Báo cáo tóm tắt Đề tài Tối ưu hóa hình học trong việc thiết kế chi tiết cho công nghệ in ba chiều
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
QUỸ PHÁT TRIỂN KHCN
BÁO CÁO TꢀM TꢁT TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
NĂM 2016
TÊN ĐỀ TÀI:
Tối ưu hóa hình học trong việc thiết kế chi tiết cho công nghệ in ba chiều
Topology Optimisation for Additive Manufacturing
Mã số: B2016-ĐN02-21
CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: NGUYỄN ĐÌNH SƠN
ĐƠN VỊ
: KHOA CƠ KHÍ GIAO THÔNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
ĐÀ NẴNG, 2019
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Thông tin chung:
- Tên đề tài: Tối ưu hóa hình học trong việc thiết kế chi tiết cho công nghệ in ba
chiều
(Topology Optimisation for Additive Manufacturing)
- Mã số: B2016-ĐN02-21
- Chủ nhiệm: TS. Nguyễn Đình Sơn
- Thành viên tham gia: TS. Nguyễn Văn Thiên Ân, Th.S. Nguyễn Văn Quyền
- Cơ quan chủ trì: Đại học Đà Nẵng
- Thời gian thực hiện: 24 tháng
2. Mục tiêu:
• Nghiên cứu lý thuyết tối ưu hóa hình học (Topology Optimisation) để xây
dựng phương pháp tối ưu hóa trong việc thiết kế chi tiết trong lĩnh vực cơ
khí sau đó mở rộng ra một số lĩnh vực khác như thiết bị y tế, thiết kế kết
cấu xây dựng, kiến trúc.
• Xây dựng thuật toán thực hiện tối ưu hóa hình học từ đó xuất ra hình dạng
hình học tối ưu cho chi tiết cần thiết kế
• Xây dựng hình dáng tối ưu của chi tiết trên các phần mềm CAD
• Sử dụng cấu trúc lưới trong tối ưu hóa hình học chi tiết thiết kế
3. Tính mới và sáng tạo:
• Xây dựng phương pháp thiết kế tổng thể cho một chi tiết cơ khí ứng dụng
tối ưu hóa cấu trúc hình học để sử dụng cho công nghệ gia công đắp lớp.
• Xây dựng mô hình cấu trúc lưới trong các phần mềm CAD
• Sử dụng cấu trúc lưới trong thiết kế tối ưu hóa hình học
4. Tóm tắt kết quả nghiên cứu:
• Phân tích các phương pháp tiếp cận SIMP và BESO trong tối ưu hóa cấu
trúc hình học của chi tiết được thiết kế
• Xây dựng phương pháp thiết kế tổng thể cho một chi tiết cơ khí ứng dụng
tối ưu hóa cấu trúc hình học để sử dụng cho công nghệ gia công đắp lớp
• Phương pháp xây dựng mô hình cấu trúc lưới trên phần mềm CAD.
5. Tên sản phẩm:
• Qui trình sử dụng tối ưu hóa hình học trong thiết kế chi tiết cơ khí sử dụng
công nghệ gia công đắp lớp.
Tạp chí SCIE:
• D. S. Nguyen, “Design of lattice structure for additive manufacturing in
CAD environment,” Journal of Advanced Mechanical Design, Systems,
and Manufacturing, vol. 13, no. 3, pp. JAMDSM0057-JAMDSM0057,
2019.
Hội nghị khoa học quốc tế:
• D. S. Nguyen, and F. Vignat, “A method to generate lattice structure for
Additive Manufacturing,” in 2016 IEEE International Conference on
Industrial Engineering and Engineering Management (IEEM), 2016, pp.
966-970.
• D. S. Nguyen, and F. Vignat, “Topology optimization as an innovative
design method for additive manufacturing,” in 2017 IEEE International
Conference on Industrial Engineering and Engineering Management
(IEEM), 2017, pp. 304-308.
• D. S. Nguyen, T. H. T. Tran, D. K. Le, and V. T. Le, “Creation of Lattice
Structures for Additive Manufacturing in CAD Environment,” in 2018
IEEE International Conference on Industrial Engineering and
Engineering Management (IEEM), 2018, pp. 396-400.
6. Hiệu quả, phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu và khả năng áp dụng:
• Xây dựng học phần “Phát triển sản phẩm cho công nghệ gia công đắp lớp”
cho học viên cao học tại trường Kỹ thuật công nghiệp, Grenoble INP, Pháp.
• Sinh viên nghiên cứu khoa học
• Chuyển gia cho nhóm nghiên cứu về công nghệ in ba chiều
INFORMATION ON RESEARCH RESULTS
1. General information:
Project title: Topology Optimization for Additive Manufacturing
Code number: B2016-ĐN02-21
Project Leader: Nguyen Dinh Son
Coordinator: Nguyen Van Thien An, Nguyen Van Quyen
Implementing institution: The University of Danang
Duration: from 2016 to 2019
2. Objective(s):
• Study on the literature of topology optimization to build a method that allows to
integrate topology optimization into design methodology for mechanical
product.
• Creating an algorithm to realize a topology optimization of a model of product.
• A method to redesign product based on the topology optimization results.
• A method to generate a model of lattice structure in CAD environment in order
to reduce material in designed product.
3. Creativeness and innovativeness:
• A method to integrate topology optimization into product design methodology
as an innovate design tool.
• Generation of lattice structure in CAD environment
• A method to generate a model of lattice structure in CAD environment in order
to reduce material in designed product.
4. Research results:
• A Matlab program to run algorithm of topology optimization
• A method to integrate topology optimization into product design methodology
as an innovate design tool.
• A method to generate a model of lattice structure in CAD environment in order
to reduce material in designed product.
5. Products:
• Integrating topology optimization in mechanical product design methodology
International journal indexed in SCIE:
• D. S. Nguyen, “Design of lattice structure for additive manufacturing in
CAD environment,” Journal of Advanced Mechanical Design, Systems, and
Manufacturing, vol. 13, no. 3, pp. JAMDSM0057-JAMDSM0057, 2019.
Proceedings of international conferences:
• D. S. Nguyen, and F. Vignat, “A method to generate lattice structure for
Additive Manufacturing,” in 2016 IEEE International Conference on
Industrial Engineering and Engineering Management (IEEM), 2016, pp.
966-970.
• D. S. Nguyen, and F. Vignat, “Topology optimization as an innovative
design method for additive manufacturing,” in 2017 IEEE International
Conference on Industrial Engineering and Engineering Management
(IEEM), 2017, pp. 304-308.
• D. S. Nguyen, T. H. T. Tran, D. K. Le, and V. T. Le, “Creation of Lattice
Structures for Additive Manufacturing in CAD Environment,” in 2018 IEEE
International Conference on Industrial Engineering and Engineering
Management (IEEM), 2018, pp. 396-400
6. Effects, transfer alternatives of research results and applicability:
• Master’s degree course “Product development for Additive Manufacturing”,
School of Industrial Engineering, Grenoble INP, France
• Scientific Research Project for DUT Student
• 3D Printing Technology Research Group-DUT
DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA ĐỀ TÀI
STT
Họ và tên
Đơn vị công tác
Ghi chú
1
2
3
TS. Nguyễn Đình Sơn
TS. Nguyễn Văn Thiên Ân Khoa Cơ khí Giao thông
ThS. Nguyễn Văn Quyền
Khoa Cơ khí Giao thông
Khoa Cơ khí Giao thông
Génie Industriel, Grenoble
INP
4
GS. Frédéric Vignat
1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................................ 4
1. Tổng quan tình hình nghiên cứu................................................................. 4
1.1. Trong nước........................................................................................... 4
1.2. Ngoài nước........................................................................................... 4
1.3. Tính cấp thiết ....................................................................................... 6
1.4. Mục tiêu đề tài ..................................................................................... 7
1.5. Cách tiếp cận........................................................................................ 8
a) Đối tượng nghiên cứu .......................................................................... 8
b) Phạm vi nghiên cứu: ............................................................................ 8
1.4. Kết luận.............................................................................................. 13
1. Xây dựng mô hình toán học ..................................................................... 15
2. Thiết lập tham số ...................................................................................... 16
3.1. Thiết kế dụng cụ ................................................................................ 19
3.3. Thiết kế dĩa xe đạp............................................................................. 20
1. Cấu trúc lưới............................................................................................. 22
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................................... 24
3
MỞ ĐẦU
1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1. Trong nước
Hiện nay, những nghiên cứu về lĩnh vực gia công đắp lớp (Additive
manufacturing) được thực hiện trong nước rất ít, chủ yếu tập trung ở việc chế tạo
máy in ba chiều trên các vật liệu polime hay vật liệu sợi nhựa theo công nghệ in
phun từng lớp. Các nghiên cứu này được thực hiện từ năm 2014 cho đến nay của
một số nhóm nghiên cứu đến từ trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh,
Đại học Bách khoa Hà Nội và đặc biệt là nhóm nghiên cứu CoPA của Trường
Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng. Tuy nhiên, những nghiên cứu này chỉ dừng
lại ở việc chế tạo máy in ba chiều dựa trên công nghệ tạo mẫu nhanh (Rapid
Prototype) sử dụng phương pháp in phun nguyên liệu nhựa tổng hợp sau khi được
nung nóng chảy. Hầu như chưa có nghiên cứu nào chuyên sâu về công nghệ gia
công đắp lớp nào tại Việt Nam và ứng dụng công nghệ này trong việc chế tạo các
chi tiết sử dụng được cho các máy móc sử dụng công nghệ vật liệu kim loại và
hợp kim. Đây là một hướng đi mới mở ra nhiều ứng dụng trong ngành công
nghiệp công nghệ cao trong tương lai ở Việt Nam. Với việc kết hợp giữa tối ưu
hóa hình học (Topology optimisation) và công nghệ gia công đắp lớp để tạo ra
phương pháp thiết kế mới chi tiết trong lĩnh vực cơ khí nhằm tối ưu hóa khối
lượng, thể tích và vật liệu sử dụng để chế tạo chi tiết bằng công nghệ đắp lớp
nhưng vẫn đảm bảo được các chi tiêu độ bền và cơ tính của chi tiết thiết kế.
1.2. Ngoài nước
Tối ưu hóa hình học (Topology Optimisation) hay còn gọi là tối ưu hóa tô-
pô là phương pháp giải quyết vấn đề phân bố vật liệu bằng cách tối ưu các cấu
trúc hình học bên trong của vật liệu. Mục tiêu của tối ưu hóa hình học là xác định
phân bố của vật liệu bằng cách tính toán các ràng buộc về độ bền của từng phần
tử vật liệu bên trong sau đó sẽ loại bỏ những phần tử vật liệu không chịu tác dụng
lực hay ứng suất bên trong của phần tử rất bé. Phần còn lại sau khi loại bỏ những
4
phần tử đó ta được một cấu trúc đã được tối ưu hóa hình học. Nghiên cứu đầu
tiên về phương pháp tối ưu hóa hình học được thực hiện bởi GS. Bendsoe của
khoa Kỹ thuật Cơ khí và Toán học của Trường đại học Kỹ thuật của Đan Mạch
vào năm 1988 và sau đó hai học trò của ông là GS. Sigmund và Peterson của
nhóm nghiên cứu này đã mở rộng ra nghiên cứu tối ưu hóa hình học và ứng dụng
trên nhiều lĩnh vực từ năm 1998 đến nay. Hiện nay, có hai phương pháp tiếp cận
chính trong việc tối ưu hóa hình học đó là phương pháp vật liệu đẳng hướng đồng
nhất (SIMP: Solid Iso Material with Penalization) được phát triển bới GS
Bendsoe và các cộng sự của Đại học Kỹ thuật, Đan Mạch từ năm 1988 và GS.
Rozvany và các cộng sự thuộc trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest,
Hungary từ năm 1992. Phương pháp tiếp cận thứ hai đó là tối ưu hóa cấu trúc tiến
hóa hình học theo hai hướng (BESO: Bidirectional Evolutionary Structural
Optimisation) do GS. Querin và cộng sự thuộc trường Đại học Kỹ thuật, Vương
Quốc Anh phát triển từ 1998 đến nay và được phát triển cho nhiều ứng dụng
trong các lĩnh vực khác nhau.
Hiện nay, công nghệ tạo mẫu nhanh (Rapid Prototype) đã phát triển vượt
bậc và đến những năm đầu thế kỷ 21 công nghệ này đã trở thành công nghệ gia
công chế tạo nhanh hay còn gọi chung là công nghệ gia công đắp lớp (Additive
Manufacturing) hay in ba chiều (3D Printing). Công nghệ gia công đắp lớp được
phát triển trên nền tảng của công nghệ tạo mẫu nhanh nhưng thực hiện trên vật
liệu kim loại và hợp kim. Chính vì vậy, công nghệ gia công đắp lớp cho phép chế
tạo các chi tiết kim loại để sử dụng trực tiếp chứ không làm mẫu sản phẩm như
trước đây. Công nghệ này gia công chi tiết theo từng lớp vật liệu một có thể phun
đắp trực tiếp vật liệu, công nghệ in laser, công nghệ in bằng tia điện tử electron...
Công nghệ gia công đắp lớp cho phép gia công các bề mặt phực tạp, các chi tiết
có kết cấu bên trong phức tạp, có hình dạng bất kỳ mà các phương pháp gia công
truyền thống khác như đúc, rèn, dập… và cũng như công nghệ gia công số
(CAM/CNC) không thể thực hiện được. Chính nhờ có công nghệ này mà nó cho
phép chúng ta có thể thiết kế một chi tiết cơ khí có một hình dạng bất kỳ, cấu trúc
phức tạp hơn và không tuân thủ theo ràng buộc là thiết kế chi tiết có hình dạng
phải chế tạo được theo công nghệ chế tạo truyền thống như đúc, rèn, dập và gia
5
công trên các máy CNC truyền thống. Nhờ sự kết hợp phương pháp tối ưu hóa
cấu trúc hình học vào trong việc thiết kế các chi tiết cùng với công nghệ gia công
đắp lớp đã mở ra hướng nghiên cứu hoàn toàn mới và có nhiều cơ hội ứng dụng
trong tương lai, cho phép người thiết kế có thể thiết kế được chi tiết tiết kiệm
được vật liệu, giảm tối thiểu trọng lượng mà vẫn đảm bảo được yếu tố độ bền, độ
cứng vững của chi tiết trong quá trình hoạt động của nó.
Hướng nghiên cứu ứng dụng tối ưu hóa cấu trúc hình học cho công nghệ
gia công đắp lớp mới được nghiên cứu gần đây bắt đầu từ nghiên cứu của GS.
Brackett và cộng sự và nhóm nghiên cứu của Emmelmann và cộng sự vào năm
2011 sau đó được phát triển vào năm tiếp theo của các nhóm nghiên cứu Krol và
cộng sự năm 2012; Smith và cộng sự vào năm 2013; Villalpando và cộng sự năm
2014; Paul và Anand vào năm 2014.
1.3. Tính cấp thiết
Các công nghệ gia công cơ khí đã phát triển mạnh mẽ nhờ sự phát triển của
khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin. Công nghệ gia công số có sự trợ giúp
của máy tính (CAM/CNC) xuất hiện đã làm thay đổi quá trình sản xuất trong
công nghiệp từ đầu những năm của thế kỷ 20. Nhờ công nghệ này mà năng suất
gia công, chất lượng chi tiết gia công được nâng cao. Tuy nhiên, công nghệ gia
công số (CAM/CNC) vẫn còn tồn tại một số nhược điểm của nó. Đến cuối những
năm 80 của thế kỷ 20, khi công nghệ tạo mẫu nhanh (Rapid Protoype) xuất hiện
dựa trên công nghệ gia công số (CAM/CNC) với mục đích tạo ra mẫu sản phẩm
với chất liệu polyme hay gỗ với thời gian ngắn nhất nhằm giảm thời gian thiết
kế, hiệu chỉnh sản phẩm và đồng thời khách hàng có cái nhìn thực hơn về sản
phẩm được thiết kế.
Từ đó đến nay, công nghệ tạo mẫu nhanh đã phát triển vượt bậc và đến
những năm đầu thế kỷ 21 công nghệ này đã trở thành công nghệ gia công chế tạo
nhanh hay còn gọi chung là công nghệ gia công đắp lớp (Additive Manufacturing)
hay in ba chiều (3D Printing). Công nghệ gia công đắp lớp được phát triển trên
nền tảng của công nghệ tạo mẫu nhanh nhưng thực hiện trên vật liệu kim loại và
hợp kim. Chính vì vậy, công nghệ gia công đắp lớp cho phép chế tạo các chi tiết
6
kim loại để sử dụng trực tiếp chứ không làm mẫu sản phẩm như trước đây. Công
nghệ này gia công chi tiết theo từng lớp vật liệu một có thể phun đắp trực tiếp vật
liệu, công nghệ in laser, công nghệ in bằng tia điện tử electron... Công nghệ gia
công đắp lớp cho phép gia công các bề mặt phực tạp, các chi tiết có kết cấu bên
trong phức tạp, có hình dạng bất kỳ mà các phương pháp gia công truyền thống
khác như đúc, rèn, dập… và cũng như công nghệ gia công số (CAM/CNC) không
thể thực hiện được.
Chính nhờ ưu điểm gia công được các bề mặt, kết cấu phức tạp bên trong
của chi tiết của công nghệ gia công đắp lớp mà phương pháp thiết kế chi tiết trong
cơ khí hay lĩnh vực khác như y tế, xây dựng, kiến trúc…đã thay đổi cho phù hợp
với công nghệ mới này. Một trong các phương pháp thiết kế đó là phương pháp
tối ưu hóa hình học (Topology optimisation) được áp dụng để thực hiện việc tối
ưu hóa độ bền của chi tiết mà trong đó có thể giảm thể tích, khối lượng, vật liệu
sử dụng của chi tiết. Việc áp dụng phương pháp tối ưu hóa hình học này kết hợp
với công nghệ gia công đắp lớp có thể chế tạo được chi tiết đảm bảo độ bền nhưng
tiết kiệm được nhiều nguyên vật liệu đầu vào sử dụng đồng thời giảm được thể
tích và khối lượng của chi tiết. Đây là một trong các yếu tố quyết định giảm thiểu
chi phí sản xuất tạo ra lợi thế cạnh tranh giá thành của sản phẩm cuối cùng trên
thị trường. Chính vì lý do đó, mà nhóm nghiên cứu chúng tôi chọn hướng nghiên
cứu đề tài áp dụng phương pháp tối ưu hóa hình học để thiết kế các chi tiết cơ khí
cho công nghệ gia công đắp lớp hay in ba chiều.
1.4. Mục tiêu đề tài
• Nghiên cứu lý thuyết tối ưu hóa hình học (Topology Optimisation)
để xây dựng phương pháp tối ưu hóa trong việc thiết kế chi tiết trong
lĩnh vực cơ khí sau đó mở rộng ra một số lĩnh vực khác như thiết bị
y tế, thiết kế kết cấu xây dựng, kiến trúc.
• Xây dựng thuật toán thực hiện tối ưu hóa hình học từ đó xuất ra hình
dạng hình học tối ưu cho chi tiết cần thiết kế
• Xây dựng hình dáng tối ưu của chi tiết trên các phần mềm CAD
• Xuất dữ liệu của chi tiết thiết kế cho máy in ba chiều
7
1.5. Cách tiếp cận
• Nghiên cứu tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước về lĩnh
vực tối ưu hóa cấu trúc hình học ứng dụng để thiết kế các chi tiết cơ
khí sử công nghệ gia công đắp lớp để gia công.
• Phân tích các phương pháp tiếp cận SIMP và BESO trong tối ưu hóa
cấu trúc hình học của chi tiết được thiết kế
• Xây dựng phương pháp thiết kế tổng thể cho một chi tiết cơ khí ứng
dụng tối ưu hóa cấu trúc hình học để sử dụng cho công nghệ gia công
đắp lớp
1.6. Phương pháp nghiên cứu
• Nghiên cứu lý thuyết về tối ưu hóa cấu trúc hình học và thiết kế chi
tiết cơ khí; Xây dựng phương pháp thiết kế tổng thể chi tiết cơ khí
có sử dụng tối ưu hóa cấu trúc và sử dụng công nghệ gia công đắp
lớp
• Nghiên cứu phương pháp gia công chi tiết đã thiết kế trên máy gia
công đắp lớp sử dụng vật liệu kim loại và hợp kim.
• Nghiên cứu thực nghiệm để kiểm tra độ bền chi tiết, khối lượng vật
liệu chi tiết.
1.7. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
a) Đối tượng nghiên cứu
• Phần mềm tối ưu hóa cấu trúc
• Phần mềm CAD/CAM
• Máy gia công theo công nghệ đắp lớp kim loại hãng ARCAM
b) Phạm vi nghiên cứu:
• Nghiên cứu lý thuyết về tối ưu hóa cấu trúc hình học
• Nghiên cứu tổng quan về công nghệ gia công đắp lớp và khả năng
ứng dụng của công nghệ trong tương lai
• Nghiên cứu phương pháp thiết kế chi tiết cơ khí theo tiếp cận tối ưu
hóa cấu trúc hình học và sử dụng công nghệ gia công đắp lớp để gia
công chi tiết.
8
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ GIA CÔNG ĐẮP
LỚP VÀ TỐI ƯU HÓA HÌNH HỌC
Mục tiêu chính của chương này là giới thiệu một cách tổng quát nhất về công nghệ
gia công đắp lớp (Additive Manufacturing), tối ưu hóa hình học (Topology
Optimisation) và cấu trúc vật liệu dạng lưới ứng dụng cho công nghệ gia công đắp lớp.
1. Công nghệ gia công đắp lớp (Additive Manufacturing)
Theo Ủy ban F42 về công nghệ gia công đắp lớp (Additive
Manufacturing) và công nghệ in 3D (3D Printing) thuộc Hiệp hội Thí nghiệm
và Vật liệu Hoa kỳ ASTM (American Society for Testing and Materials) định
nghĩa gia công đắp lớp là quá trình tạo ra sản phẩm dựa trên nguyên tắc gia
công theo từng lớp cắt của sản phẩm chồng lên nhau. Quy trình gia công này
ngược với quy trình gia công cắt gọt truyền thống đó là vật liệu trên phôi của
sản phẩm không bị cắt bỏ. Như vậy, quy trình gia công đắp lớp không sử dụng
phôi ban đầu để chế tạo sản phẩm mà vật liệu được đắp lên theo từng lớp một
từ dữ liệu sản phẩm trên môi trường CAD (Computer-Aided Design). Quy
trình gia công này hoàn toàn không loại bỏ lượng vật liệu nào dư nên tiết kiệm
được rất nhiều vật liệu trong quá trình gia công chi tiết và sản phẩm. Bên cạnh
đó, nhờ nguyên lý gia công chi tiết theo từng lớp cắt một từ hình dáng của chi
tiết thiết kế nên công nghệ gia công đắp lớp cho phép chúng ta có thể chế tạo
chi tiết với mọi hình dáng hình học, vật liệu và mức độ phức tạp của bề mặt
cao nhất [1].
Nguyên lý cơ bản của quy trình gia công đắp lớp đó là đắp từng lớp vật
liệu mỏng chồng lên nhau theo một hướng nhất định để hình thành nên sản
phẩm cuối cùng. Từ nguyên lý cơ bản này mà xuất hiện các loại công nghệ
khác nhau để có thể thực hiện được quy trình gia công này. Theo tổ chức
ASTM thì công nghệ gia công đắp lớp có thể được chia làm bảy loại khác
nhau: Công nghệ phun kết dính (Binder Jetting), Công nghệ gia nhiệt trực tiếp
(Directed Energy Deposition), Công nghệ đùn vật liệu (Material Extrusion),
9
Công nghệ phun vật liệu (Material Jetting), Công nghệ nóng chảy vật liệu bột
(Powder Bed Fusion), Công nghệ đắp lớp theo tấm (Sheet Lamination) và
Công nghệ quang hóa polymer (VAT Photopolymerization)
1.1. Công nghệ phun kết dính (Binder Jetting)
Công nghệ in phun kết dính là công nghệ sử dụng một đầu phun vật liệu
kết dính, đầu phun này tương tự như công nghệ in 3D. Trong đó, chất kết dính
sẽ được phun lên bề mặt vật liệu của sản phẩm ở dạng bột, chất kết dính này
sẽ liên kết các hạt vật liệu với nhau tạo thành một lớp bề mặt. Sau đó, lớp vật
liệu mới sẽ được cán qua lớp bề mặt vừa phun chất kết dính và chất kết dính
sẽ tiếp tục phun lên lớp bề mặt bột vật liệu mới. Quá trình này lặp đi lặp lại
cho từng lớp của các bề mặt bột vật liệu, lớp kế tiếp sẽ kết dính lên lớp trước
đó thông qua dung dịch kết dính phun ra bởi đầu phun. Cuối cùng các lớp vật
liệu sẽ chồng lên nhau và tạo nên hình dạng của sản phẩm cần gia công [2].
Hꢀnh 1: Công nghệ gia công phun kết dính (Binder Jetting) [2].
trên hầu hết các loại vật liệu khác nhau như kim loại, nhựa,...tuy nhiên với điều
kiện đó là các loại vật liệu gia công phải ở dạng bột. Đối với vật liệu là kim
loại, sản phẩm sau khi gia công xong sẽ được xử lý nhiệt như nung, ram,...để
tạo cho sự kết dính giữa các hạt vật liệu kim loại với nhau. Do đó, công nghệ
phun kết dính có nhiều hạn chế nhất định đó là tạo ra độ xốp hay độ rỗng vật
10
liệu bên trong là lớn, mức độ kết dính giữa các hạt vật liệu phụ thuộc rất nhiều
vào dung dịch kết dính. Chính vì vậy, công nghệ phun chất kết dính thường sử
dụng cho công nghệ tạo mẫu nhanh với vật liệu nhựa là chủ yếu.
1.2. Công nghệ gia nhiệt trực tiếp (Directed Energy Deposition)
Công nghệ gia nhiệt trực tiếp bao gồm một đầu có nhiệm vụ tập trung
năng lượng để gia nhiệt trực tiếp lên bột vật liệu bột, làm cho cho bột vật liệu
này nóng chảy thành dòng vật liệu lỏng. Bột vật liệu sẽ đi theo một đường dẫn
khác trong đầu này và di chuyển đến vị trí năng lượng nhiệt tập trung lớn nhất
để có thể nóng chảy ngay tức khắc sau đó. Dòng vật liệu nóng chảy sẽ được
đắp từng lớp một chồng lên nhau để tạo thành chi tiết gia công cuối cùng. Để
tránh hiện tượng cháy nổ, ô-xy hóa và tiếp xúc trực tiếp giữa dòng vật liệu
nóng chảy thì đầu gia nhiệt này có một đường dẫn khí trơ như Ni-tơ,
Argon,...để bảo vệ lớp vật liệu vừa nóng chảy.
Hꢀnh 2: Công nghệ gia nhiệt trực tiếp (Directed Energy Deposition) [3].
Công nghệ gia nhiệt trực tiếp được tích hợp trong đầu gia nhiệt (xem
và dòng khí trơ bảo vệ. Đầu gia nhiệt này thường gắn trên các máy gia công
CNC 4 trục hay 5 trục để thực hiện các quỹ đạo chuyển động gia công đắp lớp
11
theo từng lớp vật liệu một. Đầu gia nhiệt này cũng có thể gắn trực tiếp trên các
robot công nghiệp để thực hiện các quỹ đạo chuyển động phức tạp hơn và tạo
ra chi tiết theo từng lớp cắt có biên dạng phức tạp hơn hay thực hiện đắp các
lớp vật liệu theo các lớp cắt có chiều hướng khác nhau. Do tính chất đặc trưng
đó, mà công nghệ gia nhiệt trực tiếp có nhiều ưu điểm nổi trội như có thể tích
hợp trực tiếp trên các trung tâm gia công CNC, có thể tích hợp gia công đắp
lớp và gia công cắt gọt trên cùng một máy tạo nên công nghệ mới đó là công
nghệ gia công lai (Hybrid Additive Manufacturing Technology). Công nghệ
gia công đắp lớp này sử dụng dòng năng lượng tập trung ở đầu gia công rất
lớn nên công nghệ này thường chỉ sử dụng để gia công các chi tiết kim loại là
chủ yếu.
Ngoài ra, nhờ đặc tính dễ tích hợp trên các trung tâm gia công CNC (CNC
phay, tiện,...) và trên các cánh tay robot công nghiệp nên công nghệ này cho
phép chúng ta có thể đắp vật liệu lên các chi tiết đã bị hư hỏng như gãy, vở,
tróc...Chính vì vậy, bên cạnh việc sử dụng cho công nghệ gia công đắp lớp,
công nghệ này còn sử dụng hiệu quả trong việc sửa chửa hay bảo dưỡng các
chi tiết máy đã bị mài mòn, hư hỏng.
1.3. Công nghệ đùn vật liệu (Material Extrusion)
Công nghệ đùn vật liệu được biết đến một cách phổ biến đó là công nghệ
tạo mẫu nhanh FDM (Fused Deposition Modelling) và FFF (Fused Filament
Deposition) hay chúng ta vẫn thường gọi là công nghệ in 3D. Trong công nghệ
đùn vật liệu, một sợi dây nhựa nhiệt dẻo sẽ được đưa qua một đầu phun mà tại
đây sợi dây nhựa dẻo sẽ nóng chảy thông qua một bộ phận gia nhiệt. Dòng
nhựa nóng chảy sẽ được đùn ra do áp lực của sợi dây đưa vào đầu phun này.
Đầu phun sẽ di chuyển theo quỹ đạo xác định để điền đầy vật liệu cho một lớp
mặt cắt và sau đó sẽ tiếp tục đắp vật liệu cho lớp kế tiếp cho đến khi chi tiết
được gia công xong.
12
Hꢀnh 3: Công nghệ đùn vật liệu (Material Extrusion) [2].
Công nghệ gia công này hầu hết thực hiện trên các vật liệu là nhựa dẻo,
dễ nóng chảy vì nhiệt. Độ chính xác gia công của công nghệ phụ thuộc rất lớn
vào vật liệu và đường kính của lỗ của đầu phun. Bề dày của lớp vật liệu gia
công thông thường của công nghệ này là từ 0,4mm trở lên nên độ phân giải và
độ chính xác là ở mức trung bình, nên bề mặt gia công của chi tiết sẽ bị gồ
ghề. Bên cạnh đó, do quá trình biến cứng của dòng vật liệu nhựa nóng chảy là
rất nhanh nên độ kết dính giữa hai lớp vật liệu gia công kế tiếp nhau là tương
đối kém. Do vậy, tính chất vật liệu cấu thành sản phẩm gia công cuối cùng
cũng không cao như các công nghệ khác.
1.4. Kết luận
Gia công đắp lớp là một công nghệ gia công được phát triển dựa trên một
nguyên lý rất cơ bản của công nghệ tạo mẫu nhanh đó là chi tiết gia công được
cắt thành các lớp mỏng, sau đó các lớp mỏng này gia công theo thứ tự và xếp
chồng lên nhau để tạo thành chi tiết hay sản phẩm cuối cùng. Tùy vào từng
phương pháp tạo các lớp cắt và vật liệu chế tạo chi tiết mà người ta đã phát
minh và tạo ra nhiều công nghệ gia công đắp lớp khác nhau. Tuy nhiên, trong
đó phải kể đến công nghệ gia công nung chảy vật liệu bột có một ưu thế vượt
trội nhờ tốc độ gia công, bề dày của lớp gia công rất mỏng và cho phép gia
13
Tải về để xem bản đầy đủ
31 trang
19020
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo tóm tắt Đề tài Tối ưu hóa hình học trong việc thiết kế chi tiết cho công nghệ in ba chiều", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_tom_tat_de_tai_toi_uu_hoa_hinh_hoc_trong_viec_thiet.pdf
