... 5
2.1.1. Khái niệm dịch vụ.................................................................................... 5
2.1.2. Dịch vụ công ........................................................................................... 6
2.1.2.1 Khái niệm dịch vụ công..................................................................... 6
2.1.2.2 Phân loại dịch vụ công ...................................................................... 7
2.1.2.3 Đặc điểm của dịch vụ công ............................................................... 8
2.1.2.4 Vai trò của dịch vụ công.................................................................... 9
2.1.3. Các loại hình dịch vụ của ngành Hải quan .............................................. 10
2.1.3.1. Tra cứu, tìm kiếm thông tin.............................................................. 11
2.1.3.2. Tư vấn chính sách pháp luật và giải đáp vướng mắc ....................... 11
2.1.3.3. Khai báo Hải quan điện tử................................................................ 11
2.1.3.4. Thủ tục thông quan điện tử đối với hàng hóa XNK......................... 12
2.1.3.5. Thanh toán Hải quan ........................................................................ 12
2.2. Mức hài lòng đối với dịch vụ công ................................................................. 13
2.2.1. Chất lượng dịch vụ................................................................................... 13
2.2.2. Thang đo chất lượng dịch vụ ................................................................... 15
2.3. Sự hài lòng ...................................................................................................... 16
2.3.1. Khái niệm sự hài lòng của khách hàng.................................................... 16
2.3.2. Mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và sự hài lòng .............................. 17
2.4. Lược khảo các công trình nghiên cứu trước ................................................... 17
2.4.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước............................................................ 17
2.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước ............................................................ 18
2.5. Mô hình nghiên cứu đề xuất............................................................................ 20
Tóm tắt chương 2............................................................................................... 23
CHƢƠNG 3: THIẾT KẾT NGHIÊN CỨU....................................................... 24
3.1 Giới thiệu tổng quan về hải quan Việt Nam .................................................... 24
3.1.1 Giới thiệu tổng quan về Cục Hải quan tỉnh Bình Định ............................ 24
3.1.2 Thực trạng hoạt động ngành Hải quan tỉnh Bình Định ............................ 25
3.1.3 Thực trạng về chất lượng dịch vụ tại Cục Hải quan Bình Định ...............27
3.2. Thiết kế nghiên cứu......................................................................................... 28
3.2.1. Phương pháp nghiên cứu .........................................................................28
3.2.2. Quy trình nghiên cứu ............................................................................... 29
3.3. Nghiên cứu sơ bộ ............................................................................................ 30
3.3.1 Nghiên cứu định tính ................................................................................ 30
3.3.2 Kết quả nghiên cứu định tính.................................................................... 31
3.4. Nghiên cứu chính thức.................................................................................... 31
3.4.1 Thiết kế khảo sát....................................................................................... 32
3.4.2 Diễn đạt và mã hóa thang đo .................................................................... 32
3.4.3. Thiết kế mẫu nghiên cứu ......................................................................... 36
3.4.4 Phương pháp phân tích kết quả nghiên cứu............................................. 36
Tóm tắt chương 3 ............................................................................................ 38
CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU........................................................... 39
4.1 Mô tả mẫu khảo sát .......................................................................................... 39
4.2 Phân tích hệ số Cronbach’s alpha .................................................................... 40
4.2.1 Phân tích Cronbach’s alpha thang đo thành phần CLDV......................... 40
4.2.2 Phân tích hệ số Cronbach’s alpha thang đo thành phần hài lòng ............. 43
4.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA..................................................................... 44
4.4 Mô hình nghiên cứu điều chỉnh ....................................................................... 47
4.5 Thống kê mức độ hài lòng của doanh nghiệp .................................................. 49
4.6 Phân tích hồi quy.............................................................................................. 49
4.6.1 Kiểm định hệ số tương quan..................................................................... 50
4.6.2 Phân tích hồi quy ...................................................................................... 51
4.6.3 Kiểm định giả thuyết ................................................................................ 55
4.7 Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của doanh nghiệp................. 57
4.7.1 Đánh giá mức độ hài lòng chung.............................................................. 57
4.7.2 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về độ tin cậy .............................. 58
4.7.3 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về khả năng đáp ứng ................. 59
4.7.4 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về năng lực phục vụ .................. 59
4.7.5 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về sự cảm thông ........................ 60
4.7.6 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về công bằng dân chủ................ 61
4.7.7 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về tính minh bạch...................... 61
4.7.8 Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp về cơ sở vật chất........................ 62
Tóm tắt chương 4............................................................................................. 63
CHƢƠNG 5: KẾT LUÂN VÀ KIẾN NGHỊ...................................................... 64
5.1 Kết luận ............................................................................................................ 64
5.2 Một số kiến nghị............................................................................................... 65
5.2.1 Yếu tố Độ tin cậy...................................................................................... 65
5.2.2 Yếu tố Khả năng đáp ứng ......................................................................... 65
5.2.3 Yếu tố Năng lực phục vụ .......................................................................... 66
5.2.4 Yếu tố Sự cảm thông ................................................................................ 66
5.2.5 Yếu tố Công bằng dân chủ........................................................................ 67
5.2.6 Yếu tố Tính minh bạch ............................................................................. 67
5.2.7 Yếu tố Cơ sở vật chất................................................................................ 67
5.3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo .......................................... 68
Tóm tắt chương 5............................................................................................... 69
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1. Mô hình 5 khoảng cách về chất lượng dịch vụ ...................................... 14
Hình 2.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất................................................................... 22
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu ............................................................................. 29
Hình 4.1. Mô hình nghiên cứu điều chỉnh ............................................................. 48
Hình 4.2. Biểu đồ tần số Histogram....................................................................... 54
Hình 4.3. Đồ thị P-P Plot ....................................................................................... 55
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Thang đo và mã hóa thang đo.................................................................. 32
Bảng 4.1. Phân bố mẫu theo một số thuộc tính của người phỏng vấn..................... 39
Bảng 4.2. Hệ số Cronbach’s alpha của thành phần thang đo CLDV....................... 42
Bảng 4.3. Hệ số Cronbach’s alpha của thành phần hài lòng.................................... 43
Bảng 4.4. Hệ số KMO và Bartlett's Test.................................................................. 44
Bảng 4.5. Kết quả tổng phương sai trích.................................................................. 45
Bảng 4.6. Ma trận xoay nhân tối ............................................................................. 46
Bảng 4.7. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA thành phần hài lòng.............. 47
Bảng 4.8. Kết quả thống kê trung bình sự hài lòng của DN.................................... 49
Bảng 4.9. Kết quả 36TKiểm định 36T tương quan .............................................................. 51
Bảng 4.10. Đánh giá độ phù hợp của mô hình......................................................... 52
Bảng 4.11. Phân tích ANOVA................................................................................. 52
36T Bảng 4.12. Kết quả phân tích hồi quy ..................................................................... 53
Bảng 4.13. Tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết ................................................ 56
Bảng 4.14. Trung bình mức độ hài lòng về sự hài lòng của doanh nghiệp ............. 58
Bảng 4.15. Trung bình mức độ hài lòng về độ tin cậy............................................. 58
Bảng 4.16. Trung bình mức độ hài lòng về khả năng đáp ứng................................ 59
Bảng 4.17. Trung bình mức độ hài lòng về năng lực phục vụ................................. 60
Bảng 4.18. Trung bình mức độ hài lòng về năng sự cảm thông .............................. 60
Bảng 4.19. Trung bình mức độ hài lòng về công bằng dân chủ........................... ... 61
Bảng 4.20. Trung bình mức độ hài lòng về tính minh bạch.................................... 62
Bảng 4.21. Trung bình mức độ hài lòng về cơ sở vật chất ...................................... 62
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBCC
CLDV
CNTT
CQNN
DN
Cán bộ công chức
Chất lượng dịch vụ
Công nghệ thông tin
Cơ quan nhà nước
Doanh nghiệp
DVC
HQ
Dịch vụ công
Hải quan
ITPC
QLNN
BĐ
Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư
Quản lý nhà nước
Bình Định
TT
Thủ tục
TCHQ
UBND
Tổng cục Hải quan
Ủy ban nhân dân
USAID GIG
VCCI
Dự án Quản trị Nhà nước nhằm Tăng trưởng toàn diện
Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam
Hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin nghiệp vụ
Hệ thống thông quan tự động
VCIS
VNACCS
XNK
Xuất nhập khẩu
WTO
Tổ chức Thương mại thế giới
1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Chương 1 trình bày cơ sở hình thành đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng
và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn và kết cấu của
đề tài.
1.1 Đặt vấn đề
Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, nền kinh tế nước ta dần đi vào phát triển ổn
định, với sự hội nhập của nhiều thành phần kinh tế, các chế độ chính sách của nước ta có
nhiều thay đổi nhằm phù hợp với thực tiễn. Ngành Hải quan không ngoài xu thế chung đó,
việc thực hiện đồng thời hai mục tiêu chống buôn lậu, gian lận thương mại gắn với tạo điều
kiện thông thoáng cho doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu còn rất nhiều hạn chế.
Những vướng mắc trong việc quản lý hải quan đối với hoạt động xuất nhập khẩu như gây
phiền hà, sách nhiễu hoặc là thủ tục hải quan còn bất hợp lý, gây lãng phí tiền của và thời
gian của doanh nhân, làm nản lòng hoặc mất cơ hội kinh doanh của họ, hạn chế sức cạnh
tranh và thu hút đầu tư đang trở nên bức xúc đòi hỏi phải tháo gỡ. Do đó việc đánh giá sự
hài lòng của doanh nghiệp đối với chất lượng dịch vụ Hải quan là một trong những nghiên
cứu không thể thiếu của các doanh nghiệp nhằm nhận biết được doanh nghiệp đánh giá
chất lượng dịch vụ như thế nào? Từ đó giúp cho Hải quan Bình Định nhận biết được những
điểm mạnh cần phát huy và những điểm yếu cần khắc phục. Trong lĩnh vực Hải quan, ngày
càng nhiều doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và các dịch vụ cung cấp
cho doanh nghiệp ngày càng được hoàn thiện để phù hợp với xu hướng hiện tại.
Qua ý kiến phản ánh, kiến nghị của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu và
“Báo cáo kết quả khảo sát 2015 về mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với thủ tục hành
chính trong lĩnh vực hải quan” là kết quả của nổ lực hợp tác giữa VCCI, TCHQ và USAID
GIG nhằm cụ thể hóa các yêu cầu tạo thuân lợi thương mại cho cộng đồng DN (VCCI,
TCHQ và USAID GIG, 2015), nhận thấy ngành Hải quan đã đạt được những thành công
nhất định trong công cuộc cải cách, phát triển, hiện đại hóa. Nhưng cũng còn một số tồn tại
trong việc thực hiện hoạt động Hải quan như: Một số bộ phận cán bộ Hải quan chưa nhận
thức rõ được vai trò, trách nhiệm của mình để phấn đấu thực hiện, làm việc còn cầm chừng
hoặc gây phiền hà, nhũng nhiễu, tiêu cực làm ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín và gây cản
trở quá trình thực hiện của Ngành; một số lĩnh vực Hải quan mà doanh nghiệp chưa hài
2
lòng (Liêm chính; Xử lý vi phạm và khiếu nại; Xét miễn, giảm, hoàn thuế; Tuyên truyền
giải đáp pháp luật).
Trước tình hình đó, việc nghiên cứu đánh giá đúng thực trạng chất lượng dịch vụ
Hải quan và đưa ra các kiến nghị, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chế độ quản lý
Nhà nước về Hải quan. Do vậy đề tài “Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp sử dụng
dịch vụ hải quan tại Cục Hải quan tỉnh Bình Định” được nghiên cứu nhằm đưa ra một
số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và 2 tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hoạt động
xuất nhập khẩu.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung:
Đo lường được các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của doanh nghiệp sử
dụng dịch vụ thủ tục hải quan tại Cục Hải quan tỉnh Bình Định, trên cơ sở đó đưa ra
giải pháp hoàn thiện.
Mục tiêu cụ thể:
- Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ hải quan tại Cục Hải
quan tỉnh Bình Định.
- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao mức độ hài lòng của doanh nghiệp sử
dụng dịch vụ hải quan tại Cục Hải quan tỉnh Bình Định.
1.3. Câu hỏi nghiên cứu:
- Các yếu tố nào ảnh hưởng đến sự hài lòng của doanh nghiệp đối với chất
lượng dịch vụ hải quan tại Cục Hải quan tỉnh Bình Định?
- Những giải pháp nào cần thiết để gia tăng sự hài lòng của doanh nghiệp?
1.4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu:
- Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của doanh nghiệp đối với chất
lượng dịch vụ hải quan tại Cục Hải quan Bình Định.
Đối tượng khảo sát:
- Chuyên viên xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trực tiếp làm thủ tục hải
quan tại Cục Hải quan tỉnh Bình Định.
- Nhân viên các hãng tàu trực tiếp làm thủ tục tại Cục Hải quan Bình Định.
3
Phạm vi nghiên cứu:
- Các doanh nghiệp làm thủ tục Hải quan tại Cục Hải quan tỉnh Bình Định.
- Các chuyên gia xuất nhập khẩu.
1.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện qua 2 bước: Nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu
chính thức.
Nghiên cứu sơ bộ được thực hiện bằng phương pháp định tính thông qua
thảo luận, lấy ý kiến nhằm điều chỉnh thang đo và xây dựng bảng câu hỏi phục vụ
cho nghiên cứu chính thức.
Nghiên cứu chính thức được thực hiện bằng phương pháp định lượng thông
qua kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi khảo sát. Mẫu điều tra trong
nghiên cứu chính thức được chọn bằng cách lấy mẫu thuận tiện khoảng 190 doanh
nghiệp.
Thông tin từ bảng câu hỏi khảo sát được xử lý bằng phần mềm SPSS, sử
dụng công cụ phân tích thống kê mô tả, kiểm định thang đo (Cronbach’s Alpha),
phân tích hồi đa biến với phần mềm SPSS 20.
1.6. Đóng góp của đề tài
Về mặt lý luận: Vận dụng lý thuyết về phương pháp nghiên cứu, thu thập
thông tin và phân tích, xử lý số liệu thực tế vào việc đánh giá chất lượng dịch vụ
Hải quan tại Cục Hải quan Bình Định. Qua nghiên cứu giúp cho đơn vị có nhận
định khách quan về chất lượng dịch vụ hải quan tại Cục Hải quan Bình Định hiện
nay.
Về mặt thực tiễn:
+ Qua đánh giá chất lượng dịch vụ Hải quan góp phần làm căn cứ mang tính
khách quan để cơ quan Hải quan xem xét hoàn thiện các văn bản pháp lý quản lý
Nhà nước về Hải quan và tính thực thi của các quy định đó trong quá trình thực
hiện.
4
+ Giúp cho Cục Hải quan Bình Định nhìn nhận khách quan về những điểm
thực tế trong hoạt động Hải quan nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác thực thi pháp
luật Hải quan.
1.7. Kết cấu của đề tài
Luận văn được cấu thành bởi 5 chương như sau:
Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu
Chương 3: Thiết kế nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và đề xuất giải pháp
5
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1. Khái niệm về các loại dịch vụ
2.1.1. Khái niệm dịch vụ
Theo Valarie A Zeithaml và Mary J Bitner (2000) thì “Dịch vụ là những
hành vi, quá trình và cách thức thực hiện một công việc nào đó nhằm tạo giá trị sử
dụng cho khách hàng làm thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của khách hàng”.
Dịch vụ là một loại hàng hóa phi vật chất bởi các đặc điểm khác với các loại
hàng hóa thông thường như: Tính vô hình; tính không đồng nhất; tính không thể
tách rời; tính không thể cất trữ; tính không có sự chuyển giao quyền sở hữu. Những
đặc điểm này làm cho dịch vụ trở nên khó định lượng và không thể nhận dạng bằng
mắtthường được.
Tính vô hình: Dịch vụ không giống như những loại sản phẩm vật chất, không
nhìn được, không nghe thấy được, không ngửi thấy được, không nếm được trước
khi người ta mua chúng.
Tính không đồng nhất: Không có chất lượng đồng nhất vì dịch vụ bắt nguồn
từ sự khác nhau về tính chất tâm lý, trình độ của nhân viên. Ngoài ra dịch vụ còn
chịu sự đánh giá từ cảm nhận của khách hàng.
Tính không thể tách rời: Dịch vụ thường tạo ra và sử dụng đồng thời. Điều
này không đúng với hàng hóa vật chất được sản xuất ra nhập kho, phân phối thông
qua nhiều nấc trung gian mua bán, rồi sau đó mới được tiêu dùng. Đối với sản phẩm
hàng hóa, khách hàng chỉ sử dụng sản phẩm ở giai đoạn cuối cùng, còn đối với dịch
vụ khách hàng đồng hành trong suốt hoặc một phần của quá trình tạo ra dịch vụ.
Tính không thể cất trữ: Dịch vụ không thể cất giữ và lưu hàng hóa vào kho
rồi đem bán như những loại hàng hóa khác. Khi nhu cầu ổn định thì tính không cất
giữ của dịch vụ sẽ không quan trọng.
Tính không có sự chuyển giao quyền sở hữu: Đối với sản phẩm là hàng hóa
khi người mua sản phẩm thì người mua có quyền sở hữu sản phẩm đó, người bán đã
trao quyền sở hữu cho người mua. Nhưng đối với sản phẩm dịch vụ thì người mua
6
dịch vụ chỉ nhận được sự phục vụ của nhân viên phục vụ, không hề có việc chuyển
giao quyền sở hữu.
Như vậy dịch vụ là một loại hàng hóa phi vật chất, nó không có hình dạng,
còn chất lượng thì không đồng nhất, không cất trữ được. Đó là điểm khác biệt của
dịch vụ với các hàng hóa thông thường khác.
Cơ cấu các ngành dịch vụ hết sức phức tạp. Ở nhiều nước, người ta chia
ngành dịch vụ ra thành 3 nhóm:
- Nhóm các dịch vụ kinh doanh: Gồm vận tải, thông tin liên lạc, tài chính,
bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, các dịch vụ nghề nghiệp...
- Nhóm các dịch vụ tiêu dùng: gồm các hoạt động bán buôn, bán lẻ, du lịch,
các dịch vụ cá nhân (như y tế, giáo dục, thể dục thể thao),...
- Nhóm các dịch vụ công: gồm các dịch vụ hành chính công, các hoạt động
đoàn thể.
2.1.2. Dịch vụ công
2.1.2.1 Khái niệm dịch vụ công.
Khái niệm và phạm vi dịch vụ công (DVC) có sự biến đổi tùy thuộc vào bối
cảnh của từng quốc gia. Chẳng hạn như ở Pháp và Italia quan niệm DVC là những
hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân do các cơ quan nhà nước đảm
nhiệm, hoặc do các tổ chức tư nhân thực hiện theo những tiêu chuẩn, quy định của
nhà nước. Ở Canada, có tới 34 loại hoạt động được coi là DVC: từ quốc phòng, an
ninh, pháp chế, đến các chính sách kinh tế xã hội (như các hoạt động quy hoạch,
bảo vệ môi trường, tạo việc làm, hoạt động y tế, văn hóa, giáo dục,…). Tuy mỗi
quốc gia có sự khác nhau nhưng nhìn chung DVC là những hoạt động của cơ quan
nhà nước trong việc thực thi chức năng quản lý hành chính nhà nước và đảm bảo
cung ứng các hàng hóa công cộng phục vụ nhu cầu chung, thiết yếu của xã hội. Và
theo từ điển Ptiet Laousse của Pháp (1992) định nghĩa: “DVC là hoạt động vì lợi ích
chung do CQNN hoặc tư nhân đảm nhiệm”. ở Việt Nam thì DVC có thể hiểu theo
nghĩa rộng và nghĩa hẹp như sau:
7
- Theo nghĩa rộng: DVC là những hàng hóa, dịch vụ nhà nước can thiệp vào
việc cung cấp nhằm mục tiêu hiệu quả và công bằng. Theo đó, DVC là những hoạt
động nhằm thực hiện chức năng vốn có của Chính phủ, bao gồm các hoạt động từ
ban hành chính sách, pháp luật, tòa án,…cho đến những hoạt động y tế, giáo dục,
giao thông công cộng.
- Theo nghĩa hẹp: DVC được hiểu là những hàng hóa, dịch vụ phục vụ trực
tiếp nhu cầu của các tổ chức, công dân mà chính phủ can thiệp vào việc cung cấp
nhằm mục tiêu hiệu quả và công bằng.
Có thể thấy rằng, dù được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau thì các quan
niệm về DVC đều có tính chất chung là những hoạt động phục vụ lợi ích chung
thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức và công dân do nhà nước
trực tiếp đảm nhận hay ủy quyền cho các cơ sở ngoài nhà nước thực hiện. Nói cách
khác, DVC được hiểu là những giao dịch trực tiếp về dịch vụ giữa Nhà nước (hoặc
các tổ chức được Nhà nước ủy nhiệm) và công dân với tư cách là khách hàng. Một
cách hiểu rộng hơn thì khi Nhà nước đứng ra với tư cách là người bảo đảm cung cấp
các DVC thì các dịch vụ đó được gọi là các DVC.
2.1.2.2 Phân loại dịch vụ công.
Tùy theo từng tiêu chí khác nhau mà DVC có thể phân thành nhiều loại.
Chẳng hạn, dựa vào tính chất và tác dụng của dịch vụ được cung ứng, có thể chia
DVC thành các loại như sau:
- Dịch vụ hành chính công: là một loại hình DVC do các cơ quan hành chính
nhà nước thực hiện phục vụ các quyền và nghĩa vụ cơ bản của tổ chức và công dân.
Do vậy, cho đến nay đối tượng cung ứng duy nhất các DVC này là cơ quan công
quyền hay các cơ quan do nhà nước thành lập được ủy quyền thực hiện cung ứng
dịch vụ hành chính công. Đây là một phần trong chức năng QLNN.
- Dịch vụ sự nghiệp công: Bao gồm các hoạt động cung cấp phúc lợi xã hội
thiết yếu cho người dân như: giáo dục, văn hóa, khoa học, chăm sóc sức khoẻ, thể
dục thể thao, bảo hiểm, an sinh xã hội,…do các tổ chức sự nghiệp cung cấp. Và xu
hướng chung hiện nay trên thế giới là nhà nước chỉ thực hiện những DVC nào mà
8
xã hội không thể làm được hoặc không muốn làm, nên nhà nước đã chuyển giao
một phần việc cung ứng loại DVC này cho khu vực tư nhân và các tổ chức xã hội.
- Dịch vụ công ích: Là các hoạt động cung cấp các hàng hoá, dịch vụ cơ bản,
thiết yếu cho người dân và cộng đồng như: vệ sinh môi trường, xử lý rác thải, cấp
nước sạch, vận tải công cộng đô thị,…
Trong nghiên cứu này, DVC được đề cập đến là dịch vụ hành chính công.
Đối tượng cung ứng duy nhất các DVC này là cơ quan công quyền hay các cơ quan
do nhà nước thành lập được ủy quyền thực hiện cung ứng dịch vụ hành chính công.
Đây là một phần trong chức năng QLNN, để thực hiện chức năng này, nhà nước
phải tiến hành những hoạt động phục vụ trực tiếp như cấp giấy phép, giấy chứng
nhận, đăng ký, công chứng, thị thực, hộ tịch,… Người dân được hưởng những dịch
vụ này không theo quan hệ cung cầu, ngang giá trên thị trường, mà thông qua việc
đóng lệ phí hoặc phí cho các cơ quan hành chính nhà nước. Phần lệ phí này mang
tính chất hỗ trợ cho ngân sách nhà nước.
2.1.2.3 Đặc điểm của dịch vụ công.
Nói chung, mặc dù có nhiều cách tiếp cận khái niệm, thuật ngữ DVC dưới
các góc độ khác nhau, nhưng cơ bản có những đặc điểm thống nhất sau:
- Đây là một loại dịch vụ do Nhà nước (cơ quan hành chính, đơn vị sự
nghiệp của Nhà nước) trực tiếp thực hiện hoặc uỷ quyền cho các tổ chức, đơn vị
ngoài Nhà nước thực hiện dưới sự giám sát của Nhà nước.
- Các hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu và lợi ích chung thiết yếu, các quyền
và nghĩa vụ cơ bản của công dân và các tổ chức xã hội.
- Nhà nước là người chịu trách nhiệm đến cùng trước nhân dân, xã hội về
CLDV cũng như số lượng dịch vụ. Trách nhiệm ở đây thể hiện qua việc hoạch định
chính sách, thể chế pháp luật, quy định tiêu chuẩn chất lượng, thanh tra kiểm tra
giám sát việc thực hiện v.v…
- Không nhằm mục tiêu lợi nhuận, chỉ nhằm mục tiêu đảm bảo công bằng và
tính hiệu quả trong cung ứng dịch vụ.
Tải về để xem bản đầy đủ
106 trang
14940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp sử dụng dịch vụ hải quan tại Cục hải quan Bình Định", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_danh_gia_su_hai_long_cua_doanh_nghiep_su_dung_dich.pdf
