Hiện trạng và định hướng phát triển cây xanh đường phố thành phố Thái Bình
Lâm học
HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÂY XANH
ĐƯỜNG PHỐ THÀNH PHỐ THÁI BÌNH
Nguyễn Thị Yến1, Đặng Văn Hà2
1,2Trường Đại học Lâm nghiệp
TÓM TẮT
Thành phần loài cây bóng mát trồng đường phố trên địa bàn thành phố Thái Bình hiện có 42 loài với tổng số
trên 10.000 cây, thuộc 25 họ thực vật, trong đó, cây thường xanh 84%, còn lại 16% là cây rụng lá. Loài được
trồng nhiều trên các tuyến phố gồm: Bàng, Sấu, Sữa, Bằng lăng, Phượng. Trong số 42 loài cây bóng mát có tới
24 loài không phù hợp trồng đường phố. Trên cơ sở thực trạng khu vực nghiên cứu, nhóm nghiên cứu đã chọn
được 18 loài cây trồng đường phố với loài cây đặc sắc là Lộc vừng, nhóm cây chủ đạo gồm 11 loài, nhóm cây
bổ sung 6 loài và đã đề xuất một số giải pháp phát triển hệ thống cây xanh đường phố cho thành phố Thái Bình.
Từ khoá: Cây bóng mát, cây xanh đường phố, chọn loài cây trồng, quy hoạch cây xanh.
xanh đường phố nói riêng là một nhiệm vụ
quan trọng trong giai đoạn tới.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Thành phố Thái Bình là trung tâm văn hóa,
kinh tế, xã hội, khoa học, quốc phòng của tỉnh
Thái Bình và một trong 8 trung tâm vùng
duyên hải Bắc Bộ. Ngày 12/12/2013 Thủ
tướng chính phủ ra Quyết định 2418- QĐ/TT
công nhận thành phố Thái Bình là đô thị loại II
thuộc tỉnh Thái Bình. Từ năm 2013 trở lại đây,
công tác đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở hạ
tầng đô thị rất được chú trọng, nhiều tuyến phố
mới được hình thành, các tuyến phố cũ được
cải tạo khang trang hơn. Đặc biệt là công tác
cải tạo hệ thống cây xanh thành phố đang được
nhiều cấp quan tâm. Tuy nhiên, do lịch sử để
lại cảnh quan cây xanh đường phố ở đây vẫn
còn những tồn tại nhất định, chưa tương xứng
với diện mạo cảnh quan của các tuyến đường
và tốc độ đô thị hóa trên địa bàn thành phố.
II.NỘIDUNG, PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU
2.1. Nội dung nghiên cứu
- Hiện trạng hệ thống cây bóng mát đường
phố thành phố Thái Bình:
+ Hiện trạng về thành phần loài;
+ Hiện trạng về tổ chức trồng cây;
+ Hiện trạng về sinh trưởng và phát triển
của các loài cây phổ biến.
- Định hướng phát triển hệ thống cây xanh
đường phố thành phố Thái Bình.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp kế thừa: Bản đồ quy hoạch
cơ sở hạ tầng, hệ thống giao thông của thành
phố Thái Bình; các tài liệu, công trình nghiên
cứu liên quan đến cây xanh đô thị nói chung
và cây xanh đường phố thành phố Thái Bình
nói riêng.
Ngoài một số tuyến phố mới, cây xanh
đường phố trên các tuyến phố cũ của thành phố
Thái Bình hiện nay chủ yếu do người dân tự
trồng, nhiều chủng loại không phù hợp làm cây
đường phố. Trên các tuyến phố cũ cây trồng
còn lộn xộn do thiếu quy hoạch, trồng nhiều
loài trên một tuyến đường, gây mất mỹ quan
đô thị. Do đó, để xây dựng thành phố Thái
Bình xanh – sạch – đẹp, việc phát triển đồng
bộ hệ thống cây xanh đô thị nói chung và cây
- Phương pháp ngoại nghiệp
+ Phương pháp điều tra:
Thành phần loài, tên khoa học, tên họ được
xác định theo “Từ điển thực vật thông dụng”
của Võ Văn Chi (2004).
Các chỉ tiêu sinh trưởng của hệ thống cây
bóng mát (Hvn, Dt, D1.3, Hdc), khoảng cách cây
– cây, khoảng cách cây – công trình kiến trúc,
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
25
Lâm học
khoảng cách cây – lòng đường được đo bằng
sào kết hợp với thước dây, thước kẹp kính.
Tình hình sinh trưởng của cây được quan sát
và đánh giá bằng mắt thường.
cơ sở cho đề xuất giải pháp phát triển hệ thống
cây bóng mát đường phố thành phố Thái Bình.
- Phương pháp nội nghiệp: Các số liệu điều
tra, phỏng vấn được tổng hợp và phân tích
bằng phần mềm Excel.
+ Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến chuyên
gia về các vấn đề: Giải pháp chọn loài, bố trí trồng
cây và pháp phát triển tổng thể hệ thống cây bóng
mát đường phố thành phố Thái Bình.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, THẢO LUẬN
3.1. Hiện trạng hệ thống cây bóng mát
đường phố thành phố Thái Bình
Ngoài ý kiến chuyên gia, trong quá trình
điều tra chúng tôi tiến hành phỏng vấn người
dân một số nội dung liên quan đến cây xanh:
Những tác động của con người có ảnh hưởng
đến tình hình sinh trưởng, phát triển của cây
xanh, mong muốn của người dân về vấn đề cây
xanh đường phố, vai trò của người dân trong
bảo vệ và duy trì hệ thống cây xanh… để làm
3.1.1. Thành phần loài cây xanh đường phố
thành phố Thái Bình
Theo kết quả điều tra, trên địa bàn thành
phố có 12.838 cây (bao gồm cả cây bóng mát,
cây ăn quả và cây bụi), trong đó trên 60% là
các loài cây bóng mát như: Bàng, Sấu, Sữa,
Bằng lăng, Phượng, Lộc vừng, còn lại là các
loài cây bóng mát khác và cây bụi tầng thấp.
Bảng 01. Thành phần loài cây xanh đường phố thành phố Thái Bình
Tỷ lệ số
lượng cây
của một
loài/tổng số
(%)
Tên loài
Rụng lá
mùa đông/
Thường
xanh
Hình
dạng tán
Tên
Việt
Nam
STT
Họ
Tên khoa học
Nhóm cây bóng mát
1
Bàng
Terminaliacatappa L. Combretaceae
Tầng
Rụng lá
Rụng lá
18,6
0,8
Styphnolobium
2
Hòe
Fabaceae
Tự do
japonicum (L.)
Alstonia
(L.) R. Br
Muntingia calabura
L.
scholaris
3
4
Sữa
Apocynaceae
Tiliaceae
Tầng
Thường xanh
Thường xanh
13,1
2,2
Trứng
cá
Tự do
Delonix regia (W.
J.Hook) Raf.
5
6
7
Phượng
Sanh
Caesalpiniaceae
Moraceae
Tự do
Thuôn
Tròn
Rụng lá
4,3
0,5
Ficus indica L.
Dracontomelum
duperreanum Pierre.
Lagestromia speciosa
L.
Thường xanh
Thường xanh
Sấu
Anacardiaceae
17,1
Bằng
lăng
Tự
do
Chùm
Tự do
Tròn
8
9
Lythraceae
Rụng lá
10,6
Cau vua Roystonia regia.
Arecaceae
Thường xanh
Thường xanh
Thường xanh
Thường xanh
0,7
3,1
0,7
1,2
10 Gai
11 Nhãn
12 Xoài
Boehmeria nivea
Dimocarpus longan
Mangifera indica L.
Urticaceae
Sapindaceae
Anacaraceae
Trứng
Keo lá Acacia auriculiformis
13
Mimosaceae
Moraceae
Trứng
Tự do
Thường xanh
Thường xanh
1,8
0,2
tràm
A.Cunn ex Benth.
Artocarpus
heterophyllus
Brringtonia
acutanguta (L)
Gaertn.
14 Mít
Lộc
15
Lecythidaceae
Arecaceae
Tròn
Rụng lá
2,3
0,2
vừng
16 Dừa
Cocos nuciferaL.
Chùm
Thường xanh
26
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
Lâm học
Tỷ lệ số
lượng cây
của một
loài/tổng số
(%)
Tên loài
Tên khoa học
Rụng lá
mùa đông/
Thường
xanh
Hình
dạng tán
Tên
Việt
Nam
STT
Họ
Đa búp
đỏ
18 Bơ
Hồng
xiêm
17
Ficus elastica Roxb.
Persea americana
Manilkara zapota
Moraceae
Lauraceae
Sapotaceae
Tự do
Tự do
Tự do
Thường xanh
Thường xanh
Thường xanh
1
0,1
0,2
19
Khaya senegalensis
A.Juss.
21 Bách tán Araucaria excelsa
20 Xà cừ
Meliaceae
Trứng
Tháp
Thường xanh
Thường xanh
3,3
1,5
Araucaceae
Muồng
22 hoa
vàng
Cassia
Vogel.
splendida
Caesalaceae
Tự do
Rụng lá
1,7
22 Osaka
24 Liễu
25 Sung
ErythrinaFusca
Salix herbacea
Ficus racemosa
Chukrasia tabularis
A. juss.
Fabaceae
Salicaceae
Moraceae
Tự do
Tự do
Tự do
Thường xanh
Rụng lá
Thường xanh
0,3
1,2
0,1
27 Lát hoa
28 Nhội
Meliaceae
Tự do
Trứng
Thường xanh
Thường xanh
1,2
1,3
Bischofia javanica
Blume.
Euphorbiaceae
Vông
29
Hura crepitans L.
Fabaceae
Tự do
Tự do
Trứng
Thường xanh
Thường xanh
Thường xanh
0,7
1,1
1,3
đồng
30 Viết
Mimusops elengi L.
Sapotaceae
Mimosaceae
Keo tai Acacia
mangium
31
32
tượng
Ngọc
Lan
Willd.
Michelia alba De.
Magnolaceae
Fabaceae
Thuỗn
Thuỗn
Thường xanh
Thường xanh
1,2
0,5
Dalbergiatonkinensis
Prain
33 Sưa
Allospindias
lakonensis (Pierre)
Stapf.
Dâu da
xoan
34
Anacardiaceae
Tròn
Rụng lá
0,1
35 Đề
36 Dầu rái
37 Si
Ficus religiosa L.
Dipterocarpus alatus
Ficus benjamina Linn. Moraceae
Moraceae
Dipterocarpaceae
Tự do
Trứng
Tự do
Rụng lá
Thường xanh
Thường xanh
0,2
0,7
0,3
Hopea ordorata
Roxb.
Bombax ceiba
Chrysophyllum
cainino
38 Sao đen
39 Gạo
Dipterocarpaceae
Tự do
Tự do
Tròn
Thường xanh
Rụng lá
1
Bombaceae
Sapotaceae
0,1
0,1
40 Vú sữa
Thường xanh
Bông
gòn
Bạch
đàn
Ceibapentandra
Gaertn
41
Malvaceae
Myrtaceae
Tự do
Thuôn
Rụng lá
3,1
0,3
42
Eucalyplus.sp
Thường xanh
Nhóm cây bụi
Hoa
giấy
Cọ
Ngâu
Bougainvillea
spectabilis Willd
Serenoa
1
Nyctagaceae
Tự do
Thường xanh
2
3
4
Arecaceae
Meliaceae
Tròn
Tròn
Tròn
Thường xanh
Thường xanh
Thường xanh
Aglaia duperreana
Vạn tuế Cycasrevoluta Thunb Cycadaceae
Tường
vi
5
Lagerstroemia indica
Lythraceae
Tự do
Rụng lá
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
27
Lâm học
Từ số liệu bảng 01 cho thấy, hệ thống cây
xanh đường phố thành phố Thái Bình rất đa
dạng về thành phần loài, bao gồm 42 loài cây
bóng mát, 5 loài cây bụi, thuộc 27 họ thực vật,
(cây bóng mát thuộc 25 họ) trong đó phổ biến
là các loài: Sấu, Sữa, Bàng, Bằng lăng,
Phượng, Xà cừ. Trong 42 loài cây bóng mát kể
trên có 10 loài chiếm 23,8% là cây rụng lá,
tương ứng với tỷ lệ số lượng cây rụng lá
40,7%. Như vậy, vào mùa đông cây xanh
đường phố thành phố Thái Bình rụng lá khá
lớn, cần điều chỉnh bổ sung số lượng cây
thường xanh hợp lý hơn.
Lê Lợi là tuyến phố chính, nơi tập trung các
trụ sở hành chính của tỉnh nên được coi là tuyến
đường huyết mạch của thành phố. Tuyến đường
dài 1,5 km, có chiều rộng lòng đường 14 m chia
làm 2 làn, dải phân cách rộng 0,5 m, có vỉa hè 3
m và cao hơn so với mặt đường 20 cm.
Trần Thái Tông là tuyến đường khá rộng và
đẹp so với các tuyến đường khác của thành
phố, đường chạy qua các công ty của khu công
nghiệp Phúc Khánh. Tuyến đường dài 2,8 km,
đoạn rộng nhất có chiều rộng lòng đường rộng
24 m chia làm 4 làn đường, có vỉa hè rộng từ 3
- 5 m.
Bên cạnh đó còn có tới 24 loài (trên 50%)
không phù hợp trồng trên đường phố, đó là:
Bạch đàn, Bông gòn, Gạo, Sanh, Si, Đề, Dâu
da xoan, Keo tai tượng... Nguyên nhân là do
những cây này có độ phân cành thấp, rễ ăn nổi
phá vỡ vỉa hè và lòng đường (Đa, Sanh, Si…),
cây nhiều sâu róm (Bàng, Dâu da xoan), quả
và lá rụng gây nguy hiểm cho người đi đường
(Cau vua, Dừa), cây có tuổi thọ ngắn và dễ gãy
đổ trong mùa mưa bão (Keo tai tượng, Keo lá
tràm, Vông đồng…), cây có mùi hoa và túm
lông ở hạt ảnh hưởng đến hệ hô hấp khi hít vào
cơ thể (Sữa)... đa số những loài cây này là do
dân tự trồng, vì thế thành phố cần từng bước
cải tạo và thay thế những loài cây không phù
hợp trên.
Đường Quang Trung dài 2,4 km, có lòng
đường rộng 14 m, vỉa hè rộng 6 m. Đường đi
qua chợ Cống Trắng, cao đẳng Sư phạm Thái
Bình, Sở giáo dục, cục thuế tỉnh, kho bạc Nhà
nước. Đây cũng là một trong những tuyến
đường chính của thành phố. Đường dài 1,8 km,
có chiều rộng lòng đường 14 m, chiều rộng vỉa
hè 6 m.
Đường Lý Bôn là tuyến đường lớn nhất
của thành phố, chạy dài nối liền từ đường
ngoại thành ra đại học Tân Bình tới phà Sa
Cao sang thành phố Nam Định, là tuyến giao
thông chính của thành phố, có chiều dài dài
nhất, chạy qua Đại học Y, bến xe, các bệnh
viện tỉnh.
Đường Lý Thường Kiệt dài 2,2 km chia làm
hai đoạn, đoạn 1 dài 1 km, đoạn 2 có dải phân
cách dài 1,2 km, chiều rộng lòng đường 14 m,
vỉa hè hai bên rộng 3 m. Lý Thường Kiệt là
một tuyến phố chính của thành phố, chạy qua
Ủy ban nhân dân, Trường Chính trị, Hội Nhà
báo, Quảng trường 14/10 nên đường Lý
Thường Kiệt là một trong những tuyến đường
quan trọng của thành phố.
3.1.2. Hiện trạng tổ chức cây xanh đường
phố thành phố Thái Bình
Để đánh giá hiện trạng tổ chức cây xanh
đường phố thành phố Thái Bình, chúng tôi tiến
hành khảo sát trên 3 loại hình đường phố:
Đường chính khu vực, đường liên khu vực
(bao gồm: đường Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Lý
Thường Kiệt, Lý Bôn, Trần Thái Tông, Quang
Trung) và đường khu vực (Trần Thánh Tông
và Lê Đại Hành). Việc phân loại đường được
dựa trên cơ sở chức năng của tuyến đường.
Đây là những tuyến đường đặc trưng của thành
phố Thái Bình, cụ thể:
Đường Trần Hưng Đạo dài 2,4 km có chiều
rộng lòng đường 9 m, vỉa hè rộng 3 m. Nhà
dân hai bên đường hoạt động kinh doanh là
chủ yếu, đoạn đường này đi qua nhiều trụ sở
cơ quan chức năng quan trọng của tỉnh như
28
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
Lâm học
UBND thành phố, Nhà thờ lớn, Sở Điện lực,
Tòa án nhân dân tỉnh, Sở công an.
Đường Trần Thánh Tông là một trong những
đường khu vực có chiều dài dài nhất, dài 2,5
km, rộng 9 m, vỉa hè hai bên rộng 2 - 3 m.
Đường Lê Đại Hành dài 1,8 km, rộng 7 m,
có vỉa hè rộng 2 m và cao so với lòng đường
20 cm. Là đường khu vực ít phương tiện giao
thông di chuyển thuộc phường Kỳ Bá thành
phố Thái Bình.
Kết quả khảo sát hiện trạng tổ chức cây
xanh đường phố thành phố Thái Bình được
tổng hợp trong bảng 02.
Bảng 02. Hiện trạng tổ chức cây xanh đường phố thành phố Thái Bình
Khoảng
cách
trung
bình cây –
cây (m)
Chiều dài
Chiều
Khoảng
cách TB
cây – vỉa
hè (m)
Số loài
tuyến
Hình thức
trồng cây
TT
Tên đường
rộng vỉa cây/tổng
đường
(km)
hè (m)
số cây
Đường chính khu vực và đường liên khu vực
I
1,5
2,4
3
3
14/349
25/554
5
0,6-1
0,6-1
Tự do
1
Lê Lợi
6,5
Thuần loài, Tự
do
2
Trần Hưng Đạo
2,2
6,5
2,8
1,8
3
21/467
31/857
17/565
24/489
4-5
5
0,6-1
0,6-1
0,6-1
0,6-1
Xen kẽ, Tự do
Thuần loài
Tự do
3
4
5
6
Lý Thường Kiệt
Lý Bôn
2-5
2-5
6
6
Trần Thái Tông
Quang Trung
7,4
Xen kẽ, Tự do
II Đường khu vực
2,5
1,8
2-3
3
27/557
14/325
4-5
4-5
0,6-1
0,6-1
Thuần loài,
Tự do
7
8
Trần Thánh Tông
Lê Đại Hành
Xen kẽ, Tự do
Từ bảng số liệu 02 ta thấy, đa số các tuyến
đường <2 km chỉ nên trồng thuần loài từ 1 - 2
loài). Do thành phố chưa được quy hoạch cụ
thể và quản lý cây xanh chưa được tốt nên dẫn
đến các loài cây trồng đa chủng loài và kích cỡ
khác nhau, không thuần nhất, ảnh hưởng đến
mỹ quan đô thị.
đường điều tra có bề rộng vỉa hè hẹp, chỉ có
đường Quang Trung có vỉa hè 6 m, đường Lý
Bôn và đường Trần Thái Tông có vỉa hè 3 - 5
m là phù hợp để trồng cây bóng mát, các tuyến
đường còn lại bề rộng vỉa hè tương đối hẹp (<3
m) chỉ thích hợp để trồng cây gỗ nhỏ.
Khoảng cách trung bình từ cây đến lề đường
(0,6 - 1 m) là tương đối phù hợp với yêu cầu
kỹ thuật.
Hầu hết cây xanh trên các tuyến đường điều
tra được trồng theo hình thức vỉa hè một hàng
cây, khoảng cách trung bình giữa các cây 5 - 6
m; cây được trồng thuần loài, xen kẽ hoặc tự do.
3.1.3. Tình hình sinh trưởng, phát triển của
hệ thống cây bóng mát trên một số tuyến
đường chính ở thành phố Thái Bình
Trên 8 tuyến đường điều tra, thành phần
loài cây rất đa dạng (>10 loài/tuyến đường),
điều này không phù hợp với quy định về tổ
chức trồng cây trong Thông tư 20/2005-TT-
BXD của Bộ Xây dựng (với những tuyến
Kết quả điều tra tình hình sinh trưởng của
một số loài cây bóng mát hiện đang trồng phổ
biến trên các tuyến phố thành phố Thái Bình
được tổng hợp trong bảng 03.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
29
Lâm học
Bảng 03. Tình hình sinh trưởng của một số loài cây bóng mát phổ biến trên một số tuyến phố chính
thành phố Thái Bình
Số lượng
(Cây)
D13
Hvn
(m)
Dt
Hdc
(m)
STT
Tên loài
Sinh trưởng
(cm)
(m)
1. Đường Lê Lợi
1
2
3
4
5
6
7
Bằng lăng
6
5
18,8
18,4
26,8
12,3
23,8
26,3
39,0
4,1
3,6
4,4
3,2
4,2
4,6
5,8
3,7
3,8
5,1
2,6
4,6
5,1
5,9
2,3
2,1
2,7
1,6
2,5
2,7
3,0
T
TB
T
Nhội
Phượng
Sấu
4
176
10
79
9
T
Sưa
T
Sữa
T
Xà cừ
T
2. Đường Trần Thái Tông
1
2
3
4
5
6
Lộc vừng
Nhội
17
40
16,8
28,1
31,9
18,1
21,7
30,0
3,2
4,4
4,7
3,8
4,2
4,7
2,9
4,7
5,2
3,7
5,2
4,9
1,6
2,6
2,8
2,1
2,7
2,6
T
T
T
T
T
T
Phượng
Sấu
19
124
3
Sưa
Sữa
268
3. Đường Quang Trung
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Phượng
Bằng lăng
Lộc vừng
Lim xẹt
Nhội
19
19
3
45,2
20,2
10,0
22,3
16,0
16,7
54,3
28,4
51,4
5,6
4,0
3,0
4,1
3,3
3,5
6,2
4,5
5,9
6,3
3,9
2,4
4,9
3,0
3,1
6,9
4,6
6,4
3,0
2,2
1,7
2,4
1,7
1,8
3,2
2,4
3,1
T
T
T
6
T
8
TB
T
Sấu
63
7
Sưa
T
Sữa
99
116
T
Xà cừ
T
4. Đường Lý Bôn
1
2
3
4
5
6
7
Bằng lăng
21
24
11
295
93
7
16,5
9,6
3,2
3,2
5,0
3,3
3,9
1,4
6,0
2,6
2,5
5,2
2,7
4,0
1,2
6,3
1,6
1,6
2,7
1,7
2,2
0,8
3,2
T
T
T
T
T
T
T
Lộc vừng
Phượng
Sấu
33,2
11,6
22,4
5,1
Sữa
Viết
Xà cừ
7
43,6
5. Đường Lý Thường Kiệt
1
2
Bằng lăng
Lộc vừng
Lim xẹt
Nhội
19
18
8
19,3
7,3
3,4
1,1
3,1
4,2
4,2
0,5
1,4
3,5
4,1
0,5
6,0
3,9
1,7
4,4
4,9
5,4
1,1
1,9
5,5
5,1
1,3
6,8
2,1
1,1
2,4
2,6
2,8
0,8
1,2
2,8
2,7
0,9
3,1
T
T
3
24,9
30,9
35,1
4,7
T
4
15
19
9
T
5
Phượng
Sao đen
Sấu
T
6
TB
T
7
64
4
9,1
8
Sưa
31,8
31,9
3,8
T
9
Sữa
58
5
T
10
11
Viết
TB
TB
Xà cừ
13
51,2
6. Đường Trần Hưng Đạo
Bằng lăng
1
35
16,7
3,5
3,2
1,8
T
30
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
Lâm học
Số lượng
D13
(cm)
12,4
22,4
29,8
15,5
8,0
Hvn
(m)
3,1
3,9
4,4
3,5
4,6
4,4
Dt
(m)
2,5
4,0
4,3
3,1
4,1
4,6
Hdc
(m)
1,6
2,3
2,7
1,8
2,7
2,5
STT
Tên loài
Lộc vừng
Sinh trưởng
(Cây)
2
6
16
5
T
TB
T
Muồng trắng
Phượng
Sấu
8
5
9
221
6
T
11
12
Viết
TB
T
Xà cừ
5
34,0
7. Đường Lê Đại Hành
1
2
3
4
5
6
7
Bằng lăng
Lộc vừng
Muồng
Phượng
Sấu
66
7
16,5
13,6
19,3
21,5
11,9
23,9
40,7
3,5
3,8
4,0
3,9
3,3
4,3
5,5
3,1
3,4
3,7
3,3
2,9
4,7
5,6
1,8
2,2
2,1
2,2
1,8
2,5
2,9
T
T
29
2
TB
T
79
32
6
T
Sữa
T
Xà cừ
T
8. Đường Trần Thánh Tông
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Bằng lăng
Dầu rái
Liễu
15
9
24,1
15,1
17,7
9,1
3,5
3,3
3,8
2,9
1,4
4,6
2,9
4,5
3,9
3,4
2,8
3,7
2,4
1,1
4,7
2,4
4,8
3,
1,9
1,7
2,2
1,6
0,8
2,4
1,5
2,6
2,1
T
TB
T
41
7
Lộc vừng
Muồng hoa vàng
Muồng trắng
Sấu
TB
TB
TB
T
24
5
4,1
20,6
9,4
73
4
Sưa
25,0
18,7
TB
T
Sữa
10
Từ số liệu bảng 03 ta thấy, hầu hết các loài
cây trên các tuyến phố điều tra đang sinh
trưởng, phát triển bình thường, một số loài cây
trồng chủ đạo thể hiện sự thích nghi cao như
Sấu, Bằng Lăng, Phượng, Xà cừ, Sữa… Một số
loài mới được đưa vào trồng, đang sinh trưởng,
phát triển ổn định như Viết, Sao đen, Dầu rái,
Nhội. Những loài cây này có thể phát triển
trồng trên các tuyến phố mới của thành phố.
còn đang trồng lộn xộn, đa số các tuyến đường
đều được trồng hơn 10 loài cây/1 tuyến đường,
kích thước của cây không đều nhau, gây mất
mỹ quan đô thị. Điều này không đúng với quy
định về quy hoạch loài cây trồng và công tác
trồng cây của Bộ Xây Dựng (Theo Thông tư
20/2005 /TT – BXD).
- Một số cây rễ ăn nông trên bề mặt, bị hạn
chế không gian dinh dưỡng do bê tông hóa sát
gốc, gốc cây bị biến dạng do u bướu, bong vỏ,
bị đục đẽo… Các loài cây thường gặp như: Xà
cừ, Sữa, Phượng vĩ…
Cũng từ kết quả điều tra, khảo sát, chúng tôi
nhận thấy hệ thống cây bóng mát đường phố
thành phố Thái Bình còn một số tồn tại như sau:
- Trên thân cây thường bị găm những đinh
sắt, biển quảng cáo, dây điện. Đây cũng là
nguyên nhân làm cho các thân cây bị thối, bị
nấm mục, vỏ bong ra. Các loài thường gặp
như: Xà cừ, Phượng vĩ, Sữa, Bằng lăng…
- Tán cây thường gặp một số vấn đề như:
tán bị lệch do vị trí trồng quá sát nhà dễ đổ gãy
khi mưa bão; tán bị chặt phá, cắt tỉa quá nhiều
- Hầu hết trên các tuyến đường điều tra vẫn
còn trồng rải rác các loài cây không phù hợp
với tiêu chuẩn của cây đường phố như: Bàng,
Dâu da xoan, Bông gòn, Gai, Keo tai tượng,
Keo lá tràm, Xoài, Nhãn, Cau vua, Dừa, Trứng
cá…
- Hệ thống cây đường phố nói chung và cây
xanh trên các tuyến đường điều tra nói riêng
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
31
Lâm học
do vướng dây điện, vướng nhà; lá bị phá do
côn trùng, nấm bệnh; lá vàng úa, khô, còi cọc
do thiếu nước, dinh dưỡng khoáng. Các loài
thường gặp như: Phượng vĩ, Sữa, Bằng lăng...
loài cây thích nghi tốt với điều kiện thổ
nhưỡng và khí hậu địa phương, thể hiện đặc
trưng cảnh quan cây xanh của vùng, có khả
năng sinh trưởng, phát triển tốt tại thành phố
Thái Bình: Sấu, Lộc vừng, Bằng lăng…
3.2. Đề xuất định hướng phát triển cây xanh
đường phố thành phố Thái Bình
- Tuyển chọn những loài cây có sức đề
kháng mạnh:
3.2.1. Giải pháp chọn loài cây trồng
+ Những cây ít xuất hiện sâu bệnh như: Lát
hoa, Long não, Nhội, Dầu rái, Viết, Sao đen.
Để có một hệ thống cây xanh sinh trưởng
phát triển tốt, đáp ứng yêu cầu về cảnh quan đô
thị, việc chọn loài cây trồng cho các tuyến phố
thành phố Thái Bình cần dựa trên một số đặc
điểm như: Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội;
đặc điểm kiến trúc cảnh quan; bản đồ quy
hoạch thành phố… Từ kết quả điều tra, đánh
giá hiện trạng hệ thống đường phố, hiện trạng
cây bóng mát đường phố thành phố Thái Bình,
đặc điểm kiến trúc cảnh quan cũng như nghiên
cứu bản đồ quy hoạch thành phố, chúng tôi đề
xuất một số tiêu chí chọn loài cây bóng mát
đường phố cho thành phố Thái Bình như sau:
+ Những cây có khả năng chịu gió bão tốt:
Sấu, Lộc vừng, Sang, Long não.
- Kết hợp hợp lý giữa cây mọc nhanh và cây
mọc chậm:
+ Những cây mọc nhanh như: Nhội, Lộc
vừng.
+ Những cây mọc chậm như: Lát hoa, Sao đen.
Trên cơ sở kết quả điều tra, đánh giá hiện
trạng hệ thống cây bóng mát đường phố thành
phố Thái Bình và điều kiện tự nhiên của thành
phố, chúng tôi đề xuất danh mục cây bóng mát
đường phố, thành phố Thái Bình như bảng 04.
- Ưu tiên các loài cây bản địa: Đây là những
Bảng 04. Danh mục cây trồng đường phố đề xuất cho thành phố Thái Bình
Tên loài
Tính chất sử dụng
Stt
Nhóm cây Nhóm cây Nhóm cây
Tên Việt Nam
Tên khoa học
đặc sắc
chủ đạo
bổ sung
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Sấu
Dracontomelum duperreanum Pierre.
Brringtonia acutanguta (L) Gaertn.
Chukrasia tabularis A. juss.
Lagestromia speciosa L.
Dipterocarpus alatus
Michelia alba De.
Bischofia javanica Blume.
Mimusops elengi L.
Delonix regia (W. J.Hook) Raf.
Hopea ordorata Roxb.
Sterculia lanceolata CaV.
Peltophorum pterocarpum (DC) K.Heyne.
Tectona graudis Linn.f.
X
Lộc vừng
Lát hoa
Bằng lăng
Dầu rái
Ngọc lan
Nhội
X
X
X
X
X
X
Viết
Phượng vỹ
X
X
X
10 Sao đen
11 Sang
12 Lim xẹt
13 Tếch
14 Long não
15 Vàng anh
16 Vú sữa
17 Giáng hương
18 Chò xanh
X
X
X
X
X
X
Cinnamomum camphora (L.) J. Presl.
Saraca dives Pierre.
Chysophyllum cainito Linn.
Pterocarpus macrocarpus
Terminalia myriocarpa V. Heurck & Muell
X
X
Thông qua tham khảo ý kiến của người dân
và một số cán bộ quản lý về việc chọn loài cây
trồng đường phố tạo cảnh quan đặc trưng cho
thành phố Thái Bình, kết hợp với điều tra khảo
32
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
Lâm học
sát điều kiện thổ nhưỡng khí hậu thành phố
nhóm tác giả nhận thấy, cây Lộc vừng phù hợp
làm cây cảnh quan chính cho đường phố thành
phố Thái Bình.
các cây chặt bỏ trồng bổ sung thêm các loài
cùng loài với cây bên cạnh cho phù hợp với
mỹ quan đô thị.
+ Trần Thái Tông: Hiện tuyến đường đang
trồng 17 loài, trong đó có một số loài không
phù hợp trồng đường phố cần chặt bỏ, đó là:
Bàng, Gai, Cau vua, Đề, Sữa, Trứng cá, Tùng,
Xoài. Tại vị trí những cây loại bỏ này trồng bổ
sung các loài cùng loại trên tuyến đường (cây
được trồng cùng loài với cây bên cạnh).
3.2.2. Giải pháp cải tạo hệ thống cây xanh
đường phố hiện có
Để đảm bảo yêu cầu về mỹ quan đô thị và
phát huy tốt hiệu quả của cây xanh đối với môi
trường, chúng tôi đề xuất giải pháp cải tạo cho
hệ thống cây xanh đường phố hiện có như sau:
+ Đường Quang Trung: Đoạn đường dài 2,4
km, có tổng 411 cây/24 loài, trong đó loài
chính là Xà cừ , Sữa, Bàng. Trên tuyến đường
này cần chặt bỏ những cây không phù hợp,
những cây cần giữ lại bao gồm: Phượng, Bằng
lăng, Sấu, Xà cừ. Tại vị trí những cây chặt bỏ
trồng bổ sung các loài cùng loại với cây được
giữ lại trên tuyến đường (cây được trồng cùng
loài với cây bên cạnh).
- Thành phố cần tiến hành lập quy hoạch
tổng thể cây xanh đường phố.
- Lập kế hoạch chuẩn bị nguồn cây giống đủ
tiêu chuẩn và chất lượng để từng bước thay thế
những loài cây kém chất lượng, cây bị sâu
bệnh và những cây không đạt tiêu chuẩn cây
đường phố.
- Việc triển khai công tác cải tạo nên tiến
hành dần dần từng bước và phù hợp với điều
kiện về kinh phí đầu tư. Những tuyến đường
chính của thành phố nên ưu tiên thực hiện trước.
+ Đường Lý Bôn: Đây là tuyến đường dài
nhất của thành phố với tổng số cây 857/31 loài
với loài chủ đạo là Sấu và Sữa. Trên tuyến
đường này cần giữ lại những loài sau: Bằng
lăng, Lộc vừng, Sấu, những loài còn lại cần
tiến hành chặt bỏ và tại những vị trí này trồng
bổ sung các loài cùng loại với cây được giữ lại.
Riêng đối với cây Sữa cần tiến hành tỉa thưa
(2 - 3 cây/1 km) vì hoa có mùi hắc gây khó
chịu cho người dân.
Trên cơ sở kết quả điều tra, đánh giá hiện
trạng các tuyến đường, kết hợp với tiêu chí
chọn loài cây trồng đường phố cho thành phố
Thái Bình như đã đề xuất ở trên, hướng cải tạo
lâu dài chung cho các tuyến đường nghiên cứu
là loại bỏ hoàn toàn các loài cây không phù
hợp trồng làm cây xanh đường phố như Bạch
đàn, Bông gòn, Gạo, Sanh, Si, Đề, Dâu da
xoan, Keo tai tượng, Vông, Sung, Hồng xiêm,
Bơ, Đa búp đỏ, Dừa, Mít, Keo lá tràm, Xoài,
Nhãn, Gai, Cau vua, Sữa, Trứng cá, Hoè, Bàng
thay vào đó là lựa chọn các loài thích hợp có
giá trị cảnh quan cao như đã đề xuất trong bảng
04. Trong giới hạn nghiên cứu, tôi đã đưa ra giải
pháp lựa chọn loài cây phù hợp cho 08 tuyến
đường khảo sát như sau:
+ Đường Lý Thường Kiệt: Tuyến đường dài
2,2 km với tổng số cây là 467 cây/21 loài,
trong đó loài chủ đạo là Sữa, Bàng và Sấu. Tuy
nhiên Bàng và Sữa là 2 loài không thích hợp
trồng đường phố, vì thế trên tuyến đường này
chỉ nên giữ lại những loài sau: Bằng lăng, Lộc
vừng, Phượng, Sấu. Những loài còn lại cần
được tiến hành chặt bỏ và thay thế bằng những
loài cây cùng loại.
+ Đường Lê Lợi: Hiện tuyến đường đang
trồng 14 loài, trong đó có một số loài không
phù hợp làm cây trồng đường phố cần tiến
hành chặt bỏ, chỉ giữ lại một số loài thích hợp,
cụ thể giữ lại: Bằng lăng, Sấu, Xà cừ. Tại vị trí
+ Đường Trần Hưng Đạo: Tổng số loài cây
trên tuyến đường điều tra được là 554 cây/25
loài với loài chủ đạo là Bàng. Tuy nhiên Bàng
không phù hợp làm cây trồng đô thị do lá và
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
33
Lâm học
quả rụng gây ô nhiễm, cây có nhiều sâu róm
gây kích ứng da, vì thế cần chặt bỏ hết Bàng
trên tuyến phố này. Trên đường Trần Hưng
Đạo cần giữ lại một số loài sau: Bằng lăng,
Lộc vừng, Phượng, Sấu, Viết. Những loài còn
lại trên tuyến đường cần tiến hành chặt bỏ và
trồng thay thế bằng những loài cùng loại với
loài được giữ lại.
vực và đường khu vực, có thể trồng 1,2 hoặc 3
loài trên một tuyến đường với khoảng cách 350
– 500 m/loài. Thành phố Thái Bình điều kiện
thời tiết mùa hè khắc nghiệt, thường xuyên bị
ảnh hưởng bởi gió biển, vì thế nên ưu tiên
trồng nhiều cây thường xanh.
3.2.4. Giải pháp về quản lý, duy trì cây xanh
đường phố
+ Đường Lê Đại Hành: Trên tuyến đường
này hiện có tổng 325 cây/14 loài với loài chủ
đạo là Sấu, Bằng lăng và Bàng. Với tuyến
đường này thì cần giữ lại một số loài sau: Bằng
lăng, Lộc vừng, Phượng, Muồng, Sấu. Những
loài khác cần chặt bỏ và trồng bổ sung những
loài cùng loại.
Để có một hệ thống cây xanh sinh trưởng,
phát triển tốt, phù hợp với mỹ quan đô thị, bên
cạnh những giải pháp về chọn loài và giải pháp
về quy hoạch thiết kế trồng cây, thì giải pháp
về quản lý và duy trì cho hệ thống cây xanh
cũng góp phần rất quan trọng. Cây xanh đường
phố phải được quản lý một cách có hệ thống.
Mỗi cây phải được kiểm kê, đánh số thứ tự và
có hồ sơ lưu với các biện pháp kỹ thuật đi kèm,
trong đó ghi rõ ngày trồng, vị trí, chủng loại,
các biện pháp chăm sóc cho từng thời kỳ như
tỉa cành, tạo tán, dự kiến luân kỳ khai thác phù
hợp với đặc điểm sinh học loài cây. Tỉa cành
cần chú ý đến yếu tố cảnh quan và bảo vệ môi
trường của cây xanh để có biện pháp phù hợp.
+ Đường Trần Thánh Tông: Đường có 557
cây/30 loài, trong đó loài chủ đạo là Sấu, Keo lá
tràm và Gai. Tuy nhiên Keo lá tràm, Gai và một
số loài khác trên tuyến đường không thích hợp
trồng đường phố cần tiến hành chặt bỏ, chỉ giữ
lại: Bằng lăng, Dầu rái, Lộc vừng, Sấu, Viết.
3.2.3. Giải pháp quy hoạch thiết kế cây xanh
cho hệ thống đường mới đã được phê duyệt
trong quy hoạch
Để tăng điện tích đất xanh cho thành phố
cần tận dụng tối đa các khoảng trống trên các
vỉa hè. Kết hợp trồng cây bóng mát với các
chủng loại cây khác như: dây leo, cây bụi,
thảm cỏ…
Rút kinh nghiệm từ những đường phố đã
trồng cây xanh, việc trồng cây trên các tuyến
đường phố mới cần phải tuân thủ đúng những
quy định về cây xanh đô thị nói chung và cây
xanh đường phố nói riêng. Trên những tuyến
đường có bề rộng vỉa hè hẹp (<3 m và 3 - 5 m)
chỉ nên trồng những cây gỗ nhỏ, gỗ trung bình
như: Lộc vừng, Nhội, Bằng lăng, Lim xẹt,
Viết. Đối với những tuyến đường có độ rộng
vỉa hè >5 m có thể trồng đan xen giữa cây gỗ
lớn, gỗ nhỡ như Sấu, Long não, Lát hoa, Dầu
rái, Tếch, Sao đen, Lộc vừng, Nhội, Bằng lăng,
Lim xẹt.
Để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý
cây xanh, đội ngũ cán bộ cần nâng cao trình độ
chuyên môn quản lý và duy trì cây xanh đô thị.
IV. KẾT LUẬN
- Hệ thống cây bóng mát đường phố thành
phố Thái Bình rất đa dạng về thành phần loài
(42 loài) thuộc 25 họ thực vật. Trên 50% tổng
số loài cây bóng mát của thành phố không phù
hợp trồng đường phố, cần phải có giải pháp
thay thế dần những loài cây này. Hầu hết trên
các tuyến phố đều trồng rất nhiều chủng loại
cây (>10 loài/tuyến đường), với loài chủ đạo là
Sấu, Phượng, Bằng lăng, Sữa, Bàng, điều này
không phù hợp với quy định chung về trồng
Mỗi tuyến đường tùy theo độ dài có thể lựa
chọn các phương thức phối kết trồng cây khác
nhau, sao cho mỗi tuyến đường đều có một sắc
thái cảnh quan đặc trưng và phát huy tốt hiệu
quả về môi trường. Trên các đường chính khu
34
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
Lâm học
cây đường phố.
(Lộc vừng), 11 loài thuộc nhóm cây trồng chủ
đạo và 06 loài thuộc nhóm cây trồng bổ sung.
- Hầu hết các loài cây trồng trên các tuyến
phố điều tra đều đang sinh trưởng, phát triển
bình thường. Một số loài đang bị sâu bệnh cần
được thay thế.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Võ Văn Chi (2004). Từ điển thực vật thông dụng,
NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội.
2. Đặng Văn Hà, Chu Mạnh Hùng (2016). Giáo trình
Thiết kế cảnh quan cây xanh. Nxb. Nông nghiệp Hà Nội.
- Đánh giá hiện trạng và đề xuất được giải
pháp cải tạo hệ thống cây xanh đường phố cho
08 tuyến đường của thành phố. Bên cạnh đó,
để có hệ thống cây xanh đường phố phù hợp
với quy hoạch tổng thể chung, chúng tôi đề
xuất một số giải pháp sau: Giải pháp về chọn
loài cây trồng đường phố, giải pháp quy hoạch
thiết kế cho hệ thống các tuyến đường mới
theo quy hoạch đã được phê duyệt và giải pháp
về quản lý, duy trì hệ thống cây xanh đường
phố hiện có.
3. Đặng Văn Hà (2015). Hiện trạng cây xanh thành
phố Hà Nội và đề xuất giải pháp khắc phục cây đổ gẫy
sau mưa bão hàng năm. Tạp Chí Nông nghiệp và Phát
triển Nông thôn số 21/2015, tr. 118 - 125.
4. Đặng Văn Hà (2016). Thực trạng và giải pháp
phát triển cây bóng mát đường phố trên địa bàn thành
phố Thanh Hoá. Tạp chí Rừng và Môi trường số 6/2016.
5. Nguyễn Thị Yến, Đặng Văn Hà (2015). Bài giảng Kỹ
thuật trồng cây gỗ đô thị. Trường Đại học Lâm nghiệp.
6. Konijnendijk, et al., (2005). Urban Forests and
Trees. Springer, Heidelberg.
- Đề xuất được danh mục cây trồng đường
phố cho thành phố Thái Bình gồm 18 loài,
trong đó 01 loài thuộc nhóm cây trồng đặc sắc
7. Ahern, Jack (1995). Greenways as a planning
strategy. Volum: 12, pp 30 – 35.
CURRENT STATUS AND DEVELOPMENTAL ORIENTATION STREET
TREE FOR THAI BINH CITY
Nguyen thi Yen, Dang Van Ha
SUMMARY
Composition of treet tree species in Thaibinh city has 42 species with a total of more than 10,000 trees belong
to 25 families. In which evergreentrees 76.2%, deciduous trees 23.8%. The species that areplanted in a large
number on the streets including: Terminaliacatappa L., Dracontomelum duperreanum Pierre., Alstonia
scholaris (L.) R. Br, Lagestromia speciosa L., Delonix regia (W. J.Hook) Raf. Based on the status of
researcharea, the researchers have selected 18 suitable speciesto grow on the street system, in which special
species is Brringtonia acutanguta (L) Gaertn, group of mainly plants 11species, group of supplement plants 6
species and has proposed some solutions to develop street tree systems for Thaibinh City.
Keywords: Shade tree, street tree, plant planning, plant speciesselecting.
Người phản biện
Ngày nhận bài
: GS.TS. Ngô Quang Đê
: 29/7/2016
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
: 30/7/2016
: 05/8/2016
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4-2016
35
11 trang
20080
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hiện trạng và định hướng phát triển cây xanh đường phố thành phố Thái Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hien_trang_va_dinh_huong_phat_trien_cay_xanh_duong_pho_thanh.pdf
