Đánh giá kiến thức thái độ thực hành của người dân tỉnh Thái Bình về bệnh không lây nhiễm năm 2013
ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC THÁI ĐỘ THỰC HÀNH CỦA NGƯỜI DÂN
TỈNH THÁI BÌNH VỀ BỆNH KHÔNG LÂY NHIỄM NĂM 2013
Giang Văn Hào, Nhâm Thúy Liễu
Trung tâm truyền thông GDSK Thái Bình
Tóm tắt nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả cắt ngang tiến hành từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2013 trên 210
người dân tuổi 35-65 tại Thái Bình nhằm đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ, thực
hành phòng chống các bệnh không lây nhiễm của người dân. Kết quả nghiên cứu cho
kiến thức của đối tượng nghiên cứu về các nội dung của bệnh đái tháo đường ở mức kém
luôn chiếm tỷ lệ cao từ 81,4% đến 92,8%. Có 42,7 % đồng ý với ý kiến đái tháo
đường là bệnh nguy hiểm; 59,2% đồng ý với ý kiến thay đổi thói quen sinh hoạt, làm
việc, chế độ ăn uống có tác dụng điều trị đái tháo đường. Tỷ lệ có kiến thức kém về các
nội dung của tăng huyết áp chiếm tỷ lệ rất cao từ 61,7% đến 75,2%; 52,5% đồng ý với ý
kiến tăng huyết áp nguy hiểm đối với sức khỏe. Tỷ lệ kiến thức về các nội dung của
bệnh ung thư ở mức kém rất cao, từ 95,3% đến 96,7%; 98,8 % đồng ý với ý kiến ung
thư là bệnh nguy hiểm, 95,6 % đồng ý với ý kiến phòng chống bệnh ung thư là trách
nhiệm của toàn cộng đồng. Trên 91% đối tượng có kiến thức kém về bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính; 5,4% đồng ý với nhận định bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh nguy
hiểm đối với sức khỏe. Có tới 71,8% đối tượng không tập thể dục.
1. Đặt vấn đề
Những thói quen xấu như: Hút thuốc lá, uống rượu, ăn uống không hợp lý, ít vận
động thể lực, áp lực công việc,... đang gây ảnh hưởng đến sức khoẻ của con người. Đây
là những nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm (tim mạch, tiểu
đường, ung thư, bệnh phổi mạn tính, tâm thần,...) gia tăng. Theo tổ chức Y tế Thế giới
(WHO), mỗi năm Việt Nam có hơn 350.000 ca tử vong do các bệnh không lây nhiễm,
trong đó tử vong do các bệnh tim mạch là 70.000 ca, ung thư 66.000 ca, đái tháo đường
13.000 ca…Tại Thái Bình, mặc dù chưa có số liệu thống kê nhưng theo báo cáo của
Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, trung bình mỗi tháng, đơn vị tư vấn cho gần 200 người
tiền đái tháo đường (có nguy cơ cao chuyển sang đái tháo đường). Tại Bệnh viện Đa
khoa tỉnh đang quản lý, điều trị ngoại trú hơn 600 trường hợp mắc bệnh tiểu đường. Số
người bị tăng huyết áp ngày càng gia tăng, số bệnh nhân mắc bệnh ung thư xuất hiện
ngày càng nhiều. Bệnh viện Đa khoa tỉnh, có khoảng 160 bệnh nhân ung thư nằm điều
trị.
Các bệnh không lây nhiễm đứng vị trí hàng đầu trong những bệnh có tỷ lệ tử vong
cao nhất trên thế giới. Nhiều người phát hiện ra bệnh ở giai đoạn nghiêm trọng nên khó
điều trị và rất tốn kém.
Nguyên nhân của tình trạng trên là do người dân chưa có kiến thức đầy đủ về
nguyên nhân, nguy cơ mắc bệnh cũng như cách phòng chống các bệnh không lây
nhiễm. Để đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống các bệnh
158
không lây nhiễm của cộng đồng và đề xuất các chiến lược truyền thông nâng cao
nhận thức, kỹ năng thực hành phòng chống bệnh không lây nhiễm một cách có hiệu
quả cho người dân tỉnh Thái Bình, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài nghiên cứu:
“Đánh giá kiến thức thái độ thực hành của người dân tỉnh Thái Bình về các bệnh
không lây nhiễm năm 2013”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống các bệnh không lây
nhiễm của người dân tỉnh Thái Bình.
3. Phương pháp nghiên cứu
3.1. Thiết kế nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang
3.2. Thời gian, địa điểm nghiên cứu.
Thời gian: Từ tháng 4 – 12/2013
Địa điểm: tỉnh Thái Bình
-
-
3.3. Đối tượng nghiên cứu
Người dân trong độ tuổi từ 35 - 65 tuổi hiện đang sinh sống tại Thái Bình
3.4. Chọn mẫu
-
Cỡ mẫu
Áp dụng công thức tính cỡ mẫu:
P(1- P)
n = Z2(1- α/2)
2
Trong đó:
n: Cỡ mẫu điều tra
Z2(1- α /2): Độ tin cậy 95%, Z2(1- α /2) = 1,96
P: Tỷ lệ người dân có về kiến thức về phòng chống BKLN xác định của nghiên cứu
Chúng tôi tăng số mẫu lên 7%. Như vậy cỡ mẫu nghiên cứu là 210 người.
- Phương pháp chọn mẫu: Phương pháp ngẫu nhiên đơn
+ Chọn hộ đầu tiên: lập danh sách, đánh số thứ tự toàn bộ các hộ có đối tượng
trong độ tuổi nghiên cứu, chọn hộ đầu tiên theo bảng số ngẫu nhiên.
+ Chọn đối tượng phỏng vấn: Đối tượng là người dân trong độ tuổi từ 35- 65
trong hộ.
+ Sử dụng phương pháp “cổng liền cổng” để chọn đối tượng phỏng vấn tiếp theo.
3.5. Phương pháp thu thập số liệu
Thu thập số liệu bằng bộ câu hỏi phỏng vấn
159
3.6. Xử lꢀ số liệu: Số liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS 14.0.
4. Kết quả nghiên cứu
4.1. Thông tin chung
Chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 210 đối tượng, trong đó tỷ lệ nam và nữ lần
lượt là 47,6% và 52,4%. Số người có trình độ trung học phổ thông chiếm tỷ lệ 35,3%, có
42,4% ở trình độ trung học cơ sở và 22,3% có trình độ tiểu học.
Bảng 1: Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu
Nghề nghiệp
Tần số
Tỷ lệ (%)
43,8
Nông dân
92
22
75
2
Công nhân
10,5
Buôn bán, lao động tự do
Cán bộ văn phòng
Nội trợ
35,7
0,95
4
1,9
Nghỉ hưu
15
7,15
Đối tượng là cán bộ văn phòng và nội trợ chiếm tỷ lệ thấp nhất là 0,95% và
1,9%. Đa số người trong nghiên cứu là nông dân và buôn bán, lao động tự do, với tỷ lệ
lần lượt là 43,8% và 35,7%.
4.2. Kiến thức, thái độ của đối tượng nghiên cứu về bệnh không lây nhiễm
-
Kiến thức về bệnh đái tháo đường
Bảng 2: Kiến thức về phòng bệnh đái tháo đường
Kém Trung bình Khá
Tỷ lệ
Tốt
Kiến thức
Tần
Tỷ lệ
Tần
số
Tỷ lệ
Tần
số
Tần
số
Tỷ lệ
số
(%)
(%)
(%)
5,3
6,3
4,2
4,4
(%)
Khái niệm
173
171
181
188
82,3
81,4
86,2
89,5
22
22
16
9
10,5
10,4
7,7
11
12
9
4
4
4
4
1,9
1,9
1,9
1,9
Triệu chứng
Các biến chứng
Yếu tố nguy cơ
4,2
9
Các biện pháp
phòng chống
193
91,9
8
3,8
5
2,4
4
1,9
Bảng trên cho thấy, kiến thức của đối tượng nghiên cứu về khái niệm, triệu chứng,
các biến chứng, các yếu tố nguy cơ, các biện pháp phòng chống bệnh đái tháo đường ở
mức kém chiếm tỷ lệ cao, lần lượt là 82,3%, 81,4%, 86,2%, 89,5%, 91,9%; kiến thức về
các nội dung trên đạt ở mức tốt chiếm tỷ lệ rất thấp, đều là 1,9 %.
160
Bảng 3: Kiến thức về các biện pháp điều trị bệnh đái tháo đường
Kém Trung bình Khá Tốt
Tần Tỷ lệ Tần Tỷ lệ Tần Tỷ lệ Tần Tỷ lệ
Kiến thức
số
(%)
số
(%)
số
(%)
số
(%)
Điều trị bằng thuốc
195
92,8
6
3,0
5
2,3
4
1,9
Điều trị bằng dinh
dưỡng hợp lý
167
190
79,7
90,5
24
9
11,3
4,2
15
7
7,1
3,4
4
4
1,9
1,9
Điều trị bằng luyện
tập thể lực
Số đối tượng có kiến thức kém về điều trị bệnh đái tháo đường bằng thuốc chiếm
92,8%, bằng dinh dưỡng hợp lý chiếm 79,7%, bằng luyện tập thể lực thường xuyên
chiếm 90,5%. Tỷ lệ có kiến thức trung bình, khá, tốt về đều trị bệnh đái tháo đường rất
thấp.
-
Thái độ về bệnh đái tháo đường
Bảng 4: Các nội dung liên quan đến bệnh đái tháo đường
Không Không
Đồng ý
đồng ý
ý kiến
Nội dung
Tỷ lệ (%)
Là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe
Lo sợ nếu bị chẩn đoán mắc bệnh
42,7
41,9
0,9
2,4
56,4
55,7
Phòng chống bệnh là trách nhiệm của toàn cộng
đồng
43,3
1,1
55,6
Việc điều trị là không cần thiết
9,5
58,7
55,3
31,8
33,3
Phòng bệnh quan trọng nhất là dùng thuốc
11,2
Thay đổi thói quen sinh hoạt, làm việc, chế độ ăn
không có tác dụng điều trị bệnh
28,6
59,2
12,2
Có 42,7 % đồng ý khi cho rằng đái tháo đường là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe
và cuộc sống. Tỷ lệ này thấp hơn so với tỷ lệ chung của cả nước là 91,6%. Tỷ lệ đồng ý
với ý kiến cảm thấy lo sợ nếu bị chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường là 41,9%, thấp
hơn so với tỷ lệ chung của cả nước (80,8%). Có 43,3% đồng ý phòng chống đái
tháo đường là trách nhiệm của toàn cộng đồng, tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với tỷ lệ
chung của cả nước là 85%. 55,3% người được hỏi không đồng ý về việc phòng bệnh đái
tháo đường quan trọng là dùng thuốc. 59,2% đối tượng đồng ý rằng thay đổi thói quen
sinh hoạt, làm việc, chế độ ăn uống có tác dụng điều trị đái tháo đường.
161
-
Kiến thức về tăng huyết áp
Bảng 5: Kiến thức về phòng tăng huyết áp
Kém Trung bình Khá
Tốt
Kiến thức
Tần
Tỷ lệ
Tần
Tỷ lệ
Tần
Tỷ lệ
Tần
Tỷ lệ
số (n)
(%)
số (n)
(%)
số (n)
(%)
số (n)
(%)
Khái niệm
157
75,2
68,6
26
37
12,3
17,6
17
8,2
9,5
9
9
4,3
4,3
Triệu chứng
144
20
Các biến
chứng
132
128
130
62,9
60,8
61,7
45
40
42
21,3
19
24
33
29
11,5
15,9
14
9
9
9
4,3
4,3
4,3
Yếu tố nguy
cơ
Các biện pháp
phòng chống
20
Đối tượng có kiến thức kém về khái niệm, triệu chứng, các biến chứng, yếu tố
nguy cơ, các biện pháp phòng chống bệnh tăng huyết áp chiếm tỷ lệ rất cao, lần lượt là
75,2%, 68,6%; 62,9%, 60,8% và 61,7%. Chỉ có 4,3% có kiến thức tốt về phòng chống
tăng huyết áp.
19,4
4,3
4,3
4,3
Tập thể dục
Dinh dưỡng
Thuốc
62,8
13,5
70,7
14,3
10,7
71,5
15,8
8,4
Kém
Trung bình
Khá
Tốt
Biểu đồ 1: Kiến thức về các phương pháp kiểm soát tăng huyết áp
Tỷ lệ đối tượng nghiên cứu có đầy đủ kiến thức về các biện pháp kiểm soát tăng
huyết áp bằng thuốc, bằng dinh dưỡng, bằng cách tập thể dục rất thấp (4,3%); tỷ lệ có
kiến thức đạt loại khá thấp nhất là 8,4%, cao nhất là 13,5%; tỷ lệ có kiến thức đạt loại
trung bình thấp nhất là 14,3%, cao nhất là 19,4%; số đối tượng có kiến thức kém chiếm
tỷ lệ rất cao từ 62,8% đến 71,5%.
-
Thái độ với tăng huyết áp
162
Bảng 6: Các vấn đề liên quan đến tăng huyết áp
Đồng
Không Không ý
ý
đồng ý
kiến
Nội dung
Tỷ lệ (%)
Là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe
Cảm thấy lo sợ nếu mắc tăng huyết áp
52,5
54,2
19,7
9,3
27,8
36,5
Phòng chống tăng huyết áp là trách nhiệm của toàn
cộng đồng
53,3
10,7
36
Việc điều trị tăng huyết áp là không cần thiết
9,5
58,7
55,3
31,8
33,3
Phòng tăng huyết áp quan trọng nhất là dùng thuốc
11,2
Thay đổi thói quen sinh hoạt, làm việc, chế độ ăn
không có tác dụng trong điều trị bệnh
28,6
59,2
12,2
Có 52,5% đồng ý cho rằng tăng huyết áp nguy hiểm đối với sức khỏe. Tỷ lệ đồng ý
rằng cảm thấy lo sợ nếu mắc tăng huyết áp là 54,2%. Chỉ có 53,3% đồng ý với ý kiến
phòng chống tăng huyết áp là trách nhiệm của toàn cộng đồng.
-
Kiến thức về phòng chống ung thư
Bảng 7: Kiến thức về phòng bệnh ung thư
Kém Trung bình Khá
Tần Tỷ lệ Tần Tỷ lệ Tần Tỷ lệ Tần Tỷ lệ
Tốt
Kiến thức
số
(%)
95,3
95,6
số
10
9
(%)
4,7
4,4
số
(%)
số
(%)
Khái niệm
200
201
0
0
0
0
Triệu chứng
0
0
0
0
Các giai đoạn phát triển
của bệnh
204
97,1
96,7
35,7
6
7
2,9
3,3
0
0
0
0
0
0
3
0
0
Yếu tố nguy cơ gây bệnh 203
Mức độ nguy hiểm của
75
95
45,3
37
17,5
1,5
bệnh
Các biện pháp phòng
203
95,6
9
4,4
0
0
0
0
chống
Tỷ lệ có kiến thức về các nội dung của bệnh ung thư như khái niệm, triệu chứng,
các giai đoạn phát triển của bệnh, yếu tố nguy cơ gây bệnh, các biện pháp phòng chống
đạt kết quả kém chiếm rất cao, từ 95,3% đến 97,1%. Tỷ lệ có kiến thức khá, tốt về bệnh
163
ung thư rất thấp, thậm chí không có đối tượng nào nói được khái niệm, triệu chứng, các
giai đoạn phát triển của bệnh, yếu tố nguy cơ của bệnh và các biện pháp phòng chống.
-
Thái độ với bệnh ung thư
Bảng 8: Các vấn đề liên quan đến bệnh ung thư
Không Không ý
Đồng ý
đồng ý
kiến
Nội dung
Tỷ lệ (%)
Là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe
98,8
98,8
95,6
42,5
0
0
0
1,2
1,2
4,4
20
Cảm thấy lo sợ nếu bị chẩn đoán mắc bệnh
Phòng chống bệnh là trách nhiệm của toàn cộng đồng
Việc điều trị bệnh là không cần thiết
0
37,5
70
Phòng bệnh quan trọng nhất là dùng thuốc
30
Thay đổi thói quen sinh hoạt, làm việc, chế độ ăn
không có tác dụng trong điều trị bệnh
47,5
33,5
19
Tỷ lệ đồng ý rằng ung thư là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe bằng tỷ lệ cảm thấy lo
sợ nếu mắc bệnh ung thư là 98,8%. Có 95,6 % đồng ý việc phòng chống bệnh ung thư là
trách nhiệm của toàn cộng đồng. Tuy nhiên, 42,5% đồng ý là điều trị bệnh ung thư là
không cần thiết.
-
Kiến thức về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Các biện pháp điều trị
Mức độ chữa khỏi
Các biện pháp phòng chống
Mức độ nguy hiểm
Các biến chứng
96,7
96,7
3,3
3,7
94,4
95,3
5,7
4,7
97,2
2,9
Triệu chứng
91,5
8,5
Yếu tố nguy cơ
94,3
5,7
86
88
90
92
94
96
98 100 102
Trung bình
Kém
Biểu đồ 2: Kiến thức về bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính
Trên 91% đối tượng có kiến thức kém về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Số đối
tượng có kiến thức trung bình về bệnh rất thấp, tối đa là 5,7%.
-
Thái độ với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
164
Bảng 9: Các vấn đề liên quan đến bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Đồng ý
(%)
5,4
Không ý
kiến (%)
Không
đồng ý (%)
Nội dung
Là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe
Cảm thấy lo sợ nếu bị chẩn đoán mắc bệnh
0
0
94,6
94,6
5,4
Phòng chống bệnh là trách nhiệm của
toàn cộng đồng
8,7
0
91,3
Việc điều trị bệnh và biến chứng của
bệnh là không cần thiết
6,3
9,6
5,2
88,5
77,6
Phòng bệnh quan trọng nhất là dùng thuốc
12,8
Thay đổi thói quen sinh hoạt, làm việc,
chế độ ăn không có tác dụng trong điều
trị bệnh
11,7
22,7
65,5
Số đối tượng không bày tỏ thái độ về các vấn đề liên quan đến bệnh phổi tắc
nghẽn mãn tính chiếm tỷ lệ sất cao, từ 65,5% đến 94,6%. Tỷ lệ đồng ý với nhận định
bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe, cảm thấy lo sợ nếu
mắc bệnh này là 5,4%;
4.3. Luyện tập phòng chống bệnh không lây nhiễm
Có tới 71,8% không tập thể dục. Tỷ lệ tập thể dục dưới các dạng như đi bộ là
10,9%, chạy là 4,8%, làm vườn là 9,7%, chơi thể thao là 3,2%.
4.4. Tiếp cận thông tin về bệnh không lây nhiễm
Có tới 74,9% không được nghe các thông tin truyền thông về bệnh không lây
nhiễm. Trong số đối tượng được nghe thông tin về bệnh không lây nhiễm, có 91,2%
nghe từ tivi, 12,4% nghe từ cán bộ y tế, có 23% nghe từ loa, đài và 0,4% tiếp cận từ
internet.
Có 82,7% muốn nghe thông tin về phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Trong đó,
có 30,7% muốn nghe thông tin từ cán bộ y tế, 33,8% muốn tiếp nhận từ báo/internet.
5. Kết luận
-
Kiến thức, thái độ về bệnh đái tháo đường: 1,9% có kiến thức tốt về bệnh đái tháo
đường. Tỷ lệ có kiến thức về bệnh đái tháo đường kém chiếm rất cao, trên 80%;
42,7 % đồng ý đái tháo đường là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe và cuộc sống.
Có 43,3% đồng ý phòng chống đái tháo đường là trách nhiệm của toàn cộng đồng.
-
Kiến thức, thái độ về tăng huyết áp: 4,3% có kiến thức tốt về tăng huyết áp. Đối
tượng có kiến thức kém chiếm tỷ lệ rất cao, trên 60%; có 52,5% đồng ý tăng huyết
áp nguy hiểm đối với sức khỏe. Chỉ có 53,3% đồng ý với ý kiến phòng chống tăng
huyết áp là trách nhiệm của toàn cộng đồng .
165
-
-
Kiến thức, thái độ về bệnh ung thư rất kém, chiếm tỷ lệ trên 90%; Tỷ lệ đồng ý ung
thư là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe bằng tỷ lệ cảm thấy lo sợ nếu mắc bệnh ung
thư là 98,8%.
Kiến thức, thái độ về bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính: Trên 90% đối tượng có kiến
thức kém về bệnh phổi tắc nghẽ mạn tính. Tỷ lệ đồng ý với nhận định bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính là bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe bằng tỷ lệ cảm thấy lo sợ nếu
mắc bệnh này là 5,4%.
-
-
Thực hành phòng bệnh không lây nhiễm: Có tới 71,8% không tập luyện thể dục.
Có 12,4% đã từng được nhận thông tin truyền thông về phòng, chống bệnh không
lây nhiễm thông qua cán bộ y tế trong tổng số 25,1% đối tượng có nhận được thông
tin truyền thông. Có tới 30,7% tham gia nghiên cứu mong muốn nhận thông tin
truyền thông từ cán bộ y tế và 33,8 từ internet trong tổng số 72,7% mong muốn nhận
thông tin truyền thông về phòng, chống bệnh không lây nhiễm.
6. Kiến nghị
-
-
-
Sở Y tế cần tăng cường công tác lãnh đạo chỉ đạo, thực hiện các hoạt động tuyên
truyền, phổ biến kiến thức về bệnh không lây nhiễm cho nhân dân.
Trung tâm Truyền thông GDSK Thái Bình tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến
thức, hướng dẫn nhân dân các biện pháp phòng chống bệnh không lây nhiễm.
Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh tham mưu với Sở Y tế thành lập các mô hình can
thiệp dự phòng bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
nhiễm gia tăng.
2. Tạ Văn Bình, Phạm Thị Lan, Đào Tố Hoan (2006), Đánh giá kiến thức, thái độ, thực
hành của người bệnh đái tháo đường trước và sau khi được giáo dục tự chăm sóc.
3. Hệ thống y tế và phòng bệnh không lây nhiễm ở nông thôn Việt Nam, Trung tâm
nghiên cứu hệ thống y tế - Đại Học Y Hà Nội.
166
9 trang
17140
Free
Bạn đang xem tài liệu "Đánh giá kiến thức thái độ thực hành của người dân tỉnh Thái Bình về bệnh không lây nhiễm năm 2013", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- danh_gia_kien_thuc_thai_do_thuc_hanh_cua_nguoi_dan_tinh_thai.pdf
