Báo cáo Đề tài Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với việc bảo vệ môi trường trên địa bàn quận Thanh Xuân

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

___________

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC

ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

VỚI VIỆC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN

QUẬN THANH XUÂN - THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Mãsố: ĐTSV.2020.05

Chủ nhiệm đề tài: Đồng Văn Hải

Lớp: 1805CTHA

Cán bộ hướng dẫn: ThS. Trần Văn Nhã

HàNội, năm 2020

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Đề tài nghiên cứu này, nhóm em xin bày tỏ lòng biết ơn

chân thành và sâu sắc đến thầy Trần Văn Nhã, đã tận tình giúp đỡ trong

suốt quá trình nghiên cứu đề tài.

Nhóm em xin trân trọng cảm ơn quý Thầy, Cô trong Khoa Khoa học

Chính trị đã tận tình truyền đạt kiến thức trong suốt quá trình học tập,

nghiên cứu vừa qua. Với vốn kiến thức được tiếp thu trong quá trình học

không chỉ là nền tảng cho quá trình nghiên cứu đề tài khoa học mà còn là

hành trang quý báu để chúng em tiếp tục nghiên cứu sau này.

Trong quá trình thực hiện đề tài, do nhóm em có nhiều hạn chế. Kính

mong quý Thầy, Cô giúp đỡ để nhóm em hoàn thiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô!

TM. Nhóm nghiên cứu

Đồng Văn Hải

LỜI CAM ĐOAN

Nhóm nghiên cứu xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng

nhóm em và được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Thạc sỹ Trần

Văn Nhã. Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này đều là trung

thực, khách quan thông qua quá trình khảo sát thực tế tại quận Thanh Xuân

- thành phố Hà Nội.

Ngoài ra, trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu có sử dụng những

nhận xét, đánh giá cũng như các nhận định của nhóm tác giả và các thông

tin dựa trên các tài liệu có trích dẫn rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ.

Chủ nhiệm đề tài

Đồng Văn Hải

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BĐKH:

Biến đổi khí hậu

Bảo vệ môi trường

Đoàn Thanh niên

Đoàn viên, thanh niên

Thanh niên

BVMT:

ĐTN:

ĐVTN :

TN:

TNCS:

LHTN:

TTN:

Thanh niên cộng sản

Liên hiệp Thanh niên

Thanh thiếu niên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1

1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................................1

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu .............................................................................3

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu...........................................................................6

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................7

5. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................7

6. Giả thuyết nghiên cứu .............................................................................................7

7. Đóng góp mới của đề tài .........................................................................................8

8. Cấu trúc đề tài .........................................................................................................8

Chương 1: MỘT SỐ VẾ ĐỀ VỀ ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ

CHÍ MINH VÀ NHIỆM VỤ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN VỚI VIỆC BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY..............................................9

1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài .............................................................9

1.1.1. Thanh niên.........................................................................................................9

1.1.2. Đoàn Thanh niên.............................................................................................11

1.1.3. Một số đặc điểm cơ bản về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

trong tình hình mới hiện nay.....................................................................................12

1.2. Tầm quan trọng và những mục tiêu cơ bản của vấn đề bảo vệ môi

trường.......................................................................................................................17

1.2.1. Tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ môi trường ..............................................17

1.2.2. Những mục tiêu cơ bản của việc bảo vệ môi trường ......................................19

1.3. Đoàn Thanh niên và nhiệm vụ bảo vệ môi trường trong tình hình hiện

nay.............................................................................................................................22

1.3.1. Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên với việc bảo vệ môi trường hiện nay ..................22

1.3.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức Đoàn

Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ..........................................................................27

Tiểu kết chương 1....................................................................................................29

Chương 2.THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐOÀN THANH NIÊN

CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI VIỆC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở

QUẬN THANH XUÂN HIỆN NAY......................................................................30

2.1. Vài nét sơ lược về đặc điểm, tình hình quận Thanh Xuân và Đoàn Thanh niên......30

2.1.1. Đặc điểm, tình hình của quận Thanh Xuân.....................................................30

2.1.2. Giới thiệu tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh quận Thanh Xuân...................38

2.2. Đánh giá chung về thực trạng hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

với việc bảo vệ môi trường ở quận Thanh Xuân hiện nay ..................................43

2.2.1. Thực trạng .......................................................................................................43

2.2.2. Ưu điểm...........................................................................................................54

2.2.3. Nguyên nhân ...................................................................................................56

2.2.4. Hạn chế............................................................................................................58

Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT

ĐỘNG CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI

VIỆC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở QUẬN THANH XUÂN HIỆN NAY..........61

3.1. Nhóm những giải pháp chung.........................................................................61

3.1.1. Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh về mọi mặt, xây dựng đội ngũ cán bộ

Đoàn đáp ứng yêu cầu của công tác Đoàn và phong trào thanh niên tại địa

phương.......................................................................................................................61

3.1.2. Củng cố, nâng cao chất lượng bộ phận chuyên trách của tổ chức Đoàn thực

hiện công tác tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường cho thanh niên............................62

3.1.3. Đẩy mạnh xây dựng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên và các đội thanh

niên xung kích tuyên truyền về công tác bảo vệ môi trường của Đoàn..........................62

3.1.4. Tăng cường trách nhiệm xã hội của các tổ chức Đoàn trong việc tham gia

giám sát, phản biện các vấn đề liên quan đến môi trường tại địa phương................62

3.1.5. Tăng cường phối hợp giữa tổ chức Đoàn với các ngành liên quan trong

nhiệm vụ bảo vệ môi trường .....................................................................................63

3.1.6. Đảm bảo sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng, sự chỉ đạo của chính quyền

đối với việc tăng cường vai trò của tổ chức Đoàn trong việc bảo vệ môi trường.....63

3.2. Nhóm những giải pháp cụ thể.........................................................................64

3.2.1. Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động.....................................................64

3.2.2. Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật về môi trường cho

đội ngũ cán bộ Đoàn .................................................................................................65

3.2.3. Kết hợp chặt chẽ giữa công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng

với việc đổi mới, đa dạng hoá các hình thức xây dựng ý thức bảo vệ môi trường

cho thanh niên ...........................................................................................................66

3.2.4. Tăng cường các nguồn lực hỗ trợ cho công tác tuyên truyền nâng cao ý

thức bảo vệ môi trường .............................................................................................67

Tiểu kết chương 3......................................................................................................67

KẾT LUẬN..............................................................................................................68

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................70

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Sau gần 34 năm đổi mới và phát triển đất nước, cùng quá trình đẩy mạnh sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế toàn diện thì tốc độ

đô thị hóa ở nước ta tăng nhanh. Điều này thấy rất rõ ở các vùng trọng điểm

kinh tế quốc gia, tập trung chủ yếu ở các thành phố trực thuộc Trung ương,

trong đó có Thủ đô Hà Nội. Quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ cao, chúng

ta đang đứng trước một thực tiễn đáng lo ngại về chất lượng cuộc sống các đô

thị, xu hướng di dân từ nông thôn vào thành phố tăng, việc mở rộng quy mô

về không gian đô thị, tăng cường hoạt động xây dựng đô thị, cải tạo và mở

rộng hạ tầng đô thị. Nhu cầu phát triển nhanh về kinh tế gắn với phát triển bền

vững ngày càng đặt ra những thách thức lớn, trực tiếp và cấp bách. Do đó

chúng ta phải có tầm nhìn chiến lược về quy hoạch, bảo vệ môi trường đô thị

theo hướng phát triển xanh - bền vững. Thành phố Hà Nội là Thủ đô của nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nghị quyết số 15 NQ/TW ngày 15

tháng 12 năm 2000 của Bộ Chính trị đã khẳng định vai trò, vị thế của Thủ đô

Hà Nội: “Là trái tim của cả nước, đầu não chính trị - hành chính quốc gia,

trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế”.

Luật Thủ đô số 25/2012/QH13 ngày 21 tháng 11 năm 2012 xác định trách

nhiệm của Thủ đô: “Xây dựng, phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại, tiêu biểu

cho cả nước”. Phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh là xu hướng tất yếu

hiện nay trên toàn thế giới.Ở Việt Nam, mục tiêu xây dựng và phát triển đô

thị xanh ở thế kỷ XXI đang được Đảng, Nhà nước và Nhân dân rất quan tâm.

Trong thời kỳ hội nhập quốc tế, Hà Nội đã có những bước phát triển mang

tính đột phá, đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận ở nhiều lĩnh vực chính

trị, kinh tế, văn hóa... Theo quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 06 tháng 5 năm

2016 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt điều chỉnh quy hoạch xây dựng

Vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050: Hà Nội với vị

thế Thủ đô, trung tâm đầu não chính trị, hành chính của quốc gia; là trung tâm

1

văn hóa, giáo dục đào tạo và khoa học kỹ thuật quan trọng của cả nước; là

một trong những trung tâm kinh tế, du lịch, thương mại, dịch vụ của khu vực

châu Á - Thái Bình Dương. Phát huy vai trò là trung tâm động lực chính, đầu

mối liên kết quản lý, kinh doanh, nghiên cứu và phát triển kinh tế - xã hội, tập

trung hình thành các trung tâm thương mại tài chính lớn của quốc gia. Để Thủ

đô Hà Nội đúng nghĩa, xứng tầm là trái tim của Tổ quốc, là trung tâm văn

hóa, chính trị của cả nước thì cần phải định hướng chiến lược phát triển một

cách bền vững trong tổng thể chiến lược quốc gia. Tuy vậy, vấn đề môi

trường độ thị của Hà Nội nói chung, của quận Thanh Xuân nói riêng phát

triển chưa được như mong muốn, còn có nhiều hạn chế, bất cập. Lý do có

nhiều, nhưng vấn đề huy động sức mạnh của hệ thống chính trị, trong đó đặc

biệt là tổ chức ĐTN, có vai trò hết sức quan trọng tại địa phương chưa được

phát huy đúng mức. Một nguyên nhân quan trọng là do sự khiếm khuyết trong

các thể chế, cơ chế, quy chế, chính sách... quản lý phát triển đô thị bền vững

và trên địa bàn Quận là chưa thật cụ thể rõ ràng. Nhận thức của các nhà quản

lý về phát triển kinh tế - xã hội gắn với môi trường bền vững ở đô thị còn

chưa sâu sắc. Việc quản lý, tổ chức thực hiện các giải pháp để giải quyết

nhiều vấn đề bức xúc chưa triệt để, hữu hiệu, chưa được sát sao, sự tham gia

của các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là các đoàn thể quần chúng còn

mang nhiều tính hình thức, chưa đạt hiệu quả cao...

Thực trạng việc tham gia và khẳng định trách nhiệm của tổ chức Đoàn đối

với vấn đề bảo vệ môi trường ở Hà Nội nói chung và quận Thanh Xuân nói

riêng hiện nay chưa được như mong muốn: Ô nhiễm môi trường đô thị (đặc

biệt là ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, rác thải, tiếng ồn, tình trạng khan

hiếm nước sạch...), ùn tắc giao thông, chống chọi kém với biến đổi khí hậu

(ngập úng)... Nguyên nhân là do dân số của Quận tăng nhanh, đô thị hóa ngày

càng phát triển mạnh chưa từng có làm cho Quận phải đối mặt với các thách

thức nghiêm trọng, có nguy cơ bất ổn cao, ảnh hưởng trực tiếp tới mọi hoạt

động sinh sống của nhân dân; công tác quản lý, xây dựng quy hoạch hạ tầng,

2

giao thông đô thị, phát triển công nghiệp, dịch vụ... triển khai tổ chức và thực

hiện chưa theo hướng xanh, thân thiện với môi trường và phát triển kinh tế

chưa thực sự đi đôi với giải quyết các vấn đề văn hóa, xã hội, môi trường bền

vững. Như vậy Hà Nội nói chung và quận Thanh Xuân nói riêng cần có chiến

lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội - môi trường một cách hài hòa, trên

cơ sở, phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh trong giai đoạn hiện nay là rất

cần thiết và mang tính cấp bách. Chính vì vậyvấn đề bảo vệ môi trường là một

trong những yêu cầu rất bức xúc và trọng tâm hiện nay cần phải sớm có

những giải pháp giải quyết kịp thời.

Trên cơ sở những yêu cầu đó, nhóm tác giả nhận thấy trong nhiều giải pháp

mang tính cấp bách thì giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn

Thanh niên với việc bảo vệ môi trường là rất cần thiết. Bởi Đoàn Thanh niên

là lực lượng xung kích tại cơ sở, là thành tố quan trọng của hệ thống chính trị

nhằm hiện thực hoá những chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước tại

địa phương trong công tác BVMT.

Từ những lý do mang tính lý luận và thực tiễn cấp bách như trên, trên cơ sở

những kiến thức được học tập nghiên cứu từ chuyên ngành Chính trị học ở

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội, qua tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu, văn bản

quy định của pháp luật, nhà nước, của Bộ, Ngành, của Thành phố Hà Nội và

quận Thanh Xuân để có thêm những kiến thức cần thiết chuyên sâu phục vụ

cho quá trình học tập, nghiên cứu. Nhóm tác giả quyết định chọn đề tài:

“ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với việc bảo vệ môi trường

trên địa bàn quận Thanh Xuân - thành phố Hà Nội”.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về vấn đề quản lý, xây dựng, quy hoạch, đô thị xanh, đô thị

thông minh theo hướng phát triển bền vững đã có nhiều đề tài, công trình đã

đề cập đến, có thể kể đến như sau:

+ Tác phẩm “Môi trường Văn hóa đô thị hiện đại”- GS.TS. Mạc Đường

(Nhà xuất bản Khoa học xã hội năm 2016): Nội dung của tác phẩm, tác giả

3

cho rằng trong lịch sử, ở bất cứ thời đại nào, xã hội đô thị cũng điều là một xã

hội “nhị nguyên” của đời sống hai mặt: phát triển và phản phát triển, văn

minh và tội ác, nhân văn và phi nhân văn gắn kết với nhau như hình với bóng,

như bình minh và đêm tối. Và theo tác giả không gian đô thị càng mở rộng,

đời sống đô thị càng thịnh vượng so với nông thôn nghèo khổ, các khu phố

hoành tráng xuất hiện để chứa đựng các kiểu sống phức tạp khác nhau. Và

tiếp theo là sự bất ổn do tội phạm, tranh chấp quyền sở hữu đất đai, chen lấn

và tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm môi trường do khí thải, CO2, nước thải,

rác,… tăng lên nhanh chóng như sự nhanh chóng tăng trưởng đô thị hóa. Và

cho rằng do tính nhị nguyên của đô thị phát triển nhanh, do nhận thức thiên

lệch về thành tựu “thay da đổi thịt” nên vấn đề quản lý đô thị thường không

đuổi kịp với thực trạng trạng “xấu” của đô thị hóa.

+ Tác phẩm “Chiến lược và Chính sách Môi trường” - GS. Lê Văn Khoa,

TS. Nguyễn Ngọc Sinh, TS. Nguyễn Tiến Dũng (Nhà xuất bản Đại học Quốc

gia Hà Nội năm 2006): Được biên soạn trong khuôn khổ của đề án “Xây dựng

năng lực Quản lý Môi trường ở Việt Nam” nhằm tăng cường cung cấp các tài

liệu tham khảo, nghiên cứu cho sinh viên về các vấn đề môi trường toàn cầu,

chiến lược toàn cầu về môi trường và phát triển bền vững, chính sách môi

trường thế giới, luật môi trường thế giới, luật pháp và chính sách bảo vệ mội

trường,.. qua đó đem lại cách nhìn khoa học và hiện đại về nhận thức đối với

môi trường.

+ Đào Ngọc Nghiêm (2013), Đô thị xanh, thông minh - mô hình phát triển

của Thủ đô Hà Nội, Hội thảo khoa học quốc tế. Tác giả đã đưa ra bối cảnh đô

thị hóa của một số nước và Việt Nam và phát triển bền vững là một xu thế tất

yếu của toàn cầu, tác động đến từng lĩnh vực với những nghiên cứu cụ thể,

chuyên ngành hơn, trong đó có đô thị hóa, đó là đô thị bền vững - đô thị sinh

thái - đô thị xanh - kiến trúc xanh. Phát triển bền vững là quá trình liên tục

cân bằng và hài hòa các mục tiêu kinh tế - văn hóa - xã hội và môi trường sinh

thái. Từ đó tác giả xác định mô hình phát triển đô thị xanh ở Hà Nội “Xanh -

4

văn hiến - văn minh - hiện đại”, đô thị năng động, hiệu quả, có sức cạnh tranh

cao trong nước, khu vực và quốc tế, có môi trường sống tốt…

+ Nguyễn Hồng Thục (2013), Các yếu tố của phát triển đô thị xanh thông

minh tại Việt Nam, Hội thảo khoa học quốc tế. Tác giả đã đưa ra hiện trạng

đô thị hóa diễn ra ở quy mô và tốc độ chưa từng thấy ở Việt Nam - đây là vấn

đề nóng nhất hiện nay. Đô thị hóa nhanh góp phần không nhỏ để thay đổi bộ

mặt kinh tế xã hội của đất nước. Tác giả cũng chỉ ra các bệnh đô thị: kiến trúc

lộn xộn, giao thông tắc nghẽn, ô nhiễm môi trường, dự án đô thị theo kiểu

phòng ngủ độc canh mà thiếu vắng các dịch vụ công cộng thiết yếu, bất động

sản không có lối ra… Từ đó tác giả đã đưa ra cách tiếp cận mới về các đô thị

là tăng trưởng kinh tế, tài nguyên đô thị, môi trường sinh thái, tăng trưởng

xanh, quy hoạch lãnh thổ bền vững dựa trên các cơ sở pháp lý.

+ Nguyễn Văn Cường (2015), Phát triển các khu đô thị mới theo hướng bền

vững: Nghiên cứu trên địa bàn Hà Nội, Luận án tiến sĩ ngành Quản lý kinh tế,

Đại học Kinh tế quốc dân. Trong nghiên cứu này, tác giả đã đưa ra định nghĩa

về đô thị hóa, đô thị phát triển bền vững. Qua việc nghiên cứu tác giả đã tiến

hành khảo sát việc phát triển các khu đô thị mới ở Hà Nội. Tác giả đã khẳng

định về phát triển các khu đô thị cần mang tính bền vững.

+ Phạm Ngọc Tuấn (2015), Phát triển các khu đô thị mới tại thành phố Hồ

Chí Minh theo hướng bền vững, Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quy hoạch

vùng và đô thị, Đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã làm rõ

một số vấn đề lý luận về phát triển các khu đô thị mới, các tiêu chí phát triển

khu đô thị mới theo hướng bền vững. Tác giả nghiên cứu chuyên sâu về quy

hoạch đô thị vùng theo hướng bền vững trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

+ “Phát triển bền vững đô thị: Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm của thế

giới”, của Đào Hoàng Tuấn (2008)… đã nêu một cách tổng quát các kinh

nghiệm phát triển bền vững đô thị và đối chiếu với Việt Nam cho thấy quá

trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ nhưng việc xây dựng và phát triển cơ sở hạ

tầng vẫn chưa đáp ứng, do vậy dân cư nông thôn mất tư liệu sản xuất không

5

kịp chuyển đổi sang các ngành nghề phù hợp. Sự phát triển đô thị ở nhiều nơi

gặp khó khăn, nguyên nhân là do quy hoạch đô thị chưa tốt, quản lý đầu tư

phát triển đô thị còn yếu kém, chưa có thể chế cụ thể trong việc quản lý đầu tư

phát triển đô thị nói chung, thể chế quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh nói

riêng, đầu tư phát triển các khu đô thị còn manh mún và tự phát, thiếu nguồn

vốn đầu tư trầm trọng, di dân từ nông thôn vào thành thị quá nhiều. Quá trình

đô thị hóa đang diễn ra theo chiều hướng “Đô thị hóa giả tạo” thể hiện qua

việc đô thị phát triển lấn sang khu vực nông thôn rất nhiều, bên cạnh đó cơ sở

hạ tầng đô thị và cơ sở hạ tầng sản xuất phát triển chưa tương xứng. Do vậy

công tác quản lý đầu tư phát triển đô thị cần phải theo chiều sâu: Nâng cao

chất lượng đô thị, phân bố hợp lý mạng lưới quần cư đô thị theo lãnh thổ của

đô thị để tương ứng với các chức năng đô thị, xây dựng phương án mô hình

phát triển, dự báo hiệu quả đầu tư, các tác động tích cực cũng như tiêu cực

trong quản lý đầu tư phát triển đô thị từ đó đưa ra các giải pháp để điều chỉnh

cho phù hợp.

Từ các công trình nghiên cứu trên đều cho thấy rằng: vấn đề xây dựng, quy

hoạch, bảo vệ môi trường đô thị xanh, thông minh - thực chất là mục tiêu phát

triển bền vững và hài hòa. Mô hình phát triển của Thủ đô Hà Nội được coi là

định hướng chiến lược và trọng tâm. Tuy nhiên chưa có công trình hay đề tài

nào nghiên cứu một cách toàn diện, trực tiếp và cụ thể về vai trò của Đoàn

Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đối với việc bảo vệ môi trường ở Thủ đô

Hà Nội nói chung, đặc biệt là trên địa bàn quận Thanh Xuân nói riêng. Chính

vì vậy nhóm tác giả đã đi đến quyết định chọn đề tài: “ Đoàn Thanh niên

Cộng sản Hồ Chí Minh với việc bảo vệ môi trường trên địa bàn quận

Thanh Xuân - thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu của mình.

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục tiêu

Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận, thực trạng hoạt động của tổ

chức Đoàn Thanh niên đối với nhiệm vụ bảo vệ môi trường tại địa bàn quận

6

Thanh Xuân và những nguyên nhân tác động đến thực trạng hoạt động của

ĐTN trong việc bảo vệ môi trường. Trên cơ sở đó bước đầu đề xuất một số

giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn Thanh niên

đối với việc bảo vệ môi trường trong tình hình mới.

3.2. Nhiệm vụ

+ Nghiên cứu một số vấn đề lý luận chungcủa Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh trong tình hình mới hiện nay và nhiệm vụ của nó đối với việc

BVMT.

+ Khảo sát đánh giá thực trạng hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh trong việc BVMTtại địa bàn quận Thanh Xuân.

+ Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn Thanh

niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc BVMTtại địa bàn quận Thanh Xuân.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với việc bảo vệ môi

trường trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

- Phạm vi:

+ Phạm vi về không gian: Quận Thanh Xuân - Thành phố Hà Nội.

+ Phạm vi về thời gian: 05 năm (Từ năm 2015 cho đến 2020).

5. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận nghiên cứu: Sử dụng các phương pháp nghiên cứu

lý thuyết, phân tích, tổng hợp trên cơ sở sưu tầm, chọn lọc tài liệu, báo cáo

liên quan trực tiếp đến đề tài.Đồng thời phỏng vấn, khảo sát thực tiễn để từ đó

bước đầu nhóm nghiên cứu đưa ra những nhận định, đánh giá vấn đề.

6. Giả thuyết nghiên cứu

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đối với việc góp phần BVMTtrên địa bàn quận

Thanh Xuân trong những năm gần đây đã đạt được những kết quả tích cực.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại không ít hạn chế, bất cập. Nếu đề tài đưa ra được

những giải pháp thì sẽ góp phần vào việc nâng cao được chất lượng và hiệu

7

quả hoạt động của tổ chức Đoàn đối với nhiệm vụ BVMT trên địa bàn quận

Thanh Xuân nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung.

7. Đóng góp mới của đề tài

- Đề tài hệ thống hóa một số vấn đề về tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,

về nhiệm vụ của tổ chức Đoàn trong điều kiện mới. Đặc biệt là vấn đề

BVMT.

- Đánh giá thực trạng hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công

tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, thanh niên tích cực, tự giác tham gia

BVMTở địa phương.

- Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ

chức Đoàn cơ sở; công tác BVMT trên địa bàn quận Thanh Xuân trong tình

hình hiện nay.

- Có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho một số đề tài nghiên cứu có

liên quan

8. Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài có ba

chương:

Chương 1. MỘT SỐ VẾ ĐỀ VỀ ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ

CHÍ MINH VÀ NHIỆM VỤ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN VỚI VIỆC BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY

Chương 2. THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐOÀN THANH NIÊN

CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI VIỆC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở QUẬN

THANH XUÂN HIỆN NAY

Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT

ĐỘNG CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI VIỆC

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở QUẬN THANH XUÂN HIỆN NAY

8

Chương 1

MỘT SỐ VẾ ĐỀ VỀ ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ

MINH VÀ NHIỆM VỤ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN VỚI VIỆC BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY

1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.1.1. Thanh niên

Tùy thuộc vào nội dung và góc độ nghiên cứu mà khái niệm thanh niên có

thể được hiểu ở nhiều nghĩa khác nhau. Vì vậy để có khái niệm chính xác

nhất về thanh niên,chúng ta cần nghiên cứu một cách tổng hợp,trên nhiều khía

cạnh có tính đến những quy luật bên trong của sự phát triển về thể chất và tinh

thần và các yếu tố xuất phát từ thực tiễn của sự phát triển xã hội.

Nghiên cứu ở góc độ đời sống,văn hóa, xã hội: thanh niên là một bộ phận

cấu thành của xã hội, là bộ phận phức hợp của dân cư của một quốc gia - dân

tộc bao gồm tất cả các cá thể có độ tuổi từ 16 đến 30[điều 1 Luật Thanh niên

2005], là thế hệ tiên phong trong việc hội nhập, tiếp cận nhanh khoa học công

nghệ hiện đại, tiếp cận với cái mới, giao thoa các nền văn hóa mới, là thế hệ

chấp nhận đổi mới, linh hoạt, nhanh nhẹn, nhậy bén thích ứng nhanh với môi

trường hội nhập quốc tế.

Ở góc độ kinh tế:Thanh niên là lực lượng lao động dự trữ của xã hội, là tài

nguyên vô giá của mỗi quốc gia, dân tộc, là lực lượng tích cực tham gia vào

quá trình phát triển kinh tế. Thanh niên được xem là một lực lượng lao động

xã hội hùng hậu, nguồn lực bổ sung cho đội ngũ lao động trên tất cả các lĩnh

vực, là bộ phận quan trọng cấu thành lực lượng sản xuất, năng động, nhiệt

huyết, nhậy cảm và gắn bó với tiến trình phát triển của xã hội, đi đầu trong

cuộc đấu tranh sáng tạo, là lực lượng đông đảo góp phần tạo nên giai cấp

công nhân và nhân tố đi đầu, nòng cốt xây dựng lục lượng vũ trang.

Ở góc độ chính trị:

-Theo quan điểm của C. Mác: thanh niên là cội nguồn của sự sống.

9

-Theo quan điểm của Ăng-ghen: thanh niên là đội quân xung kích quyết

định của đạo quân vô sản quốc tế, đội hậu bị của đảng, Ăngghen viết “chính

thế hệ trẻ là nguồn bổ sung dồi dào nhất cho Đảng”.

- Học thuyết của V.I.Lê-nin: thanh niên là nguồn sinh lực chiến đấu của

cách mang.

-Hồ Chủ Tịch cho rằng thanh niên là động lực của cách mạng, là người chủ

tương lai của đất nước.

Chính vì vậy trong công cuộc cải tạo xã hội, lực lượng chính trị nào nắm

được thanh niên, lực lượng ấy sẽ giành phần thắng trong tay. Lịch sử cách

mạng dân tộc Việt Nam đã chứng minh cho chân lý đó.

Tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế chính trị, xã hội, đặc điểm truyền

thống, tuổi thọ bình quân,.... mà mỗi quốc gia có quy định về độ tuổi thanh

niên khác nhau. Nhưng trên thế giới đều thống nhất tuổi thanh niên bắt đầu từ

15 hoặc 16 tuổi.

Thanh niên là nhóm dân số đặc thù, có mặt trong tất cả các nhóm dân tộc,

giai cấp, các thành phần xã hội và địa bàn trong cả nước. Theo cách quản lý

và phân loại đối tượng thanh niên của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,

thanh niên Việt Nam được chia thành các nhóm: Thanh niên nông thôn, thanh

niên công nhân, thanh niên công chức và viên chức, thanh niên đô thị, thanh

niên học sinh và sinh viên, thanh niên trong các lực lượng vũ trang.

Thanh niên là lớp người đang phát triển cả về chất, cả về tâm lý tinh thần,

cả về nhu cầu tình cảm, trí tuệ và tài năng, ước mơ và lý tưởng, tư duy và tính

cách. Đó cũng là thời kỳ hình thành những định hướng giá trị của cuộc sống

đang trưởng thành về nhân cách. Thanh niên là một nhóm nhân khẩu xã hội

đặc thù, chiếm số đông trong dân cư, đan xen trong các giai tầng, cơ cấu xã

hội và cơ cấu nghề nghiệp. Thanh niên không phải là một giai cấp như các

nhà xã hội học tư sản khẳng định nhưng lại thường xuyên chịu ảnh hưởng của

các quan hệ giai cấp, của dư luận xã hội, của lối sống cộng đồng.

10

Mặc dù có nhiều cách hiểu và quan niệm về thanh niên từ nhiều góc độ với

mục đích tiếp cận khác nhau, nhưng trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này

nhóm nghiên cứu thống nhất theo cách hiểu trong Luật Thanh niên (2005) và

theo cách quản lý, phân loại thanh niên của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí

Minh.

Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi.

Thanh niên là khái niệm dùng để chỉ một nhóm nhân khẩu - xã hội với một

độ tuổi xác định, với những tâm lý đặc thù và có một vai trò quan trọng trong

các lĩnh vực của đời sống xã hội.

1.1.2. Đoàn Thanh niên

Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (thông qua tại Đại hội

Đoàn lần thứ X, tháng 12 - 2012) nêu rõ: “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản

Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn bao

gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là

độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội

công bằng, dân chủ, văn minh”

Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đánh giá về vai trò của thanh niên, đã nhấn

mạnh: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Do vậy, nước nhà

thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên” [32, tr.185].

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động

trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa

Việt Nam. Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước các đoàn thể nhân dân,

các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh

thiếu nhi; tổ chức cho ĐVTN tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và

xã hội. Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam,

Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các tổ chức, đoàn thể chính trị - xã hội, trong đó Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

là một thành tố. Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò là người lãnh đạo toàn

11

diện hệ thống chính trị và toàn xã hội. Nhà nước giữ vai trò là người quản lý,

điều hành xã hội theo Hiến pháp và pháp luật.

1.1.3. Một số đặc điểm cơ bản về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh trong tình hình mới hiện nay

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/1930), Đảng đã thấy rõ tầm

quan trọng của việc xây dựng tổ chức Đoàn. Tại hội nghị Ban Chấp hành lần

thứ hai họp từ ngày 20 đến 26/3/1931, Trung ương Đảng đã giành 01 ngày

trong thời gian hội nghị để bàn và quyết định những vấn đề quan trọng về

công tác vận động thanh niên của Đảng. Xuất phát từ ý nghĩa đặc biệt ấy,

được sự đồng ý của Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại hội Đoàn

toàn quốc lần thứ III (họp từ ngày 22 đến 25/3/1961 tại Hà Nội) đã quyết định

lấy ngày 26/3/1931 là ngày thành lập Đoàn. Đoàn bao gồm những thanh niên

tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền

với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh.

Điều lệ Đoàn khẳng định: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị -

xã hội của thanh niên Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ

Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện” [23, tr.9]. Điều này phản ánh đầy

đủ Đoàn là một tổ chức thanh niên Cộng sản mang tính tiên tiến của giai cấp

công nhân và tính quần chúng rộng rãi của thanh niên Việt Nam thông qua

việc tổ chức các phong trào, hoạt động có tính chất xã hội, mỗi đoàn viên và

cơ sở Đoàn đều được thể hiện tinh thần xung kích cách mạng, thực hiện mục

tiêu, lý tưởng của Đảng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đánh giá về vai trò của thanh niên, đã nhấn

mạnh: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà

thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên” [32, tr.185].

Chính vì lý do đó, việc bồi dưỡng, chăm lo giáo dục cho tầng lớp này có tầm

quan trọng đặc biệt. Trong Di chúc, Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: “Đảng

phải có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng họ thành những người kế tục sự nghiệp

cách mạng vừa hồng vừa chuyên. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là

12

một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết” [34, tr.510]. Kế thừa và vận dụng

sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, trong Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành

Trung ương Đảng lần thứ VII, khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại

hóa đất nước, Đảng ta khẳng định: “Thanh niên là rường cột của nước nhà,

chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và

bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng

chủ nghĩa xã hội” [16, tr.7].

Đoàn có 3 đặc điểm cơ bản: là Đội dự bị tin cậy của Đảng, thường xuyên bổ

sung lực lượng trẻ cho Đảng, Nhànước và các ngành. Đoàn luôn luôn xác

định nhiệm vụ của mình là đội quân xung kích cách mạng tích cực tham gia

xây dựng Đảng và là người kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng vẻ vang

của Đảng và của Bác Hồ; là Trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, tạo

môi trường đưa thanh niên vào các hoạt động giúp học tập rèn luyện và phát

triển nhân cách, năng lực của người lao động mới phù hợp với yêu cầu của xã

hội hiện nay; là Người đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của

tuổi trẻ. Đặc điểm này khẳng định rõ tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ

chức của thanh niên, vì thanh niên.Đoàn là thành viên trong hệ thống chính

trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam [23, 29 tr.12]. Trong hệ thống này, Đảng là người

lãnh đạo, Đoàn là một trong các tổ chức thành viên và có mối quan hệ chặt

chẽ giữa tổ chức Đoàn với Đảng, Nhà nước và các tổ chức đoàn thể và các tổ

chức xã hội khác của thanh niên.

Từ những chỉ dẫn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến quan điểm nhất

quán của Đảng Cộng sản Việt Nam đều khẳng định chân lý “Đoàn kết là sức

mạnh vô địch”. Vấn đề có ý nghĩa chiến lược quyết định thắng lợi của cách

mạng Việt Nam chính là sự tham gia của đại đa số nhân dân với vai trò tiên

phong của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

13

Báo cáo Đề tài Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với việc bảo vệ môi trường trên địa bàn quận Thanh Xuân - Thành phố Hà Nội