Khảo sát kiến thức, thái độ, thực hành về truyền thông giáo dục sức khoẻ của cán bộ y tế xã, phường tỉnh Vĩnh Phúc năm 2016

KHẢO SÁT KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ TRUYỀN THÔNG

GIÁO DỤC SỨC KHOẺ CỦA CÁN BỘ Y TẾ XÃ, PHƢỜNG

TỈNH VĨNH PHÖC NĂM 2016

Chủ nhiệm: Ths.Bs. Lê Xuân Khởi

PGĐ. Trung tâm Truyền thông GDSK Vĩnh Phúc

Tóm tắt nghiên cứu

Đề tài “Khảo sát kiến thức, thái độ, thực hành về truyền thông giáo dục sức

khỏe của cán bộ y tế xã, phường tỉnh Vĩnh Phúc năm 2016” được thực hiện từ

tháng 3 đến tháng 11 năm 2016. Đối tượng nghiên cứu là 888 cán bộ y tế tại 138

trạm y tế xã, phường, thị trấn của tỉnh. Kết quả cho thấy tỷ lệ thái độ rất đúng

chiếm 67,7% nhưng tỷ lệ thực hành tốt chỉ chiếm 14,3% và không có cán bộ y tế

nào có kiến thức loại tốt. Cán bộ y tế còn thiếu hụt về kiến thức: 7,9% CBYT

không biết các dấu hiệu cơn sốt rét điển hình, 5,0% không biết đầy đủ các bước chế

biến của một bữa ăn bổ sung. Trong thực hành kỹ năng truyền thông, chỉ có

. Nghiên cứu chỉ ra mối

liên quan có ý nghĩa thống kê giữa tìm hiểu thông tin y học, tham gia thực hiện và

được đào tạo các nội dung của chương trình mục tiêu quốc gia về y tế với kiến

thức, mối liên quan giữa thời gian công tác, sự hài lòng về mức thu nhập với thái

độ và mối liên quan giữa sự tham gia đóng vai trong tập huấn, có đầy đủ tài liệu

truyền thông với thực hành về truyền thông giáo dục sức khỏe. Từ kết quả này,

tác giả cũng đưa ra một số đề xuất nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của các

cán bộ y tế tuyến xã phường.

1. Đặt vấn đề

Cán bộ y tế (CBYT) xã, phường có vai trò quan trọng trong vận động và

thực hiện công tác xã hội hoá y tế nói chung và đặc biệt là

-

.

-

. Vì vậy, chúng tôi tiến hành

đề tài “Khảo sát kiến thức, thái độ, thực hành truyền thông giáo dục sức khoẻ của

cán bộ y tế xã, phường tỉnh Vĩnh Phúc năm 2016”.

183

2. Mục tiêu nghiên cứu

2.1.

bộ y tế xã, phường tỉnh Vĩnh Phúc năm 2016.

2.2.

, th

thông giáo dục sức khoẻ của cán bộ y tế xã, phường tỉnh Vĩnh Phúc năm 2016.

3. Đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu

3.1. Đối tượng:

, thị trấn.

3.2. Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang.

3.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu: Từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2016, tại

Vĩnh Phúc.

4. Kết quả và bàn luận

4.1. Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy nữ chiếm tỷ lệ nhiều hơn nam (55,0% và

45,0%) là một điểm mạnh, rất phù hợp cho truyền thông các chương trình y tế,

phần lớn tập trung vào các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em. Số năm

công tác của CBYT phổ biến ở mức trên 10 năm, chiếm tỷ lệ cao nhất 52%, từ 5-

10 năm chiếm 31% và dưới 5 năm chiếm 17%. Về độ tuổi CBYT: 36 -45 tuổi

chiếm tỷ lệ cao nhất (46,5%); dưới 35 tuổi chiếm 28%, trên 45 tuổi chiếm 25,5%.

Với tỷ lệ cao CBYT có thâm niên công tác kết hợp với độ tuổi từ 36-55 là nguồn

nhân lực quan trọng, có nhiều kinh nghiệm về công tác TT-GDSK cũng như tạo

được uy tín trong cộng đồng.

4.2. Kiến thức, thái độ, thực hành về TT-GDSK của cán bộ y tế xã, phường

Bảng 1: Thiếu hụt kiến thức về khái niệm cơ bản TT-GDSK và một số

chƣơng trình MTQGYT

Số

ngƣời

Tỷ lệ

(%)

Nội dung

thức truyền thông TT

184

70

20,7

7,9

Không biết, sai các dấu hiệu cần cảnh giác với ung thư

Không biết các bước chế biến bữa ăn bổ sung cho trẻ

Không biết hoặc biết không đầy đủ 3 rối loạn tâm thần

Không biết hoặc sai các biểu hiện của tâm thần phân liệt

138

44

15,5

5,0

654

207

73,6

23,3

Về kiến thức, các hình thức truyền thông trực tiếp là một hoạt động truyền

thông thường xuyên của CBYT nhưng tỉ lệ không biết, nói sai là 20,7%. Tỷ lệ

184

không biết dấu hiệu cơn sốt rét điển hình 7,9 %. Tỷ lệ không biết, sai về dấu hiệu

bệnh ung thư là 15,5%. Thực hành dinh dưỡng là một hoạt động truyền thông

thường xuyên của Chương trình phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em

(CTPCSDDTE) nhưng tỷ lệ CBYT không biết đầy đủ các bước chế biến là 5,0%.

Vẫn còn một số thiếu hụt về kiến thức về bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng

đồng (BVSKTTCĐ), 73,6% không biết hoặc biết không đầy đủ 3 rối loạn tâm

thần thuộc chương trình BVSKTTCĐ bao gồm tâm thần phân liệt, động kinh và

trầm cảm và 23,3% không biết hoặc sai các biểu hiện của bệnh tâm thần phân liệt.

Bảng 2: Các thiếu hụt về thực hành kỹ năng TT-GDSK trực tiếp

Tỷ lệ

Nội dung

Tần số

(%)

22,1

28,7

16,6

24,2

196

255

147

215

Về thực hành kỹ năng truyền thông trực tiếp, CBYT bỏ qua tiêu chí thảo

luận và giải quyết khó khăn cho đối tượng truyền thông, chỉ có 22,1% số người

thực hiện tiêu chí này. Các kỹ năng kiểm tra, khuyến khích và cuối cùng là cam

kết, nhiều CBYT không thực hiện các tiêu chí này và kết quả đạt được dưới 30%.

4.3. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ và thực hành về TT-GDSK

của CBYT xã, phường

Bảng 3: Liên quan đến kiến thức về TT-GDSK của CBYT

Đạt

Không đạt

Yếu tố

p

Tần

số

Tỷ lệ

(%)

67,0

15,1

72,7

9,1

Tần

số

Tỷ lệ

(%)

33,0

84,9

27,3

90,9

21,1

89,2

Tham gia ≥ 3 CTMTQGYT

Tham gia < 3 CTMTQGYT

Tập huấn ≥ 3 lĩnh vực

177

94

87

530

150

308

174

58

<0,05

399

31

Tập huấn < 3 lĩnh vực

Quan tâm, tìm hiểu TTYH

Không quan tâm, tìm hiểu TTYH

649

7

78,9

10,8

185

CBYT có tham gia từ 3 CTTMTQGYT trở lên thì mức độ kiến thức đạt

chiếm 67,0%; cao hơn nhóm CBYT tham gia dưới 3 chương trình 15,1%, sự khác

biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05). CBYT có tham gia tập huấn, đào tạo từ 3 lĩnh

vực trở lên thì mức độ kiến thức đạt chiếm 72,7%; cao hơn nhóm CBYT chỉ được

tập huấn, đào tạo dưới 3 lĩnh vực 9,1%, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê

(p<0,05). Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa nhóm CBYT có quan tâm

tìm hiểu thông tin y học với mức độ kiến thức chung về TT-GDSK.

Bảng 4: Mối liên quan giữa một số yếu tố đến thái độ chung về TTGDSK

Rất đúng

Đúng

Tần

Yếu tố

p

Tần

Tỷ lệ

(%)

74,9

53,8

83,2

65,6

Tỷ lệ

(%)

25,1

46,2

16,8

34,4

số

Thời gian

≥5 năm

<5 năm

438

163

89

147

140

18

<0,05

công tác

Hài lòng với mức Đủ

thu nhập

Không đủ

512

269

Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa thời gian công tác, sự hài lòng

về mức thu nhập với kết quả thái độ chung của CBYT về TT-GDSK với p<0,05.

Bảng 5: Các yếu tố liên quan đến thực hành truyền thông trực tiếp

Đạt

Không đạt

Yếu tố

p

Tần

số

Tỷ lệ

%

Tần

số

Tỷ lệ

%

Đầy đủ

193

44,3

32,5

66,0

22,8

243

305

143

115

55,7

67,5

34,0

77,2

Tài liệu

<0,05

truyền thông

Không đầy đủ 147

Có

278

34

Thực hành đóng

vai trong tập huấn

Không

Không có sự khác biệt mức độ thực hành giữa nhóm CBYT có đầy đủ

trang thiết bị truyền thông với nhóm có không đầy đủ (p<0,05). Mức độ thực

hành đạt chiếm tỷ lệ lớn hơn ở CBYT có đầy đủ tài liệu truyền thông 44,3% so

với CBYT có không đầy đủ 32,5% (p<0,05). Trong số những cán bộ được tập

huấn kỹ năng thực hành TT-GDSK, CBYT có tham gia thực hành đóng vai thì mức

độ thực hành đạt 66,0% cao hơn nhóm không tham gia đóng vai trong tập huấn

22,8%.

186

5. Kiến nghị

- Thường xuyên tổ chức đào tạo nâng cao kiến thức và thực hành TT- GDSK

cho đội ngũ CBYT xã phường. Tổ chức nhiều hình thức lồng ghép để CBYT

có điều kiện tìm hiểu và cập nhật thêm thông tin y học.

- Xây dựng, biên soạn đầy đủ, cập nhật thông tin tài liệu tập huấn về TT-GDSK

để cung cấp cho tuyến y tế cơ sở.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Cục y tế dự phòng (2007), Báo cáo nghiên cứu nhu cầu cơ sở vật chất, trang

thiết bị và nhân lực phòng chống bệnh truyền nhiễm của 60 huyện trong địa

bàn dự án khu vực tiểu vùng sông Mê Kông, Hà Nội, tr.26-39.

2. Trung tâm truyền thông GDSK Trung ương - Dự án Y tế Nông thôn (2010),

“ Thực trạng công tác truyền thông giáo dục sức khoẻ tại 13 tỉnh dự án y tế

nông thôn, Kỷ yếu các đề tài nghiên cứu khoa học về TT-GDSK giai đoạn

2001-2010, Nhà xuất bản Khoa học Kỹ Thuật, Hà Nội, tr.294-300.

3. Tổ chức y tế Thế giới, Giáo dục sức khỏe, Giơnevơ năm 2006

4. Tạc Văn Nam (2010), Thực trạng nguồn lực phục vụ công tác truyền thông

giáo dục sức khoẻ của ngành y tế tỉnh Bắc Kạn năm 2007-2008 và đề xuất một

số giải pháp đến 2015, Kỷ yếu các đề tài nghiên cứu khoa học về TT-GDSK

giai đoạn 2001-2010, Nhà xuất bản Khoa học Kỹ Thuật, Hà Nội, tr.122-130.

5. Nguyễn Quang Thuận và Cs (2007), Một số khái niệm cơ bản về truyền

thông- giáo dục sức khỏe, Khoá học về các kỹ năng truyền thông- giáo dục

sức khoẻ, Trung tâm TT- GDSK Trung ương, Hà Nội, tr.8-12.

6. Hashim D.S, Al Kubais W. and Al DulaymeA (2003), “Knowledge, attitudes

and practices survey among health care workers and tuberculosis patients in

Iraq”, Eastern Mediterranean Health Journal, Vol. 9, No.4, 2003, p.718-731.

7. Malaria Research Lead Program of the South African Medical Research

Council (2008), Brief report Evaluation of Malaria Health Education

Interventions using Knownledge, Attitudes and Practices (KAP) in South

Africa, pp.5.

187