Tóm tắt Luận án Đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng thương mại điện tử tại Việt Nam

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Danh mục chữ cái viết tắt

Danh mục bảng biểu

Danh mục hình vẽ

PHẦN MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu…………………………………………………..

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………………….

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu……………………………………………………..

Phƣơng pháp và số liệu nghiên cứu…………………………………………………...

Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài……………………………………

Những đóng góp của Luận án…………………………………………………………

1

4

5

6

7

23

CHƢƠNG 1 - LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC QUẢN TRỊ CÁC DOANH

NGHIỆP CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

25

27

29

32

1.1. Những vấn đề cơ bản về tổ chức quản trị doanh nghiệp……………………...

1.1.1. Cấp quản trị, chức năng và lĩnh vực quản trị trong doanh nghiệp……...

1.1.2. Phân cấp, phân quyền và ủy quyền trong quản trị doanh nghiệp……….

1.1.3. Thông tin và quyết định trong quản trị doanh nghiệp…………………..

1.1.4. Tổ chức quản trị doanh nghiệp………………………………………….

1.2. Ứng dụng thƣơng mại điện tử trong quản trị doanh nghiệp - Xu thế tất yếu

của các doanh nghiệp trong thời đại CNTT………………………………………..

1.2.1. Hiểu biết chung về TMĐT……………………………………………...

1.2.2. Ứng dụng TMĐT - Xu thế tất yếu của các doanh nghiệp………………

1.2.3. Các ứng dụng TMĐT trong quản trị doanh nghiệp……………………..

1.3. Đổi mới tổ chức quản trị - Xu thế tất yếu của các doanh nghiệp có ứng

dụng thƣơng mại điện tử…………………………………………………………….

1.3.1. Tác động của việc ứng dụng TMĐT đến tổ chức quản trị……………...

1.3.2. Đổi mới tổ chức quản trị trong điều kiện doanh nghiệp ứng dụng

TMĐT…………………………………………………………………..

1.3.3. Đổi mới tổ chức quản trị - Xu thế tất yếu của các doanh nghiệp có ứng

dụng TMĐT…………………………………………………………….

1.4. Kinh nghiệm đổi mới tổ chức quản trị của các doanh nghiệp nƣớc ngoài và

bài học cho các doanh nghiệp Việt Nam……………………………………………

1.4.1. Sự chuyển biến của môi trƣờng doanh nghiệp và yếu tố thành công

trong tổ chức quản trị doanh nghiệp ngày nay………………………….

39

44

46

48

52

66

70

1

1.4.2. Kinh nghiệm của các doanh nghiệp nƣớc ngoài……………………......

1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam…………………

Kết luận Chƣơng 1…………………………………………………………………...

73

74

80

CHƢƠNG 2 - THỰC TRẠNG TỔ CHỨC QUẢN TRỊ CÁC DOANH NGHIỆP

CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

2.1. Tổng quan về các doanh nghiệp có ứng dụng thƣơng mại điện tử tại Việt

Nam................................................................................................................................

2.1.1. Giới thiệu chung về các doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT....................

2.1.2. Tình hình ứng dụng TMĐT của các doanh nghiệp Việt Nam.................

2.1.3. Tác dụng và hiệu quả của việc ứng dụng TMĐT.....................................

2.2. Phân tích tình hình tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng thƣơng

mại điện tử tại Việt Nam.............................................................................................

2.2.1. Tình hình tổ chức quản trị tại các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

cấp độ 0, 1, 2............................................................................................

81

89

96

100

103

2.2.2. Tình hình tổ chức quản trị tại các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

cấp độ 3, 4, 5............................................................................................

112

132

134

137

2.3. Đánh giá chung…………………………………………………………………..

2.3.1. Những kết quả bƣớc đầu………………………………………………..

2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân………………………………………….

Kết luận Chƣơng 2…………………………………………………………………...

CHƢƠNG 3 - GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TỔ CHỨC QUẢN TRỊ CÁC DOANH

NGHIỆP CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

3.1. Các quan điểm xây dựng giải pháp và đề xuất ………………………………

3.1.1. Những đặc điểm mới của môi trƣờng kinh doanh……………………...

3.1.2. Các quan điểm xây dựng giải pháp và đề xuất………………………….

3.2. Giải pháp đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT

tại Việt Nam…………………………………………………………………………..

138

140

144

149

3.2.1. Mở rộng các ứng dụng TMĐT theo cấp, chức năng và lĩnh vực quản trị

3.2.2. Phân cấp, phân quyền, ủy quyền sâu, rộng và toàn diện………………..

3.2.3. Tổ chức tốt hệ thống thông tin, hỗ trợ cho quá trình ra quyết định của

doanh nghiệp……………………………………………………………

3.2.4. Chuyển đổi mô hình tổ chức quản trị phù hợp với cấp độ ứng dụng

TMĐT…………………………………………………………………..

3.2.5. Áp dụng các phƣơng pháp quản trị doanh nghiệp hiện đại, tiến tới xây

dựng văn hóa doanh nghiệp…………………………………………….

3.3. Các đề xuất hỗ trợ thực hiện giải pháp đổi mới tổ chức quản trị các doanh

nghiệp có ứng dụng TMĐT tại Việt Nam ………………………………………….

152

158

163

170

3.3.1. Đổi mới tƣ duy lãnh đạo quản trị……………………………………….

2

3.3.2. Đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng nhu cầu phát triển của

TMĐT và nền kinh tế tri thức…………………………..........................

3.3.3. Tăng cƣờng đầu tƣ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, tạo điều kiện cho TMĐT

phát triển………………………………………………………………...

Kết luận Chƣơng 3…………………………………………………………………...

174

179

190

191

PHẦN KẾT LUẬN

Danh mục các công trình nghiên cứu của tác giả

Tài liệu tham khảo

Tài liệu tiếng Việt

Tài liệu tiếng Anh

Tài liệu trên Internet

Phụ lục Luận án

Phụ lục 1 - Bảng hỏi phỏng vấn lãnh đạo doanh nghiệp

Phụ lục 2 - Danh sách doanh nghiệp tham gia trả lời bảng hỏi và phỏng vấn

Phụ lục 3 - Quy trình bán và mua hàng có sự trợ giúp của ERP tại PICO PLAZA

Phụ lục 4 - Giao diện phần mềm kế toán và quản trị doanh nghiệp E-Soft

3

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin

(CNTT) cùng với xu thế toàn cầu hóa và sự bùng nổ của mạng Internet đã hình

thành nên một phƣơng thức kinh doanh mới - thƣơng mại điện tử (TMĐT). Để

ứng dụng phƣơng thức kinh doanh hiện đại này có hiệu quả, đối với doanh

nghiệp, trong tất cả các điều kiện vi mô và vĩ mô, điều kiện về tổ chức quản trị

đƣợc coi là điều kiện tiên quyết, là vấn đề cốt yếu cần phải đƣợc xem xét đầu

tiên khi quyết định chuyển từ thƣơng mại truyền thống sang TMĐT. Bởi việc tổ

chức quản trị hợp lý sẽ dẫn đến sự thay đổi lớn trong hoạt động quản trị doanh

nghiệp (QTDN) nhƣ: sự ra đời mô hình văn phòng không giấy tờ, việc giảm

thiểu sự cồng kềnh của bộ máy quản trị, những quyết định quản trị đòi hỏi hàm

lƣợng tri thức cao, tốc độ ra quyết định và truyền đạt nhanh chóng, sự khẳng

định bản sắc văn hóa quản trị, ... Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu:

"Đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT tại Việt

Nam” làm đề tài Luận án với mong muốn xây dựng những giải pháp khả thi

trong việc đổi mới tổ chức quản trị cho các doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT

nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và sức cạnh tranh cho các doanh nghiệp

Việt Nam trong bối cảnh kinh tế Internet và kinh tế tri thức nhƣ hiện nay.

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích: Nghiên cứu nội dung và các giải pháp đổi mới tổ chức quản trị

trong điều kiện có ứng dụng TMĐT.

Nhiệm vụ:

o Hệ thống hóa các quan điểm tiếp cận và lý thuyết về tổ chức quản trị,

trong đó tập trung chính vào vấn đề tổ chức bộ máy quản trị trong điều

kiện doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT;

o Tổ chức khảo sát, thu thập số liệu thực tế nhằm đánh giá sự tác động của

ứng dụng TMĐT đến tổ chức quản trị và những cản trở từ tổ chức quản trị

đến hiệu quả ứng dụng TMĐT của doanh nghiệp;

o Tập trung vào định hƣớng đổi mới tổ chức quản trị của các doanh nghiệp

và đề xuất biện pháp thực hiện để bảo đảm hiệu quả ứng dụng TMĐT. Hệ

thống biện pháp đƣợc xây dựng trên các căn cứ lý thuyết, thực tiễn, kết

hợp với các điều kiện thực hiện biện pháp.

4

3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Thuật ngữ “Tổ chức quản trị” gồm hai nội dung cơ bản: (1). Tổ chức bộ

máy quản trị điều hành doanh nghiệp (chủ thể quản trị) và (2). Tổ chức các hoạt

động quản trị của doanh nghiệp.

Giới hạn đối tƣợng nghiên cứu của Luận án là tổ chức bộ máy quản trị

điều hành doanh nghiệp (chủ thể quản trị) trong điều kiện có ứng dụng TMĐT

kiểu B2B (Business to Business - Doanh nghiệp với doanh nghiệp) và B2C

(Business to Customer - Doanh nghiệp với ngƣời tiêu dùng).

Phạm vi nghiên cứu:

Các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực công nghiệp và thƣơng mại có ứng dụng

TMĐT kiểu B2B và B2C. Cụ thể:

o Về quy mô: Chủ yếu nghiên cứu các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ

(DNVVN) ở Việt Nam.

o Về hình thức sở hữu và loại hình doanh nghiệp: Các doanh nghiệp thuộc

mọi hình thức sở hữu và loại hình doanh nghiệp, ngoại trừ hình thức sở

hữu 100% vốn nƣớc ngoài (loại hình doanh nghiệp 100% vốn nƣớc

ngoài).

o Về giới hạn địa lý: Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh (trọng

tâm là các doanh nghiệp ở Hà Nội). Đây là 3 đại diện của 3 miền Bắc,

Trung, Nam có nhu cầu và khả năng ứng dụng TMĐT nói riêng và CNTT

nói chung cao nhất trong cả nƣớc.

o Về thời gian lấy số liệu: Trong vòng 3 năm trở lại đây.

4. Phƣơng pháp và số liệu nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu:

Luận án sử dụng phƣơng pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử;

phƣơng pháp nghiên cứu tại bàn, kế thừa; phƣơng pháp điều tra xã hội học;

phƣơng pháp nghiên cứu trƣờng hợp điển hình; phƣơng pháp lấy ý kiến chuyên

gia, phƣơng pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, mô hình hóa...

Số liệu nghiên cứu:

Luận án sử dụng số liệu sơ cấp do tác giả điều tra khảo sát xã hội học 114

doanh nghiệp trên cả nƣớc và số liệu thứ cấp của Cục TMĐT và CNTT (Bộ

Công Thƣơng) điều tra hàng năm; Sử dụng phần mềm Google Docs để xây dựng

bảng hỏi (Survey online) và phần mềm Excel để xử lý số liệu nghiên cứu.

5

5. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nhóm các nghiên cứu về đổi mới tổ chức quản trị:

Đƣợc tổng hợp từ các lý thuyết về tổ chức quản trị từ năm 1960 trở lại

đây với các trƣờng phái chính là:

o Trƣờng phái quản trị Nhật Bản với thuyết văn hóa quản trị;

o Thuyết quản trị tổng hợp và thích nghi;

o Một số trƣờng phái quản trị hiện đại: Quản trị tuyệt hảo, Quản trị theo quá

trình, Quản trị sáng tạo.

Có thể diễn tả đặc trƣng của nhóm các nghiên cứu về đổi mới tổ chức

quản trị qua hai bảng tổng kết sau:

Bảng 4 - Mô hình quản trị ở thế kỷ 19, thế kỷ 20 và thế kỷ 21 [Nguồn: 60, trang 300]

Các đòi hỏi về

tính linh hoạt cá nhân

Thấp

Cao

Các nhu cầu về

tính linh hoạt của tổ chức

Quản trị ở thế kỷ 19

- Không đáp ứng yêu cầu của

khách hàng cũng nhƣ mọi

ngƣời;

Thấp

- Mô hình tổ chức hƣớng tới

việc chế tạo.

Quản trị ở thế kỷ 20

Quản trị ở thế kỷ 21

- Đáp ứng yêu cầu của khách - Đáp ứng yêu cầu của khách

hàng; hàng cũng nhƣ mọi ngƣời;

- Mô hình tổ chức hƣớng tới - Môi trƣờng làm việc theo

thị trƣờng. yêu cầu của nhân viên.

Cao

Bảng 5 - Đối chiếu các mô hình quản trị ở thế kỷ 19, 20 và 21 [Nguồn: 60, trang 308]

Thế kỷ 19 Thế kỷ 20 Thế kỷ 21

Con ngƣời “cơ bắp Con ngƣời là “cấp Con ngƣời là “cá

Lý thuyết về vai trò

con người

và năng lượng có thể dưới phụ thuộc một nhân tự chủ và linh

trao đổi được”

hệ thống phân cấp hoạt”

nhu cầu”

Thông tin và kiến Thông tin và kiến Thông tin và kiến

Thông tin và kiến

thức

thức là “lãnh địa thức bị nhà quản trị thức đƣợc phổ biến

riêng của quản trị”

khống chế và hạn chế rộng rãi

chia sẻ

Mục đích của công Mục đích của công Mục đích của công

Mục đích của công

6

việc là để tồn tại

việc là để tích lũy tài việc là một phần kế

việc

sản và địa vị xã hội

hoạch cuộc sống

mang tính chiến lƣợc

Cá nhân đƣợc xác Cá nhân đƣợc xác Danh tính cá nhân bị

Xác định danh tính

định

và/hoặc với giai cấp xã hội và/hoặc với mang tính xã hội

lao động công ty hơn)

Xung đột bị phá vỡ Xung đột bị phá vỡ Xung đột là một phần

với

hãng định với một nhóm xóa bỏ (cá nhân

cá nhân

Xung đột

và né tránh

nhƣng đƣợc thỏa hiệp bình thƣờng của cuộc

và có thể đƣợc giải sống

quyết thông qua thỏa

thuận của tập thể

Nhà quản trị quyết Nhà quản trị quyết Nhà quản trị và

định, ngƣời làm công định, ngƣời làm công ngƣời làm công cùng

Phân công lao động

Quyền lực

thực hiện

suy nghĩ và thực hiện quyết định và thực

hiện

Quyền lực tập trung Quyền lực bị giới Quyền lực đƣợc phân

ở cấp trên

hạn, có sự chia sẻ tán và chia sẻ

chức năng/trao quyền

cho cấp dƣới

Nhóm các nghiên cứu về ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh doanh:

Đƣợc tổng hợp từ các mô hình ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh

doanh, bao gồm:

o Mô hình giá trị của các cổ đông với chín mô hình đƣợc chia thành hai

nhóm chính: (1). Mô hình kết hợp công ty và người sử dụng; (2). Mô hình

công ty tự tạo giá trị tăng thêm;

o Mô hình của Sawhney và Kaplan tập trung vào việc phân loại các B2B e-

Hub cho các công ty;

o Mô hình kinh doanh TMĐT của Timmer với: Cửa hàng điện tử (e-Shop);

đấu giá điện tử (e-Aution), Cộng đồng ảo (Virtual communities).

Tựu chung lại, các nghiên cứu trong nƣớc và nƣớc ngoài chủ yếu tập

trung vào việc đổi mới tổ chức quản trị trong doanh nghiệp và ứng dụng TMĐT

trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một cách riêng biệt, chƣa có

nghiên cứu nào về đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng

TMĐT, nhất là tại Việt Nam. Do đó, đề tài nghiên cứu đã lựa chọn không bị

trùng lặp với các nghiên cứu trƣớc đó.

7

6. Những đóng góp của Luận án

Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận

Từ những vấn đề lý luận chung về tổ chức quản trị và thƣơng mại điện tử

(TMĐT), Luận án tập trung làm rõ cơ sở lý luận về đổi mới tổ chức quản trị các

doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT. Trên cơ sở đó, xây dựng Khung nghiên cứu

và sử dụng để khảo sát thực tế 114 doanh nghiệp Việt Nam nhằm chứng minh

rằng các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT cấp độ 3, 4, 5 (là các cấp độ ứng dụng

cao, tƣơng ứng với i-commerce, t-commerce và c-commerce) có những thay đổi

căn bản trong tổ chức quản trị so với các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT cấp độ

0, 1, 2 (là những cấp độ ứng dụng thấp) . Cụ thể gồm: (1). Sự thay đổi về cấp

quản trị, chức năng và lĩnh vực quản trị trong doanh nghiệp. Ứng dụng TMĐT

ở cấp độ cao làm thay đổi vai trò và nhiệm vụ của các cấp quản trị trong doanh

nghiệp, dẫn đến sự ra đời của các chức danh quản trị mới: CIO, CTO, CKO và

CLO; Các chức năng quản trị đƣợc thực thi một cách có hiệu quả nhờ tính chất

hỗ trợ, đào tạo, ủy quyền trong quản lý; Các lĩnh vực quản trị đƣợc quản lý

thống nhất bằng phần mềm: AMS, HRM, PMS, ERP,… (2). Biến chuyển trong

việc phân cấp, phân quyền và ủy quyền trong doanh nghiệp. TMĐT đem lại điều

kiện cho doanh nghiệp phân cấp theo tầm rộng, đảm bảo khả năng tự chủ của

các bộ phận; Quyền lực trong bộ máy tổ chức đƣợc phân tán và chia sẻ hoàn

toàn và xu hƣớng phá vỡ kiểu hạn chế ủy quyền sang ủy quyền triệt để. (3). Xử

lý thông tin và ra quyết định trong doanh nghiệp. Xu hƣớng chuyển từ hệ thống

thông tin đơn giản (MIS) đến các hệ thống thông tin tích hợp (OLAP, OLTP…);

Ra quyết định dựa trên mô hình ra quyết định hợp lý. (4). Các mô hình tổ chức

quản trị doanh nghiệp mới. TMĐT đƣợc xây dựng trên nền tảng của CNTT và

Internet nên khi ứng dụng ở cấp độ 3, 4, 5 mô hình tổ chức quản trị truyền thống

có xu hƣớng phẳng hóa chuyển sang các mô hình nhƣ: Mô hình tổ, đội, nhóm

ảo; Mô hình kim tự tháp ngƣợc và mô hình văn phòng không giấy tờ.

Những đề xuất mới rút ra từ kết quả nghiên cứu

Từ kết quả nghiên cứu trên, Luận án đƣa ra năm giải pháp và ba đề xuất

nhằm đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT tại Việt

Nam, trong đó tập trung vào giải pháp chuyển đổi mô hình tổ chức quản trị phù

hợp với cấp độ ứng dụng TMĐT với ba mô hình tổ chức quản trị mới: Mô hình

phẳng, mô hình mạng và mô hình ảo. Đồng thời, tập trung khai thác đề xuất đổi

mới tƣ duy lãnh đạo quản trị sang tư duy hệ thống, chiến lược và toàn diện; tư

duy dựa trên nền công nghệ và tri thức.

8

CHƢƠNG 1 - LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC QUẢN TRỊ

CÁC DOANH NGHIỆP CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

Đề cập đến nội hàm của công tác tổ chức trong doanh nghiệp gồm:

o Cấp quản trị, chức năng và lĩnh vực quản trị trong doanh nghiệp;

o Phân cấp, phân quyền và ủy quyền trong quản trị doanh nghiệp;

o Thông tin và quyết định trong quản trị doanh nghiệp;

o Sắp xếp phòng ban, bố trí nguồn lực, xây dựng cơ chế làm việc và các mô

hình cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp.

Tổ chức quản trị (còn gọi là tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp) là

hoạt động nhằm thiết lập một hệ thống các vị trí cho mỗi cá nhân, mỗi bộ phận

sao cho các cá nhân và bộ phận có thể phối hợp với nhau một cách tốt nhất để

thực hiện mục tiêu chiến lược của tổ chức [4, trang 28]. Tổ chức quản trị là một

công tác quan trọng trong hoạt động QTDN, có ý nghĩa quyết định tới sự vận

hành hiệu quả của doanh nghiệp.

1.2. ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP - XU

THẾ TẤT YẾU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG THỜI ĐẠI CNTT

TMĐT là các giao dịch tài chính và thương mại bằng phương tiện điện tử

như: trao đổi dữ liệu điện tử, chuyển tiền điện tử và các hoạt động như gửi/rút

tiền bằng thẻ tín dụng¹… Các loại hình TMĐT chủ yếu gồm:

Ngƣời tiêu dùng

B2C

C2G

(C)

B2G

Doanh nghiệp

Chính phủ (G)

(B)

B2B

C2C

G2G

B2G

Doanh nghiệp

Chính phủ (G)

(B)

Ngƣời tiêu dùng

B2G

B2C

(C)

Hình 1.12 - Các quan hệ giao dịch TMĐT [Nguồn: 16, trang 7]

¹Nguồn: vi.wikipedia.org

9

Các cấp độ ứng dụng TMĐT trong doanh nghiệp đƣợc mô tả nhƣ sau:

Cấp độ V

(Chuyển đổi

phƣơng thức

kinh doanh)

Cấp độ IV

(Bƣớc quyết

định để ứng

Cấp độ III

(Có triển vọng

ứng dụng

dụng TMĐT)

Cấp độ II

(Ứng dụng

TMĐT

TMĐT)

- Website

Cấp độ I

(Bắt đầu

ứng dụng)

căn bản)

động để cung

cấp thông tin

của doanh

- Website tĩnh

để cung cấp

thông tin của

doanh nghiệp

- Catalogue

điện tử

Cấp độ 0

(Không

quan tâm)

nghiệp

- Kết nối

Internet

- Sử dụng

email để trao

đổi thông tin

- Giỏ hàng

- Giao hàng

- Thanh toán

qua mạng

- Dịch vụ sau

bán qua mạng

Sử dụng

email để trao

đổi thông tin

Sử dụng máy

tính cá nhân

trong hoạt

Không có bất

kỳ một ứng

dụng ICT nào

- Đặt hàng

qua mạng

động của DN

Hình 1.13 - Các cấp độ ứng dụng TMĐT trong doanh nghiệp [Nguồn: 36, trang 67]

TMĐT có vai trò quan trọng đối với các chủ thể tham gia, bởi nhờ

phƣơng thức kinh doanh hiện đại này vị thế quốc gia đƣợc cải thiện (G), hiệu

quả kinh doanh tăng lên (B) và nhu cầu đƣợc thỏa mãn tối đa (C), do đó ứng

dụng TMĐT là một xu thế khách quan, phù hợp với sự phát triển nhanh chóng

của nền kinh tế Internet và kinh tế tri thức nhƣ hiện nay.

Trong hoạt động QTDN, TMĐT có các ứng dụng cơ bản, giúp cải tiến và

nâng cao hiệu quả quản lý nhƣ: AMS, HRM, CRM, ERP…

1.3. ĐỔI MỚI TỔ CHỨC QUẢN TRỊ - XU THẾ TẤT YẾU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP

CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Tác động của việc ứng dụng TMĐT đến tổ chức quản trị đƣợc thể hiện

qua bảng sau:

Bảng 1.3 - Vai trò trợ lực của CNTT đối với tổ chức quản trị [Nguồn: Tác giả tổng hợp]

Quy tắc cũ

Công nghệ phá vỡ

Quy tắc mới

Thông tin chỉ có thể xuất Ngân hàng dữ liệu chia sẻ Thông tin có thể xuất hiện

hiện tại một địa điểm vào thông tin

một thời điểm nhất định

đồng thời tại nhiều địa điểm

theo nhu cầu

Chỉ có chuyên gia mới có thể Các hệ thống chuyên gia

làm đƣợc những việc phức

tạp

Nhân viên tổng hợp có thể

làm đƣợc công việc của

chuyên gia

10

Việc kinh doanh phải lựa Các mạng lƣới viễn thông

chọn giữa tập trung hóa và

Việc kinh doanh có thể đồng

thời đạt đƣợc cả hai cái lợi

của tập trung hóa và phi tập

trung hóa

phi tập trung hóa

Cán bộ quản trị ra tất cả Các công cụ hỗ trợ ra quyết Ra quyết định là một phần

quyết định

định (tiếp cận ngân hàng dữ công việc của tất cả mọi

liệu, phần mềm mô hình hóa) ngƣời

Các nhân viên ở cơ sở cần Liên lạc dữ liệu vô tuyến và Các nhân viên ở cơ sở có thể

phải có văn phòng để tiếp các máy tính xách tay

nhận, cất giữ, lấy ra và truyền

thông tin

gửi đi và tiếp nhận thông tin

bất kỳ khi họ đang ở đâu

Cách liên hệ tốt nhất với một Đĩa

video

tƣơng

tác Cách liên hệ tốt nhất với một

khách hàng tiềm năng là tiếp

xúc có hiệu quả

khách hàng tiềm năng là tiếp (interactive video disk)

xúc trực tiếp

Bạn phải đi tìm lấy thứ bạn Kỹ thuật xác định và tìm Thứ gì bạn cần sẽ tự nói cho

cần

kiếm tự động

bạn biết chúng ở đâu

Các kế hoạch cần phải định Điện toán tính năng cao

kỳ điều chỉnh lại

Các kế hoạch đƣợc điều

chỉnh ngay tức khắc

Chính những tác động của việc ứng dụng TMĐT nói riêng và CNTT nói

chung dẫn đến những thay đổi căn bản trong tổ chức quản trị doanh nghiệp:

- Sự thay đổi về cấp quản trị, chức năng và lĩnh vực quản trị trong doanh

nghiệp: Từ hình tháp truyền thống chuyển sang mô hình phẳng và sự ra đời của

các chức danh quản trị mới: CIO, CTO, CKO và CLO; Thêm chức năng quản trị

mới - Chức năng đổi mới (I - Innovating); Xuất hiện lĩnh vực quản trị mới -

Quản trị tri thức (KM - Knowledge Management).

- Biến chuyển trong việc phân cấp, phân quyền và ủy quyền trong doanh

nghiệp: Phân cấp theo tầm rộng, đảm bảo khả năng tự chủ của các bộ phận;

Quyền lực trong bộ máy tổ chức đƣợc phân tán và chia sẻ hoàn toàn; Xu hƣớng

phá vỡ kiểu hạn chế ủy quyền sang ủy quyền triệt để.

- Xử lý thông tin và ra quyết định trong doanh nghiệp: Từ hệ thống thông

tin đơn giản (MIS) đến các hệ thống thông tin tích hợp (OLAP, OLTP…); Nhà

quản trị và công nhân cùng quyết định và thực hiện - Ra quyết định là một phần

của công việc của mỗi ngƣời.

- Các mô hình tổ chức quản trị doanh nghiệp mới: Mô hình tổ dự án; Mô

hình tổ chức ảo; Mô hình mạng sáng tạo; Mô hình quản trị định hƣớng quá

trình.

11

Mô hình cổ điển

Mô hình hiện nay

- Hỗ trợ

- Ra lệnh

- Giám sát

SPC

- Đào tạo

- Ủy quyền

- Thƣởng phạt

QC

Thành

viên

Chuyên gia

đánh giá

Thành

viên

Phòng

ban

Nhóm

trưởng

C

Cố vấn

Ban

GĐ

Nhà

tƣ vấn

(SPC: Statistical Process Control)

(QC: Quality Control)

Hình 1.18 – Sự khác biệt giữa mô hình tổ chức cổ điển và hiện nay [Nguồn: 44, trang 20]

Từ việc xác định rõ sự thay đổi trong nội hàm công tác tổ chức quản trị

doanh nghiệp, Luận án đi đến khẳng định xu thế tất yếu phải đổi mới tổ chức

quản trị khi các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT.

1.4. KINH NGHIỆM ĐỔI MỚI TỔ CHỨC QUẢN TRỊ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP

NƢỚC NGOÀI VÀ BÀI HỌC CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM

Đề cập đến các ý chính sau:

o Sự chuyển biến của môi trƣờng doanh nghiệp và yếu tố thành công trong

tổ chức quản trị doanh nghiệp ngày nay;

o Kinh nghiệm của các doanh nghiệp nƣớc ngoài nhƣ: AT&T, Xerox, GE,

Microsoft...;

o Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam:

- (1). Thay đổi cách nghĩ;

- (2). Thay đổi cách làm;

- (3). Thay đổi quy trình làm việc;

- (4). Chuyển đổi trong hoàn cảnh Việt Nam.

Kết luận chƣơng 1: Tổng hợp 4 vấn đề chính thuộc chƣơng 1.

12

CHƢƠNG 2 - THỰC TRẠNG TỔ CHỨC QUẢN TRỊ CÁC DOANH

NGHIỆP CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

2.1. TỔNG QUAN VỀ CÁC DOANH NGHIỆP CÓ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

TẠI VIỆT NAM

Luận án sử dụng số liệu thứ cấp của Cục TMĐT và CNTT để khái quát về

các doanh nghiệp Việt Nam có ứng dụng TMĐT trên các mặt sau:

o Giới thiệu về quy mô, lĩnh vực kinh doanh, phạm vi địa lý...;

o Tình hình sử dụng máy tính và kết nối Internet;

o Về loại hình ứng dụng TMĐT và các phần mềm tác nghiệp TMĐT trong

doanh nghiệp;

o Tham gia sàn giao dịch TMĐT;

o Tác dụng và hiệu quả của việc ứng dụng TMĐT.

Trên cơ sở đó đƣa ra những nhận định khả quan về triển vọng ứng dụng

TMĐT trong các doanh nghiệp Việt Nam.

2.2. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TỔ CHỨC QUẢN TRỊ CÁC DOANH NGHIỆP CÓ ỨNG

DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

Để phân tích tình hình tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng

TMĐT tại Việt Nam, tác giả xây dựng Khung nghiên cứu (hình 2.17) và sử dụng

số liệu sơ cấp do tác giả điều tra xã hội học 114 doanh nghiệp (chủ yếu ở Hà

Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng - là ba địa phƣơng dẫn đầu cả nƣớc

về ứng dụng TMĐT) và nghiên cứu toàn diện 10 doanh nghiệp thuộc lĩnh vực

công nghiệp và thƣơng mại ứng dụng loại hình B2B và B2C.

Sau đó, tác giả chia đối tƣợng nghiên cứu thành hai nhóm:

o Nhóm 1: Các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT cấp độ 0, 1, 2 - Là những

cấp độ ứng dụng TMĐT căn bản;

o Nhóm 2: Các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT cấp độ 3, 4, 5 - Là những

cấp độ ứng dụng TMĐT cao (i-commerce, t-commerce và c-commerce);

Nội dung nghiên cứu đề cập đến nội hàm của công tác tổ chức quản trị

trong doanh nghiệp, cụ thể trên bốn vấn đề:

o Cấp quản trị, chức năng và lĩnh vực quản trị trong doanh nghiệp;

o Phân cấp, phân quyền và ủy quyền trong QTDN;

o Thông tin và quyết định trong QTDN;

o Các mô hình cơ cấu tổ chức bộ máy QTDN.

13

TRƢỚC KHI ỨNG DỤNG TMĐT

QUÁ TRÌNH ỨNG DỤNG TMĐT

SAU KHI ỨNG DỤNG TMĐT

Quyết định

đổi mới

Kết quả

đổi mới

ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC

- Cấp quản trị

- Chức năng

- 3 cấp

- 5 chức năng

- 8 lĩnh vực

- Cấp quản trị

Có nhiều thay đổi

- Chức năng

do ứng dụng TMĐT

- Lĩnh vực quản trị

ĐẶC ĐIỂM QUYỀN LỰC

Quyết định

- Phân cấp

- Phân quyền

- Ủy quyền

Ít phân cấp, phân

quyền và ủy quyền

Phân cấp, phân quyền

và ủy quyền sâu, rộng

và toàn diện

- Phân quyền

- Ủy quyền

Loại hình

ứng dụng

- B2B

Cấp độ

ứng dụng

- Từ cấp

độ 0  5

Thách thức

đổi mới

Định hướng

chiến lược

THÔNG TIN & QUYẾT ĐỊNH

- B2C

Xử lý thông tin kém,

ra quyết định chậm

- Xử lý thông tin

- Ra quyết định

- Hệ thống thông tin

- Mô hình ra QĐ

- Xử lý thông tin

- Ra quyết định

ĐẶC ĐIỂM MÔ HÌNH

- Mô hình trực tuyến

- Mô hình chức năng

- Mô hình tổ dự án

- Mô hình tổ chức ảo

Đổi mới tổ chức quản trị khi

doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

E-Company

Company

- Mô hình trực tuyến – chức năng

- Mô hình ma trận

- Mô hình mạng sáng tạo

- Mô hình định hƣớng quá trình

Thành

viên

Chuyên gia

đánh giá

Thành

viên

Mô hình cổ điển

Mô hình hiện nay

- Hỗ trợ

- Ra lệnh

Phòng

ban

Nhóm

trưởng

- Giám sát

SPC

C

- Đào tạo

- Ủy quyền

- Thƣởng phạt

Cố vấn

QC

Ban

GĐ

Nhà

Quality Control

tƣ vấn

Statistical Process Control

14

Hình 2.17 - Khung nghiên cứu thực trạng tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng TMĐT tại Việt Nam [Nguồn: Tác giả xây dựng]

Nhằm làm nổi bật sự khác biệt về tổ chức quản trị giữa nhóm các doanh

nghiệp ứng dụng cấp độ 0, 1, 2 và nhóm các doanh nghiệp ứng dụng cấp độ 3, 4,

5, tác giả đặt cấu trúc Luận án theo kiểu so sánh. Đồng thời, minh họa bằng các

điển hình nghiên cứu thông qua kết quả điều tra xã hội học, kết quả phỏng vấn

trực tiếp một số lãnh đạo và kết quả nghiên cứu toàn diện 10 doanh nghiệp. Từ

đó đƣa ra các nhận định sau:

(1). Nhóm các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT cấp độ 0, 1, 2 không làm

thay đổi tình hình tổ chức quản trị doanh nghiệp, tức là các doanh nghiệp vẫn

thực hiện công tác tổ chức quản trị theo kiểu truyền thống với những đặc trƣng

nổi bật sau:

- Duy trì cách thức tổ chức kiểu hình tháp với ba cấp quản trị trong doanh

nghiệp: Cấp cao, cấp trung gian, cấp cơ sở. Do đó số lƣợng nhân viên

trong các khâu cấp trung gian lớn, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

thƣờng không cao;

- Doanh nghiệp vẫn sử dụng 5 chức năng quản trị doanh nghiệp là: Dự

kiến, kế hoạch, tổ chức, phối hợp, kiểm tra song ở mức độ thấp - ảnh

hƣởng không tốt tới quá trình và hiệu quả hoạt động kinh doanh của

doanh nghiệp;

- Các lĩnh vực quản trị trong doanh nghiệp đƣợc tổ chức, bố trí tƣơng ứng

với ngành nghề và lĩnh vực kinh doanh;

- Quyền lực thƣờng tập trung vào lãnh đạo doanh nghiệp (tập quyền) nên

vấn đề phân cấp, phân quyền và ủy quyền thƣờng rất hạn chế - ảnh hƣởng

tới động lực phấn đấu của cấp dƣới;

- Việc xử lý thông tin không có hệ thống, manh mún và chắp vá, do đó

doanh nghiệp hay gặp bất lợi và rủi ro vì thiếu thông tin hoặc thông tin

thiếu chính xác;

- Ra quyết định là công việc của lãnh đạo và cán bộ quản trị, do đó không

phát huy đƣợc tính sáng tạo của ngƣời lao động trong doanh nghiệp;

- Việc kiểm tra, kiểm soát đƣợc tiến hành định kỳ, hình thức thƣởng - phạt

trong doanh nghiệp chƣa thực sự rõ ràng và chƣa tạo điều kiện khích lệ

ngƣời lao động;

- Mô hình cơ cấu tổ chức theo kiểu trực tuyến - chức năng hoặc ma trận.

(2). Nhóm các doanh nghiệp ứng dụng TMĐT cấp độ 3, 4, 5 làm thay đổi

tình hình tổ chức quản trị doanh nghiệp, cụ thể:

- Làm xuất hiện các chức danh quản trị mới: CIO, CTO, CKO, CLO;

15

- Làm thay đổi bản chất của các chức năng quản trị khi ứng dụng các phần

mềm ERP (đối với chức năng hoạch định) hay phần mềm G-PRO (đối với

chức năng kiểm soát). Và sự công nhận chức năng đổi mới, sáng tạo trong

hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp;

Bảng 2.10 - Sự thay đổi chức năng quản trị khi ứng dụng TMĐT

[Nguồn: Tác giả tổng hợp]

Chức năng

quản trị

Doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

cấp độ 0, 1, 2

Doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

cấp độ 3, 4, 5

- Việc hoạch định đƣợc tiến hành định - Việc hoạch định có thể đƣợc thay

kỳ theo tháng, quý, năm;

đổi cho phù hợp với sự biến động của

môi trƣờng kinh doanh;

- Phụ thuộc nhiều vào ý chủ quan của - Đảm bảo khách quan, chính xác hơn

ngƣời hoạch định;

nhờ việc sử dụng nguồn thông tin đã

đƣợc xử lý;

Hoạch định

- Việc hoạch định thƣờng đƣợc làm - Sử dụng các công cụ thống kê, phân

theo kiểu thủ công.

tích, dự báo hoặc các phần mềm

hoạch định (ví dụ ERP).

Chú trọng đến việc trang bị máy móc, Chú trọng yếu tố nhân viên có kỹ

thiết bị, công nghệ, vốn... đảm bảo cho năng, nghề nghiệp chuyên môn (phần

hoạt động sản xuất kinh doanh của mềm), đảm bảo tƣơng thích với quy

Tổ chức

doanh nghiệp (phần cứng).

trình, nguyên tắc sản xuất kinh doanh

hiện đại.

- Phối hợp giữa cấp trên, cấp dƣới và - Mô hình làm việc tổ, đội, nhóm, ảo

phối hợp giữa các phòng/ban/bộ phận thông qua mạng riêng (private

chức năng kém;

network), đảm bảo sự liên kết và phối

hợp chặt chẽ;

Phối hợp và

chỉ huy

- Chỉ huy mang tính chất ra lệnh, giám - Chỉ huy mang tính chất hỗ trợ, đào

sát, thƣởng phạt. tạo, ủy quyền.

Kiểm soát bằng các tiêu chuẩn đã Sử dụng các hệ thống kiểm soát bằng

Kiểm soát

đƣợc thiết lập và đƣợc tiến hành bởi phần mềm (ví dụ hệ thống G-PRO

con ngƣời.

trong ngành dệt may).

- Lĩnh vực quản trị thay đổi khi ứng dụng các phần mềm quản lý (AMS,

CRM, HRM, GMS...) hoặc khi ứng dụng các tiện ích mới (SEM, Blog,

Viral...) trong lĩnh vực Marketing. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng

thống nhất ý kiến cho rằng trong doanh nghiệp cần phải có thêm lĩnh vực

quản trị tri thức:

16

Bảng 2.11 - Sự thay đổi lĩnh vực quản trị khi ứng dụng TMĐT [Nguồn: Tác giả tổng hợp]

Lĩnh vực

Doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

cấp độ 0, 1, 2

Doanh nghiệp ứng dụng TMĐT

cấp độ 3, 4, 5

- Mua sắm vật tƣ

- Bảo quản kho vật tƣ

- Quản lý vật tƣ

Phần mềm quản lý vật tƣ – GMS

Phần mềm quản lý sản xuất - PMS

Phần mềm quản lý nhân sự - HRM

Phần mềm tài chính kế toán - AMS

Marketing online

Vật tư

- Giám sát các thời hạn thực hiện

- Tận dụng công suất

Sản xuất

Nhân sự

- Bảo đảm chất lƣợng

- Bố trí nhân viên

- Đào tạo nhân viên

- Phát triển nhân viên

- Tổ chức hoạt động tài chính

- Xây dựng các bảng tổng kết tài chính

- Kế toán

Tài chính -

kế toán

- Thực hiện hoạt động tiêu thụ

- Xây dựng chính sách 4Ps

- Làm marketing theo kiểu truyền thống

- Nghiên cứu cơ bản

Marketing

R&D

Có sự trợ giúp đắc lực của máy móc

thiết bị, công nghệ với nguồn thông

tin dồi dào, phong phú

- Nghiên cứu mới

- Thẩm định

- Tổ chức doanh nghiệp (tổ chức quản - Tổ chức doanh nghiệp hợp lý, tinh

lý và tổ chức sản xuất)

giản, gọn nhẹ và hiệu quả

- Thu thập, chọn lọc và xử lý thông

tin nhờ các phần mềm hỗ trợ

Nghiên cứu môi trƣờng pháp lý mới

của TMĐT

Tổ chức và

- Thu thập, chọn lọc và xử lý thông tin

- Kiểm soát thông tin

thông tin

- Nhận thức pháp lý

Hành chính

- Tổ chức nghiệp vụ hành chính

pháp chế

- Vấn đề phân cấp, phân quyền và ủy quyền của nhóm doanh nghiệp ứng

dụng TMĐT cấp độ 3, 4, 5 là sâu, rộng và toàn diện hơn nhiều so với các

doanh nghiệp ứng dụng phƣơng thức kinh doanh hiện đại này ở các cấp

độ thấp;

- Việc xử lý thông tin trong doanh nghiệp nhanh chóng và chính xác hơn

nhờ việc áp dụng các hệ thống thông tin khác nhau nhƣ:OLAP, EIS...

Đồng thời áp dụng các nguyên tắc mới nhƣ: 5S (Sàng lọc thông tin; Sắp

xếp (phân loại) thông tin; Thông tin đƣợc gửi đến đúng đối tƣợng, đúng

thời điểm (Sạch sẽ); Thông tin đƣợc bảo đảm an toàn (Săn sóc) và Thông

tin luôn Sẵn sàng đƣợc cung cấp) hay 6 Sigma trong việc xử lý thông tin.

17

Hình 2.27 - Các hệ thông tin phục vụ lãnh đạo và quản lý [Nguồn: 5, trang 126]

EIS - Executive Information System

DSS - Decision Support System

Hệ thông tin điều hành

Hệ hỗ trợ quyết định

OLAP - Online Analytical Processing

MIS - Management Information System

OLTP - Online Transaction Processing

WMS - Workflow Management System

OAS - Office Automation System

Xử lý phân tích trực tuyến

Hệ thông tin quản lý

Xử lý giao tác trực tuyến

Hệ quản lý luồng công việc

Hệ tự động hóa văn phòng

- Do có sự hỗ trợ đắc lực của hệ thống thông tin và sử dụng mô hình ra

quyết định hợp lý nên việc ra quyết định trong doanh nghiệp rất kịp thời,

độ chính xác cao và đặc biệt là nhanh chóng bắt kịp với sự thay đổi của

môi trƣờng kinh doanh;

- Xuất hiện các mô hình tổ chức quản trị mới nhƣ: mô hình kim tự tháp

ngƣợc; mô hình tổ, đội, nhóm ảo; mô hình văn phòng không giấy tờ với

những đặc trƣng: phẳng hơn, quyền lực đƣợc chia sẻ, ra quyết định là

công việc của mọi ngƣời...

Nhƣ vậy, có thể thấy việc ứng dụng TMĐT cấp độ 3, 4, 5 làm thay đổi

bản chất nội hàm công tác tổ chức quản trị, làm xuất hiện những chức danh mới,

những mô hình mới, thích ứng với sự thay đổi liên tục của môi trƣờng kinh

doanh, sự phát triển nhƣ vũ bão của CNTT và sự bùng nổ của mạng Internet.

18

Hình 2.29-Mô hình kim tự tháp ngược của Cty Dược Viễn Đông [Nguồn:Tác giả khảo sát]

2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG

Qua nghiên cứu thực trạng tổ chức quản trị tại các doanh nghiệp có ứng

dụng TMĐT tại Việt Nam, tác giả nhận thấy việc đổi mới tổ chức quản trị doanh

nghiệp chính là việc giải quyết đồng thời cả hai vấn đề:

o Một là, thực hiện sự đổi mới phần cứng của bộ máy ( tức là thực hiện sự

phân chia lại các bộ phận trong tổ chức cho phù hợp với khối lƣợng công

việc và nguồn lực đƣợc sử dụng);

o Hai là, thực hiện sự đổi mới phần mềm của bộ máy (tức là xác định cơ

chế quản trị, trên cơ sở đó xác lập lại mối quan hệ giữa tập quyền và phân

quyền trong việc vận hành bộ máy tổ chức quản trị, tổ chức lại hệ thống

thông tin …).

Những kết quả bước đầu trong việc đổi mới tổ chức quản trị các doanh

nghiệp có ứng dụng TMĐT tại Việt Nam là:

o Giảm thiểu sự cồng kềnh của bộ máy quản trị và sự ra đời của mô hình

văn phòng không giấy tờ;

o Quyết định quản trị có hàm lƣợng tri thức cao, do đó nâng cao hiệu quả và

hiệu lực của công tác quản trị doanh nghiệp;

o Việc tổ chức và truyền đạt thông tin trong nội bộ doanh nghiệp tốt hơn;

o Các thành viên có thể sáng tạo và cống hiến nhiều hơn, làm cho doanh

nghiệp ngày càng phát triển;

o Sự khẳng định bản sắc văn hoá quản trị.

19

Những tồn tại trong việc đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có

ứng dụng TMĐT tại Việt Nam gồm:

o Tồn tại 1: Ứng dụng TMĐT còn ở mức cơ bản, chƣa lƣu ý đến việc ứng

dụng theo cấp, chức năng và lĩnh vực quản trị;

o Tồn tại 2: Phân cấp, phân quyền, ủy quyền chƣa sâu, rộng và toàn diện,

còn mang nặng tính chất của quản trị doanh nghiệp truyền thống.

o Tồn tại 3: Hệ thống thông tin chƣa đƣợc quan tâm đầu tƣ đúng mức, do

đó doanh nghiệp thƣờng thiếu thông tin hoặc thông tin kém chính xác,

dẫn đến việc ra quyết định chậm và hiệu quả thấp;

o Tồn tại 4: Mô hình tổ chức quản trị chậm chuyển đổi, khó thích ứng với

sự thay đổi của tiến bộ khoa học công nghệ và sự thay đổi của môi trƣờng

kinh doanh.

o Tồn tại 5: Các phƣơng pháp quản trị cũ vẫn còn đƣợc sử dụng phổ biến

với những đặc trƣng nhƣ: thƣởng phạt không phân minh, không tạo động

lực phấn đấu cho ngƣời lao động, không xây dựng đƣợc môi trƣờng làm

việc hấp dẫn, hiệu quả.

Nguyên nhân của những tồn tại là:

o Nguyên nhân 1: Chƣa nhận thức đúng và đầy đủ về TMĐT, đặc biệt là

các ứng dụng của TMĐT theo cấp, chức năng và lĩnh vực quản trị trong

hoạt động quản trị doanh nghiệp. Thêm nữa, trình độ của lãnh đạo và

nhân viên trong doanh nghiệp còn nhiều hạn chế;

o Nguyên nhân 2: Cách thức tổ chức quản trị còn mang nặng tính bảo thủ,

trì trệ và tập quyền - sản phẩm của cơ chế quản lý quan liêu bao cấp. Do

đó, vấn đề phân cấp, phân quyền và ủy quyền trong doanh nghiệp còn

nhiều bất cập;

o Nguyên nhân 3: Thông tin chƣa đƣợc coi trọng (chƣa đƣợc coi là tài

nguyên quan trọng và quý giá của doanh nghiệp); các quyết định mang

nặng tính chủ quan, kém chính xác và thƣờng chậm chễ;

o Nguyên nhân 4: Mô hình tổ chức quản trị truyền thống (trực tuyến, chức

năng, hỗn hợp, ma trận) - không tính tới sự tác động của CNTT đến tổ

chức và những yếu tố mới của môi trƣờng kinh doanh;

o Nguyên nhân 5: Phƣơng pháp quản trị theo kiểu thuận tiện vẫn còn sâu

đậm trong phong cách quản trị của ngƣời lãnh đạo doanh nghiệp, do đó

không tạo đƣợc môi trƣờng làm việc cũng nhƣ động cơ phấn đấu cho

nhân viên trong doanh nghiệp.

Kết luận chương 2: Tổng hợp 3 vấn đề chính thuộc chƣơng 2.

20