Dẫn xuất isoflavone từ lõi gỗ loài sưa đỏ (Dalbergia tonkinesis)

Download

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 14 * 2017

DẪN XUẤT ISOFLAVONE TỪ LÕI GỖ LOÀI SƯA ĐỎ

(DALBERGIA TONKINESIS)

Ngũ Trường Nhân*

Ng n M nh Cường *

H ỳnh Thị Ngọc Ni***

T m

Từ lõi gỗ đỏ của cây Sưa đỏ Dalbergia tokinensis. Chúng tôi đã tiến hành tạo ra dịch

chiết metanol tổng, tiếp đó chiết phân bố bằng n-hexan, etyl axetat, cloroform thu được các cao

chiết tương ứng. Từ dịch chiết etyl axetat, chọn các hệ dung ly rửa giải với tỉ lệ thích hợp, kết

hợp chấm sắc ký bản mỏng (TLC) và sắc ký cột (CC). Kết quả chúng tôi đã phân lập được một

hợp chất là dẫn xuất của isoflavone có tên là Medicarpin. Cấu trúc hóa học của hợp chất này

được xác định bằng phổ cộng hường từ hạt nhân một chiều 1D (Phổ ¹H-NMR , ¹³C-NMR), đồng

thời đối chiếu với các tài liệu tham khảo đã công bố.

Từ kh a: sưa đỏ, isoflavanones, medicarpin.

bài thuốc điều trị liên quan đến tim mạch,

cơn đau thắt ngực, tai biến máu não, tăng

mỡ máu, tiểu đường, vv [1]. Trong khi đó

ở Việt Nam các nghiên cứu về cây Sưa đỏ

chỉ mới ở những bước đầu về mặt thực vật

và sinh học [3,4,5,6].

1. Mở đầ

Chi Trắc (Dalbergia L. f.) thuộc cây họ

Đậu (Fabaceae), trên thế giới có khoảng

274 loài [1], ở Việt Nam hiện đã thống kê

được khoảng 27 loài [2]. Một số loài thuộc

Chi này có giá trị cao cả về gỗ và về tác

dụng dược lý như: Sưa đỏ (D.tonkinenis),

Hiện nay, loài Sưa đỏ được mua với

Giáng

hương

(D.odorifera),

Trắc

giá vài chục triệu/1kg gỗ lõi, xung quanh

các thông tin đồn thổi về mục đích sử dụng

vẫn chưa cụ thể, rõ ràng, nên chúng đang bị

người dân khai thác rất nhiều, dẫn đến xuất

hiện nạn “Sưa tặc” tại một số địa bàn có

cây Sưa đỏ lâu năm ở Huế, Quảng Bình,

Đak Lak, thậm chí tại thủ đô Hà Nội. Do đó

chúng đang đứng trước nguy cơ bị cạn kiệt,

gây ảnh hưởng về môi trường sinh thái, bảo

tồn đa dạng sinh học và cả về kinh tế - xã

hội. Vì vậy, việc “Tìm hiểu thành phần hóa

học của loài Sưa đỏ D. tonkinenis” là vấn

đề cấp thiết, mang tính thời sự, có ý nghĩa

khoa học và thực tiễn nhằm làm sáng tỏ giá

trị về mặt hóa học để có các dữ liệu khoa

học nhằm đánh giá tác dụng sinh học và

phát triển các sản phẩm thành thuốc chữa

bệnh trong tương lai đi đôi với việc khai

thác, bảo tồn và phát triển bền vững nguồn

(D.cochinchinensis), Hồng sắc Ấn Độ

(D.latifolia). Trong đó, hai loài Trắc và Sưa

đỏ bị khai thác quá mức, hiện có trong danh

mục sách Đỏ Việt Nam (2007), phân hạng

ở mức nguy cấp (EN). Đến nay, những công

trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên

thế giới về các loài thuộc chi này cho thấy

thành phần hóa học của chúng thường gồm

các lớp chất chính: flavonoid, isoflavonoid,

xanthone, quinone, ester, chalcone, vv, và

rất nhiều hợp chất trong các lớp chất này có

tác dụng dược lý, tác dụng chữa nhiều

bệnh: ho suyễn, tiểu đường, ung nhọt,vv,

đặc biệt là sự có mặt của chúng trong các

____________________________

* ThS, Trường Đại học Tây Nguyên

** PGS TS, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam

*** ThS, Trường Đại học Phú Yên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

nguyên liệu quý này.

2. Nội d ng và phương pháp nghiên cứ

2.1. Nội d ng nghiên cứ

lọc và rửa tinh thể trong CHCl₃thu được

hợp chất (1) với các phổ chụp được dưới

đây:

Tạo các dịch chiết từ lõi gỗ loài Sưa đỏ.

Từ dịch chiết tiến hành phân lập, tinh chế

và xác định cấu trúc hóa học

2.2. Phương pháp nghiên cứ

Sử dụng các phương pháp tiếp cận

thường qui về hóa học thực vật.

2.3. Thực nghiệm

2.3.1. Thiế bị, dụng cụ

Phổ cộng hưởng từ hạt nhân được ghi

trên máy Bruker Avance 500 MHz tại Viện

Hoá học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công

nghệ Việt Nam và TMS được sử dụng làm

chất nội chuẩn. Sắc ký lớp mỏng (TLC)

được thực hiện trên bản mỏng Silica gel

Merck 60 F₂₅₄, RP₁₈F_254s. Sắc ký cột (CC)

được thực hiện trên chất hấp phụ là Silica

gel (Merck) cỡ hạt 0,040-0,063 mm

(Merck) và cột sắc ký pha đảo RP-18

(Merck), đèn UV hai chùm tia ở các bước

sóng 254 nm và 365 nm.

Hình 1. Phổ ¹H-NMR của hợp chất (1)

2.3.2. H a chấ

Hình 2. Phổ ¹³C-NMR của hợp chất (1)

Các hóa chất sử dụng trong thí nghiệm

đều đảm bảo độ tinh khiết bao gồm các

dung môi metanol, clorofom, axeton, etyl

axetat, nước cất.

Thuốc thử H₂S0₄(10%), FeCl₃/HCl

dùng để phát hiện các hợp chất phenol và

dẫn xuất.

3. Kế q ả và hảo l ận

3.1. Kế q ả dữ liệ phổ

Bột lõi gỗ đỏ loài Sưa đỏ được chiết

bằng MeOH kết hợp đánh siêu âm, cô cất

loại bỏ dung môi thu được cao chiết tổng

MeOH (ký hiệu là M). Tiếp tục thêm nước

cất (tỉ lệ 1:1) rồi chiết phân bố lần lượt với

các dung môi n-hexan, clorofom, etyl

axetat, thu được lần lượt các dịch chiết n-

hexan (MH, oil), dịch chiết CHCl₃(MC),

EtOAc (ME) và cao H₂O (MW). Từ (ME)

tiến hành sắc ký cột nhiều lần kết hợp với

Hình 3. Phổ DEPT của hợp chất (1)

Hợp chất (1) thu được dưới dạng tinh

thể màu trắng, tan tốt trong metanol. Sau

khi qui kết và hệ thống lại thì các tín hiệu

trên phổ H-NMR và ¹³C-NMR của hợp

chất (1) được trình bày trong bảng dưới

đây:

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 14 * 2017

Bảng 1. Phổ (1) sau khi qui kết

(1) (CD₃OD)

chứng minh sự tồn tại của một vòng benzo

khác (hệ vòng benzofuran). Hai proton

dạng peak duplet-duplet H-6a (δ_H4.18, dd,

J = 10.5; 7.0 Hz) và triplet H-11a (δ_H5.41,

t, J = 7.0 Hz) thuộc về một liên kết chung

giữa hai dị vòng pyran và furan. Cặp

nguyên tử cacbon bất đối C-6a, 11a với

hằng số tách J = 7.0 Hz xác định tính chất

lập thể với cấu hình tuyệt đối dạng R và

đồng phân hình học dạng cis .

STT

δ_C

(ppm)

133.2, d

δ_H(ppm)

7.26 (d, 8.5 Hz)

110.7, d 6.51 (dd, 2.0; 8.0 Hz)

3-OH

162.5, s

104.1, d

161.9, s

6.33 (d, 2.5 Hz)

Phổ ¹³C-NMR kết hợp với phổ DEPT

thấy xuất hiện mười sáu tín hiệu carbon

trong phân tử, bao gồm một nhóm carbon

metoxy δ_C(55.9, 9-OCH₃), một nhóm

oxymetilen tại δ_C(67.5, C-6) tín hiệu này

được minh chứng bằng mũi âm trong

DEPT-135, một nhóm oxymetin δ_C(80.0,

C-11a), sáu nhóm metin hệ vòng thơm δ_C

[133.2 (d, C-1), 110.7 (d, C-2), 104.1(d, C-

4), 129.7 (d, C-7), 107.2 (d, C-8) và 97.6

(d, C-10)], một tín hiệu nhóm metin CH

bão hòa nằm trong vùng trường cao δ_C

(40.8, C-6a), cuối cùng là sáu tín hiệu của

nguyên tử carbon bậc bốn của vòng thơm

δ_C(112.9-162.5) được gán lần lượt cho C-

11b, C-6b, C-10a, C-9, C-4a và C-3.

67.5, t

3.47 (2H, m)

4.18 (dd, J = 7.0; 10.5

40.8, d

Hz)

120.8, s

129.7, d

7.12 (d, 8.0 Hz)

6.42 (dd, J = 2.0; 8.0

107.2, d

160.0, s

55.9, q

Hz)

OCH₃

3.71 (s)

97.6, d

158.0, s

6.37 (d, 2.5 Hz)

10a

11a

11b

80.0, d

112.9, s

5.41 (d, 7.0 Hz)

Phổ cộng hưởng từ hạt nhân H và ¹³C-

NMR gợi ý đây là một hợp chất thuộc lớp

chất Pterocarpanoid phytoalexin, là dẫn

xuất của isoflavonoid với bộ khung Benzo-

pyrano-furano-benzene.

Kết hợp, so sánh các dữ liệu phổ thu

được trên hoàn toàn trùng khớp với tài liệu

tham khảo [7, 8]. Do vậy, chúng tôi xác

định đây là hợp chất (+)-(6aR,11aR)-cis-3-

hydroxy-9-methoxypterocarpan

(Medicarpin), hợp chất này đã được phân

lập từ cây Dalbergiacongestiflora Pittier,

Dalbergia odorifera và Dalbergia oliveri

[7]. Cấu trúc hóa học được biểu diễn qua

hình vẽ dưới đây:

3.2. Biện l ận xác định cấ rúc h a học

Phổ H-NMR xuất hiện nhóm metoxy

liên kết trực tiếp nhân thơm với tín hiệu

singlet đặc trưng tại δ_H(3.71, 9-OCH₃). Hai

proton metilen multilet ở vị trí δ_H(3.47, H-

6) tạo vòng pyran liên kết trực tiếp với dị tố

oxy. Hai peak tín hiệu nằm trong vùng

trường thấp dạng duplet δ_H(7.26, d, 8.5 Hz,

H-1) và δ_H(6.33, d, J = 2.5 Hz, H-4), một

peak duplet-duplet δ_H(6.51, dd, J = 8.0; 2.0

Hz, H-2) cấu thành nên vòng benzo (hệ

vòng chromene). Tương tự, proton dạng

duplet-duplet δ_H(6.42, dd, J = 8.0 Hz, H-

8), cặp proton duplet (δ_H7.12, d, J = 8 Hz,

H-7) và δ_H(6.37, d, J = 2.5 Hz, H-10)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

dung môi thích hợp, một hợp chất

Medicarpin đã được phân lập. Cấu trúc hóa

học của hợp chất này được xác định bằng

phổ cộng hưởng từ hạt nhân một chiều

đồng thời kết hợp so sánh với các dữ liệu

phổ đã công bố trước đây. Về mặt hoạt tính

cho thấy ngoài khả năng kháng nấm

Medicarpin còn ức chế NO sản sinh trong

dòng tế bào RAW 264.7 với giá trị IC₅₀là

83.7μM [8, 9]. Việc tiến hành các nghiên

cứu tiếp theo về mặt hóa học đồng thời đánh

giá các hoạt tính sinh học từ lõi gỗ loài này là

cần thiết và đang được chúng tôi thực hiện

Hình 4. Cấu trúc hóa học hợp chất (1)

4. Kế l ận

Từ dịch chiết etyl axetat của lõi gỗ cây

Sưa đỏ Dalbergia tokinensis, đã phân lập

được một hợp chất dẫn xuất isoflavone.

Bằng các phương pháp sắc kí, kết hợp với

phương pháp tinh chế kết tinh lại trong

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Sanjib S., Jamil A. S., Himangsu M., Faroque H., Md. Anisuzzman, Md. Mahadhi

H., Geoffrey A. C. (2013). Ethnomedicinal, phytochemical, and pharmacological

profile of the genus Dalbergia L. (Fabaceae), Phytopharmacology, 4(2), 291–346.

[2] Đỗ Xuân Cẩm (2013). Cây Sưa ở Huế và các loài Sưa ở Việt nam, Tạp chí nghiên

cứu và phát triển, 1(99), Tr. 95–100.

[3] Trần Ngọc Hải (2012). Bảo tồn và phát triển loài quý hiếm Sưa (Dalbergia

Tonkinensis Prain), Đại học Lâm Nghiệp. Tr. 34–36.

[4] Vũ Thị Thu Hiền, Lưu Đàm Cư, Đinh Thị Phòng (2009). Xác định trình tự đoạn

gen tRNA – LEU cho hai loài cây gỗ Sưa (Dalbergia Tonkinensis) và cây gỗ Trắc

đỏ (Dalbergia Cochinchinensis) phục vụ việc phân loại mẫu vật tại bảo tàng thiên

nhiên Việt Nam, Tạp chí Công nghệ Sinh học, 7(4), Tr. 471–477.

[5] Dương Văn Tăng (2013). Ứng dụng phương pháp phân tích DNA góp phần vào việc

phân loại một số loài gỗ quý thuộc chi Dalbergia của Việt Nam, Hà Nội, Tr. 6–8.

[6] Phạm Thanh Loan, Trần Huy Thái, Phan Văn Kiệm, Châu Văn Minh, Đỗ Thị Thảo,

Trần Thị Sửu (2013). Hoạt tính sinh học của một số hợp chất phân lập từ gỗ cây

cẩm lai Dalbergia oliveri Gamble ex Prain, Tạp chí sinh học, 34(4): 439-444.

[7] C. M. Sotres, P. L. Albarran, J. C. D. Leon, T. G. Moreno, J. G. R. Quinones, G. V.

Marrufo, J. T. Mascarua (2012). “Medicarpin, an antifungal compound identified in

hexane extract of Dalbergia congestiflora Pittier heartwood”, International

Biodeterioration and Biodegradation 69, 38-40.

[8] Chul L., Dongho L., Tin J.H., Yong S.K., Mikyeong L., Bang Y.H (2015).

“Inhibitory constitutents of the hearwood of Dalbergia odorifera on nitric oxide

production in RAW 264.7 macrophages ” , Bioorganic & Medicial Chemistry Latters

, 23 , 4263-4266.

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 14 * 2017

[9] Varizi N.T.K ., Erwin D.C (1981). “Corelation of MedicarpinProductionWith

Resistance to pytophthora megasperma f.sp.nedicagias in Alfalfa seedings”,

Departnent of Plan Pathology, 71,1235-1238

Abstract

Isoflavone derivative from dalbergia tonkinesis red heart woods

Study on chemical constituents from the ethyl acetat extract of red heart woods of

Dalbergia tonkinensis Prain (Fabaceae), an isoflavone derivative, Medicarpin (1) was

isolated. The structures of isolated compound was determined from H-NMR and ¹³C-NMR

spectroscopic data and comparison of spectral data with previosly reported values.

Keywords: Dalbergia tonkinensis, isoflavanones, medicarpin.

5 trang yennguyen 15360 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Dẫn xuất isoflavone từ lõi gỗ loài sưa đỏ (Dalbergia tonkinesis)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

dan_xuat_isoflavone_tu_loi_go_loai_sua_do_dalbergia_tonkines.pdf