Khảo sát hoạt động từ thiện tại các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố Cần Thơ năm 2011

KHẢO SÁT HOẠT ĐỘNG TỪ THIỆN TẠI CÁC CƠ SỞ Y TẾ

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2011

BSCK II. Phạm Văn Chính

Trung tâm Truyền thông GDSK Cần Thơ

Tóm tắt nghiên cứu:

Qua khảo sát cho thấy 34/99 cơ sở y tế (CSYT) ở thành phố Cần Thơ có hoạt

động từ thiện. CSYT ở cả 3 tuyến thành phố, quận huyện và xã phường đều có hoạt động

từ thiện. Có 6 loại hình hoạt động từ thiện chủ yếu: Thuốc nam châm cứu: 44,11%, xe

chuyển viện: 38,23%, Ăn uống: 32,35%, còn lại là hoạt động khám phát thuốc, tặng

hòm, mai táng miễn phí. Có 44 hoạt động từ thiện tại 34 CSYT, trong đó 17,64% có 2

loại hình thức hoạt động từ thiện, 8,82% có 3 loại hình hoạt động từ thiện. Hoạt động từ

thiện có yếu tố tôn giáo và cá nhân vận động chiếm 35,29%, có 29,41% do Hội chữ thập

đỏ và Ban từ thiện địa phương điều hành. Số CSYT có hoạt động từ thiện trong 10 năm

trở lại đây chiếm 55.87%; cá biệt có cơ sở đã hoạt động 33 năm. Quận Thốt Nốt, Ninh

Kiều, và huyện Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Thới Lai là 5 địa phương có nhiều CSYT có hoạt

động từ thiện. Hoạt động từ thiện tại các CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ đóng

góp phần rất to lớn và hiệu quả giúp cho bệnh nhân nghèo đỡ vất vã khi đến CSYT để

được chăm sóc sức khoẻ.

1. Đặt vấn đề

Từ lâu, tại các bệnh viện (trước đây gọi là Nhà thương) đã có hoạt động của các tổ

chức từ thiện nhằm cung cấp các suất ăn (cơm, cháo, nước sôi…) miễn phí cho các bệnh

nhân nghèo nằm viện. Hoạt động từ thiện này đã giúp ích rất nhiều cho các người bệnh

và thân nhân nghèo phải ở lại bệnh viện. Nhiều người trong số bệnh nhân nghèo không

có tiền trả tiền thuốc và dịch vụ chăm sóc y tế, do nhà nghèo, do bệnh nằm kéo dài không

còn tiền chi trả. Bếp ăn từ thiện đã góp phần giúp thể chất người bệnh nghèo không bị

suy sụp trong thời gian nằm viện, cùng với thuốc men giúp họ mau lành bệnh. Nhiều

người có tấm lòng nhân ái, đóng góp tiền, của vào hoạt động từ thiện này. Những người

khác tuy điều kiện kinh tế không dư giả nhưng bằng tấm lòng thương người đã ra công

tham gia nấu nướng tại các bếp từ thiện hoặc đi quyên góp tiền và hiện vật cho bếp ăn.

Những tấm lòng nhân ái đó xuất phát từ tình thương người như thể thương thân, đó là

truyền thống, đạo lý lá lành đùm lá rách, lá rách ít đùm lá rách nhiều.

Như vậy, có nhiều cơ sở y tế (CSYT) ở địa bàn thành phố Cần thơ có tổ chức các

hoạt động từ thiện trong các năm qua, những CSYT khác cũng có thể vận động để có hoạt

động từ thiện tại cơ sở mình. Do đó mô hình có thể được nhân rộng nếu biết khơi gợi, tổ

chức và tạo điều kiện tốt cho hoạt động. Đó là lý do chúng tôi tiến hành khảo sát các hoạt

108

động từ thiện tại CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ năm 2011 nhằm giúp tham mưu cho

ngành y tế tạo điều kiện khuyến khích nhân rộng mô hình từ thiện gắn với CSYT.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung: Xác định các loại hình và quy mô tổ chức hoạt động từ thiện tại các

CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ năm 2011.

Mục tiêu cụ thể:

 Xác định tỷ lệ % các CSYT đóng trên địa bàn thành phố Cần Thơ có tổ chức hoạt

động từ thiện.

 Phân loại các hình thức hoạt động từ thiện tại các CSYT đóng trên địa bàn thành

phố Cần Thơ.

 Xác định quy mô (hiệu quả) các loại hình hoạt động từ thiện tại các CSYT đóng

trên địa bàn thành phố Cần Thơ.

3. Phương pháp nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu

3.1.1. Dân số mục tiêu: Các CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ.

3.1.2. Dân số chọn mẫu: Tất cả CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ có tổ chức hoạt

động từ thiện.

3.1.3. Cỡ mẫu: Chọn tất cả CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ.

3.1.4. Kỹ thuật chọn mẫu: Chọn tất cả CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ.

3.2. Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang.

3.3. Thu thập dữ kiện

3.3.1. Phương pháp thu thập dữ kiện:Nhóm khảo sát liên hệ lãnh đạo Phòng y tế, Trung

tâm y tế dự phòng và bệnh viện quận/huyện, các trạm y tế trên địa bàn gởi Bảng khảo sát

phỏng vấn hoạt động từ thiện đến tất cả đơn vị, cơ sở trả lời xong gởi lại.

3.3.2.Định nghĩa biến số:

- CSYT: Là các bệnh viện công và tư, đa khoa và chuyên khoa cấp trung ương, thành

phố, quận huyện, các Phòng khám khu vực, trạm y tế xã phường trên địa bàn thành

phố Cần Thơ (loại trừ các CSYT hệ dự phòng không có giường bệnh).

- Bếp ăn từ thiện: Bếp ăn do các tổ chức, cá nhân lập ra với mục đích từ thiện: phục vụ

bệnh nhân và thân nhân nuôi bệnh nghèo miễn phí; cung cấp nước đun sôi, cơm, cháo…

- Phòng thuốc Nam từ thiện: Do các Lương y phục vụ tại các CSYT với mục đích từ

thiện: phục vụ bệnh nhân miễn phí (có hay không có thùng từ thiện).

109

- Xe cứu thương chuyển viện bệnh nhân nghèo từ thiện: Xe do các tổ chức, cá nhân

tự trang bị phục vụ chuyển viện các bệnh nhân nghèo lên tuyến trên hay phục vụ

cứu thương ngoại viện.

- Trại hòm và mai táng chôn cất từ thiện: Do các tổ chức, cá nhân tự nguyện mua

hòm và mai táng bệnh nhân vô gia cư, bệnh nhân nghèo tử vong.

3.3.3. Công cụ thu thập dữ kiện: Bảng khảo sát hoạt động từ thiện tại CSYT ở thành phố

Cần năm 2011.

3.3.4. Kiểm soát các yếu tố sai lệch thông tin

- Định nghĩa rõ biến số.

- Loại trừ hoạt động từ thiện ngẫu hứng: chỉ thực hiện đột xuất 1 lần khi có sự kiện.

3.3.5. Xử lý dữ kiện: Nhập liệu và thống kê bằng phần mềm Excel.

3.4. Chiến lược trình bày kết quả

- Tính số tổng và tính tỉ lệ.

- Phân loại hình thức hoạt động từ thiện.

- Phân tích quy mô hoạt động từ thiện.

- Tính các thông số phục vụ từ thiện.

3.5. Địa điểm và thời gian nghiên cứu:

- Địa điểm: Thành phố Cần Thơ.

- Thời gian: Từ tháng 7-10/2011

3.6. Nghiên cứu thử

Tổ chức tại Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ.

4. Kết quả nghiên cứu

Bảng 1. Phân loại CSYT

Phân loại (CSYT)

Tần suất

14

Tỉ lệ (%)

14,14

Bệnh viện

Trạm y tế

85

85,85

99/111

89,18

Tổng số

Nhận xét:

- Khảo sát 99/111 CSYT có giường lưu bệnh chiếm tỉ lệ 89,18%.

- Chung cho hệ bệnh viện có 14 CSYT chiếm 14,14%.

- Có 100% trạm y tế (85 trạm) tham gia khảo sát chiếm 85,85%.

- Tất cả các CSYT tham gia khảo sát đều thuộc hệ nhà nước.

110

Bảng 2. Phân tuyến CSYT có hoạt động từ thiện:

Phân tuyến CSYT

Tần suất

Tỉ lệ (%)

8,08

Thành phố và trung ương

Quận huyện

8

6

6,06

Trạm y tế

85

99

85,85

100

Tổng số

Nhận xét:

- Hệ bệnh viện tuyến trung ương, thành phố có 8 CSYT chiếm 8,08%.

- Hệ bệnh viện tuyến quận huyện là 6 CSYT chiếm 6,06%.

- Hệ trạm y tế có 85 CSYT chiếm 85,85%.

Bảng 3. Phân loại CSYT có hoạt động từ thiện

Phân loại CSYT

Tần suất

11

Tỉ lệ (%)

32,35

Bệnh viện

Xã phường

23

67,64

34/ 99

34.34

Tổng số

Nhận xét:

- Số CSYT có hoạt động từ thiện/số CSYT được khảo sát: 34/99 chiếm 34,34%.

- Có 11 CSYT là bệnh viện (32,35%) và 23 trạm y tế xã phường (67,64%).

Bảng 4. Phân tuyến CSYT có hoạt động từ thiện

Phân loại CSYT

Thành phố và trung ương

Quận huyện

Tần suất (CSYT)

Tỉ lệ (%)

17,64

14,70

67,64

100

6

5

Trạm y tế

23

34

Tổng số

Nhận xét:

- Hệ bệnh viện tuyến trung ương, thành phố có 6 CSYT có hoạt động từ thiện chiếm

17,64%.

- Hệ bệnh viện tuyến quận huyện có 5 CSYT có hoạt động từ thiện chiếm 14,70%.

- Hệ trạm y tế có 23 CSYT có hoạt động từ thiện chiếm 67,64%.

111

Bảng 5. Hình thức hoạt động từ thiện

Hình thức hoạt động từ thiện

Tần suất (CSYT)

Tỉ lệ (%)

25,00

34,09

29,54

2,27

Lĩnh vực ăn uống

Lĩnh vực thuốc nam châm cứu

Xe chuyển viện

Tặng hòm

11

15

13

1

Mai táng

2

4,54

Lĩnh vực khác

Tổng số

2

4,54

44

100

Nhận xét: Có 6 loại hình lĩnh vực hoạt động từ thiện chủ yếu tại các CSYT. Lĩnh vực

thuốc nam châm cứu cao nhất 15 cơ sở, chiếm 34,09%%; Xe chuyển viện từ thiện 13 cơ

sở chiếm 29,54%; Lĩnh vực ăn uống có 11 cơ sở chiếm 25,00%; Còn lại là hoạt động

khám phát thuốc, tặng hòm, mai táng miễn phí.

Bảng 6. Số lượng hình thức hoạt động từ thiện của 1 CSYT

Tần suất

Tỉ lệ (%)

Số lượng hình thức hoạt động từ thiện

(CSYT)

Số cơ sở y tế có 1 hoạt động từ thiện

Số cơ sở y tế có 2 hoạt động từ thiện

Số cơ sở y tế có 3 hoạt động từ thiện

Tổng số

25

6

73,52

17,64

8,82

3

34

100

Nhận xét: Có 25 CSYT có 1 hoạt động từ thiện; 6 CSYT có 2 hoạt động từ thiện và 3

CSYT có 3 hoạt động từ thiện.

Bảng 7. Hình thức tổ chức hoạt động từ thiện

Hình thức hoạt động từ thiện

Cá nhân, vận động nhân dân

Tổ chức

Tần suất (CSYT)

Tỉ lệ (%)

35,29

29,41

35,29

100

12

10

12

34

Có yếu tố tôn giáo

Tổng số

Nhận xét: Hoạt động từ thiện có yếu tố tôn giáo và có nguồn gốc từ cá nhân và vận động

nhân dân đóng góp vận động chiếm số lượng như nhau (35,29%); do các tổ chức chiếm

29,41%.

- Đạo Hoà Hảo chiếm cao nhất 10/12 cơ sở y tế hoạt động từ thiện có yếu tố tôn

giáo; 1 CSYT hoạt động từ thiện có yếu tố Công giáo (BV Lao Bệnh phổi) ; 1 cơ sở

y tế hoạt động từ thiện có yếu tố nhiều tôn giáo chung sức (BVĐK Vĩnh Thạnh).

112

- Hội Chữ thập đỏ tổ chức hoạt động từ thiện tại 5 CSYT: BVĐK Trung ương, TP, TYT

An Lạc, TYT Trường Xuân, TYT Trung Thạnh; Hội người cao tuổi tại TYT Trà Nóc.

- Ban từ thiện địa phương tổ chức hoạt động từ thiện tại 5 CSYT: TYT Trung Hưng,

Trung Thạnh, Trung Kiên, BVĐK Thới Lai, BV Nhi đồng.

- Các cá nhân và các trạm y tế tổ chức vận động nhân dân các nhà hảo tâm hoạt động

từ thiện tại 12 CSYT trong có có 1 đơn vị vận động công ty hỗ trợ)..

Bảng 8. Nội dung và quy mô hoạt động từ thiện

Nội dung hoạt động từ thiện

Cung cấp suất cơm

Cung cấp suất cháo

Cung cấp suất nước sôi

Cung cấp thuốc nam châm cứu

Xe chuyển viện

Quy mô

Ghi chú

3.688 suất/ngày

1.917 suất/ngày

4.072 suất/ngày

160 suất/ngày

310 người/tháng

15 cái/năm

2.300-10.000 đ/suất

1.000-5.000đ/suất

200-3.000 đ/suất

4 đơn vị không ghi số

Tặng hòm

400-600 ngàn/cái

Mai táng

40 người/năm

Khác

Khám bệnh phát thuốc

Nhận xét:

- Có 8 loại hoạt động từ thiện thực hiện tại các CSYT: Cung cấp suất cơm, cháo, nước

sôi, thuốc nam châm cứu, xe chuyển viện, tặng hòm, mai táng, khám cấp thuốc.

- Cung cấp suất nước sôi có số lượng nhiều nhất 4.072 suất/ngày; kế đó là cung cấp

suất cơm 3.688 suất/ngày; cung cấp suất cháo 1.917 suất/ngày; xe chuyển viện 310

người/tháng; tặng hòm 15 cái/năm; mai táng 40 người/năm.

- Giá trị suất cơm trong khoảng 2.300-10.000 đ/suất; suất cháo từ 1.000-5.000đ/suất;

nước sôi từ 200-3.000 đ/suất; tặng hòm 400-600 ngàn/cái.

Bảng 9. Thời gian hoạt động từ thiện

Thời gian hoạt động từ thiện

Ban ngày

Tần suất (CSYT)

Tỉ lệ (%)

47,05

16

15

3

Cả ngày và đêm

Khác

44,11

Không ghi rõ ra

38,23

Dưới 5 năm

13

6

Từ 5 đến dưới 10 năm

Từ 10 đến dưới 15 năm

Từ 15 đến dưới 20 năm

Từ 20 năm trở lên

Khác

17,64

4

11,76

3

8,82

1

2,94

7

Không ghi rõ ra

113

Nhận xét:

- Có gần một nửa CSYT (47,05%) thời gian hoạt động từ thiện chủ yếu vào ban

ngày; (44,11% CSYT thời gian hoạt động từ thiện cả ban ngày lẫn đêm; có 2 CSYT

hoạt động theo tình hình nhu cầu, 1 CSYT không ghi rõ thời gian hoạt động.

- Có 13 CSYT (38,23%) thời gian hoạt động từ thiện từ <5 năm; có 6 CSYT (17,64%)

thời gian hoạt động từ thiện từ 5≤10 năm; 4 CSYT (11,76%) thời gian hoạt động từ

thiện từ từ 10≤15 năm; 3 CSYT (8,82%) thời gian hoạt động từ thiện từ từ 15≤20 năm;

đặc biệt có BVĐK Thốt Nốt hoạt động từ thiện từ 1978 liên tục đến nay (33 năm) và

TYT Thạnh Hoà mới có hoạt động từ thiện từ tháng 7/2011 (3 tháng).

Bảng 10. Phân loại địa bàn có CSYT hoạt động từ thiện

Địa bàn hoạt động từ thiện

Quận Ninh Kiều

Tần suất (CSYT)

Tỉ lệ (%)

20,58

11,76

0

7

4

0

1

7

2

4

5

4

Quận Bình Thuỷ

Quận Cái Răng

Quận Ô Môn

2,94

Quận Thốt Nốt

Huyện Phong Điền

Huyện Thới Lai

Huyện Vĩnh Thạnh

Huyện Cờ Đỏ

20,58

5,88

11,76

14,70

11,76

Nhận xét:

- Các quận huyện đều có CSYT Nhà nước có hoạt động từ thiện (trừ quận Cái Răng).

- Ninh Kiều và Thốt Nốt là 2 địa phương có nhiều CSYT có hoạt động từ thiện nhất

(7 CSYT = 20,58%); kế đến là Vĩnh Thạnh 5 cơ sở y tế; Cờ Đỏ, Thới Lai và Bình

Thuỷ có số CSYT có hoạt động từ thiện bằng nhau (4 CSYT = 11,76%).

- Quận Ninh Kiều có nhiều CSYT có hoạt động từ thiện do có nhiều bệnh viện thuộc

tuyến Trung ương và chuyên khoa của thành phố đóng trên địa bàn.

5. Bàn luận

- Truyền thống tương trợ lá lành đùm lá rách, lá rách ít đùm lá rách nhiều, tương thân

tương ái giúp đỡ lẫn nhau khi gặp hoạn nạn nhất là khi có bệnh tật phải nằm viện là

việc làm từ thiện của nhân dân ta, là một khía cạnh đạo đức của người có tín

ngưỡng xem làm từ thiện như một hình thức làm phước. Có tới 34,34% số CSYT

trên địa bàn thành phố Cần Thơ có triển khai hoạt động từ thiện, quả là một con số

rất đáng kể.

- Hoạt động từ thiện tại các CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ đóng góp phần rất

to lớn và hiệu quả giúp cho bệnh nhân nghèo cơ nhỡ có cái ăn uống khi nằm viện,

114

hốt thuốc châm cứu và chuyển tuyến miễn phí, khi chết cũng được hòm rương và

chôn cất đàng hoàng. Điều này mang ý nghĩa nhân văn rất lớn.

- Cả 3 tuyến y tế từ thành phố, quận huyện và xã phường đều có tổ chức hoạt động từ

thiện tại các CSYT. Tất cả đều có tổ chức chặc chẽ, phân công cụ thể, hoạt động có

hiệu quả. Tại tuyến thành phố và quận huyện chủ yếu là hoạt động từ thiện trong lĩnh

vực ăn uống; tuyến xã phường chủ yếu hốt thuốc nam châm cứu và xe chuyển viện.

- Hình thức hoạt động từ thiện rất đa dạng từ cung cấp suất ăn, uống đến thuốc nam

châm cứu, xe chuyển tuyến, cho hòm, mai táng, tặng tiền, quà... Quy mô hoạt động

từ thiện có nơi rất lớn, cung cấp hàng trăm suất cơm cháo mỗi ngày nhất là các

bệnh viện.

- Địa bàn hoạt động từ thiện tại CSYT có đều khắp (trừ quận Cái Răng); địa phương

nào có đạo Hoà Hảo hoặc có Ban từ thiện thì công tác từ thiện hoạt động mạnh hơn.

Thời gia hoạt động có cơ sở mới nhưng cũng có cơ sở thâm niên đến 33 năm, quả là

một con số ấn tượng thể hiện lòng nhân ái của nhân dân ta rất to lớn.

6. Kết luận

- Có 99/111 CSYT được khảo sát chiếm 89,18%. Tất cả CSYT này đều thuộc hệ Nhà nước.

- Có 34/99 CSYT được khảo sát có hoạt động từ thiện chiếm 34,34%.

- CSYT ở cả 3 tuyến trung ương-thành phố, quận huyện và xã phường đều có hoạt

động từ thiện, tương ứng: 17,64%, 14,70% và 67,64%.

- Có 6 loại hình thức hoạt động từ thiện chủ yếu tại các CSYT: Lĩnh vực thuốc nam

châm cứu cao nhất 15 cơ sở, chiếm 44,11%, Xe chuyển viện từ thiện 13 cơ sở

chiếm 38,23%, Lĩnh vực ăn uống có 11 cơ sở chiếm 32,35%, Còn lại là hoạt động

khám phát thuốc, tặng hòm, mai táng miễn phí.

- Có tổng cộng 44 hình thức hoạt động từ thiện tại 34 CSYT, trong đó 6 CSYT

(17,64%) có 2 loại hình thức hoạt động từ thiện; 3 CSYT (8,82%) có 3 loại hình

thức hoạt động từ thiện.

- Các hoạt động từ thiện đều có tính tổ chức: cơ sở có yếu tố tôn giáo và cá nhân vận

động nhân dân chiếm cao nhất (đều =12 cơ sở chiếm 35,29%), còn lại là 10 cơ sở

do Hội chữ thập đỏ và Ban từ thiện địa phương điều hành. Điều này rất phù hợp với

truyền thông làm phước thiện của nhân dân ta.

- Thời gian hoạt động từ thiện của các CSYT thường là ban ngày hoặc cả ngày lẫn

đêm. Số CSYT có hoạt động từ thiện trong 10 năm trở lại đây là 19 cơ sở chiếm

55.87%; cá biệt có cơ sở đã hoạt động 33 năm (BVĐK Thốt Nốt hoạt động từ 1978

– thời kỳ kinh tế còn rất khó khăn).

- Thốt Nốt, Ninh Kiều, Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Thới Lai là 5 địa phương có nhiều

CSYT có hoạt động từ thiện.

115

- Hoạt động từ thiện tại các CSYT trên địa bàn thành phố Cần Thơ đóng góp phần rất

to lớn và hiệu quả giúp cho bệnh nhân nghèo đỡ vất vã khi đến CSYT để được

chăm sóc sức khoẻ.

7. Kiến nghị

Chính quyền địa phương và ngành Y tế các cấp cần khuyến khích nhân rộng, tạo

điều kiện để mô hình xã hội hoá công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân qua hình thức

hoạt động từ thiện tại các CSYT trên địa bàn.

Nên cần có tổng kết và động viên khen thưởng các cơ sở, cá nhân, tổ chức tham gia

hoạt động từ thiện tại các CSYT trên địa bàn.

116