Đề tài Nghiên cứu các cơ sở khoa học để kinh doanh rừng trồng tếch (Tectona grandis Linn.) ở Tây Nguyên
BÄ GIAO DUC VA ÂAO TAO
TRÆÅNG ÂAI HOC TÁY NGUYÃN
*&*
Tãn âã tai:
NGHIÃN CÆU CAC CÅ SÅ KHOA HOC ÂÃ
KINH DOANH RÆNG TRÄNG TÃCH
(Tectona grandis Linn.)
Å TÁY NGUYÃN
Ma sä: B96-30-TÂ-01
Cå quan chu quan: Bä Giao Duc & Âao Tao.
Cå quan chu trç:
Chu nhiãm âã tai: TS. BAO HUY.
Cac cäng tac viãn: KS. NGUYÃN VÀN HOA.
Træång Âai Hoc Táy Nguyãn.
Th.S. NGUYÃN THË KIM LIÃN.
Buän Ma Thuät 1998
2
MUC LUC
1 ÂÀT VÁN ÂÃ................................................................................................ 3
2 LËCH SÆ VÁN ÂÃ NGHIÃN CÆU............................................................ 7
2.1 Å ngoai næåc:...............................................................................................................7
2.2 Å trong næåc: .............................................................................................................14
2.3 Thao luán ...................................................................................................................21
3 ÂÄI TÆÅNG NGHIÃN CÆU .................................................................... 23
3.1 Tãn, âàc âiãm hçnh thai thæc vát cua loai ngiãn cæu..................................................23
3.2 Phán bä va yãu cáu sinh thai cua cáy tãch:................................................................23
3.3 Âëa âiãm nghiãn cæu:.................................................................................................24
3.4 Hoan canh sinh thai cac khu væc nghiãn cæu:............................................................25
4 MUC TIÃU VA GIÅI HAN CUA ÂÃ TAI: ............................................ 27
4.1 Muc tiãu nghiãn cæu...................................................................................................27
4.2 Giåi han cua âã tai: ....................................................................................................27
5 NÄI DUNG VA PHÆÅNG PHAP NGHIÃN CÆU.................................. 28
5.1 Näi dung nghiãn cæu:.................................................................................................28
5.2 Phæång phap nghiãn cæu:...........................................................................................28
6 KÃT QUA NGHIÃN CÆU VA THAO LUÁN ......................................... 41
6.1 Kãt qua nghiãn cæu cac loai sáu bãnh hai chu yãu trãn cáy tãch...............................41
6.2 Âanh gia âàc âiãm âát va phán hang âát träng tãch ..................................................62
6.3 Kãt qua nghiãn cæu sinh træång, san læång, mä hçnh träng tãch. Mäi quan hã sinh
træång, nàng suát våi cac tä håp sinh thai va biãn phap ky thuát lám sinh trong âiãu chã
ræng träng tãch......................................................................................................................94
7 KÃT LUÁN VA KIÃN NGHË.................................................................. 156
7.1 Kãt luán....................................................................................................................156
7.2 Kiãn nghë..................................................................................................................161
3
1 ÂÀT VÁN ÂÃ
Tãch (Tectona grandis Linn) la mät trong nhæng loai cáy träng ræng näi tiãng
trãn thã giåi båi nhiãu âàc træng æu viãt va gia trë cua no, co phán bä tæ nhiãn å bän
næåc Án Âä, Miãn Âiãn, Thai Lan va Lao. Cáy coù theå ñaït tôùi chieàu cao 50 m, ñöôøng
kính ôû ñoä cao 1,3 m tôùi 90 cm, ít caønh nhaùnh neân ñaõ ñöôïc gaây troàng phoå bieán ôû nhieàu
nöôùc treân theá giôùi. Goã Teách nheï, thôù goã mòn, maøu vaøng ñeïp hoaëc naâu nhaït, coù aùnh
phaûn quang, tyû troïng 0,65 - 0,74 (ôû ñoä aåm 15 %), deã phôi khoâ, heä soá co ruùt raát nhoû,
khoâng bò cong veânh, nöùt neû, chòu ñöôïc möa naéng, chòu ñöôïc nöôùc bieån, khoâng bò haø,
moái moït phaù hoaïi. Do ñoù, goã Teách ñöôïc söû duïng ñeå ñoùng caùc taøu thuyeàn ñi bieån, laøm
taø veït, baùng suùng, xaây döïng vaø saûn xuaát caùc ñoà gia duïng, gä lam cáu pha, xa, lam
khung luyãn gang thep, âiãu khàc, näi thát, ghep van san ... tãch la loai gä co tênh âa
tac dung, ñaëc bieät laø goã laïng coù giaù trò xuaát khaåu cao. Tai Cháu A Thai Bçnh dæång,
nhiãu næåc âa träng thanh cäng va biãn vung nay thanh thë træång truyãn thäng gä
Tãch trãn thã giåi våi san læång trung bçnh 4 triãu m3/nàm láy tæ gä co âæång kênh 6
cm trå lãn, Nguyãn Ngoc Lung (1993)[46]* .Cung våi sæ phat triãn cua cäng nghã chã
biãn gä, Tãch âæåc boc mong âã phu låp màt trang trê cua âä mäc cao cáp. Trong giai
âoan hiãn nay, våi nhiãu chæång trçnh, dæ an träng ræng thanh nhæng quán thã cáy la
räng, Tãch âa âæåc nhiãu quäc gia, tä chæc tæ nhán âàc biãt quan tám.
Do tám quan trong rát lån cua cáy Tãch âäi våi nganh träng ræng trong khu væc
nãn âa co hai Häi thao quäc tã chuyãn âã vã Tãch âæåc tä chæc, mät å Quang Cháu-
Trung Quäc, thang 3/1991, va mät å Rangun-Mianma thang 5/1995, va mang læåi
quäc tã nghiãn cæu va håp tac phat triãn cáy Tãch (TEAKNET) âa âæåc thanh láp
nhàm muc âêch khuyãn khêch trao âäi thäng tin, ky thuát, vát liãu giäng...
Cáy Tãch âa âæåc âæa vao Viãt Nam tæ âáu thã ky 20, ngay nay no la mät trong
nhæng loai cáy phä biãn trong cå cáu cáy träng ræng å næåc ta. Tãch tuy la mät loai
cáy nháp näi, nhæng qua qua trçnh khao nghiãm âa chæng to cáy tãch âàc biãt thêch
håp våi âiãu kiãn sinh thai å Viãt Nam. Tãch âa âæåc träng thæ å Âäng Nai, Säng Be,
Táy Ninh, Âàc Làc, Ha Näi, Sån La...nay con co nhæng cáy cao trãn 25 - 30m va
* Sä thæ tæ tai liãu tham khao
4
âæång kênh trãn dæåi 1m. Khoang nàm 1960, mät diãn têch trãn 200 ha ræng tãch âa
âæåc träng thanh cäng å Âënh Quan, nay la ræng láy hat giäng. Riãng å Âàklàk, Tãch
âæåc träng vao nhæng nàm 50, âãn nay âa co lám phán gán thanh thuc (tai Eakmat 45
tuäi) va nhiãu lám phán trong giai âoan nuäi dæång (tuäi dæåi 20). Gán âáy Tãch âa
trå thanh mät loai cáy rát quan trong cua Viãt Nam vç no âa chæng to kha nàng thêch
nghi tät våi nhæng âiãu kiãn láp âëa å Viãt Nam va co thã âap æng yãu cáu vã gä cäng
nghiãp. Âàc biãt la Tãch träng theo phæång thæc näng lám kãt håp âa thanh cäng å
tènh Âàk Làk cung nhæ å Ja Va (Indonexia). Trong thåi gian tåi cáy Tãch âæåc xem la
mät trong nhæng loai cáy träng ræng cäng nghiãp chu yãu cua tènh Âàk Làk, våi mät
dæ an träng trãn 5.000ha âa âæåc phã duyãt va thæc thi tæ nay âãn nàm 2.000.
Vao thang 12/1995, Häi thao quäc gia vã cáy Tãch âæåc tä chæc tai Âak Làk,
âáy la häi thao âáu tiãn vã cáy Tãch å Viãt Nam, å âáy âa täng håp cac nghiãn cæu
thæc nghiãm vã cac màt: ky thuát giäng, träng ræng Tãch, san læång, phán bä sinh thai,
láp âëa träng Tãch, tçnh hçnh träng Tãch å Viãt Nam, thë træång gä Tãch...va âa âæa ra
mät khuyãn nghë vã phat triãn cáy Tãch å Viãt Nam.
Âã phuc vu cho kinh doanh ræng träng, cho tåi nay trãn thã giåi âa co hån 1000
cäng bä vã cáy Tãch, nhæng âã âàt cho âung vë trê cáy Tãch trong nãn kinh tã lám
nghiãp næåc ta, cac ván âã con cán phai nghiãn cæu la : phán bä, sinh thai, ky thuát
lám sinh, tàng træång va sæ phat triãn än âënh, bãn væng.
Å næåc ta noi chung va tai Táy Nguyãn, nhöõng nghieân cöùu veà Teách troàng ôû ñaây
coøn chöa nhieàu, môùi chæ coù nhöõng nghieân cöùu toång quaùt veà choïn ñaát troàng, quy phaïm
quy ñònh nhöõng yeâu caàu kyõ thuaät thu haùi haït gioáng, gieo öôm troàng röøng, chaêm soùc.
Caùc taøi lieäu theo doõi veà sinh tröôûng taûn maïn vaø chöa coù heä thoáng, bieän phaùp phoøng
tröø saâu beänh haïi chöa ñöôïc nghieân cöùu ñaày ñuû, bieán ñoåi ñaát döôùi röøng teách trong chu
kyø ñaàu chöa ñöôïc theo doõi kyõ löôõng. Nhöõng haïn cheá ñoù ñaõ laøm khoù khaên trong toå
chöùc kinh doanh röøng troàng teách, ñaëc bieät laø troàng röøng coâng nghieäp theo moät muïc
tieâu ñieàu cheá, baûo ñaûm röøng ñaït chaát löôïng, naêng suaát cao, coù hieäu quaû veà nhieàu maët
vaø phaùt trieån beàn vöõng.
Trong vieäc thöïc hieän thöïc hieän chuû tröông troàng 5 trieäu ha röøng, caây teách ñoùng
moät vai troø quan troïng trong cô caáu caây troàng röøng saûn xuaát cuõng nhö phoøng hoä (ôû
5
nôi ít xung yeáu, hoaëc theo caùc moâ hình hoãn giao, noâng laâm keát hôïp) ôû caùc tænh Taây
Nguyeân, do vaäy ñeå ñaùp öùng vieäc phaùt trieån caây teách moät caùch oån ñònh, beàn vöõng,
naêng suaát cao ñeå cung caáp nguyeân lieäu cho coâng nghieäp cheá bieán khi maø khaû naêng
khai thaùc tröôùc maét cuûa caùc khu röøng töï nhieân ñang haïn cheá, caàn coù nghieân cöùu caùc
cô sôû khoa hoïc ñeå xaùc laäp giaûi phaùp kyõ thuaät laâm sinh, phuïc vuï xaây döïng quy trình kyõ
thuaät xaây döïng röøng, quaûn lyù baûo veä röøng, nuoâi döôõng röøng, caûi thieän ñoä phì ñaát laø
heát söùc caàn thieát, ñoàng thôøi tieán ñeán caáp chöùng chæ röøng theo chuû tröông cuûa Boä Noâng
nghieäp & PTNT trong kinh doanh caùc khu röøng troàng theo muïc tieâu saûn xuaát.
Vôùi nhu caàu kinh teá xaõ hoäi ñoù vaø ñònh höôùng aùp duïng vaøo thöïc tieãn xaây döïng
röøng ôû Taây Nguyeân, ñeà taøi caáp Boä (Boä Giaùo Duïc vaø Ñaøo Taïo chuû quaûn, tröôøng Ñaïi
Hoïc Taây Nguyeân chuû trì) ñöôïc pheùp trieãn khai nghieân cöùu trong 2 naêm töø 1996 ñeán
1998, vôùi teân ñeà taøi:
“ Nghieân cöùu caùc cô sôû khoa hoïc ñeå kinh doanh röøng troàng teách (Tectona
grandis Linn) ôû Taây Nguyeân”
Maõ soá: B96-30-TÑ-01
Nhom thæc hiãn âã tai gäm co:
• TS. Bao Huy: Chu trç âã tai va thæc hiãn cac näi dung:
+ Nghiãn cæu sinh træång, san læång, mä hçnh träng tãch, mäi quan hã sinh
træång nàng suát våi cac tä håp sinh thai, biãn phap ky thuát lám sinh trong
âiãu chã ræng tãch.
+ Âanh gia hiãu qua kinh tã cac mä hçnh träng tãch theo cac muc tiãu âiãu
chã.
• GVC. KS. Nguyãn Vàn Hoa: Nghiãn cæu näi dung :Âanh gia âàc âiãm âát
träng tãch va gop phán phán hang âát träng tãch.
• GVC. Th.S. Nguyãn Thë Kim Liãn: Nghiãn cæu cac loai sáu bãnh hai chu
yãu trãn cáy tãch.
Ngoai ra con co sæ tham gia nghiãn cæu cua:
6
• Th.S. Lã Âçnh Nam, GVC. Th.S. Vo Vàn Thanh, Th.S. Ngä Âàng Duyãn
trong qua trçnh xáy dæng luán an Thac Sé Khoa hoc Lám Nghiãp âa gop
phán nghiãn cæu cac näi dung dæ âoan san læång, nghiãn cæu anh hæång cua
mát âä âãn san læång ræng, phán hang âát träng tãch.
• Sinh viãn nganh lám nghiãp thuäc Khoa Näng Lám - Âai Hoc Táy Nguyãn,
lam luán vàn tät nghiãp theo hæång âã tai nay trong cac nàm tæ 1994 âãn
1997.
7
2 LËCH SÆ VÁN ÂÃ NGHIÃN CÆU
2.1 Å ngoai næåc:
2.1.1 Nghiãn cæu sáu bãnh hai trãn cáy tãch:
Vã sáu bãnh hai tãch trãn thã giåi co nhiãu tac gia âa nghiãn cæu âãn tæ láu :
a)Bãnh hai : Cac nha khoa hoc bãnh cáy âa nghiãn cæu kha âáy âu vã cac loai
bãnh hai trãn cáy tãch nhæ bãnh hai rã, bãnh hai thán canh, bãnh hai la, bãnh hai gä
tãch ...
- Bãnh hai rã cáy tãch :
+ Do nám Armillaria mellea ( Vahh) Quel gáy thäi rã cáy tãch å vung Nam
Indonesia, ( Van Holl 1923 ), Sudan ( Horking 1966) va Nyaaland ( Gibson va Corbelt
1964) [79]
+ Do nám Fomes lamaoensis( Mun ) Sace va Troh. gáy rã cáy tãch bë thäi náu
va phat hiãn å Indonesia ( Spauding 1961) [79]
+ Do nám Fomes noxiusbasal Rot gáy thäi sat màt âát trong cac ræng träng å
Indonesia ( Vander Good 1935) va Tarania ( Browne 1968) [79].
+ Do nám Helicobasidium compactum nám nay gáy thäi rã cáy tãch va nhiãu
loai cáy träng khac nhæ ca phã , che , cao su ...( Boedijn va Steinmamn 1930 )[79].
+ Do nám Peniophora rhizomorophol Sulphurea .Bakshi va Sujan âæåc ghi
nhán trãn cáy tãch å cac khu ræng träng Dehra Dun, å âáy bãnh phäi håp våi
Polyporus zonalis Berk gáy thäi rã.
+ Do nám Polyporus zonalis bãnh nay phat hiãn å âän âiãn Dehra Dun
(Bakshi, Sujan Singh va Ojagar Singh 1965) va Cooch Behar West Bengal ( Bakshi,
Reây, Puri va Sujan Singh 1972) [76].
Ngoai ra con nhiãu loai nám khac gáy bãnh hai rã cáy tãch cung âæåc cac tac
gia nghiãn cæu mä ta ky læång.
- Bãnh hai thán canh tãch :
+ Bãnh nám häng do nám Cortisium salmoricolor B va Br chung thæång xáy ra
å nhæng vung co læång mæa cao å Bang Kerala va Karnataka. Tuy nhiãn bãnh nay
8
khäng gáy nghiãm trong å Án Âä va cac vung khac å Indonesia. gáy bãnh loet thán
canh, cac vãt loet co thã lãn âãn 73% ( Altona 1926) .
+ Bãnh loet thán do nám Nectria hacmatocerca Berk [79].
- Bãnh hai la tãch :
+ Bãnh âäm la:
Do nám Phylosticta tectona Syd va Butl Bãnh nay âæåc ghi nhán å Assam (
Da.Costa va Mund Kur 1948).
Do nám Cercospora tectonae Stevens bãnh nay âæåc ghi nhán å Hawaii,
Trinidad, India ( Spaulding 1961)
Do nám Sphaceloma tectona Bitand gáy bãnh âäm la mau tràng å Poona.
Maharashtra ( Sarbhoy, Girdharilald va Varshney 1975 ).
Do Xanthomonas melhusi Patel, Kulkarni, Dhande.
Do nám Calderiomyces Sp gáy hai màt dæåi la
+ Bãnh phán tràng :
Do nám Uncinula tectona Salm la loai nám thæång gàp å Trung va Nam Án Âä
( Chattrji 1912) [80].
Do nám Phyllactinia corylea ( Pers) Karst. nám nay tán cäng vao la ( Bagchee
1952).
Do nám Phyllactinia gultata ( Fr) Lev nám nay âæåc ghi nhán å vung Bàc My ,
Cháu Áu , cháu A.
+ Bãnh gè sàt :
Ngæåi nghiãn cæu bãnh gè sàt tãch âáu tiãn phai kã âãn nha khoa hoc ngæåi Án
Âä Bagchee ( 1952), Ahmad (1952), sau âo la Bakshi (1963) va Singh (1964)[76].
Thåi gian nay bãnh gè sàt âa lan tran âãn cac næåc viãn âäng, Trung A, Âäng Nam A
va âæåc nhiãu nha Bãnh cáy nghiãn cæu va cäng bä . Trong thåi gian nay ngæåi ta
cung nãu ra cac tãn nám khac nhau nhæ Uredo tectona Racib, Chaconia tectona T.S.et
Ramakr, Olivea tectona Thirum.[73][76].
- Bãnh ky sinh do thæc vát bác cao [79]:
+ Cáy tám gæi Dendrophthoe falcata ( LF) E.thingsh., Loranthus longiflorus
phán bä räng å cac khu ræng å Án âä , Indonesia va Trinidad.
9
+ Loai Phthirusa adunca ( G.F.Wmey) Maguire gáy hai cho cáy tãch khi cong
nho träng å miãn Táy Án Âä ( Anon 1965)
+ Loai tám gæi khac âæåc ghi nhán la Macroselen cochinchinensis ( Laur)
Tiegh. Phoradendron piperoides (HBK) Trelease tæ miãn Táy Án va loai Tapinanthus
sp ( Browne 1968 ).
- Bãnh ky sinh do Tao :
Co cac loai Stomatochroon sp ,å Án Âä ; loai Cephaleuros sp tæ Nigeria va
Tanzania ( Gibson 1964 ) ky sinh trãn cáy tãch.[79].
- Bãnh heo do vi khuán :
Do vi khuán Pseudomonas solanacearum ( E.F. Smith) E F Smith . Vi khuán
nay gáy hai cho nhiãu loai ky chu gäm 17 ho va cáy ho ca la mán cam nhát ( Spauding
1961), bãnh nay gáy heo cáy con âa ghi nhán å Philipine (Rolden va Audres 1953 ),
Malaysia ( Mitchell 1962) va Burna ( Doo 1968 ) [79].
Tom lai : Vã bãnh hai trãn cáy tãch âa âæåc cac tac gia nghiãn cæu kha âáy âu
vã phæång diãn phán loai cung nhæ sæ xuát hiãn va tac hai cua chung âäi våi cáy tãch.
b) Sáu hai tãch :
R.N.Mathur , Singh (1954) va Kalshovens (1953) âa phat hiãn va nghiãn cæu 3
loai sáu hai tãch vã âàc âiãm sinh træång va kha nàng phán bä cua chung [79].
2.1.2 Nghiãn cæu vã âát träng tãch:
Nhieàu nghieân cöùu cho thaáy caùc nhaân toá ñaát chi phoái ñeán söï phaân boá cuûa Teách:
Nhöõng vuøng troàng Teách thaønh coâng coù ñaát thoaùt nöôùc toát, hôi chua ñeán kieàm, giaøu
caùc nguyeân toá khoaùng nhaát laø Ca. Nhöõng ñaát naøy khoâng coù tính ñòa ñôùi, ñöôïc hình
thaønh töø ñaù voâi, ñaù nuùi löûa giaøu chaát khoaùng vaø seùt. Do khoâng coù tính ñòa ñôùi cuûa ñaát
coù ñaëc tính naøy maø taïo phaân boá töï nhieân khoâng lieân tuïc cuûa Teách. Caùc nghieân cöùu
cho thaáy Teách ñoøi hoûi ñaát coù pH töø hôi chua ñeán kieàm , toát nhaát laø töø : 6,5 - 7,5 .
Ngoaøi ra, moät soá nguyeân toá khoaùng nhö Ca, Mg, N, P, K, Mo cuõng coù vai troø quan
troïng ñoái vôùi sinh tröôûng cuûa Teách. Ñoä thoaùt nöôùc cuûa ñaát cuõng laø nhaân toá quan troïng
ñoái vôùi sinh tröôûng cuûa Teách, ñaát uùng nöôùc seõ gaây haïi ñeán sinh tröôûng caây. Teách öa
ñaát thoaùt nöôùc toát, tôi xoáp [71], Jose AI. (1972) [89].
10
Veà quan heä sinh thaùi loaøi : Teách töï nhieân thöôøng hoãn loaøi vôùi caùc loaøi khaùc
nhau thuoäc hoï Sao daàu : Pterocarpus, Xylia, Lagerstromia, Afrelia, Dalbergia,
Diospyros, Irvingia. Do ñoù trong thöïc teá choïn laäp ñòa troàng Teách coù theå choïn treân cô
sôû caây chæ thò : Xylia dolabriformis, Lagerstromia balansae, L. calyculata ... sinh
tröôûng toát. Ngoaøi ra ñaát troàng Teách thích hôïp cuõng laø ñaát toát cho troàng caây Noâng
nghieäp : Luùa, caø pheâ, ñaäu, ngoâ...do ñoù cuõng thöôøng coù maâu thuaãn giöõa troàng Teách vaø
troàng caây Noâng ngieäp.
Veà quan heä giöõa ñaëc ñieåm cuûa ñaát vôùi sinh tröôûng cuûa caây troàng ñaõ ñöôïc ñeà
caäp trong nhieàu caùc nghieân cöùu cuûa nhieàu taùc giaû. Noåi baät laø quan ñieåm cho raèng : ÔÛ
vuøng OÂân ñôùi, thaønh phaàn cô giôùi ñaát, phaûn öùng ñaát (pH), haøm löôïng CaCO3 vaø caùc
chaát bazô khaùc, ñieän theá oâ xy hoùa khöû (Eh) cuûa ñaát, laø nhöõng yeáu toá quan troïng nhaát (
Richard - 1984 ). Coøn ôû vuøng nhieät ñôùi nhöõng yeáu toá quan troïng nhaát laø : ñoä saâu taàng
ñaát, khaû naêng giöõ nöôùc cuûa ñaát, ñoä thoâng khí cuûa ñaát ( Harry - 1936, Bead - 1946,
Richard - 1948 ). Nghóa laø ôû ñaây yeáu toá vaät lyù ñaát quan troïng hôn hoùa hoïc ñaát.
ÔÛ Xu ñaêng, Weel J. ( 1970 ) ñaõ tìm ñöôïc moái quan heä sinh tröôûng cuûa Tectona
grandis vaø moät soá yeáu toá ñaát nhö sau [58]:
R = 1/3P.S .
R : Löôïng sinh tröôûng haøng naêm (m3/naêm).
P : Ñoä saâu cuûa ñaát.
S : Ñoä no bazô cuûa ñaát.
Theo Gvriliuk ( 1974 ) vaø Davit ( 1981 ), phaân haïng ñaát laø ñaùnh giaù ñaát theo
phaùt sinh vaø naêng suaát caây. Hieän coù 2 höôùng phaân haïng : Phaân haïng toång quaùt cho
toaøn laõnh thoå theo muïc ñích söû duïng vaø phaân haïng ñaát theo möùc ñoä thích hôïp cho
töøng loaïi caây troàng [70 ].
2.1.3 Nghiãn cæu vã sinh træång, san læång va cac giai phap ky thuát trong kinh
doanh ræng träng tãch:
Nghiãn cæu sinh træång va dæ âoan træ san læång ræng thuäc män khoa hoc San
Læång Ræng (Growth and Yield Study), phat triãn tæ cuäi thã ky 18 tai cac næåc co
trçnh âä kinh doanh ræng cao. Phæång phap nghiãn cæu chu yãu la phán têch thäng kã
toan hoc nhæ: phán têch phæång sai (Analysis of Variance), phán têch tæång quan häi
11
quy (Regression analysis)...[82] [86] [92] [93] [94] [101] [102] [103] [106] [109]
[110] [111]...
D.Alder (1980)[107] âa co täng håp hãt sæc phong phu vã cac phæång phap
nghiãn cæu sinh træång va san læång ræng nhæ: xáy dæng mä hçnh sinh træång, tàng
træång cáy ræng va lám phán, thiãt láp âæång cong sinh træång bçnh quán bàng phæång
phap phán têch häi quy theo nhom cua Bailey - Clutter, phæång phap Affill âã phán
chia cac âæång cong sinh træång chè thë cáp âát, ly thuyãt Marsh lam cå så dæ âoan san
læång...
Cung våi ESCAP va FAO, cac næåc Cháu A Thai Bçnh Dæång âa thanh láp
mang læåi nghiãn cæu phat triãn cáy Tãch. Tai Trung Quäc, nàm 1991, häi thao quäc
tã vã cáy Tãch âa âæa ra mät sä âiãu kiãn sinh thai thêch håp cho träng Tãch nhæ: khê
háu, láp âëa, tä thanh cáy ban, phæång phap träng...khuyãn nghë täng kãt phæång thæc
träng ræng Tãch thuán loai hoàc khao nghiãm å quy mä nho âã rut ra cac æu träi so våi
phæång thæc träng hän loai truyãn thäng (Tap chê Tiger Paper sä 1 táp 18 nàm 1991
[46]).
Cac næåc co tãch tæ nhiãn hoàc diãn têch ræng tãch lån âãu con hæng khao sat,
âanh gia sinh træång, nàng suát (Wycherley FR. (1966)[105] å Thai Lan Vaclav E.
(1972)[104] å Bangladesh,...).
Âã lam cå så cho viãc xac âënh giai phap ky thuát lám sinh nhæ: mát âä träng
ræng, tèa thæa, täi æu...hoàc dæ âoan cac chè tiãu ky thuát trong âiãu chã ræng nhæ:
læång chàt nuäi dæång, træ san læång tæng thåi âiãm, læång khai thac chênh, kêch thæåc
san phám, chu ky kinh doanh theo tæng âiãu kiãn hoan canh träng ræng..., cac næåc co
diãn têch ræng Tãch tæ nhiãn va ræng träng Tãch lån âa xáy dæng biãu san læång nhæ:
Miamar, Án Âä, Nigeria, Triridad, Brazin...[13][95][97][98].
Mäi quan hã giæa cac nhán tä san læång va thiãt láp cac biãu san læång tãch
âa âæåc Ackhurst PW (1971) [75], Chaturvedi AN. (1973) [84] å Án Âä, Ahmed GU
(1992) [74] å Bangladesh.
Viãc sæ dung chiãu cao táng träi âã phán chia cáp âát âát âa âæåc thæc hiãn å
Indonesia (Haeruman (1965) [88]).
12
Ván âã náng cao nàng suát ræng träng tãch thäng qua cac biãn phap ky thuát,
hoàc tä chæc âiãu chã ræng träng tãch âã bao âam san læång liãn tuc âa âæåc tiãn hanh
å cac næåc co san læång tãch cao (Briscoe CB (1971) [77], Kadambi K. (1993)
[90]Bhat KM. (1997) [78]), , Saw Kelvin Keh (1997)[100], Ganglo C.J. (108). Viãc tèa
thæa ræng träng tãch âæåc Sarlin P. (1966) [99] âã cáp âãn nhæ la giai phap náng cao
san læång, rut ngàn chu ky kinh doanh tãch.
Träng ræng Tãch theo phæång thæc näng lám kãt håp (Taungya) la phä biãn å
cac næåc trãn thã giåi, vê du nhæ tai Mianma. Tæ cac kãt qua thu âæåc cho tháy hã
thäng Taungya la xac âang trãn hai phæång diãn: mät la cung cáp âát âai cho näng dán
do dán sä gia tàng nhanh, hai la tao ra cå häi cho nhæng ngæåi näng dán kiãn thu nháp
tiãn màt tæ nhæng hoat âäng lám sinh khac nhau trong träng ræng. Nhæng ræng träng
nay cung âäng thåi la nãn tang kinh tã - xa häi cua hã Taungya (Takaaki Komaki,
JICA, 1995 [72]).
Vã phán bä tæ nhiãn, sinh træång va yãu cáu láp âëa cua cáy Tãch trãn thã giåi
âa âæåc cac tac gia N. Tanaka, T. Hamazaki, T. Vacharangkuza (1995)[71] täng håp
mät cach chi tiãt, cung cáp nhiãu thäng tin hæu êch:
• Vã phán bä tæ nhiãn va khê háu: Tãch la mät cáy gä nhiãt âåi co vung phán
bä tæ nhiãn khäng liãn tuc nàm trong giåi han Nam va Âäng Nam A, bao
gäm ban âao Án Âä, Mianma, Bàc va Táy Thai Lan, Táy Bàc Lao, doc biãn
giåi Bàc Thai Lan, Trung va Âäng Java (Tãch å Java âæåc nháp näi tæ
khoang 400-600 nàm træåc). Nhæng diãn têch phán bä tæ nhiãn cua Tãch
nàm trong âåi khê háu nhiãt âåi mæa mua he (Walter 1979). Tæång æng våi
kiãu khê háu nay la tham thæc vát ræng nhiãt âåi rung la hoàc trang co, con
âát âàc træng la âát âo hoàc set âo. Tãch la mät loai cáy âàc træng cua ræng
nhiãt âåi gio mua, hoan toan hoàc mät phán rung la trong mua khä (Ogawa
1974). Mät yãu tä quan trong la sæ phán bä tæ nhiãn cua Tãch khäng trung
khåp våi täng diãn têch cua kiãu khê háu nay. Sæ khäng trung khåp giæa diãn
têch vung khê háu nhiãt âåi mæa mua he va vung phán bä tæ nhiãn cua Tãch
gåi y ràng cac nhán tä thä nhæång âa khäng chã sæ phán bä cua cáy Tãch
trong vung nhiãt âåi.
13
• Vã nhán tä âát chi phäi sæ phán bä cua Tãch: Nhæng vung träng Tãch thanh
cäng co âát tät, nghéa la co âä thoat næåc tät, håi chua âãn kiãm, va giau cac
nguyãn tä khoang, nhát la Ca. Nhæng âát tät nay khäng co tênh âåi, âæåc
kiãn tao tæ âa väi, âa nui læa giau chát khoang, va phu sa. Âàc âiãm Tãch co
phán bä khäng liãn tuc la do nhæng âát thêch håp khäng co tênh âåi nay.
Nghiãn cæu cho tháy Tãch âoi hoi âát co pH tæ håi chua âãn kiãm (tät nhát
tæ 6,5 - 7,5), ngoai pH, mät sä nguyãn tä khoang trong âát nhæ: Ca, P, K,
Mo, va N cung co vai tro quan trong âäi våi sæ phán bä cua Tãch. Phán têch
ham læång Ca, Mg, P, K va N trong cac bä phán khac nhau cua Tãch (la
non, canh non, canh säng, canh chãt, thán va vo) å ræng träng tuäi å Án Âä
(Kaul et al, 1979) nhán tháy Ca chênh la nguyãn tä khoang co ham læång
cao trong tát ca cac bä phán. Âä thoat næåc cua âát la mät nhán tä quan
trong næa âäi våi sinh træång cua cáy Tãch. Ung næåc tac hai sinh træång,
con thoang khê co låi cho sinh træång. Tãch æa âát xäp thoat næåc tät, nhát
la âát toi xäp nhiãu mun va âát mun cat pha.
• Vã quan hã sinh thai loai: Tãch tæ nhiãn thæång hän giao våi cac loai khac
nhau khäng thuäc ho Sao Dáu nhæ: Pterocarpus, Xylia, Afzelia, Dalbergia,
Lagerstroemia, Dyospyros, Irvingia.
• Vã âiãu kiãn tæ nhiãn va kinh tã âäi våi träng ræng Tãch: Vç Tãch cán âát
tät âã co thã sinh træång cháp nhán âæåc nãn thæång co sæ xung âät trong
viãc sæ dung âát giæa träng Tãch va träng cáy näng nghiãp vç âãu co yãu
cáu vã âát âai giäng nhau. Vç váy cac tac gia âa âã nghë: Phai tçm ra âæåc
nhæng khac nhau du la khäng lån giæa Tãch va cac cáy näng nghiãp vã yãu
cáu cua chung âäi våi âát âai va xac âënh âát nao nãn gianh cho loai cáy gç.
Khuyãn nghë cho ky thuát lám sinh: Âiãu ma cac tac gia nhán manh la cán xáy
dæng nhæng biãu san læång trãn cå så tuäi va cáp âát âã co nhæng ky thuát lám sinh
thêch håp cho Tãch va kinh doanh Tãch mät cach håp ly, båi vç sinh træång cua cáy
Tãch rát nhay cam våi âä phç cua âát. Å nhæng vung âa träng ræng Tãch láu nàm nhæ
Java (Anon 1956, Budiantheo 1986), Án Âä (Troup 1921, Tewari 1995) va Thai Lan
(Chanpaisaeng 1977) ngæåi ta âa co nhæng biãu san læång nhæ váy. Ngoai ra cung cán
14
co nhæng ban âä chát læång láp âëa tæång æng våi nhæng biãu san læång âã lam cå så
cho viãc læa chon láp âëa va biãn phap quan ly ræng träng.
2.2 Å trong næåc:
2.2.1 Nghiãn cæu vã sáu bãnh hai tãch:
Noi chung cac tai liãu noi vã cac loai sáu hai chu yãu trãn cáy tãch con êt ngoai
bao cao cua K.S Nguyãn vàn Bêch - Viãn âiãu tra Quy Hoach Ræng (täng sä loai sáu
hai sæu tám âæåc trong khu ræng tãch la 48 loai thuäc 6 bä va 24 ho; bãnh hai chu yãu
la mät loai tám gæi ky sinh la Dendrophthoe facata lam giam san læång gä va chãt cáy
song khäng noi cu thã å vung träng tãch nao )[37], bao cao kãt qua âiãu tra sáu bãnh
hai ræng träng tai TP - BMT cua tä bao vã thæc vát - træång ÂHTN nàm 1980 [41] va
bai viãt vã sáu bãnh hai cáy con tãch cua KS. Huynh Ngoc Án nàm 1980 [2] âa phat
hiãn loai sáu bæåm àn la tãch va loai nám bát toan Rhizoctonia sp gáy bãnh chay la -
náu mach gä. Con lai cac tai liãu háu nhæ la dëch tæ tiãng næåc ngoai [1].
2.2.2 Nghiãn cæu vã âát träng tãch:
Nhöõng nghieân cöùu veà aûnh höôûng cuûa caùc ñoái töôïng röøng troàng ñeán ñaát nhö :
röøng Baïch ñaøn ( Ñoã Ñình Saâm - 1968, 1990; Hoaøng Xuaân Tyù - 1975 ), röøng Thoâng
nhöïa ( Ngoâ Ñình Queá - 1978 ), röøng Thoâng ba laù ( Ñoã Ñình Saâm , Ngoâ Ñình Queá -
1983, 1990 ), röøng Tre luoàng ( Nguyeãn Ngoïc Bình - 1978 )... ñaõ coù yù nghóa thöïc teá lôùn
trong vieäc xaùc ñònh vuøng troàng, phaân haïng ñaát vaø xaây döïng caùc bieän phaùp kyõ thuaät
thích hôïp.
Nhöõng nghieân cöùu theo höôùng söû duïng ñaát ñai ( land use ) : ñaùnh giaù söû duïng
vaø phaân haïng ñaát cho moät loaøi caây cuï theå nhö : Ñaùnh giaù phaân haïng ñaát röøng troàng
Boà ñeà ( Hoaøng Xuaân Tyù - 1987 [70]), phaân haïng ñaát troàng Queá (Ñoã Ñình Saâm, Ngoâ
Ñình Queá - 1983, 1987 [60]). Toång keát, ñaùnh giaù caùc moâ hình Noâng Laâm keát hôïp ôû
thöïc tieãn ruùt ra hieäu quaû söû duïng ñaát (Nguyeãn Ngoïc Bình, 1985 -1996 [6]).
Gaàn ñaây moät soá taùc giaû ñaõ aùp duïng xaây döïng baûn ñoà sinh thaùi ñaát treân maùy vi
tính ñeå ñaùnh giaù tieàm naêng ñaát troáng ñoài nuùi troïc ( Hoaøng Xuaân Tyù - 1991 ), ñaùnh giaù
tieàm naêng ñaát röøng ( Ñoã Ñình Saâm - 1996 [62]).
15
Nhöõng nghieân cöùu veà moái quan heä giöõa ñaát vôùi ñoái töôïng laø caây Teách ñöôïc
nhieàu taùc gæa ñeà caäp trong nhieàu caùc nghieân cöùu :
- Nguyeãn Xuaân Quaùt ( 1990 )[56] : Nghieân cöùu xaây döïng vaø aùp duïng caùc bieän
phaùp troàng röøng cung caáp goã laïng ôû Taây nguyeân.
- Phaïm Theá Duõng ( 1990 )[14] : Nghieân cöùu veà kyõ thuaät troàng röøng thaâm canh
Teách treân ñaát Feralit naâu ñoû vaø vaøng ñoû ôû Taây nguyeân.
- Nguyeãn Ngoïc Lung ( 1993 )[47] : Ñaõ cho bieát phaïm vi phaân boá cuûa Teách, caùc
ñieàu kieän sinh thaùi vôùi caây Teách, trong âo cho tháy cac láp âëa co phán bä tãch trong
tæ nhiãn.
- Phaïm Theá Duõng ( 1994 )[15] : Ñaõ giôùi thieäu moät soá hoaøn caûnh cuûa Teách: vò
trí ñòa lyù, nhieät ñoä, aùnh saùng, löôïng möa, neàn ñòa chaát, ñoä aåm ñaát, pH ñaát, nhu caàu
voâi... Qua ñoù taùc giaû cho thaáy coù theå xaây döïng moät heä thoáng phaân caáp theo toå hôïp caùc
nhaân toá sinh thaùi laøm cô sôû döï baùo hieäu quaû röøng troàng Teách töông öùng vaø thieát keá
caùc giaûi phaùp kyõ thuaät laâm sinh phuø hôïp.
- Nguyeãn Xuaân Quaùt ( 1995 )[57] : Nghieân cöùu choïn vaø söû duïng ñaát troàng
Teách ôû Vieät nam ( Tröôøng hôïp nghieân cöùu ôû Baéc Taây nguyeân ) ñaõ ñöa ra keát quaû veà
ñaëc ñieåm vaø tieàm naêng söû duïng ñaát, choïn ñaát troàng vaø moâ hình kyõ thuaät söû duïng ñaát
troàng Teách. Ñeå choïn ñaát troàng Teách söû duïng heä phöông trình Amence ñöôïc söû lyù
treân maùy tính ñieän töû tìm moái quan heä giöõa caùc nhaân toá sinh thaùi vaø ñoä phì ñaát vôùi
sinh tröôûng cuûa Teách.
2.2.3 Nghiãn cæu vã sinh træång, san læång va cac giai phap ky thuát trong kinh
doanh ræng träng tãch:
Viãc nghiãn cæu sinh træång va láp biãu san læång cho cac lám phán tæ nhiãn va
nhán tao thuán loai âãu tuäi âa âæåc cac nha khoa hoc thuäc Viãn Khoa Hoc Lám
nghiãp, Viãn Âiãu Tra Quy Hoach ræng, Træång Âai Hoc Lám nghiãp, cac phán viãn,
trung tám nghiãn cæu lám nghiãp trong ca næåc tiãn hanh tæ nhæng nàm 60. Cho âãn
nay âa co nhiãu biãu cáp âát, sinh træång, san læång cho cac loai cáy träng ræng. Viãn
Âiãu Tra Quy Hoach ræng, Træång Âai Hoc Lám Nghiãp âa láp mät sä biãu cáp âát,
thã têch, sinh træång cho mät sä loai cáy träng ræng chu yãu å miãn Bàc. Nguyãn Ngoc
Lung (1989)[45] âa thiãt láp cac mä hçnh sinh træång, mát âä täi æu theo muc tiãu âiãu
16
chã, tèa thæa, biãu sinh træång ....cho lám phán Thäng Pinus kesiya å Viãt Nam. Vu
Tiãn Hinh (1995)[26] âa láp biãu san læång cho loai Thäng âuäi ngæa....
Bao Huy (1993)[29] nghiãn cæu sinh træång loai va lám phán Bàng Làng tæ
nhiãn, âa xáy dæng phæång phap phán chia cac ham sinh træång bàng cach thay âäi
âäng thåi 2 tham sä cua ham Korf khi phán chia ham trung bçnh cho tæng cáp nàng
suát, bao âam cho cac ham nay phan anh âung quy luát sinh træång, lam cå så cho viãc
xac âënh cac tuäi âat nàng suát täi âa, thanh thuc sä læång.
Thäng kã toan hoc âæåc sæ dung räng rai trong lénh væc nay, chu yãu la cac
phæång phap phán têch phæång sai, häi quy tæång quan, kiãm tra gèa thuyãt thäng
kã...Cac tac gèa âa ván dung sang tao ly thuyãt, phæång phap nghiãn cæu san læång
ræng cua Cháu Áu vao tæng âäi tæång cu thã å Viãt Nam. Âàc biãt la viãc xáy dæng
cac mä hçnh toan hoc âa dang biãu diãn cac qua trçnh sinh træång, tàng træång, mäi
quan hã giæa cac âai læång sinh træång phuc vu dæ âoan san læång.
Ván âã phán chia cáp âát phuc vu dæ âoan san læång ræng noi chung va lam cå
så xac âënh mát âä täi æu phu håp våi tæng âiãu kiãn láp âëa noi riãng âa âæåc nhiãu
tac gia quan tám, xáy dæng cho cac loai cáy, kiãu ræng khac nhau å Viãt Nam: Viãn
Ngoc Hung (1985)[35] va Nguyãn Ngoc Lung (1989)[45] lán âáu tiãn sæ dung ham
Schumacher mä phong sinh træång chiãu cao Thäng 3 la Lám Âäng va dung phæång
phap Affill âã phán chia cáp âát cho kiãu ræng nay; Trënh Âæc Huy (1988)[28]âa sæ
dung ham Gompertz mä phong sinh træång chiãu cao bçnh quán cäng ræng träng Bä
Âã vung trung tám ám bàc VN va dung phæång phap Affill âã xac âënh cac âæång
cong chiãu cao chè thë cho 5 cáp âát phán chia; Vu Vàn Nhám (1988)[52] âa sæ dung
ham Korf mä ta sinh træång chiãu cao träi ræng Thäng âuäi ngæa lam cå så phán chia
cáp âát; Bao Huy (1993) [29] âa thay âäi âäng thåi 2 tham sä a va b trong ham
Schumacher khi xac âënh cac âæång cong sinh træång chiãu cao chè thë cho cac cáp
nàng suát ræng Bàng Làng å Táy Nguyãn; Vu Tiãn Hinh (1995)[26] âa täng kãt âáy âu
cac bæåc tiãn hanh phán chia cáp âát noi chung, bao gäm: Læa chon chè tiãu phán chia
cáp âát, anh hæång kiãu sinh træång âãn viãc phán chia cáp âát, cac phæång phap phán
chia cac âæång cong chè thë cáp âát, kiãm nghiãm biãu cáp âát, xac âënh cáp âát ngoai
thæc tã; Nguyãn Thë Bao Lám (1996)[40] âa dung ham Korf mä phong sinh træång
17
chiãu cao träi va thay âäi âäng thåi 2 tham sä âã xac âënh âæång cong chè thë cáp âát
cho ræng thäng âuäi ngæa.
Phung Ngoc Lan (1986-1992)[38] cho tháy mát âä anh hæång træc tiãp âãn tàng
træång va san læång ræng. San læång ræng la mät ham sä phu thuäc vao hai biãn sä:
læång tàng træång ca thã va mát âä lám phán. Tênh phæc tap cua viãc xac âënh mát âä
täi æu la phai tçm ra âæåc mát âä ma å âo co sæ dung hoa giæa læång tàng træång ca thã
va mát âä quán thã âã ham sä san læång âat tåi gia trë cæc âai.
Nguyãn Ngoc Lung (1987-1989)[43,44,45] trong cäng trçnh vã Âiãu tra ræng
Thäng Pinus kesiya Viãt Nam lam cå så tä chæc kinh doanh âa ban vã ly thuyãt “chu
âäng âiãu khiãn mát âä theo muc tiãu âiãu chã”, tac gia âa täng håp lëch sæ nghiãn cæu
vã khoang säng va mát âä täi æu, cho tháy co 4 hæång nghiãn cæu chu yãu:
• Hiãu qua cua mát âä ban âáu âãn nàng suát ræng (Vaculynk 1980, Chiabera
1982, Kairukstis 1983, Piskun 1984...).
• Ly thuyãt vã khoang säng, khäng gian sinh træång va mát âä täi æu (Stohr
1968, Thomasius 1972, Chiabera 1978, Kairukstis 1980).
• Nàng suát täi æu va mä hçnh hoa chung (Assmann 1961, 1963, 1964; Svalov
1979, Antanaichis 1966, 1983).
• Ly thuyãt âiãu khiãn ræng bàng tèa thæa nuäi dæång (Sennov 1971, 1975;
Stefancik 1984).
Theo Kairukstis (1980) viãc nghiãn cæu anh hæång cua âä âáy tåi læång tàng
træång täi âa tåi nay cho kãt qua trai ngæåc nhau, vç váy äng âa khàng âënh hæång sæ
dung diãn têch hçnh chiãu tan la âã täi æu hoa mát âä cán âæåc phat triãn.
Nguyãn Ngoc Lung âa xáy dæng quy luát vã nhu cáu khäng gian dinh dæång täi
æu, mä hçnh hoa nhu cáu sæ dung khäng gian dinh dæång va mát âä håp ly cho ræng
Thäng 3 la Lám Âäng theo mä hçnh Kairukstis.
Âã tiãn hanh âiãu chènh mát âä thäng qua tèa thæa, Phung Ngoc Lan (1989)[38]
âa thæ nghiãm cac phæång phap tèa thæa khac nhau cho ræng Må kinh doanh gä mo,
kãt qua cho tháy phæång phap chàt theo âæång kênh tan trung bçnh ræng âat læång tàng
træång cao nhát.
18
Pham Ngoc Giao (1989, 1996)[20,21] thäng qua nghiãn cæu âäng thai cáu truc
sä cáy theo cå kênh âa xáy dæng mä hçnh mát âä täi æu tho ræng Thäng âuäi ngæa
(Pinus massoniana Lamb) vung Âäng Bàc.
Vu Tiãn Hinh (1989)[25] âa xáy dæng tiãu chuán ræng träng khep tan, va nàm
1995 [26] âæng trãn goc âä san læång ræng âa nãu lãn: Mát âä täi æu la mát âä tai âo
lám phán cho træ læång, täng tiãt diãn ngang hay tàng træång lám phán trãn âån vë diãn
têch cao nhát. Theo khai niãm nay, bát ky mät phæång phap xac âënh mát âä nao, du
træc tiãp hay gian tiãp lam tàng san læång âãu âæåc coi la phæång phap xac âënh mát
âä täi æu. Cung theo Vu Tiãn Hinh, trong âiãu kiãn ræng träng næåc ta, mäi loai cáy
chæa co hã thäng ä nghiãn cæu âënh vë âã xac âënh mát âä täi æu theo cáp âát va cáp
tuäi. Vç thã viãc nghiãn cæu mát âä täi æu cua cac loai cáy träng nãn theo hæång lám
phán chuán. Trong âo lám phán chuán la la lám phán å bát ky å thåi âiãm nao tæ khi
khep tan co täng diãn têch tan trãn ha bàng 10.000m2. Nhæ váy chè nãn tèa thæa nhæng
lám phán co diãn têch tan trãn ha lån hån 10.000m2 va tèa thæa cho âãn khi diãn têch
tan giam xuäng bàng 10.000m2. Âã xac âënh mát âä täi æu theo hæång nay cán nghiãn
cæu mäi quan hã giæa diãn têch tan la våi cac nhán tä: Chè sä cáp âát, tuäi lám phán, sä
cáy trãn ha, chiãu cao táng träi. Vu Tiãn Hinh va Nguyãn Thë Bao Lám (1995-
1996)[26, 39, 40] âa xáy dæng mä hçnh mát âä täi æu cho ræng Thäng âuäi ngæa qua
quan hã: St = f(Ho, N).
Vu Tiãn Hinh (1995)[26] âa cho tháy mát âä lám phán co anh hæång ro net âãn
san læång, âàc biãt la âãn sinh træång âæång kênh. Do âo tac gia læu y viãc tçm hiãu
quy luát biãn âäi cua mát âä, vç âáy la cå så xac âënh biãn phap tac âäng håp ly âã lám
phán âat san læång cao nhát. Trong âo mát âä biãn âäi theo tuäi, âiãu kiãn láp âëa, hai
nhán tä nay âæåc phan anh täng håp bàng kêch thæåc bçnh quán cua cáy. Tæ âo co tac
láp mäi quan hã giæa mát âä våi âæång kênh va chiãu cao bçnh quán lám phán.
Ván âã xac âënh cac thåi âiãm âiãu chènh mát âä trong qua trçnh nuäi dæång
âæåc Vu Tiãn Hinh (1995)[26] hã thäng: Bao gäm phæång phap xac âënh thåi âiãm tèa
thæa âáu tiãn, thåi gian giæa 2 lán tèa thæa, âäi våi loai Thäng âuäi ngæa tac gia cho
tháy khi täng diãn têch tan trãn ha bàng 13.000m2 thç tàng træång vã træ læång cua lám
phán la cao nhát, vç váy cán tèa thæa khi diãn têch tan âat 13.000m2 xuäng con
19
10.000m2, dæa vao chè tiãu nay xac âënh âæåc cac thåi âiãm tèa thæa tiãp theo thäng
qua mä hçnh St = f(Ho, N), thã St=13.000m2 vao suy ra quan hã Ho = f(N) våi N la
mát âä sau tèa thæa lán træåc xac âënh âæåc Ho, qua biãu cáp âát xac âënh âæåc thåi
âiãm cán tèa thæa.
Phan Hoang Âäng (1997)[19] âa trçnh bay quy trçnh chàm soc va tèa thæa ræng
Thäng: Âa trçnh bay dang ham cua S.Anders (1982) khi xac âënh mát âä theo chiãu
cao våi diãn têch choan chä täi æu bàng cho ræng Thäng 3 la (Pinus khasya) tai Âa
Lat::
N = a + b1/H + b2/H2 + b3/H3
Tèa thæa theo tac gia âæåc xac âënh theo chiãu cao cua quán thu, chu ky
tèa thæa âæåc tênh theo tàng træång chiãu cao (âäi våi Thäng 3 la Âa Lat la 3m).
Vã phæång phap mä hçnh hoa, thäng kã toan hoc âã nghiãn cæu mä hçnh sinh
træång, cáp âát, mä hçnh mát âä, san læång theo mát âä nãu trãn...âa âæåc rát nhiãu tac
gia quan tám nghiãn cæu trãn nhiãu âäi tæång ræng khac nhau, âa co rát nhiãu täng kãt
hãt sæc phong phu, âiãu nay giup êch rát lån cho cac cäng trçnh tiãp theo trong lénh væc
lám sinh, san læång theo hæång âënh læång, âàc biãt la sæ dung cac cäng cu tin hoc âã
xáy dæng cac mä hçnh âat âä tin cáy cao, rut ngàn thåi gian nghiãn cæu (Âäng Sé Hiãn
(1974)[24], Rumski (1982)[59], Nguyãn Hai Tuát (1982-1996)[67,68,69], Viãn Ngoc
Hung (1985)[35], Nguyãn Ngoc Lung (1987-1989)[43,44,45,46], Vu Nhám
(1988)[52], Trënh Âæc Huy (1988)[28], Vu Tiãn Hinh (1989-1995)[25,26,27], Bao
Huy (1993)[29], Ngä Kim Khäi (1996)[69], Phan Hoang Âäng (1997)[19]...
Riãng vã sinh træång, san læång va ván âã kinh doanh rængd träng tãch cung
âæåc quan tám sáu sàc å trong næåc:
Nguyãn Ngoc Lung (1993)[46] âa cho biãt pham vi phán bä cua Tãch, cac âiãu
kiãn sinh thai thêch håp våi cáy Tãch nhæ: khê háu, láp âëa, tä thanh cáy ban, thäng bao
vã sinh træång Tãch å La Nga, Eakmat, vã kha nàng tai sinh, cäng tac giäng...Tac gèa
âa âã xuát cac ván âã cán nghiãn cæu tiãp theo:
- Bao vã, bao tän cac nguän gen quy, cai thiãn giäng, trao âäi cac xuát xæ va
thæ nghiãm chung.
20
- Hoan thiãn ky thuát lám sinh trong gáy träng, chàm soc, láp biãu cáp âát, biãu
tèa thæa...
- Nghiãn cæu träng ræng Tãch hän loai.
- Âáy manh va khuyãn khêch träng Tãch phán tan, sæ dung phæång thæc näng
lám kãt håp...
- Thæ nghiãm âiãu chã ræng san xuát gä kêch thæåc væa va nho.
Pham thã Dung (1994)[14,15] âa thäng bao vã âiãu kiãn, hoan canh cua Tãch
nåi xuát xæ nhæ: vë trê âëa ly, læång mæa, âä ám âát, nhiãt âä, anh sang, nãn âëa chát,
pH âát, nhu cáu väi...Tæ âáy cho tháy co mäi liãn hã giæa sinh træång tãch våi cac âiãu
kiãn hoan canh, va âã nghë xáy dæng mät hã thäng phán cáp sinh træång theo tä håp
cac nhán tä sinh thai.
Trán Duy Diãn (1994)[11,12,13] cho tháy hiãu qua kinh tã cua cac khu ræng
träng Tãch å La Nga (Âënh Quan, Âäng Nai), tæ kãt qua nghiãn cæu bæåc âáu tac gèa
âa âã xuát mät biãu san læång cho vung nay. Va Âinh Âæc Âiãm (1995)[18] âa cho
tháy mät sä kinh nghiãm trong träng ræng Tãch å La Nga nhæ: Âiãu kiãn láp âëa träng
Tãch, mä hçnh träng, sinh træång, hiãu qua kinh tã.
Bao Huy (1995)[30,31,32,33] âa thæ nghiãm cac mä hçnh dæ âoan san læång
cho loai Tãch å Âàklàk, kãt qua bæåc âáu âa âæa ra âæåc biãu cáp âát tam thåi, biãu dæ
âoan san læång cho ræng träng Tãch å Âàk Làk.
Nguyãn Ngoc Lung (1995)[47]âa nhán manh âãn vai tro quan trong cua cáy
Tãch trong cac loai cáy träng ræng å cac næåc nhiãt âåi Cháu A. Nhæng khu träng thæ
å nhiãu vung trong næåc âa khàng âënh Viãt Nam co nhæng âiãu kiãn thêch håp cho
phat triãn träng Tãch trãn quy mä lån, nhát la å vung Âäng Nam Bä va Táy Nguyãn.
Sinh træång Tãch å cac vung nay thæång âat tæ mæc trung bçnh âãn tät so våicac næåc
träng Tãch khac màc du chung chæa thæc hiãn cai thiãn giäng. Ngoai gia trë cao khi
khai thac chênh, Tãch khi träng ræng cäng nghiãp ván co thã träng xen cáy näng
nghiãp, träng phán tan...våi gä tèa thæa kêch thæåc nho cung co thã ban âæåc. Tac gia
âa noi ro: “Âã co cå så væng chàc cho phat triãn träng ræng Tãch quy mä lån âã nghë
cán thæc hiãn ngay cai thiãn giäng, hoan chènh cac ky thuát lám sinh, xac âënh cac mä
hçnh träng hän giao va näng lám kãt håp thêch håp...”
Tải về để xem bản đầy đủ
170 trang
9760
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Đề tài Nghiên cứu các cơ sở khoa học để kinh doanh rừng trồng tếch (Tectona grandis Linn.) ở Tây Nguyên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- de_tai_nghien_cuu_cac_co_so_khoa_hoc_de_kinh_doanh_rung_tron.pdf
