Báo cáo dự án Đánh giá tác động môi trường và xã hội (ESIA) của tiểu dự án Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh
Dự án Phát triển Đại học Quốc gia Việt Nam
Tiểu dự án Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI (ESIA)
CỦA
TIỂU DỰ ÁN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Tháng 02, 2020
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................................................2
DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................................7
DANH MỤC CÁC HÌNH ........................................................................................................9
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................................10
TÓM TẮT ...............................................................................................................................11
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG....................................................................................21
1.1. Giới thiệu dự án.................................................................................................................21
1.2. Giới thiệu tiểu dự án Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh......................................21
1.3. Thành phần của tiểu dự án và các thông tin liên quan ......................................................21
1.4. Tổ chức thực hiện ESIA ....................................................................................................22
1.5. Quy trình đánh giá tác động môi trường và xã hội............................................................23
2.1. Chính sách của Việt Nam và các khuôn khổ hành chính ..................................................26
2.2. Chính sách an toàn áp dụng của WB.................................................................................31
2.2.1. Cấp độ của dự án ............................................................................................................31
2.2.2. Mức độ của tiểu dự án ....................................................................................................31
..................................................................................................................................................36
CHƯƠNG 3. MÔ TẢ DỰ ÁN................................................................................................43
3.1. Mục tiêu tổng thể của dự án ..............................................................................................43
3.2. Mục tiêu của tiểu dự án .....................................................................................................43
3.2.1. Mục tiêu chung...............................................................................................................43
3.2.2. Mục tiêu cụ thể ...............................................................................................................43
3.3. Vị trí TDA .........................................................................................................................43
3.4. Thành phần TDA...............................................................................................................44
3.4.1. Thành phần 1: Nâng cao chất lượng hoạt động học tập .................................................45
lĩnh vực quan trọng...................................................................................................................45
3.4.3. Thành phần 3: Hỗ trợ kỹ thuật và hỗ trợ triển khai........................................................45
3.5. Các hạng mục công trình xây dựng theo các thành phần 1 và 2 .......................................46
3.5.1. Các hạng mục công trình xây dựng và thiết bị giáo dục theo hợp phần 1......................46
3.5.2. Các hạng mục công trình xây dựng và thiết bị giáo dục theo hợp phần 2......................51
3.5.2.1. Trung tâm nghiên cứu chính sách của Đại học Kinh tế Luật ......................................51
3.5.2.2. Trung tâm nghiên cứu chính sách của HSSU..............................................................55
3.5.2.3. Viện nghiên cứu của ĐHQG-HCM.............................................................................57
2
3.6.1. Tóm tắt hạng mục công trình xây dựng công trình ........................................................59
3.6.2. Tóm tắt các loại PTN được đầu tư trong Viện nghiên cứu và Khoa Y ..........................59
3.7. Nâng cấp và xây dựng các trạm XLNT.............................................................................61
3.7.1. Công suất thiết kế ...........................................................................................................61
3.7.2. Thoát nước thải...............................................................................................................61
3.7.3. Công nghệ đề xuất xử lý nước thải sinh hoạt và PTN....................................................66
3.7.4. Xây dựng và nâng cấp đường nội bộ và hệ thống kênh cáp...........................................66
3.7.5. Nâng cấp đường tiêu biểu TC 02....................................................................................66
3.7.6. Nâng cấp đường TC 07...................................................................................................67
3.7.7. Xây dựng đường ven hồ .................................................................................................67
3.8. Thực hiện TDA..................................................................................................................68
3.8.1. Khối lượng đào/lấp và nhu cầu vật liệu cho các công trình xây dựng ...........................69
3.8.2. Khối lượng đào/lấp và nhu cầu vật liệu để xây dựng trạm XLNT.................................69
3.8.3. Khối lượng đào/lấp và nhu cầu vật liệu cho đường........................................................71
3.8.4. Phương pháp cung cấp vật liệu và khu xử lý..................................................................72
3.8.4.1. Cung cấp vật liệu.........................................................................................................72
3.8.4.2. Cung cấp năng lượng và nhiên liệu.............................................................................73
3.8.4.3. Cung cấp nước sạch.....................................................................................................73
3.8.4.4. Khu xử lý.....................................................................................................................73
3.8.5. Tổng giá trị đầu tư ..........................................................................................................73
3.8.6. Chuẩn bị và thực hiện các TDA .....................................................................................74
3.8.7. Quản lý và thực hiện TDA .............................................................................................75
CHƯƠNG 4. DỮ LIỆU NỀN.................................................................................................76
4.1. Điều kiện môi trường tự nhiên ..........................................................................................76
4.1.1. Đặc điểm địa hình và địa chất ........................................................................................76
4.1.2. Đặc điểm địa chất ...........................................................................................................76
4.1.3. Đặc điểm khí hậu............................................................................................................77
4.1.4. Đặc điểm thủy văn..........................................................................................................78
4.1.5. Tác động biến đổi khí hậu và hiện tượng nước biển dâng .............................................79
4.1.6. Hiện trạng chất lượng của môi trường nền.....................................................................80
4.1.7. Động thực vật trên cạn....................................................................................................92
4.1.8. Hệ thuỷ sinh....................................................................................................................92
4.1.9. Khu bảo tồn sinh thái......................................................................................................94
4.2. Tình hình kinh tế xã hội.....................................................................................................94
4.2.1. Kinh tế ............................................................................................................................94
4.2.1.1. Tỉnh Bình Dương, thị xã Dĩ An và phường Đông Hoà ...............................................94
3
4.2.1.2. Quận Thủ Đức, phường Linh Trung và phường Linh Xuân .......................................94
4.2.2. Đặc trưng dân số.............................................................................................................95
4.2.3. Tình trạng nghèo đói trong khu vực TDA......................................................................95
4.2.4. Lực lượng lao động ........................................................................................................95
4.2.5. Quy hoạch sử dụng đất ...................................................................................................96
4.2.6. Giáo dục..........................................................................................................................96
4.2.7. Chăm sóc sức khỏe, y tế.................................................................................................96
4.2.8. Tình trạng nhiễm HIV/AIDS..........................................................................................96
4.2.9. Tình trạng quản lý các vấn đề xã hội..............................................................................97
4.2.10. Nguồn nước cấp............................................................................................................97
4.2.11. Hệ thống thoát nước .....................................................................................................97
4.2.12. Quản lý chất thải rắn.....................................................................................................98
4.2.13. Tình hình giao thông ....................................................................................................98
4.2.14. Tài nguyên văn hóa vật thể...........................................................................................98
4.2.15. Rà soát bom mìn...........................................................................................................98
4.2.17. Sinh viên là người khuyết tật......................................................................................101
4.2.18. Hiện trạng về giới.......................................................................................................101
5.1. Các tác động tích cực đến môi trường và xã hội .............................................................104
5.2. Các tác động tiêu cực có thể ảnh hưởng đến môi trường và xã hội ................................104
5.2.1. Tác động trong quá trình chuẩn bị xây dựng................................................................104
................................................................................................................................................105
5.2.2.1. Ô nhiễm không khí ....................................................................................................106
5.2.2.2. Tác động do tiếng ồn và độ rung...............................................................................107
5.2.2.3. Tác động do quản lý chất thải không đúng cách .......................................................110
5.2.2.4. Tác động đến hệ thống sinh thái................................................................................112
5.2.2.5. Thiệt hại của các cơ sở ngầm hiện có........................................................................112
5.2.2.6. Tác động đến nguồn nước ngầm ...............................................................................113
5.2.2.7. Đô thị và cảnh quan các ĐHQG-HCM......................................................................113
5.2.2.8. Sức khỏe nghề nghiệp và rủi ro an toàn (OHS).........................................................113
5.2.2.9. Sức khỏe cộng đồng và rủi ro an toàn .......................................................................115
5.2.2.10. Tác động đến giao thông và an toàn giao thông......................................................115
5.2.2.11. Tác động do dòng lao động trong khu vực TDA.....................................................115
5.2.2.12. Cơ hội phát hiện ......................................................................................................116
5.2.3. Tác động tại vị trí cụ thể trong giai đoạn xây dựng......................................................116
4
5.2.4. Các tác động trong quá trình vận hành.........................................................................122
5.2.4.1. Khí và tiếng ồn phát ra từ máy phát điện dự phòng ..................................................122
5.2.4.2. Tác động do chất thải sinh hoạt.................................................................................123
5.2.4.3. Tác động do bùn thải .................................................................................................123
5.2.4.4. An toàn giao thông ....................................................................................................124
5.2.4.5. Các vấn đề xã hội ......................................................................................................124
5.2.4.6. Rủi ro cháy nổ và chập mạch điện.............................................................................124
5.2.5. Tác động cụ thể trong quá trình vận hành trạm xử lý nước thải ..................................124
5.2.5.1. Chất thải rắn ..............................................................................................................124
5.2.5.2. Chất thải rắn sinh hoạt...............................................................................................125
5.2.5.3. Chất thải nguy hại......................................................................................................125
5.2.5.4. Rủi ro sức khoẻ và an toàn lao động .........................................................................125
quanh ......................................................................................................................................126
5.2.5.6. Ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước....................................................................126
5.2.5.7. Chất lượng nước thải của trạm XLNT Ký túc xá B hiện hữu ...................................127
5.2.6. Các tác động trong quá trình hoạt động của PTN.........................................................127
5.2.6.1. Nước thải ...................................................................................................................127
5.2.6.2. Khí thải ......................................................................................................................128
5.2.6.3. Chất thải nguy hại......................................................................................................128
5.2.6.4. Rủi ro trong PTN.......................................................................................................128
5.3. Đánh giá tác động tích lũy...............................................................................................128
5.4. Các tác động thứ cấp .......................................................................................................130
6.1. Có và không có dự án......................................................................................................132
6.2. Phân tích các lựa chọn thay thế “trường hợp thực hiện dự án”.......................................133
6.2.1. Lựa chọn thay thế đối với vị trí và quy mô tiểu dự án .................................................133
cho các tòa nhà dự án .............................................................................................................134
6.2.3. Phân tích phương án thay thế cho trạm xử lý nước thải...............................................136
7.1. Biện pháp giảm thiểu.......................................................................................................139
7.1.1. Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn trước khi xây dựng.....................................139
7.1.2. Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn thi công......................................................142
................................................................................................................................................205
7.1.5. Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn vận hành.....................................................205
5
trọng trong giai đoạn vận hành...............................................................................................225
7.2. Thể chế ............................................................................................................................225
7.2.1. Sắp xếp thực hiện .........................................................................................................225
7.2.2. Khung tuân thủ môi trường ..........................................................................................229
7.2.2.1. Nhiệm vụ môi trường của nhà thầu ...........................................................................229
7.2.2.2. Nhân viên an toàn, xã hội và môi trường của nhà thầu (SEO)..................................230
7.2.2.3. Giám sát môi trường và xã hội trong quá trình xây dựng (CSC) ..............................230
7.2.2.4. Tư vấn giám sát môi trường độc lập (IEMC)............................................................230
7.2.2.5. Tuân thủ các yêu cầu pháp lý và hợp đồng ...............................................................231
7.2.2.6. Hệ thống yêu cầu bồi thường và phạt về môi trường ................................................231
7.2.2.7. Sắp xếp báo cáo.........................................................................................................231
7.3. Cơ chế giải quyết khiếu nại (GRM) ................................................................................232
7.4. Kế hoạch triển khai ESMP ..............................................................................................234
7.5. Phát triển năng lực và đào tạo .........................................................................................235
7.6. Kế hoạch giám sát môi trường và xã hội (EMOP) ..........................................................236
7.6.1. Giám sát việc tuân thủ các biện pháp giảm thiểu .........................................................236
7.6.2. Giám sát chất lượng môi trường xung quanh...............................................................236
8.1.1. Hoạt động quản lý chất thải của ĐHQG-HCM ............................................................242
8.1.2. Sức khỏe và an toàn lao động.......................................................................................243
8.1.3. Thiết kế trung tâm xây dựng.........................................................................................243
8.1.4. Thiết kế trạm xử lý nước thải .......................................................................................243
8.1.5. Thiết kế đường nội bộ...................................................................................................244
................................................................................................................................................244
8.3. Tham vấn cộng đồng lần 2 ..............................................................................................247
học ..........................................................................................................................................248
chức phi chính phủ địa phương ..............................................................................................248
8.4. Công bố thông tin ............................................................................................................249
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................................250
PHỤ LỤC ..............................................................................................................................252
6
DANH MỤC CÁC BẢNG
biên pháp hạn chế khoảng cách ................................................................................................37
Bảng 3-1. Danh sách các thiết bị nâng cao năng lực dạy và học..............................................47
Bảng 3-2. Tổng diện tích xây dựng của Khoa Y trong giai đoạn 1..........................................50
của HSSU .................................................................................................................................56
Bảng 3-6. Danh sách các phòng chức năng trong Viện nghiên cứu.........................................58
Bảng 3-7. Tóm tắt về các hạng mục công việc của các công trình xây dựng ..........................59
Bảng 3-8. Danh sách PTN........................................................................................................59
Bảng 3-9. Các thông số về năng lực thiết kế của trạm XLNT .................................................61
Bảng 3-10. Tải lượng nước thải và yêu cầu chất lượng nước thải ...........................................61
Bảng 3-11. Các chất gây ô nhiễm đầu vào và nồng độ của PTN của IER ...............................62
Bảng 3-13. Ước tính số lượng đào, lấp/Nhu cầu vật liệu xây dựng công trình........................69
tuyến đường đó và các tuyến đường chính khác của ĐHQG-HCM.........................................71
Bảng 3-16. Phân bổ ngân sách TDA ........................................................................................73
Bảng 3-17. Chuẩn bị và thực hiện các TDA.............................................................................74
quanh (µg/m3)...........................................................................................................................81
Bảng 4-3. Kết quả phân tích chất lượng không khí, độ ồn và độ rung.....................................83
Bảng 4-4. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt tại khu vực TDA.......................................86
Bảng 4-5. Tiêu chuẩn nước thải sinh hoạt tại kênh Nhum .......................................................88
Bảng 4-6. Kết quả phân tích chất lượng nước ngầm................................................................89
Bảng 4-7. Kết quả phân tích chất lượng đất tại khu vực TDA.................................................91
Bảng 4-8. Cấu trúc của thực vật phù du tại khu vực dự án ......................................................93
Bảng 4-9. Cấu trúc sinh vật phù du tại khu vực dự án .............................................................93
Bảng 4-10. Tỷ lệ trung bình giữa nam và nữ trong ĐHQG-HCM .........................................101
hội của TDA ...........................................................................................................................105
Bảng 5-2. Bụi phát thải từ vận chuyển vật liệu san lấp mặt bằng cho ...................................106
7
Bảng 5-3. Mức độ tiếng ồn từ thiết bị xây dựng ....................................................................107
Bảng 5-4. Rung mức ở khoảng cách (VDB) ..........................................................................109
Bảng 5-5. Yếu tố tải lượng thải trong nước thải sinh hoạt .....................................................110
Bảng 5-6. Nồng độ các chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt ............................................111
Bảng 5-7. Tác động tiêu cực cụ thể trong giai đoạn xây dựng...............................................116
khu B và nước thải tại suối Nhum..........................................................................................127
Bảng 6-1. Phân tích trường hợp “có dự án” và “không có dự án” .........................................132
Bảng 6-2. Phân tích phương án thiết kế .................................................................................134
Bảng 6-4. Phân tích các phương pháp được sử dụng để khử trùng........................................138
Bảng 7-1. Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn trước khi xây dựng..............................140
Bảng 7-4. Phân công nhiệm vụ xử lý chất thải phòng thí nghiệm .........................................220
Bảng 7-5. Vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan........................................................226
Bảng 7-6. Các yêu cầu về báo cáo thường xuyên...................................................................232
Bảng 7-7. Bảng chỉ tiêu giám sát môi trường trong giai đoạn thi công .................................237
Bảng 7-8. Kế hoạch giám sát môi trường trong giai đoạn vận hành......................................238
Bảng 7-9. Dự toán chi phí cho việc thực hiện ESMP.............................................................238
Bảng 7-10. Dự toán chi phí cho giám sát ESMP và nâng cao năng lực.................................241
Bảng 8-1. Kết quả buổi tham vấn...........................................................................................244
Bảng 8-2. Cơ quan chức năng phản hồi cho chủ dự án..........................................................246
8
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3-1. Vị trí địa lý của ĐHQG-HCM..................................................................................44
Hình 3-2. Sơ đồ minh họa các hạng mục công trình xây dựng ................................................46
Hình 3-3. Mô hình điển hình của lớp học thông minh .............................................................47
Hình 3-4. Vị trí ĐHQG-HCM Y ..............................................................................................49
Hình 3-5. Bố trí mặt bằng Khoa Y ...........................................................................................50
Hình 3-6. Vị trí dự kiến của trung tâm nghiên cứu chính sách tại UEL...................................52
Hình 3-7. Bố trí mô hình thiết kế trung tâm nghiên cứu chính sách của UEL.........................53
Hình 3-10. Vị trí dự kiến của Viện nghiên cứu........................................................................57
Hình 3-11. Mặt bằng bố trí Viện nghiên cứu của ĐHQG-HCM..............................................58
Hình 3-13. Bố cục của đường chính Tiêu Biểu nâng cấp TC 02..............................................67
Hình 3-14. Bố cục mặt đường nâng cấp của đường chính TC số 7..........................................67
Hình 3-15. Bố trí xây dựng đường nội bộ ................................................................................68
Hình 3-16. Sơ đồ quản lý và thực hiện TDA............................................................................75
Hình 4-1. Bản đồ địa hình của Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh..............................76
Hình 4-5. Hiện trạng của suối Nhum........................................................................................79
Hình 4-6. Tình trạng rà soát bom mìn tại Việt Nam.................................................................99
Hình 4-7. Tỷ lệ sinh viên nữ ở các trình độ khác nhau ..........................................................103
Hình 4-8. Tỷ lệ nhân viên nữ trong ĐHQG-HCM .................................................................103
Hình 7-2. Tủ hút trong PTN ...................................................................................................214
Hình 7-3. Quy trình phân loại chất thải không định danh......................................................220
nghiệm ....................................................................................................................................224
Hình 7-5. Sơ đồ tổ chức thực hiện ESMP ..............................................................................226
9
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CSC
Tư vấn giám sát xây dựng
Ban Quản lý dự án
Ban QLDA
Bộ NN&PTNT
ĐHĐN
ĐHQG-HCM
ĐHQG-HN
EA
Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Đại học Đà Nẵng
Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Đại học Quốc gia Hà Nội
Đánh giá tác động
EIA
Đánh giá tác động môi trường
Sức khỏe, An toàn, Môi trường và Xã hội
Đánh giá tác động môi trường và Xã hội
Khung quản lý môi trường và Xã hội
Kế hoạch quản lý môi trường và Xã hội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Viện Môi trường và Tài nguyên
Viện Khoa học Thông tin
ESHS
ESIA
ESMF
ESMP
HSSU
IER
ISI
PTN
Phòng thí nghiệm
SEA
Đánh giá môi trường chiến lược
Tiểu dự án
TDA
TNMT
TPHCM
UBND
UEL
Tài nguyên môi trường
Thành phố Hồ Chí Minh
Ủy ban nhân dân
Đại học Kinh tế Luật
WB
World Bank – Ngân hàng Thế giới
Xử lý nước thải
XLNT
10
TÓM TẮT
1. Giới thiệu
Đại học quốc gia Hà Nội (ĐHQG-HN), Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG-
HCM) và Đại học Đà Nẵng (ĐHĐN) - là các đại học hàng đầu tại Việt Nam được xác định
cần đầu tư phát triển cao hơn về lĩnh vực cơ sở hạ tầng kỹ thuật, chất lượng dạy và học,
nghiên cứu và uy tín thương hiệu theo tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Theo đề xuất của Dự án
phát triển Đại học Quốc gia Việt Nam, Chính phủ Việt Nam đã đề nghị Ngân hàng Thế giới
(WB) hỗ trợ tài chính để xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và cải thiện chất lượng dạy và học
nhằm cải thiện các hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm nghiên cứu, sinh viên tốt
nghiệp, công tác quản trị và cơ chế tự chủ tài chính.
ĐHQG-HCM là một trong ba Tiểu dự án (TDA) của Dự án phát triển Đại học Quốc gia Việt
Nam, đang trong quá trình chuẩn bị để tiếp nhận hỗ trợ tài chính của WB. ĐHQG-HCM là
môt trung tâm đa chức năng về đào tạo, nghiên cứu khoa học và công nghệ ở Miền Nam của
Việt Nam. ĐHQG-HCM có 07 trường thành viên với 27 đơn vị trực thuộc gồm 2.677 cán bộ
có trình độ cao bao gồm 1.200 tiến sỹ, tham gia giảng dạy, nghiên cứu và phát triển. Trong
những năm qua, ĐHQG-HCM đã đầu tư vào các nhóm lĩnh vực nghiên cứu mới. Đến nay, đã
có hơn 80 nhóm nghiên cứu mang tầm quốc tế đã tiếp cận trình độ của khu vực và quốc tế.
Danh mục bài báo tại khoa học (ISI) tăng đáng kể hàng năm với tốc độ tăng trung bình là
40%. Hiện nay toàn ĐHQG-HCM có hơn 66.000 sinh viên, trong đó 8.000 sinh viên đang
theo học chương trình sau đại học (Thạc sỹ/Tiến sỹ).
Mục tiêu của tiểu dự án (TDA): TDA được đề xuất nhằm: (i) Phát triển cơ sở hạ tầng kỹ
thuật trọng điểm và cấp bách, tạo nền tảng để cải thiện chất lượng dạy và học; (ii) Xây dựng
năng lực quản lý để mở rộng quy mô đào tạo, thúc đầy hợp tác quốc tế và nghiên cứu khoa
học; (iii) TDA hướng đến phát triển ĐHQG-HCM thành một khu đô thị đại học bền vững, văn
minh, hiện đại và thân thiện với môi trường, trở thành một trong những hệ thống ĐHQG-HCM
hàng đầu khu vực Đông Nam Á và cơ sở để phát triển khoa học, công nghệ, văn hóa và tri thức
Việt Nam. Mục tiêu quan trọng nhất của TDA là đạt được một năng lực đào tạo lực lượng lao
động có chất lượng cao cấp đại học để đáp ứng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển
kinh tế - xã hội khu vực phía Nam, trên toàn quốc và tăng cường khả năng hội nhập khu vực và
quốc tế của đất nước.
Tổng kinh phí đầu tư TDA là 118,1 triệu USD, trong đó WB hỗ trợ 100 triệu USD và phần
còn lại là vốn đối ứng của ĐHQG-HCM. Thời gian thực hiện TDA từ năm 2021 đến năm
2025.
2. Mô tả tiểu dự án
TDA được xây dựng trên khu đất có diện tích 6,94 ha đã đươc giải phóng mặt bằng từ năm
2012. Diện tích xây dựng của TDA nằm trong khuôn viên của ĐHQG-HCM có tổng diện tích
là 643,7 ha, nằm trong địa phận của quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) và thị
xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Trong đó, 1,49 ha/6,94 ha chiếm tỷ lệ 21% thuộc địa phận hành
chính của quận Thủ Đức, TPHCM, phần còn lại 4,65 ha chiếm tỷ lệ 79% thuộc đất của thị xã
Dĩ An. Nguồn tài trợ của WB chỉ phục vụ cho các hoạt động thi công trên diện tích đất đã
được thu hồi này.
TDA có 3 hợp phần: (i) Nâng cao chất lượng dạy và học; (ii) Vượt trội trong nghiên cứu khoa
học và chuyển giao công nghệ ở các lĩnh vực trọng điểm; (iii) Hỗ trợ kỹ thuật và hỗ trợ thực
hiện. Về cơ bản, TDA có hai hoạt động chính: (i) đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật tập
trung vào (a) Xây dựng Khoa Y: 05 tầng trên khu đất có diện tích 2.200 m2 và diện tích sàn
xây dựng là 48.000 m2; (b) Xây dựng Trung tâm nghiên cứu chính sách của ĐHQG-HCM
Kinh tế - Luật (UEL): 05 tầng trên khu đất có diện tích 3.100 m2 với diện tích sàn xây dựng
7.200 m2;(c) Xây dựng Trung tâm nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn của ĐHQG-HCM
11
Khoa học Xã hội và Nhân văn (HSSU): 04 tầng trên khu đất có diện tích 1.800 m2 với diện
tích sàn xây dựng là 7.200 m2; (d) Xây dựng Trung tâm nghiên cứu (RIC) 03-07 tầng trên khu
đất có diện tích 15.000 m2 với diện tích sàn xây dựng là 30.000 m2; (e) Xây dựng 3 trạm xử lý
nước thải (XLNT) với tổng công suất là 5.000 m3/ngày, trong đó, trạm XLNT khu Ký túc xá
B (2.000 m3/ngày), trạm XLNT của UEL (2.000 m3/ngày) cả hai trạm XLNT này nhằm xử lý
nước thải sinh hoạt và trạm XLNT của RIC (1.000 m3/ngày) để xử lý nước thải phòng thí
nghiệm (PTN) và nước thải sinh hoạt; (f) Nâng cấp và xây dựng 3 tuyến đường chính gồm
nâng cấp vỉa hè tuyến đường TC số 07 (12,5 m mỗi bên, dài 2,97 km); nâng cấp mặt đường và
vỉa hè tuyến đường Tiêu Biểu TC số 02 (10 m mặt đường, 5 m vỉa hè mỗi bên và dài 0,6 km);
xây dựng mới tuyến đường ven hồ (mặt đường rộng 10 m, vỉa hè 05 m mỗi bên và dài 1,2
km); (g) Xây dựng 10,4 km dài, rộng 0,6 m, sâu 0,6 m mương cáp ngầm trên các trục đường
chính; (ii) Nâng cấp 7.340 m2 PTN, nghiên cứu và học tập bao gồm trang bị thiết bị hiện đại
tiến tiến cho các ĐHQG-HCM Bách Khoa, Đại học Khoa học Tự nhiên; Đại hoc HSSU và
cung cấp thiết bi tiến tiến hiện đại cho các trung tâm giáo dục và trung tâm nghiên cứu đề
xuất. Có 29 PTN phục vụ cho RIC và Khoa Y bao gồm PTN Công nghệ sinh học, Môi
trường, Công nghệ Hóa hoc, Kỹ thuật Y sinh, Công nghệ sinh học phân tử, Vi sinh vật học,
Công nghệ vật liệu, Giải phẫu bệnh, Thuốc, Thực phẩm và Dinh dưỡng.
3. Khung chính sách, pháp lý và hành chính
Thực hiện TDA sẽ tuân thủ Chính sách an toàn của WB, Hiệp ước/Hiệp định/Công ước về
môi trường quốc tế; các quy định về môi trường của Việt Nam bao gồm Luật, Nghị định,
Thông tư và các quy định kỹ thuật quốc gia. Tiểu dự án kích hoạt Chính sách hoạt động OP
4.01 (Đánh giá môi trường) và OP 4.11 (Nguồn văn hóa vật thể) của WB. TDA đồng thời áp
dụng Hướng dẫn về môi trường, an toàn và sức khỏe của WB (WBG-EHS), các tiêu chuẩn
quốc tế, thực hành tốt trong PTN và hướng dẫn thiết kế bền vững trong xây dựng và vận hành.
4. Dữ liệu cơ sở
Địa hình và địa chất: Đặc điểm địa hình của TDA ĐHQG-HCM là khu đất nhấp nhô có độ
cao dao động từ +8,0 m đến +35,5 m so với mặt nước biển. Địa chất khu TDA đặc trưng với
đất sét đỏ được hình thành do quá trình trầm tích phù sa cổ với chiều dày 02-10 m. Nền đất
cứng phù hợp cho xây dựng công trình cao tầng.
Đặc điểm khí hậu: TPHCM và tỉnh Bình Dương chịu tác động của khí hậu vùng Nam Bộ đặc
trưng khí hậu gió mùa nhiệt đới với thời thiết nóng ẩm và mưa. Khí hậu khu vực TDA chia
thành 2 mùa rõ rệt. Mùa mưa thường bắt đầu tháng 5 và kết thúc vào cuối tháng 10. Nhiệt độ
cao nhất ghi được tại TPHCM và Bình Dương vào tháng 5 tương ứng là 30,9oC và 30,2oC,
nhiệt độ thấp nhất vào tháng 1 tương ứng tại TPHCM và Bình Dương là 26,4oC và 25,3oC.
Lượng mưa trung bình hàng năm tại TPHCM và Bình Dương là 2.302,2 mm, trong đó khoảng
79% lượng mưa đo được vào mùa mưa.
Khu vực TDA không bị ảnh hưởng ngập lụt do nước biển dâng nhờ vào độ cao địa hình (8 -
35,5 m) và nằm cách xa sông Đồng Nai - Sài Gòn (khoảng 5 km). Tuy nhiên lượng mưa và
nhiệt độ dự báo gia tăng do biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan trong khu vực TDA có thể
ảnh hưởng đến tuổi đời TDA và hiệu quả khai thác.
Chất lượng của thành phần môi trường xung quanh: Cơ sở dữ liệu môi trường khu vực TDA
được thiết lập tháng 12/2019 cho thấy: chất lượng không khí với thông số đại diện gồm Bụi
tổng, PM10 và PM2.5, khí độc gồm CO, NO2, SO2 và Pb tại 15 vị trí quan trắc, trong đó thông
số khí độc H2S và NH3 chỉ quan trắc tại ví trí hành lang khu Ký túc xá B cách trạm XLNT
hiện hữu khoảng 25 m. Kết quả đo đạc cho thấy hầu hết các thông số quan trắc thấp hơn nhiều
so với qui định của QCVN 05:2013/BTNMT về chất lượng môi trường không khí xung quanh
và QCVN 06:2009/BTNMT về một số chất độc hại trong không khí xung quanh. Ngoại trừ
hàm lượng bụi PM2.5 tại vị trí gần khu Ký túc xá B vượt ngưỡng cho phép 5 µg/m3 (không
đáng kể) (58 µg/m3 so với 50 µg/m3). Nguyên nhân có thể do vị trí lấy mẫu gần khu vực hoạt
12
động của trạm XLNT khoảng 25 m. Mức độ tiếng ồn và độ rung đo tại các vị trí đo đạc chất
lượng không khí cho thấy 8/15 vị trí có độ ồn vượt ngưỡng cho phép nhẹ so với qui định của
QCVN 26:2010/BTNMT theo quy định tiếng ồn tại khu vực đặc biệt trong thời gian từ 6 giờ
sáng đến 9 giờ tối, trong lúc đó độ rung nằm trong giới hạn cho phép của QCVN
27:2010/BTNMT.
Nguồn nước: Nguồn nước mặt khu vực TDA là nguồn nước của các hồ đá với tổng thể tích
khoảng 78 triệu m3, đóng vai trò quan trọng trong điều tiết lũ khu vực TDA. Chất lượng
+
nguồn nước tương đối tốt, ngoại trừ hàm lượng NH4 và Coliform vượt tiêu chuẩn 20 và 100
lần tương ứng. Nguồn nước ngầm khu vực TDA tồn tại ở tầng nông và tầng sâu. Chất lượng
nước ngầm ở tầng nông nằm khoảng 7 m so với mặt đất có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ, trong
lúc đó chất lượng nước ngầm ở tầng sâu tồn tại ở độ sâu trên 70 m so với mặt đất là tốt.
Bên cạnh đó, Suối Nhum - một kênh nước thải nhỏ có chiều rộng từ 2 - 3 m dài khoảng 2,5
km chảy xuyên qua khu vực dân cư của phường Linh Trung và Linh Xuân, quận Thủ Đức tiếp
nhận cả nước mưa và nước thải chưa qua xử lý của khu dân cư và khu ĐHQG-HCM và sau đó
chảy vào hệ thống thu gom nước thải - nước mưa kết hợp của quận Thủ Đức, TPHCM. Kênh
này hiện đang tiếp nhận nguồn nước thải sau xử lý của trạm XLNT Ký túc xá B và có kế
hoạch tiếp nhận nguồn nước thải sau xử lý của các trạm XLNT đề xuất. Chất lượng nguồn
nước thải của suối Nhum tương đối ô nhiễm do có tiếp nhận nguồn nước thải chưa qua xử lý.
+
Hàm lượng BOD5 và NH4 vượt ngưỡng cho phép từ 1,5 đến 2,5 lần. Đặc biệt, thông số
Coliform vượt ngưỡng từ 20 đến 150 lần. Do đó, chất lượng nước thải của kênh có thể cải
thiện khi tiếp nhận nguồn nước thải đã qua xử lý đạt chuẩn cho phép của các trạm XLNT đề
xuất và có thể không bị ô nhiễm trầm trọng trong trường hợp tiếp nhận tạm thời một lượng
nước thải chưa qua xử lý trong trường hợp các trạm XLNT đề xuất tạm dừng hoạt động để
duy tu bảo dưỡng.
Chất lượng đất: Chất lượng đất tại công trường xây dựng đề xuất là tốt. Hàm lượng kim loại
nặng trong đất nhỏ hơn rất nhiều so với quy định của QCVN 03-MT:2015/BTNMT- Quy định
kỹ thuật quốc gia về giới hạn cho phép của kim loại nặng trong đất.
Động, thực vật: Động, thực vật trong khu vực TDA là phổ biến ở Việt Nam, không có loài có
giá trị và đặc hữu nằm trong danh mục Sách đỏ Quốc tế 2016, Sách đỏ Việt Nam 2007 và
Nghị định 160/2013/NĐ-CP.
Tài nguyên sinh học dưới nước: Nguồn tài nguyên sinh học dưới nước khu vực TDA khá
nghèo nàn. Mật độ thực vật nổi tại các vị trí thu mẫu dao động từ 25.440 tế bào đến 107.280
tế bào/lít. Nhiều loài tảo xuất hiện chẳng hạn Nitzschia sp., Oscillatoria sp. đó là chỉ thị của
nguồn nước bị ô nhiễm hữu cơ mức độ trung bình. Đặc biệt, có sự xuất hiện của tảo lam
Xyanuabacterium với mật độ cao trong nguồn nước. Loài tảo lam này khi nở hoa thường sinh
độc tố Cyanua (cyanotoxins) gây tác động xấu đến hệ sinh thái dưới nước, động vật và sức
khỏe con người. Mật độ động vật nổi tại các vị trí thu mẫu cũng dao động từ 15.100 tế bào
đến 38.500 tế bào/lít, trong đó các loài Copepoda larva, họ Retifera (đặc trưng là Asplanchna
herrickii, Polyarthra euryptera, Brachionidae, Mesocyclops leuckarti) chiếm ưu thế chỉ thị
rằng nguồn nước đang bị ô nhiễm hữu cơ mức độ trung bình. Chỉ có một loài động vật không
xương sống cỡ lớn Cipangopaludina chinensis thuộc họ Gastropoda phát hiện tại khu vực
TDA với mật độ thấp giao động từ 40 đến 240 tế báo/lít. Đặc biệt, không loài động vật không
xương sống cỡ lớn nào phát hiện tại hồ đá số 1 và hồ đá số 2. Điều đó chứng tỏ rằng môi
trường đáy của các hồ đá có thể không thuận lợi để phát triển động vật không xương sống cỡ
lớn. Nước hồ khá trong và hầu hết diện tích mặt nước của một số hồ phủ kín với bèo tây (lục
bình - Water hyacinth (Eichhornia crassipes (Mart.) Solms, 1883)) đó là một trong chỉ thị
không thuận lợi cho cá phát triển. Không có hoạt động nuôi hoặc đánh bắt cá tại khu vực các
hồ đá và không tìm thấy các loài cá có giá trị hoặc đặc hữu. Theo kết quả phỏng vấn cán bộ
tại các ĐHQG-HCM và người dân khu vực cho biết các loài cá thông thường phát hiện gồm
cá Mương dài (Hemiculter elongatus (Hao & Van, 2001)); cá Rô đồng (Anabas testudineus
13
(Bloch, 1792)), cá Rô phi vằn (Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758)); cá Bám Đá
(Schistura elongata (Roberts, 1998)); cá Bống (Rhinogobius brunneus (Temminck &
Schlegel, 1847)), Lươn (Monopterus albus (Zouiew, 1793; cá Quả (Channa striata (Bloch,
1793)); cá Trê đen (Clarias fuscus (Lacépède, 1803)), trong đó cá Quả và cá Trê đen là loài cá
phân loại ít quan tâm (LC), trong khi đó cá Rô đồng thuộc loại thiếu dữ liệu (DD) theo phân
loại của Sách đỏ Quốc tế 2016, nhưng chúng phân bố rộng rãi tại Việt Nam.
Vùng bảo vệ/vùng bảo tồn: Không có vùng bảo vệ sinh thái trong hoặc tiếp giáp khu vực TDA.
Vùng sinh quyển Cần Giờ cách khu vực TDA khoảng 60 km.
Điều kiện kinh tế - xã hội:
Tình trạng kinh tế: Năm 2018 tổng thu nhập quốc nội của TPHCM và Bình Dương là
1.246.206 tỷ đồng và 281.866 tỷ đồng tương ứng. Thu nhập bình quân đầu người tại TPHCM
là 141,6 triệu đồng (6.148 USD) và tại tỉnh Bình Dương là 130,2 triệu đồng (5.703 USD).
Doanh thu của quận Thủ Đức năm 2018 là 18.559 tỷ đồng và thị xã Dĩ An, Bình Dương là
186.401 tỷ đồng. Thành phần kinh tế chiếm ưu thế cho cả quận Thủ Đức và thị xã Dĩ An là
công nghiệp và xây dựng. Hoạt động sinh kế của người dân phường Đông Hòa, Linh Trung
và Linh Xuân tương đối giống nhau chủ yếu từ hoạt động kinh doanh quy mô hộ gia đình,
dịch vụ (taxi, xe ôm, nhà hàng, nhà nghỉ, nhà trọ, ...), lao động mùa vụ, công nhân công
nghiệp và nông dân.
Kế hoạch sử dụng đất: quận Thủ Đức và thị xã Dĩ An sử dụng đất chủ yếu vào mục đích phi
nông nghiệp chiếm tỷ lệ 90,54 % và 87,3% tổng diện tích tương ứng. Đất liên quan sản xuất
nông nghiệp tại quận Thủ Đức là 9,46% và tại thị xã Dĩ An là 12,7%.
Lao động việc làm: lao động phân bổ không đồng đều cho các nghề nghiệp khác nhau tại
quận Thủ Đức và thị xã Dĩ An. Nghề nghiệp ưu thế trong xã hội bao gồm dịch vụ, kinh doanh
và công nhân, trí thức có tay nghề và kỹ năng cao và nghề ít phố biến nhất là công chức và lao
động thời vụ.
Dân số: mật độ dân số tại quận Thủ Đức là 12.093 người/km2, tại phường Linh Trung là
16.668 người/km2 và phường Linh Xuân là 9.361 người/km2. Mật độ dân số tại thị xã Dĩ An
là 6.677 người/km2 cao hơn ở phường Đông Hòa là 5.227 người/km2. Tỷ lệ hộ nghèo ở quận
Thủ Đức là 0,1% và ở Dĩ An là 3,2% và tỷ lệ hộ cận nghèo tương ứng tại Thủ Đức và Dĩ An
là 1,37% và 2,1%. Tỷ lệ hộ nghèo ở phường Đông Hòa 0,57%, phường Linh Trung 0,75% và
ở phường Linh Xuân là 0,5%, trong lúc đó tỷ lệ cận nghèo ở Đông Hòa là 0,28%, Linh Trung
0,74% và Linh Xuân 0,15%.
HIV/AIDS: TPHCM và tỉnh Bình Dương có tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS cao. Quận Thủ Đức có
2.994 ca nhiễm HIV và 251 ca AIDS còn sống, thị xã Dĩ An có 756 ca nhiễm HIV và 251 ca
AIDS còn sống. Khu vực ĐHQG-HCM không có trường hợp nào bị nhiễm HIV/AIDS được
báo cáo.
Nguồn văn hóa vật thể (PCRs): Không có nguồn văn hóa vật thể phát hiện trong khu vực
TDA.
Vấn đề giới: có sự không cân xứng giữa số lượng sinh viên nam, nữ cũng như cán bộ nam và
nữ trong ĐHQG-HCM. Tính theo số liệu trung bình 1 năm, tỷ lệ nữ/nam là 34/67, tỷ lệ này
đối với sinh viên là 30/70 và với cán bộ 43/57. Đối với sinh viên đăng ký nhập học, tỷ lệ nữ
sinh viên tại cấp Đại học là 34%, cấp Thạc sỹ là 36% và cấp Tiến sỹ là 37%. Đối với sinh
viên chưa tốt nghiệp, tỷ lệ này là 30%, 30% và 32% tương ứng. Đối với sinh viên tốt nghiệp
tỷ lệ này là 29%, 36% và 27% tương ứng. Tuy nhiên, tỷ lệ nữ tăng đáng kể tại các cấp học và
nghiên cứu sinh. Tỷ lệ cán bộ nữ có bằng Đại học là 38%, có bằng Thạc sỹ là 50% và có bằng
Tiến sỹ là 54%. Sinh viên nghiên cứu theo nhóm chiếm 55% nữ và nữ tác giả nghiên cứu
chiếm tỷ lệ 45%.
14
5. Tác động tích cực lên môi trường và xã hội
Thực hiện TDA sẽ mang đến nhiều tác động tích cực. TDA sẽ giúp:(i) Dần dần tạo ra một đô
thị đại học hoàn chỉnh có chức năng cơ bản đầu tiên như một trung tâm đào tạo đại học, sau
đại học, nghiên cứu và áp dụng khoa học công nghệ đa ngành nghề chất lượng cao; (ii) Xây
dựng cơ sở vật chất đồng bộ với trang bị tiến tiến hiện đại, đặc biệt hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ
thuật chung bao gồm đường, điện, cấp nước, thu gom, xử lý nước thải và giảm thiểu ô nhiễm
môi trường do nguồn thải chưa đươc xử lý triệt để tại các cơ sở; (iii) Tạo ra một khu đô thị
tiện ích, hiện đại và văn minh có kiến trúc tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc, hài hòa với
cảnh quan môi trường tự nhiên, sử dụng đất liên hoàn tạo điều kiện kiểm soát an ninh và trật
tự công cộng, giảm thiểu và tiến tới chấm dứt tai nạn đô thị như tai nạn giao thông; (iv) Tạo
cho ĐHQG-HCM đầy đủ điều kiện cho hoạt động giáo dục, văn hóa, vui chơi giải trí chăm
sóc sức khỏe đảm bảo sinh viên và cán bộ có cuộc sống ổn định và an toàn.
Lợi ích về môi trường và xã hội có thể mang lại trong quá trình thi công và vận hành TDA
bao gồm: (i) Gia tăng cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân địa phương thông qua gia
tăng nhu cầu thị trường lao động và dịch vụ liên quan; (ii) Góp phần cải thiện an toàn sức
khỏe cho sinh viên và cán bộ, bình đẳng giới và công bằng xã hội nhờ vào thiết kế bền vững
các hạ tầng giáo dục và thực hành tốt trong công tác vận hành và duy tu bảo dưỡng; (iii) Góp
phần cải thiện hệ sinh thái tự nhiên thông qua cải thiện công tác quản lý chất thải, sử dụng
hiệu quả và tiết kiệm nguồn nước năng lượng giảm thiểu phát thải khí nhà kính và thích ứng
với biến đổi khí hậu; Đặc biệt, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội nhờ chất lượng lực lượng lao
động được nhà trường đào tạo góp phần giúp quốc gia hội nhập vào thị trường quốc tế và khu
vực.
6. Tác động tiêu cực lên môi trường xã hội
Thực hiện TDA sẽ gây ra những tác động tiêu cực tiềm tàng lên môi trường và xã hội. Những
tác động đó đã được dự báo và đánh giá trong báo cáo đánh giá tác động môi trường xã hội.
Các tác động tiêu cực chủ yếu xảy ra trong quá trình thi công và tác động liên quan đến thi
công xây dựng. Trong giai đoạn tiền thi công, tác động tiêu cực tiềm tàng liên quan đến khảo
sát địa chất và rà phá bom mìn. Các tác động tiêu cực trong giai đoạn tiền thi công và thi công
được đánh giá ngắn hạn, cục bộ và có thể giảm thiểu. Hoạt động xây dựng có thể tác động lên
hoạt động nghiên cứu và học tập nơi yêu cầu không gian yên tĩnh. Tác động tiêu cực về môi
trường xã hội trong giai đoạn thi công chẳng hạn bụi, khí thải, ồn, rung, tai nạn tắc nghẽn giao
thông, tai nạn, an toàn sức khỏe nghề nghiệp, phát sinh chất thải nguy hại và không nguy hại,
ô nhiễm nước ngầm, chặt đốn hạ cây, nguy cơ nứt, sụt lún và sập đổ công trình, hư hại công
trình ngầm chẳng hạn internet, cáp điện, cấp nước, và các vấn đề xã hội liên quan đến dòng
công nhân lao động nhập cư chẳng hạn bạo lực giới, quấy rối tình dục, lạm dụng lao động trẻ
em,... Tác động tiêu cực trong giai đoạn xây dựng được đánh giá từ nhỏ đến trung bình. Trong
giai đoạn vận hành, tác động tiêu cực được dự báo chẳng hạn phát sinh chất thải rắn và nước
thải đặc biệt chất thải nguy hại từ PTN, tai nạn an toàn sức khỏe nghề nghiệp và tác động kéo
theo. Các tác động tiêu cực trong giai đoạn vận hành được đánh giá trung bình. Nói chung,
thực hiện TDA đã được dự báo không gây ra tác động tiêu cực lớn lên môi trường xã hội.
Không gây ra tác động tiêu cực nơi cư trú tự nhiên và nguồn văn hóa vật thể. Đồng thời TDA
không có hoạt động thu hồi đất và tái định cư.
Tác động tích lũy trong giai đoạn xây dựng
Trong phạm vi không gian của ĐHQG-HCM, có 3 dự án khác với quy mô nhỏ đang trong quá
trình thi công hoặc có kế hoạch thi công trong năm 2020. Các dự án đó bao gồm: (i) văn
phòng tại ĐHQG-HCM Kinh tế Luật, (ii) văn phòng ký túc xá và (iii) tòa nhà 2 của Trung
tâm Giáo dục quốc phòng an ninh. Có hai thành phần môi trường xã hội giá trị có thể bị tác
động tiêu cực tích lũy do các hoạt động xây dựng các dự án này trong khu vực TDA:
15
(i) Chất lượng không khí: Khi các dự án này thi công trong khu vực TDA sẽ phát sinh và
gia tăng lượng bụi, khí thải do hoạt động đào bới và vận chuyển trong khu vực TDA,
nếu không áp dụng biện pháp giảm thiểu hiệu quả để kiểm soát ô nhiễm. Như đã dự
báo, TDA thi công đã tạo ra một lượng chất thải có thể gây ô nhiễm không khí gồm
hàm lượng bụi tổng 3,3 - 3,9 kg/ngày; SO2 0,008 - 0,009 kg/ngày; NOx 42,4 - 50,0
kg/ngày; CO 21,6 - 25,9 kg/ngày; VOC 9,2 - 11,1 kg/ngày;
(ii) Tắc nghẽn và tai nạn giao thông: Tác động tích lũy lên tắc nghẽn và tai nạn giao thông
không chỉ xảy ra trên các tuyến quốc lộ mà có thể xảy ra tại các tuyến đường địa
phương, đặc biệt các tuyến đường tiếp cận khu vực TDA từ quốc lộ gồm đường trung
tâm và đường Hồ Xuân Hương.
Tác động kéo theo trong trong giai đoạn vận hành TDA
Đường ven hồ đá số 5 sau khi hoàn thành có thể trở thành một địa danh hấp dẫn khách du
lịch, hoạt động giải trí của sinh viên và người dân địa phương. Các hoạt động đó sẽ kéo theo
dịch vụ đi kèm đến khu vực TDA như buôn bán thức ăn, nước uống. Điều đó sẽ gây ra tác
động tiềm tàng xấu đến môi trường và xã hội nếu ĐHQG-HCM không có giải pháp hữu hiệu
để ngăn chặn dòng người buôn bán trái phép vào khu vực và thu gom xử lý chất thải phát sinh
tại khu vực.
Thêm vào đó, một số hoạt động kinh doanh khu vực xung quanh ĐHQG-HCM có thể dự báo
sẽ phát triển chẳng hạn nhà khách, nhà trọ và các dịch vụ khác phục vụ nhu cầu của sinh viên.
Điều đó bên cạnh lợi ích kinh tế, nó sẽ là gánh nặng lên hạ tầng xã hội, quản lý chất thải và an
ninh trật tự công cộng do gia tăng dân số. Để giảm thiểu tác động tiêu cực, ĐHQG-HCM sẽ
phối hợp với chính quyền địa phương tại cấp phường và quận/thị xã để định hướng phát triền
kinh tế xã hội bền vững khu vực xung quanh TDA.
Vấn đề bình đẳng giới
ĐHQG-HCM sẽ phát triển các hành động để thu hút nhiều giảng viên nữ hơn vào các hoạt
động nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và
toán học). Những hành động này phù hợp với Luật Bình đẳng giới của Việt Nam (2007) và
Nghị định 48/2009 hướng dẫn thi hành Luật này bao gồm (i) xây dựng chính sách ưu tiên các
ứng cử viên nữ trong tuyển dụng các vị trí nghiên cứu, (ii) dành ưu đãi cho các nhà nghiên
cứu nữ trong việc theo đuổi các nghiên cứu sau đại học và xây dựng chính sách sắp xếp linh
hoạt liên quan đến nghiên cứu cho các nhà nghiên cứu nữ có con dưới 24 tháng; (iii) áp dụng
hợp tác đặc biệt để ưu đãi cho các ứng dụng của họ để tài trợ nghiên cứu. Ngoài ra, ĐHQG-
HCM sẽ phát triển một MIS (Hệ thống thông tin quản lý) với sự phân chia giới tính có hệ
thống hơn, bao gồm cả những dữ liệu để theo dõi tiến trình liên quan đến nhiều giảng viên
nam và nữ hơn trong các hoạt động nghiên cứu và phát triển. Khung kết quả bao gồm các chỉ
số để đo lường kết quả của những hành động này nhằm giảm khoảng cách giữa các tác giả
nam và nữ của các ấn phẩm ISI & Scopus và các bằng sáng chế/giải pháp tiện ích mới. Quyền
tác giả của các ấn phẩm ISI & Scopus và các bằng sáng chế/giải pháp tiện ích mới tạo thành
một trong những yêu cầu chính để có được một liên kết hoặc học hàm giáo sư đầy đủ.
7. Phân tích phương án thay thế
Phân tích phương án thay thế được bắt đầu với sự phân tích hai kịch bản “không dự án” và
“có dự án” về khía cạnh kinh tế - xã hội và môi trường. Trong trường hợp “có dự án”, các
phương án xem xét bao gồm vị trí và quy mô TDA, thiết kế công trình giáo dục và công nghệ
xử lý nước thải, biện pháp giảm thiểu mùi hôi và hóa chất sử dụng tiệt trùng nước thải sau xử
lý một cách tối ưu.
Sự phân tích kịch bản “có dự án” và “không có dự án” cho thấy kịch bản “có dự án” được lựa
chọn vì sự đầu tư xây dựng TDA sẽ mang lại sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho địa
phương và quốc gia thông qua phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần bảo vệ môi
16
trường và thúc đẩy phát triển nền dân chủ, công bằng xã hội và bình đằng giới trong phạm vi
nhà trường và trên toàn xã hội.
Trong trường hợp “có dự án”, kết quả phân tích phương án thay thế như sau:
(i) Vị trí và quy mô tiểu dự án: Không có phương án thay thế trong trường hợp này vì vị
trí, quy mô tiểu dự án được xem xét là sự lựa chọn tối ưu trên quan điểm tác động môi
trường và phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời phù hợp với chiến lược phát triển của
ĐHQG-HCM.
(ii) Về thiết kế công trình giáo dục: Thiết kế bền vững được lựa chọn vì nó cho thấy nhiều
lợi ích hơn thiết kế truyền thống về các lĩnh vực kinh tế - xã hội và môi trường, an
toàn và sức khỏe.
(iii) Về công nghệ áp dụng xây dựng trạm XLNT: Theo quy định của QCVN
07:2010/BXD về xây dựng trạm XLNT, phương án công nghệ duy nhất đề xuất áp
dụng cho tiểu dự án là công nghệ sinh học, bùn làm khô bằng máy, không có sân phơi
bùn, thu hồi mùi và xử lý vì khoảng cách từ trạm XLNT đến khu vực công cộng là 30
m – 150 m, trong đó khoảng cách của trạm XLNT ký túc xá B đến khu ăn, ở của sinh
viên là 30 m.
(iv) Về biện pháp giảm thiểu mùi hôi phát sinh từ trạm XLNT ký túc xá B đến sức khỏe và
an toàn sinh viên: Phương án trồng cây xung quanh kết hợp xây bức tường cao 2 m
phía ký túc xá sẽ ngăn cản hiệu quả hơn sự phát tàn mùi hôi về phía ký túc xá gây ảnh
hưởng đến an toàn và sức khỏe của sinh viên.
(v) Về lựa chọn tác nhân khử trùng nước thải sau xử lý: Chất chlorine (Cl2) được lựa chọn
thay thế hypoclorate natri (NaHClO) và tia cực tím (UV) nhờ vào khả năng diệt khuẩn
hiệu quả, tính phố biến và tác động đến môi trường là không đáng kể vì nó có thể giảm
thiểu dư lượng trong nước thải.
8. Kế hoạch quản lý môi trường và xã hội
Kế hoạch quản lý môi trường xã hội (ESMP) là một phần không tách rời của báo cáo đánh
giá tác động môi trường xã hội (ESIA) bao gồm bộ giải pháp giảm thiểu, giám sát và thể chế
áp dụng trong quá trình thi công và vận hành tiểu dự án để giảm thiểu các tác động tiêu cực và
rủi ro lên môi trường xã hội, bồi thường tác hại nếu không giảm thiểu/giảm thiểu không hiệu
quả hoặc giảm thiểu tác động tiêu cực và rủi ro đến mức chấp nhận được. ESMP đồng thời
bao gồm các hành động cần thiết để thực hiện các biện pháp giảm thiểu bao gồm mô tả vai trò
và trách nhiệm của các bên liên quan và cơ chế phối hợp thực hiện ESMP, bố trí đầy đủ
nguồn nhân lực để thực hiện ESMP trong giai đoạn tiền thi công, thi công và vận hành tiểu dự
án.
8.1. Tổ chức thể chế
ĐHQG-HCM sẽ thành lập Ban quản lý dự án (QLDA) để hỗ trợ ĐHQG-HCM tuân thủ yêu
cầu Chính sách an toàn của WB. Ban QLDA sẽ có trách nhiệm giám sát thực hiện toàn bộ
TDA bao gồm tuân thủ an toàn môi trường xã hội. Ban QLDA chịu trách nhiệm cuối cùng về
thực hiện ESMP và tuân thủ an toàn môi trường xã hội trong giai đoạn thi công và vận hành.
Cụ thể Ban QLDA sẽ: (i) Hợp tác chặt chẽ với chính quyền địa phương với sự tham gia của
cộng đồng địa phương trong giai đoạn chuẩn bị và thực hiện TDA; (ii) Giám sát thực hiện
ESMP bao gồm đưa ESMP vào quá trình thiết kế chi tiết, tài liệu đấu thầu và hợp đồng xây
dựng; (iii) Đảm bảo hệ thống quản lý môi trường được xây dựng và vận hành tốt; (iv) Chịu
trách nhiệm về báo cáo thực hiện ESMP đến Sở Tài nguyên và Môi trường (SỞ TNMT) và
WB. Để đảm bảo quá trình thực hiện hiệu quả, Ban QLDA sẽ bố trí cán bộ chuyên trách về
môi trường xã hội để giúp Ban QLDA giám sát tuân thủ an toàn môi trường xã hội của TDA
cũng như thuê đơn vị tư vấn giám sát môi trường độc lập.
17
8.2. Nâng cao năng lực
Được biết rằng ĐHQG-HCM chưa thực hiện dự án vay vốn WB, có thể ĐHQG-HCM chưa
nắm rõ về yêu cầu Chính sách an toàn của nhà tài trợ (WB). Vì vậy hoạt động nâng cao năng
lực và đào tạo là cần thiết để giúp ĐHQG-HCM thực hiện ESMP hiệu quả. Chuyên gia về các
vấn đề an toàn môi trường của WB sẽ tổ chức một khóa học 02 ngày để trang bị cho ĐHQG-
HCM các yêu cầu cơ bản về chính sách hoạt động của WB liên quan đến thực hiện dự án bao
gồm Chính sách OP 4.01 - Hướng dẫn An toàn, môi trường và sức khỏe của nhóm WB và OP
4.11. Các đối tượng tham gia tập huấn gồm tư vấn giám sát thi công, cán bộ an toàn, môi
trường và sức khỏe (ESH) của nhà thầu thi công và tập huấn sẽ được lập lại hàng năm để cập
nhật kiến thức.
Ban QLDA hỗ trợ thực hiện TDA sẽ có trách nhiệm phối hợp cùng với tư vấn giám sát thi
công và nhà thầu thi công để tổ chức khóa học 01 ngày nhằm định hướng về an toàn môi
trường và sức khỏe (theo hướng dẫn về EHS của WB) đến các nhân công mới, người tham
quan và công nhân để đảm bảo rằng họ nhận thức được về quy định công trường và bảo vệ
bản thân và tránh tai nạn. Thành phần tham gia khóa học gồm cán bộ giám sát, công nhân và
khách tham quan thường xuyên tới khu vực nguy hiểm. Khóa học này cần tổ chức trước khi
thi công và lập lại hàng năm.
8.3. Cơ chế khiếu nại khiếu kiện quốc gia
Khiếu nại liên quan đến vấn đề của TDA sẽ được giải quyết thông qua đàm phán để đạt được
thỏa thuận. ĐHQG-HCM cũng xem xét triển khai cơ chế giải quyết khiếu nại (GRM) hiện tại
của mình để Ban thanh tra và pháp lý tiếp nhận, xử lý và nộp đơn khiếu nại và tố cáo. ĐHQG-
HCM sẽ được khuyến khích tiết lộ chính xác kênh GRM cho các bên liên quan.
Một khiếu nại sẽ đi qua 3 cấp trước khi chuyển đến tòa án. Ban QLDA sẽ chi trả tất cả phí
hành chính và pháp luật liên quan đến sự giải quyết khiếu nại.
8.4. Cơ chế khiếu nại và khiếu kiện của WB
Cộng đồng và cá nhân cho rằng họ bị tác động tiêu cực do dự án WB tài trợ sẽ trình khiếu
kiện theo cơ chế khiếu nại khiếu kiện cấp TDA hiện hữu hoặc theo cơ chế khiếu nại - khiếu
kiện của WB (GRS). GRS đảm bảo rằng các khiếu nại nhận được sẽ xem xét kịp thời để giải
quyết các vấn đề quan tâm liên quan đến TDA. Cộng đồng và cá nhân bị tác động tiêu cực
TDA có thể trình khiếu nại đến đơn vi kiểm tra độc lập của WB ở đó sẽ xác định liệu sự bất
lợi đã xảy ra, có thể xảy ra do không tuân thủ chính sách thủ tục của WB. Khiếu nại có thể gửi
đến WB bất cứ thời gian nào và sau khi đã được chuyến đến WB, quản lý WB sẽ có cơ hội để
phản hồi. Liên quan đến việc làm thế nào để chuyển khiếu nại đến GRS của WB, vui lòng
8.5. Giám sát và báo cáo
Ban QLDA sẽ chịu trách nhiệm giám sát tuân thủ thực hiện ESMP trong suốt giai đoạn thi
công TDA.
Giám sát tuân thủ thực hiện biện pháp giám sát sẽ được ban QLDA thực hiện thường xuyên
và tư vấn giám sát hàng ngày tại công trường. Kết quả giám sát sẽ được tư vấn TCGS phản
ảnh thông qua báo cáo tiến độ hàng tháng. Chính quyền địa phương sẽ đảm trách giám sát
tuân thủ theo quy định của Chính phủ, ví dụ Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 và Nghị định
80/2005/NĐ-CP về giám sát đầu tư của cộng đồng. Bên cạnh đó, cán bộ EHS của nhà thầu sẽ
chịu trách nhiệm giám sát hàng ngày về vệ sinh môi trường và an toàn lao động tại công
trường và báo cáo đến Ban QLDA và tư vấn TCGS.
Kế hoạch giám sát tai nạn sự cố do tư vấn TCGS xây dựng vào giai đoạn sớm thực hiện TDA
và trình Ban QLDA phê duyệt. Kế hoạch này sẽ giúp phát hiện các rủi ro môi trường tiềm
tàng do quá trình xả thải nước thải, chất thải nguy hại như dầu vào môi trường nước và đất.
18
Kế hoạch cũng xác định phương pháp thực hiện giám sát chẳng hạn như nhân sự, công cụ, vị
trí giám sát, thông số, phương pháp phân tích, PTN và ước tính chi phí.
Chương trình giám sát chất lượng môi trường xung quanh như không khí, đất, nước, sẽ cung
cấp thông tin sử dụng để đánh giá hiệu quả của chiến lược quản lý ô nhiễm. Quy trình kế
hoạch hệ thống được xem xét đảm bảo rằng dữ liệu thu thập là đầy đủ và đúng mục tiêu giám
sát (để tránh thu thập thông tin không cần thiết). Quá trình này nói lên quy trình đảm bảo chất
lượng dữ liệu và hậu quả của việc ra quyết định thiếu chính xác, phạm vi địa lý và thời gian,
chất lượng dữ liệu cần thiết để ra quyết định chính xác.
Ban QLDA có trách nhiệm báo cáo định kỳ thực hiện ESMP đến WB và cơ quan chức năng
quản lý môi trường địa phương như Sở Tài nguyên môi trường (TNMT) của TPHCM, tỉnh
Bình Dương. Ban QLDA báo cáo đến WB và Sở TNMT ngay lập tức nếu có sự cố tai nạn liên
quan đến TDA xảy ra hoặc có khả năng xảy ra, tác động tiêu cực mức độ lớn lên môi trường,
cộng đồng và công nhân.
Trong giai đoạn vận hành TDA, ĐHQG-HCM chịu trách nhiệm về giám sát và báo cáo về vấn
đề môi trường.
8.6. Uớc tính chi phí
Ước tính chi phí thực hiện biện pháp giảm thiểu, giám sát thực hiện ESMP và nâng cao năng
lực tóm tắt trong bảng sau:
TT
1
Hạng mục
Thực hiện biện pháp giảm thiểu
Giám sát thực hiện KHQGMTXH
Nâng cao năng lực
Chi phí (VNĐ)
184.829.740
940.574.000
22.000.000
USD
7.865
2
40.024
936
3
Tổng
1.147.404.740
48.825
Tỷ giá USD/VND: 1USD = 23.500 Việt Nam đồng (VND) theo Ngân hàng Công thương Việt Nam
tháng 08/2019.
9. Tham vấn cộng đồng
Mục đích của tham vấn cộng đồng là để cung cấp mô tả đề xuất TDA (tham vấn lần 1) và nêu
rõ báo cáo ESIA (tham vấn lần 2), mục tiêu và các tác động tiềm tàng và đề xuất biện pháp
giảm thiểu (BPGT) đến nhóm bị ảnh hưởng (BAH) bao gồm người dân địa phương và các tổ
chức phi chính phủ địa phương và xem xét ý kiến của họ trong quá trình thiết kế và thực hiện
TDA. Nó cũng nhằm thúc đẩy sự thảo luận hai chiều giữa chủ dự án và các bên liên quan dự
án bao gồm cộng đồng ảnh hưởng nói chung và nhóm người bị ảnh hưởng nói riêng hiểu được
mục đích, thiết kế và tác động môi trường tiêu cực và tích cực tiềm tàng của TDA. Nó cũng
tạo cơ hội để người BAH tham gia vào quá trình chuẩn bị và thực hiện TDA. Các phản hồi có
ý nghĩa từ tham vấn sẽ được xem xét và lồng ghép vào thiết kế TDA và BPGT. Công tác tham
vấn các nhóm BAH sẽ được thực hiện trong quá trình thực hiện TDA nếu cần thiết để giải
quyết các vấn đề môi trường phát sinh. Tham vấn cũng được thực hiện với các ĐHQG-
HCM/nhân viên thụ hưởng về nhu cầu của họ đối với cơ sở hạ tầng, PTN và thiết bị, công
nghệ và xây dựng năng lực thể chế. Trong giai đoạn thực hiện, tham vấn với các bên liên quan
sẽ tiếp tục được tiến hành trong quá trình chuẩn bị thiết kế kỹ thuật, thực hiện các biện pháp
bảo vệ môi trường và xã hội, các can thiệp của tiểu dự án khác và giám sát và đánh giá việc
thực hiện tiểu dự án.
Nhiều phương pháp và kỹ thuật tham vấn khác nhau đã được áp dụng trong tham vấn cộng
đồng và công khai thông tin bao gồm chia sẻ thông tin, phỏng vấn các người người liên quan
19
thông qua các cuộc họp không chính thức với các Ban lãnh đạo của trường thành viên, chính
quyền địa phương, thảo nhuận nhóm với đại diện sinh viên của các trường thành viên và họp
tham vấn dân bị ảnh hưởng và các tổ chức chính trị - xã hội địa phương. Theo yêu cầu của
OP/BP 4.01, đối với dư án loại A về môi trường, tham vấn cộng đồng BAH bao gồm tổ chức
chính trị - xã hội địa phương sẽ được tổ chức ít nhất 2 lần. Như vậy tham vấn cộng đồng được
tổ chức vào tháng 10/2019 và tham vấn cộng đồng lần 2 tổ chức vào tháng 12/2019 khi bản
thảo ESIA đã hoàn thành.
Các bên liên quan sau đây đã được cung cấp thông tin và tham vấn:
-
-
-
-
-
-
Cán bộ của ĐHQG-HCM Kinh tế Luật;
Cán bộ ĐHQG-HCM Khoa học Xã hội và Nhân văn;
Cán bộ Viện Môi trường và Tài nguyên;
Cán bộ Khoa Y;
Đại diện sinh viên của các trường thành viên;
Đại diện Ủy ban nhân dân (UBND) quận Thủ Đức, TPHCM; thị xã Dĩ An, tỉnh Bình
Dương;
-
-
Đại diện UBND phường Linh Trung, Linh Xuân, Đông Hòa và các tổ chức chính trị
xã hội địa phương;
Người dân bị ảnh hưởng và các tổ chức chính trị - xã hội tại các phường dự án.
10. Công khai thông tin
Thông tin TDA bao gồm mục tiêu, mô tả dự án và tác động tiềm tàng đã được công khai đến
các nhóm tham vấn vào tháng 10/2019 trước khi tổ chức tham vấn lần 1 thông qua họp trực
tiếp. Bản thảo ESIA đã được công khai trên website của ĐHQG-HCM vào 07/01/2020 và trên
website của WB vào 10/01/2020. Bản ESIA bằng tiếng Việt sẽ được ĐHQG-HCM và các
phường chịu tác động dự án công khai tại vị trí người dân dễ dàng tiếp cận và công khai trên
website của WB ngay sau khi báo cáo ESIA được WB phê duyệt. Trong quá trình thực hiện
TDA, ĐHQG-HCM sẽ chia sẻ thông tin về các hoạt động của qua trang web của mình. Tương
tự, thông tin trên hệ thống GRM cũng có thể được cung cấp qua cổng website.
Về sự tham gia của công dân, các hành động sẽ được thực hiện trong quá trình thực hiện TDA
bao gồm (i) tiến hành tham vấn với các bên liên quan thông qua các cuộc họp thường xuyên
với các bên liên quan hoặc tham gia các trường đại học thành viên có liên quan trong các hoạt
động lập kế hoạch hàng năm, (ii) triển khai GRM hiện có (thông qua phòng Thanh tra và Pháp
lý - Ban Thanh tra Pháp) để tiếp nhận và xử lý các khiếu nại và tố cáo; (iii) thiết lập các hệ
thống GRM mới trong ESIA để nhận và xử lý các khiếu nại và tố cáo liên quan đến hoạt động
môi trường và (v) tiết lộ tất cả GRM kênh và thông tin về các hoạt động của ĐHQG-HCM
cho các bên liên quan của thông qua cổng website.
20
Tải về để xem bản đầy đủ
279 trang
15700
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo dự án Đánh giá tác động môi trường và xã hội (ESIA) của tiểu dự án Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_du_an_danh_gia_tac_dong_moi_truong_va_xa_hoi_esia_cu.pdf
