Thành phần loài và hiện trạng bảo tồn thực vật ngành hạt trần (Gymnosperm) tại Vườn quốc gia Hoàng Liên
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
THÀNH PHẦN LOÀI VÀ HIỆN TRẠNG BẢO TỒN THỰC VẬT NGÀNH
HẠT TRẦN (GYMNOSPERM) TẠI VƯỜN QUỐC GIA HOÀNG LIÊN
Hoàng Văn Sâm
TS. Trường Đại học Lâm nghiệp
TÓM TẮT
Thực vật ngành Hạt trần (Gymnosperm) tại vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai khá đa dạng và phong
phú với 11 loài, thuộc 11 chi và 6 họ, trong đó họ Dây gắm (Gnetaceae) có 1 loài, họ Đỉnh Tùng
(Cephalotaxaceae) có 1 loài, họ Hoàng đàn (Cupressaceae) có 2 loài, họ Kim giao (Podocarpaceae) có 3 loài, họ
Thông đỏ (Taxaceae) có 2 loài và họ Thông (Pinaceae) có 2 loài. Thực vật ngành Hạt trần tại khu vực nghiên cứu
có giá trị bảo tồn cao với toàn bộ 11 loài nằm trong Danh lục Đỏ IUCN 2012, 6 loài trong Sách Đỏ Việt Nam
2007 và 5 loài thuộc nghị định 32CP của Chính Phủ năm 2006. Các loài thực vật hạt trần tại vườn quốc gia Hoàng
Liên phân bố từ độ cao 1000m đến trên 3000m so với mực nước biển, trong đó tập trung nhiều ở độ cao từ 1500m
đến 2000m với 82% tổng số loài Hạt trần toàn khu vực. Nghiên cứu cũng đã đánh giá được tình hình phân bố,
thực trạng bảo tồn và đặc điểm tái sinh 03 loài thực vật hạt trần quý hiếm tại khu vực nghiên cứu là Thông đỏ -
Taxus wallichiana Zucc, Dẻ tùng sọc trắng - Amentotaxus argotaenia (Hance) Pilger và Đỉnh tùng -
Cephalotaxus mannii Hook.f.
Từ khóa: Bảo tồn, hạt trần, thực vật, vườn quốc gia Hoàng Liên
nguyên thực vật tại đây, nhưng các nghiên cứu
sâu về các loài quý hiếm còn hạn chế, đặc biệt
là các loài thực vật thuộc ngành Hạt trần
(Gymnosperm). Để có cơ sở khoa học bảo tồn
hiệu quả các loài thực vật thuộc ngành Hạt trần
tại Vườn quốc gia Hoàng Liên, đồng thời bổ
sung thêm những thông tin về một số loài thực
vật Hạt trần tại Việt Nam. Được sự tài trợ của
quỹ bảo tồn quốc tế Rufford (trụ sở tại Vương
quốc Anh) tác giả tiến hành nghiên cứu tính đa
dạng về thành phần loài và hiện trạng bảo tồn
các loài thực vật Hạt trần tại vườn quốc gia
Hoàng Liên. Bài báo này là kết quả nghiên cứu
trong thời gian từ năm 2011 đến đầu năm 2013.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Việt Nam là một trong những nước có tính
đa dạng sinh học cao của thế giới (WCMC
1992). Hệ thực vật Việt Nam ước tính có
khoảng 15000 loài thực vật bậc cao có mạch
(Hoàng Văn Sâm & Xia Nahiane 2011), trong
đó các loài thuộc ngành Hạt trần
(Gymnosperm) chiếm một vai trò quan trọng.
Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai được
thành lập tháng 7 năm 2002 trên cơ sở chuyển
đổi từ khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên Sa
Pa. Đây là một vườn quốc gia đặc biệt trong hệ
thống rừng đặc dụng của Việt Nam với dãy núi
Hoàng Liên Sơn gồm nhiều ngọn núi cao trên
1000m trong đó có đỉnh Phan Si Păng cao
3143m so với mực nước biển và được ví như
nóc nhà Đông Dương. Với vị trí như vậy nên
Vườn quốc gia Hoàng Liên được các nhà khoa
học đánh giá là một trong ba trung tâm đa dạng
sinh học của Việt Nam với 2024 loài thực vật
bậc cao có mạch, trong đó nhiều loài thực vật
có giá trị bảo tồn cao không chỉ trong phạm vi
quốc gia mà còn trên phạm vi toàn cầu
(Nguyễn Quốc Trị 2009, Vương Duy Hưng
2010). Tuy đã có một số nghiên cứu về tài
II.NỘIDUNGVÀPHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU
2.1. Nội dung nghiên cứu
Nghiên cứu tính đa dạng thành phần loài và
giá trị bảo tồn của thực vật ngành Hạt trần
(Gymnosperm) tại vườn quốc gia Hoàng Liên,
Lào Cai.
Nghiên cứu đặc điểm phân bố các loài thực vật
Hạt trần tại vườn quốc gia Hoàng Liên, Lào Cai.
Nghiên cứu đặc điểm lâm học một số loài
thực vật Hạt trần có giá trị bảo tồn cao tại khu
vực nghiên cứu.
36
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
Thực vật ngành Hạt trần (Gymnosperm) tại
vườn quốc gia Hoàng Liên khá đa dạng và
phong phú, với 11 loài, thuộc 11 chi và 6 họ
được ghi nhận, trong đó họ Dây gắm
(Gnetaceae) có 1 loài, họ Đỉnh Tùng
(Cephalotaxaceae) có 1 loài, họ Hoàng đàn
(Cupressaceae) có 2 loài, họ Kim giao
(Podocarpaceae) có 3 loài, họ Thông đỏ
(Taxaceae) có 2 loài và họ Thông (Pinaceae)
có 2 loài (bảng 01). Tuy nhiên chúng tôi vẫn
khá bất ngờ khi không gặp bất kỳ loài nào nằm
trong họ Tuế (Cycadaceae) tại khu vực nghiên
cứu. Bên cạnh họ Tuế thì loài Bách tán Đài
loan (Taiwania cryptomerioides Hayata) có
phân bố tự nhiên tại khu bảo tồn thiên nhiên
Hoàng Liên Văn Bàn khá gần với vườn quốc
gia Hoàng Liên nhưng cũng chưa được ghi
nhận cá thể nào tại đây. So với nghiên cứu của
Vương Duy Hưng năm 2010, tác giả bổ sung
thêm 02 loài Bách xanh (Calocedrus
macrolepis Kurz) và Thông đỏ (Taxus
wallichiana Zucc.) đồng thời giám định lại tên
loài Dẻ tùng sọc trắng (Amentotaxus
argotaenia (Hance) Pilger) (Vương Duy Hưng
xác định đây là Dẻ tùng vân nam (Amentotaxus
yunnanensis H.L.Li).
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Kế thừa các tài liệu nghiên cứu về thực vật
tại vườn quốc gia Hoàng Liên và các tài liệu về
thực vật Hạt trần trong nước và quốc tế.
Phương pháp điều tra ngoại nghiệp: Nghiên
cứu thực địa được thực hiện tại 12 tuyến đi qua
hầu hết các dạng sinh cảnh của vườn quốc gia
Hoàng Liên. Trên các tuyến điều tra tiến hành
thu thập các thông tin về các loài Hạt trần, số
cá thể từng loài, định vị bằng máy GPS, thu hái
mẫu và chụp ảnh các loài thuộc đối tượng
nghiên cứu. Trên các tuyến điều tra điều tra đề
tài lập 30 OTC 500m2 để nghiên cứu một số
đặc điểm lâm học của các loài thuộc đối tượng
nghiên cứu.
Phương pháp chuyên gia: Sử dụng phương
pháp chuyên gia trong xử lý, giám định mẫu và
tra cứu tên khoa học các loài thực vật.
Nghiên cứu, đánh giá về giá trị bảo tồn tài
nguyên thực vật theo Sách Đỏ Việt Nam 2007,
Danh lục Đỏ IUCN năm 2012 và Nghị định 32
CP năm 2006 của Chính phủ.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Đa dạng về thành phần loài
Bảng 01. Đa dạng taxon thực vật Hạt trần tại vườn quốc gia Hoàng Liên
TÊN HỌ
TÊN LOÀI
TT
Tên phổ
Tên phổ thông
Tên La tin
Gnetaceae
Cephalotaxaceae
Tên La tin
thông
Dây gắm
Đỉnh tùng
Pơ mu
1
2
3
Họ Dây gắm
Họ Đỉnh tùng
Gnetum montanum Markgf.
Cephabtaxus manii Hook.f.
Fokienia hodginsii (Dunn) Henry et
Thomas
Họ Hoàng đàn Cupressaceae
4
5
Họ Hoàng đàn Cupressaceae
Bách xanh
Calocedrus macrolepis Kurz
Họ Thông
Pinaceae
Vân sam phan Abies delavayi Franch. subsp.
si phăng
Thiết sam
Thôngnàng
fansipanensis Rushforth
Tsuga dumosa (D. Don) Eichl
Dacrycarpusimbricatus(Blume) D.
Laub
6
7
Họ Thông
Họ Kim giao
Pinaceae
Podocarpaceae
8
9
Họ Kim giao
Họ Kim giao
Podocarpaceae
Podocarpaceae
Taxaceae
Kim giao
Thông tre
Dẻ tùng sọc
trắng
Nageia fleuryi (Hickel) de Laub
Podocarpus neriifolius D. Don
Amentotaxus argotaenia (Hance)
Pilger
10 Họ Thông đỏ
11 Họ Thông đỏ
Taxaceae
Thông đỏ
Taxus wallichiana Zucc.
37
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
trần tại khu vực nghiên cứu. Điều này hoàn toàn
phù hợp với đặc tính sinh thái của nhóm loài
cây trên. Qua hình 01 cũng cho thấy Vân sam
phan si păng và Thiết sam chỉ phân bố từ độ cao
2000 m trở lên và từ độ cao 2500 m trở lên chỉ
gặp duy nhất 2 loài này thuộc ngành thực vật
Hạt trần (hình 01). Kết cứu cũng kết luận rằng
Thông tre là loài có biên độ cao lớn nhất với
phân bố từ trên 1000 m đến gần 2500 m.
3.2. Phân bố của các loài thực vật Hạt trần
theo đai cao
Qua nghiên cứu cho thấy rằng các loài
thuộc ngành Hạt trần phân bố ở khắp các đai
cao tại vườn quốc gia Hoàng Liên, trong đó tập
trung số lượng loài nhiều nhất tại đai độ cao từ
1500 m–2000 m với 9 loài (Thông đỏ, Pơ mu,
Thông tre, Dẻ tùng sọc trắng, Đỉnh tùng,
Thông nàng, Kim giao, Bách xanh và Gắm
núi), chiếm 82% tổng số loài thuộc ngành Hạt
Hình 01. Sự phân bố của các loài thuộc ngành Hạt trần theo đai cao
Liên có giá trị bảo tồn cao với toàn bộ 11 loài
nằm trong Danh lục đỏ IUCN 2012, trong đó
có 01 loài rất nguy cấp là Vân sam phan si
3.3. Giá trị bảo tồn
Kết quả nghiên cứu cho thấy các loài thực
vật ngành Hạt trần tại vườn quốc gia Hoàng
38
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
păng, 02 loài nguy cấp Dẻ tùng sọc trắng và
Thông đỏ, 02 loài sắp nguy cấp là Đỉnh tùng
và Bách xanh còn lại 6 loài theo đánh giá của
IUCN là có nguy cơ đe dọa thấp. Bên cạnh đó
có 6 loài được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam
2007 với 02 loài nguy cấp là Pơ mu và Bách
xanh và 04 loài sắp nguy cấp. Thực vật Hạt
trần tại khu vực nghiên cứu có 02 loài thuộc
nhóm nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục
đích thương mại (nhóm IA) là Vân sam phan
si păng và Thông đỏ, 03 loài thuộc nhóm thực
vật rừng hạn chế khai thác, sử dụng vì mục
đích thương mại (nhóm IIA) là Đỉnh tùng,
Bách xanh và Pơ Mu (bảng 02).
Bảng 02. Các loài hạt trần có giá trị bảo tồn tại vườn quốc gia Hoàng Liên
Hiện trạng bảo tồn
Sách đỏ Việt Nghị định 32/CP
Nam, 2007
TT
Họ/Loài
IUCN,
2012
2006
Họ Đỉnh tùng – Cephalotaxaceae
1
Đỉnh tùng - Cephalotaxus mannii Hook.f.
VU
VU
IIA
Họ Hoàng đàn – Cupressaceae
Pơ mu – Fokienia hodginsii (Dunn) Henry et
Thomas
Bách xanh - Calocedrus macrolepis Kurz
2
3
LR
EN
EN
IIA
IIA
VU
Họ Dây gắm – Gnetaceae
4
Dây gắm – Gnetum montanum Markgf.
LR
Họ Thông - Pinaceae
Vân sam phan si phăng - Abies delavayi
Franch. subsp. fansipanensis Rushforth
5
CR
LR
VU
VU
IA
6
Thiết sam - Tsuga dumosa (D. Don) Eichl
Họ Kim giao – Podocarpaceae
Thôngnàng-Dacrycarpusimbricatus(Blume) D.
Laub
Kim giao núi đá– Nageia fleuryi (Hickel) de
Laub
7
8
9
LR
LR
LR
Thông tre - Podocarpus neriifolius D. Don
Họ Thông đỏ - Taxaceae
Dẻ tùng sọc trắng – Amentotaxus
argotaenia (Hance) Pilger
Thông đỏ -Taxus wallichiana Zucc.
10
11
EN
EN
VU
IA
Ghi chú:
+ Sách Đỏ Việt Nam (2007): Cấp EN – Nguy cấp, VU - Sẽ nguy cấp.
+ Danh lục đỏ IUCN (2012): cấp EN – nguy cấp; VU - sẽ nguy cấp, LR- ít nguy cấp;
+ Nghị định 32/2006/NĐ – CP: IA - nhóm Thực vật rừng nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích
thương mại; IIA - Thực vật rừng hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.
39
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
Họ thực vật: Thông đỏ (Taxaceae).
a. Đặc điểm hình thái
3.4. Đặc điểm lâm học một số loài thực vật
ngành hạt trần tại vườn quốc gia Hoàng Liên
Cây gỗ lớn cao tới 25 m, đường kính thân 1
m. Cây mọc đứng với các cành mọc phân tán.
Vỏ nâu đỏ bóc tách thành từng mảng nhỏ. Lá
dạng dải mác, thẳng, đôi khi hình lưỡi liềm,
mềm, xếp hình xoắn ốc thành 2 dãy, mọc cách,
dài 2,2 cm–4 cm và rộng 3 mm, thuôn thành
đỉnh nhọn, gốc lá mọc xuống, mép lá phẳng,
mặt trên xanh vàng, mặt dưới xanh nhạt với
các lỗ khí xanh nhạt hơn ở hai bên gân giữa.
Lá của các chồi chính có thể mọc dựng lên hơn
là xếp thành dãy. Nón đơn tính khác gốc. Nón
cái đơn độc, có một hạt và được bao quanh
nhưng không bao kín bằng áo hạt màu đỏ, chín
trong 1 năm. Nón đực tạo thành hàng ở nách
lá, nhỏ, hình trứng, dài 6 mm và rộng 3 mm,
không có cuống hoặc có cuống rất nhỏ. Hạt
hình trứng, 7 mm x 5 mm, đen khi chín.
Vườn quốc gia Hoàng Liên có 11 loài thực
vật hạt trần hiện đang bị đe dọa trong phạm vi
trong nước và quốc tế. Tuy nhiên trong phạm vi
bài báo này xin được giới thiệu kết quả nghiên
một số đặc điểm lâm học của 3 loài thực vật Hạt
trần không chỉ có bảo tồn cao mà còn có giá trị
cao về kinh tế. Các loài đó là: Thông đỏ - Taxus
wallichiana Zucc, Dẻ tùng sọc trắng -
Amentotaxus argotaenia (Hance) Pilger và Đỉnh
tùng - Cephalotaxus mannii Hook.f. Đối với
loài thực vật đặc hữu quý hiếm Vân sam phan si
păng tác giả đã nghiên cứu sâu về phân loại
cũng như hiện trạng bảo tồn của loài này tại
Việt Nam (Hoàng Văn Sâm 2012).
3.4.1. Thông đỏ
Tên khoa học: Taxus wallichiana Zucc.
Hình 02. Thân và cành lá Thông đỏ
b. Đặc điểm phân bố tại vườn quốc gia
Hoàng Liên
c. Đặc điểm tái sinh
Qua kết quả điều tra không ghi nhận được
cá thể tái sinh nào của Thông đỏ tại vườn quốc
gia Hoàng Liên. Đây là thách thức lớn đang đặt
ra trong công tác bảo tồn loài cây quý hiếm
này. Vì vậy cần tiến hành nghiên cứu thử
nghiệm nhân giống và gây trồng tại vườn ươm
trước khi được đưa về trồng tại rừng.
3.4.2. Đỉnh Tùng
Tại vườn quốc gia Hoàng Liên Thông đỏ có
phân bố khá hẹp. Theo kết quả điều tra chỉ
phát hiện được 2 cá thể còn sót lại tại khu vực
San Sả Hồ với độ cao khoảng gần 2000 so với
mực nước biển. Đường kính ngang ngực và
chiều cao lần lượt là D1.3=35 cm, Hvn=21 m
và D1.3=46 cm, Hvn=25 m (hình 02). Kiểu
rừng chính là rừng rậm thường xanh cây lá
rộng mưa mùa nhiệt đới và đã chịu sự tác động
mạnh của con người.
Tên khoa học: Cephalotaxus mannii
Hook. f.
Họ thực vật: Đỉnh tùng (Cephalotaxaceae)
40
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
a. Đặc điểm hình thái
trắng. Nón đực hình đầu mang từ 8 - 10 nón
đính trên cuống ngắn có vảy, mọc ở nách lá;
mỗi nón có lá hoa ở gốc mang 7 - 10 nhị, mỗi
nhị có 3 túi phấn. Nón cái đơn độc hay mọc
chùm 3 - 5 cái ở nách lá; mỗi nón gồm 9 - 10
vảy, ở mặt bụng có 2 noãn. Hạt hình trứng, dài
khoảng 2,7 cm, đường kính khoảng 1,8 cm,
tròn và có mũi nhọn ở đỉnh, vỏ hạt vàng hoặc
xanh, khi chín mọng nước, màu tím đỏ.
Cây gỗ lớn, đường kính đến 60 cm, cao đến
25 m. Thân tròn, vỏ trơn nhẵn, vỏ còn non màu
đỏ, vỏ già bong thành mảng, màu trắng; cành
mảnh mọc đối và xoè ngang. Lá mọc xoắn ốc,
xếp thành hai dãy, hình dải, dài 2–4 cm, rộng
2–4 mm, thẳng hay hơi cong ở gần đầu và thót
nhanh có mũi nhọn ở đầu, men, cụt hay hơi
tròn ở gốc, mặt dưới có hai dải lỗ khí màu
a
b
Hình 03. (a) cành lá và thân cây Đỉnh tùng, (b) cây Đỉnh tùng tái sinh
b. Đặc điểm phân bố tại vườn quốc gia
Hoàng Liên
nghiên cứu thêm loài này trong giai đoạn vườn
ươm cũng như trồng thử nghiệm loài này tại
khu vực nghiên cứu.
Đỉnh tùng (Cephalotaxus mannii) phân bố
hẹp, trong quá trình điều tra tác giả chỉ phát
hiện được duy nhất 1 cá thể tại khu vực Bãi rác
Bản Khoang – Thôn Can Hồ Mông với độ cao
1.931 m. Cây này có đường kính 50cm và
chiều cao 15 m (cây bọ cụt ngọn).
3.4.3. Dẻ tùng sọc trắng
Tên khoa học: Amentotaxus argotaenia
(Hance) Pilger
Họ thực vật: Thông đỏ (Taxaceae).
a. Đặc điểm hình thái
c. Đặc điểm tái sinh
Dẻ tùng sọc trắng là cây gỗ lớn, cao tới 25
m, đường kính ngang ngực tới 70cm, cây nhỏ
tán thưa với cành hướng lên cao. Vỏ mảnh nứt
màu nâu xám, đỏ da cam bên dưới. Lá mọc đối
chéo chữ thập nhưng do gốc vặn nên xếp thành
hai dãy. Lá hình dải hay hình mác, đôi khi hơi
cong hình lưỡi liềm, dài 3–11 cm, rộng 6–10
mm, mặt trên màu xanh bóng thẫm, mặt dưới
có hai dải lỗ khí phân biệt nằm giữa các dải
xanh ở mép và hai bên dải xanh dọc thân giữa.
Đỉnh lá nhọn. Nón cái mọc đơn độc từ nách lá
của các cành mới, ở gốc có một vài đôi lá bắc
mọc đối chéo chữ thập, áo hạt khi chín màu đỏ.
Kết quả điều tra hiện trường chỉ phát hiện
được 2 cá thể Đỉnh tùng tái sinh hạt ở phía
dưới sườn núi nơi loài này phân bố với chiều
cao lần lượt là 15 cm và 53 cm. Quá trình
nghiên cứu không phát hiện Đỉnh tùng tái sinh
chồi. Đây cũng là bài toán cho công tác bảo
tồn và phát triển loài thực vật quý hiếm này.
Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu và làm
việc với cán bộ vườn quốc gia Hoàng Liên tác
giả có ghi nhân được Đỉnh tùng đã được nhân
giống bằng hạt tại vườn ươm của vườn và cho
kết quả rất khả quan. Đề nghị cần tiếp tục
41
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
Nón cái hình bầu dục và rủ xuống, dài 2–2,5
cm, đường kính 1,3–1,5 cm, có 4 vảy tồn tại ở
gốc. Cuống dài 2 cm. Nón đực mọc thành bông
đơn độc hạy chụm lại ở nách lá gần đầu cành,
dài 5–6,5 cm. Hạt hình bầu dục - trứng ngược,
dài tới 2,5 cm.
a
b
Hình 04. (a) thân cây Dẻ tùng sọc trắng, (b) cây Dẻ tùng sọc trắng tái sinh
b. Đặc điểm phân bố tại vườn quốc gia
Hoàng Liên
phần loài thì thực vật ngành Hạt trần tại đây
còn có giá trị bảo tồn cao với toàn bộ 11 loài
nằm trong Danh lục Đỏ IUCN 2012, 6 loài
trong Sách Đỏ Việt Nam năm 2007 và 5 loài
thuộc nghị định 32CP của Chính Phủ năm
2006. Thực vật hạt trần tại vườn quốc gia
Hoàng Liên phân bố từ độ cao 1000m đến
3000 m so với mực nước biển, trong đó tập
trung nhiều ở độ cao từ 1500 m–2000 m với
82% số loài của toàn khu vực. Nghiên cứu đã
đánh giá được đặc điểm phân bố, thực trạng
bảo tồn và đặc điểm tái sinh của 03 loài thực
vật hạt trần quý hiếm tại khu vực nghiên cứu là
Thông đỏ, Đỉnh tùng và Dẻ tùng sọc trắng.
Tại vườn quốc gia Hoàng Liên, qua điều tra
tuyến phát hiện được 4 cá thể Dẻ tùng sọc
trắng tại 1 tuyến duy nhất đó là Tả Van – Séo
Mí Tỷ - Bản Hồ thuộc khu vực Bản Dền Thàng
(tiểu khu 260), ở độ cao 1.800m so với mặt
nước biển. Cây lớn nhất có D1.3=65 cm,
Hvn=25 m và cây nhỏ nhất có D1.3=25 cm,
Hvn=14 m.
c. Đặc điểm tái sinh
Kết quả nghiên cứu ghi nhận được 5 cá thể
Dẻ tùng sọc trắng tái sinh tự nhiên (02 tái sinh
bằng hạt và 03 tái sinh bằng chồi) quanh gốc
cây mẹ. Cả 5 cá thể Dẻ tùng sọc trắng đều đang
ở tuổi cây mạ và có triển vọng tốt. Cần tiến
hành nghiên cứu nhân giống và phát triển loài
thực vật này. Trong quá trình nghiên cứu đề tài
có ghi nhận Dẻ tùng sọc trắng có tái sinh tự
nhiên bằng hạt và đây là cơ sở khoa học quan
trọng để tiến hành thu hái hạt giống và tiến hành
nhân giống phục vụ cho công tác bảo tồn.
LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin trân thành cảm ơn quỹ bảo tồn
quốc tế Rufford đã tài trợ kinh phí thực hiện
nghiên cứu này (mã số 8967-2). Tác giả bày tỏ
lòng biết ơn tới Ban quản lý, cán bộ kiểm lâm
Vườn quốc gia Hoàng Liên đã tạo điều kiện
thuận lợi để điều tra nghiên cứu hiện trường.
Tác giả xin cảm ơn Trường đại học Lâm
nghiệp đã hỗ trợ nghiên cứu, đặc biệt là học
viên cao học Hoàng Văn Chung, sinh viên
Trần Quốc Toản, Nguyễn Hữu Hoàng, Nguyễn
Đức Anh ….đã tham gia tích cực các hoạt
động của đề tài.
IV. KẾT LUẬN
Thực vật ngành Hạt trần (Gymnospermae)
tại vườn quốc gia Hoàng Liên khá đa dạng và
phong phú với 11 loài, thuộc 11 chi và 6 họ
được ghi nhận. Bên cạnh tính đa dạng về thành
42
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
Qu¶n lý Tµi nguyªn rõng & M«i tr-êng
Liên (luận văn cao học).
TÀI LIỆU THAM KHẢO
6. IUCN Red List 2012. (http://www.iucnredlist.org)
7. Nguyễn Hoàng Nghĩa, 2004. Cây lá kim Việt Nam,
NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
8. Philip Ian Thomas, Nguyễn Đức Tố Lưu, 2004.
Cây lá kim Việt Nam, Nxb Thế giới, Hà Nội.
9. Hoàng Văn Sâm, 2012. Nghiên cứu phân loại và
bảo tồn loài Vân sam Phansipăng (Abies delavayi Franch.
subsp. fansipanensis (Q.P.Xiang, L.K.Fu & Nan Li )
Rushforth). Tạp chí Kinh tế sinh thái. Số 42+43: 3-6.
10. Hoàng Văn Sâm & Xia Nianhe. 2011. Nghiên
cứu xây dựng khóa tra các chi thuộc Họ Dầu –
Dipterocarpaceae tại Việt Nam. Tạp chí Nông nghiệp và
phát triển Nông thôn. Số 11: 111-114.
1. Bộ Khoa học Công nghệ, 2007. Sách đỏ Việt Nam.
Phần II – Thực vật. Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và
Công nghệ, Hà Nội.
2. Chính phủ Việt Nam, 2006. Nghị định
32/2006/NĐ-CP, Danh mục thực vật rừng, động vật
rừng nguy cấp, quý hiếm, Hà Nội
3. Nguyễn Tiến Hiệp, Phan Kế Lộc, Nguyễn Đức Tố
Lưu, Philip Ian Thomas, Alios Farjon, Leonid
Averyanov và Jacinto Regalado Jr. 2004. Thông Việt
Nam nghiên cứu hiện trạng bảo tồn, 2004. Nxb Lao
động xã hội, Hà Nội.
4. Phạm Hoàng Hộ, 1999. Cây cỏ Việt Nam, Tập I,
Nxb Trẻ, TP. Hồ Chí Minh.
5. Vương Duy Hưng, 2010. Nghiên cứu phân bố và
tính đa dạng thực vật Hạt trần tại vườn quốc gia Hoàng
11. Nguyễn Quốc Trị, 2009. Tính đa dạng thực vật
và sự biến đổi theo đai cao ở Vườn quốc gia Hoàng
Liên, tỉnh Lào Cai, Luận án Tiến sĩ, Đại học Lâm nghiệp
DIVERSITY AND CONSERVATION STATUS OF GYMNOSPERM
IN HOANG LIEN NATIONAL PARK
Hoang Van Sam
SUMMARY
Gymnosperm in Hoang Lien national park, Lao Cai province is diverse with 11 species belonging to 11
genera and 6 families, of them Gnetaceae 1 species, Cephalotaxaceae 1 species, Cupressaceae 2 species,
Podocarpaceae 3 species, Taxaceae 2 species and Pinaceae 2 species. Gymnosperm in Hoang Lien national park
also important in conservation value with all of 11 species are listed in IUCN Red List 2012, 6 species in Red
Data book of Vietnam 2007 and 5 species in Decree 32CP of the Vietnamese government in 2006. Gymnosperm
species in this area distribute from 1000m up to 3000m above sea level, which mainly at altitudes from 1500m to
2000m. The study also assessed the distribution charaterictics, conservation status and natural regeneration
characteristics of 03 important species of gymnosperms in the research area Taxus wallichiana Zucc, Amentotaxus
argotaenia (Hance) Pilger and Cephalotaxus mannii Hook.f.
Key words: Conservation, gymnosperm, Hoang Lien national park, plant species
Người phản biện: TS. Trần Ngọc Hải
TS. Vũ Quang Nam
Ngày phản biện: 18/5/2013
Ngày nhận bài: 20/5/2013
Ngày quyết định đăng: 07/6/2013
43
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 2 - 2013
8 trang
20160
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thành phần loài và hiện trạng bảo tồn thực vật ngành hạt trần (Gymnosperm) tại Vườn quốc gia Hoàng Liên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- thanh_phan_loai_va_hien_trang_bao_ton_thuc_vat_nganh_hat_tra.pdf
