Báo cáo Đề tài Quy hoạch nuôi tôm hùm đến năm 2020 và định hướng đến 2030

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN III

----------------------------

BÁO CÁO TỔNG HỢP

QUY HOẠCH NUÔI TÔM HÙM ĐẾN N M 2020 V ĐỊNH HƢỚN

ĐẾN 2030

Chủ đầu tƣ: Tổng cục Thủy sản

Đơnvị chủ trì nhiệm vụ: Vụ Nuôi trồng Thủy sản

Đơn vị tƣ vấn:

1. Đơn vị đứng đầu liên danh: Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản III

2. Đơn vị thành viên liên danh: Viện Hải Dƣơng học Nha Trang

Viện Kinh tế và Quy hoạch Thủy sản

Khánh Hòa, tháng 12 năm 2015

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN III

----------------------------

BÁO CÁO TỔNG HỢP

QUY HOẠCH NUÔI TÔM HÙM ĐẾN N M 2020 V ĐỊNH HƢỚN

ĐẾN 2030

CƠ QUAN LẬP QUY HOẠCH

ĐẠI DIỆN ĐƠN VỊ TƢ VẤN

i

Danh sách ngƣời tham gia chính:

TS Mai Duy Minh^1*

TS Nguyễn Việt Nam¹

ThS Phạm Trƣờng Giang¹

TS Lê Văn Chí¹

KS Tống Phƣớc Hòang Sơn²

ThS Hồ Thu Minh³

^*: Chủ nhiệm nhiệm vụ

¹: Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản III

²: Viện Hải Dƣơng học Nha Trang

³: Viện Kinh tế và Quy hoạch Thủy sản

ii

MỤC LỤC

DANH M Ụ C CÁC B Ả NG......................................................................................... ix

DANH M Ụ C CÁC HÌNH ........................................................................................ xii

DANH M Ụ C CÁC T Ừ VI Ế T T Ắ T ........................................................................ xiii

CHƢƠN I: PH Ầ N M Ở ĐẦ U ...................................................................................1

1.1. S ự c ầ n thi ế t l ậ p quy ho ạ c h ......................................................................................1

1.2. Nh ững căn cứ pháp lý .............................................................................................2

1.3. Ph ạ m vi và n ộ i dung quy ho ạ c h ..............................................................................3

1.3.1. Ph ạ m vi không gian,th ờ i gia n .............................................................................3

1.3.2. N ộ i dung quy ho ạ ch............................................................................................3

1.4. Phương pháp quy hoạ ch..........................................................................................4

1.5. S ả n ph ẩ m giao n ộ p..................................................................................................8

CHƢƠN II: ĐIỀ U KI Ệ N T Ự NHIÊN, KINH T Ế XÃ H Ộ I VÀ CÁC NGU Ồ N

L Ự C T Ạ I CÁC T Ỉ NH MI Ề N TRUN G ....................................................................10

2.1. Điề u ki ệ n t ự nhiên liên quan đế n nuôi tôm hùm ở mi ề n Trung ...........................10

2.1.1. V ị trí đị a lý.........................................................................................................10

2.1.2. Đị a hình , đị a ch ấ t...............................................................................................10

2.1.3. Đặc điểm khí tượ ng, th ủy văn ...........................................................................14

2.1.3.1. Nhi ệt độ nướ c bi ể n .........................................................................................14

2.1.3.3. Dòng ch ả y.......................................................................................................16

2.1.3.4. Đặc điể m sóng ................................................................................................17

2.1.3.5. Mưa lũ .............................................................................................................17

2.1.4. Đặc điể m ngu ồ n l ợi, sinh thái môi trườ ng.........................................................18

2.1.5. M ức độ phù h ợ p c ủa môi trườ ng t ự nhiên ở các vùng để nuôi tôm hù m ..........22

2.1.5.1. Tỉnh Quảng Bìn h ............................................................................................23

2.1.5.2. Tỉnh Quảng Trị và tỉnh Thừa Thiên Huế .......................................................24

iii

2.1.5.3. Thành phố Đà Nẵng ........................................................................................24

2.1.5.4. Tỉnh Quảng Nam ............................................................................................25

2.1.5.5. Tỉnh Quảng Ngãi ............................................................................................26

2.1.5.6. Tỉnh Bình Định ...............................................................................................28

2.1.5.7. Tỉnh Phú Yên ..................................................................................................29

2.1.5.8. Tỉnh Khánh Hòa .............................................................................................32

2.1.5.9. Tỉnh Ninh Thuận. ...........................................................................................35

2.1.5.10. Tỉnh Bình Thuận...........................................................................................37

2.1.6. Đánh giá các yế u t ố t ự nhiên ảnh hưởng đế n ngh ề nuôi tôm hù m ..................38

2.2. Điề u ki ệ n kinh t ế xã h ộ i t ạ i các t ỉ nh mi ề n Trung Vi ệ t Nam ................................39

2.2.1. Dân s ố và cơ cấ u dân s ố ....................................................................................39

2.2.2. Lao động và cơ cấu lao độ ng.............................................................................40

2.2.3. Tăng trưở ng kinh t ế ...........................................................................................42

CHƢƠN I II: ĐÁNH IÁ HIỆ N TR Ạ NG VÀ TI ỀM N N PHÁT TRIỂ N

NUÔI TÔM HÙM .....................................................................................................43

3.1. Đặc điể m sinh h ọ c c ủ a tôm hùm...........................................................................43

3.2. Tình hình nuôi tôm hùm trên th ế gi ớ i ...................................................................44

3.2.1. S ả n xu ấ t gi ố ng nhân t ạ o tôm hùm ....................................................................44

3.2.2. Nuôi thương phẩ m tôm hùm.............................................................................45

3.3. Tình hình nuôi tôm hùm ở Vi ệ t Nam ...................................................................46

3.3.1. Nuôi thương phẩ m tôm hùm ở Vi ệ t Nam.........................................................46

3.3.1.1. Đối tượ ng nuôi................................................................................................46

3.3.1.2. Điề u ki ệ n vùng nuôi .......................................................................................46

3.3.1.3. K ỹ thu ậ t nuôi tôm hùm...................................................................................46

3.3.1.4. Vùng nuôi , năng suấ t, s ản lượ ng tôm hùm.....................................................48

iv

3.3.1.5. Hi ệ u qu ả kinh t ế .............................................................................................50

3.3.2. Ngu ồ n gi ố ng tôm hùm gai Panulirus................................................................50

3.3.3. Th ức ăn nuôi tôm hùm ......................................................................................52

3.3.4. M ôi trườ ng và d ị ch b ệ nh trong vùng nuôi tôm hùm ........................................54

3.3.4.1. Hi ệ n tr ạng môi trườ ng các th ủ y v ự c nuôi tôm hù m .......................................54

3.3.4.2. D ị ch b ệ nh và công tác c ả nh báo, phòng ng ừ a ................................................55

3.3.5. S ả n ph ẩ m và th ị trườ ng tiêu th ụ tôm hù m ........................................................56

3.3.6. Hi ệ n tr ạ ng khoa h ọ c công ngh ệ ........................................................................57

3.3.7. L ực lượng lao độ ng...........................................................................................61

3.3.8. Hi ệ n tr ạng cơ sở h ạ t ầ n g ...................................................................................63

3.3.9. T ổ ch ứ c, qu ả n lý s ả n xu ấ t nuôi tôm hùm .........................................................63

3.3.10. Cơ chế chính sách............................................................................................63

3.3.11. Đánh giá chung về hi ệ n tr ạ ng ngh ề nuôi tôm hùm ở Vi ệ t Nam......................64

3.3.11.1. Nh ữ ng m ặ t thu ậ n l ợ i.....................................................................................65

3.3.11.2. Nh ững khó khăn, hạ n ch ế .............................................................................65

CHƢƠN IV : D Ự BÁO CÁC Y Ế U T Ố TÁC ĐỘN ĐẾ N PHÁT TRI Ể N NUÔI

TÔM HÙM Ở VI Ệ T NAM .......................................................................................68

4.1. Cung và c ầ u s ả n ph ẩ m tôm hù m ...........................................................................68

4.1.1. Tình hình s ả n xu ấ t, ch ế bi ế n và xu ấ t kh ẩ u tôm hùm trên th ế gi ớ i ...................68

4.1.2. Kh ả năng cạ nh tranh c ủ a s ả n ph ẩ m tôm hùm trên th ị trườ ng xu ấ t kh ẩ u..........69

4.1.3. Th ị trường và các định hướ ng cho s ả n ph ẩ m tôm hù m ....................................70

4.1.3.1. Th ị trườ ng xu ấ t kh ẩ u ......................................................................................70

4.1.3.2. Th ị trườ ng n ội đị a...........................................................................................71

4.2. S ố lượ ng và ch ất lượ ng con gi ố ng tôm hùm.........................................................72

4.3. Th ức ăn ương và nuôi tôm hùm ............................................................................74

v

4.3.1. Th ức ăn nuôi tôm hùm thương phẩ m ...............................................................74

4.3.2 Th ức ăn ương tôm giố ng ..................................................................................75

4.4. Bi ến đổ i khí h ậ u và ngu ồ n l ợ i ...............................................................................75

4.4.1. S ự thay đổi đặc điể m sinh thái c ủa môi trườ ng bi ể n ........................................76

4.4.2. Thiên tai t ừ bão, lũ, dòng chả y b ất thườ ng và sóng th ầ n..................................76

4.4.3. Suy gi ả m ngu ồ n l ợ i th ủ y sinh v ậ t .....................................................................77

4.5. D ị ch b ệ nh và ô nhi ễm môi trườ ng ........................................................................77

4.6. Công ngh ệ nuôi thương phẩ m tôm hùm ...............................................................78

4.6.1. Công ngh ệ nuôi trên b ờ ....................................................................................78

4.6.2. Nuôi trong l ồ ng ở bi ể n h ở ven b ờ .....................................................................79

4.7. Tác động do phát triển kinh tế xã hội đến nghề nuôi tôm hùm ............................80

CHƢƠN V: QUY HO Ạ CH PHÁT TRI Ể N NUÔI TÔM HÙM Ở MI Ề N

TRUNG.......................................................................................................................82

5.1. Q uan điể m phát tri ể n ............................................................................................82

5.2. Định hướ ng và m ụ c tiêu .......................................................................................82

5.2.1. Định hướ n g ........................................................................................................82

5.2.1.1. Giai đoạ n 2016-2020 ......................................................................................82

5.2.1.2. Giai đoạ n 2020-2030 .....................................................................................82

5.2.2. M ụ c tiê u .............................................................................................................82

5.2.2.1. M ụ c tiêu chun g ..............................................................................................83

5.2.2.2. M ụ c tiêu c ụ th ể đế n 2020 ...............................................................................83

5.2.2.3. M ụ c tiêu c ụ th ể đế n 2030 ...............................................................................83

5.3. Các phương án phát triể n......................................................................................83

5.3.1. Căn cứ xây d ự ng phương án phát triể n .............................................................83

5.3.2. Lu ậ n ch ứ ng l ự a ch ọn phương á n .......................................................................86

vi

5.3.3. Các ch ỉ tiêu c ụ th ể .............................................................................................88

5.4. Quy ho ạ ch phát tri ển nuôi tôm hùm đến 2020 và định hướ ng 2030....................89

5.4.1. Đối tượ ng...........................................................................................................89

5.4.2. Hình th ứ c nuô i ...................................................................................................89

5.4.3. Vùng nuôi thương phẩ m, di ệ n tích và s ản lượ ng ..............................................90

5.4.4. Quy ho ạ ch s ố lượ ng l ồng, năng suấ t, s ản lượ ng ch o các địa phương ...............90

5.4.4.1. T ỉ nh Qu ả ng Bình ...........................................................................................90

5.4.4.2. T ỉ nh Qu ả ng Tr ị ...............................................................................................91

5.4.4.3. T ỉ nh Th ừ a Thiên Hu ế ....................................................................................91

5.4.4.4. Thành ph ố Đà Nẵ ng.......................................................................................91

5.4.4.5. T ỉ nh Qu ả ng Nam ............................................................................................91

5.4.4.6. T ỉ nh Qu ả ng Ngãi ............................................................................................91

5.4.4.7. T ỉnh Bình Đị nh...............................................................................................91

5.4.4.8. T ỉ nh Phú Yên..................................................................................................92

5.4.4.9. T ỉ nh Khánh Hòa .............................................................................................92

5.4.4.10. T ỉ nh Ninh Thu ậ n .........................................................................................92

5.4.4.11. T ỉ nh Bình Thu ậ n...........................................................................................92

5.4.5. Gi ố ng, th ức ăn cho phát triể n nuôi tôm hùm.....................................................93

5.4.5.1. Nhu c ầ u gi ố ng.................................................................................................93

5.4.5.2. Nhu c ầ u th ức ăn ..............................................................................................94

5.4.6. Quy ho ạ ch h ạ t ầng cơ sở và d ị ch v ụ nuôi tôm hùm ..........................................95

5.4.6.1. H ạ t ầng cơ s ở ..................................................................................................95

5.4.6.2. Quy ho ạ ch h ệ th ố ng s ả n xu ấ t gi ố ng nhân t ạ o.................................................96

5.4.6.3. Quy ho ạ ch h ệ th ố ng s ả n xu ấ t th ức ăn .............................................................97

vii

5.4.7. Quy ho ạch đào tạ o nhân l ự c ..............................................................................98

5.5. Đề xu ất các chương trình dự án đầu tư tr ọng điể m ............................................100

5.5.1. Chương trình về ngu ồ n l ợ i và gi ố ng................................................................100

5.5.2. Th ức ăn, quản lý môi trườ ng d ị ch b ệ nh ..........................................................100

5.5.3. Chương t rình nuôi công ngh ệ tiên ti ến đả m b ả o VSATT P .............................101

5.5.5. Xác đị nh nhu c ầ u v ố n và ngu ồ n v ốn nhà nước đầu tư theo giai đoạ n ............103

5.6. Xây d ự ng các nhóm gi ả i pháp th ự c hi ệ n quy ho ạ c h ...........................................103

5.6.1. Gi ả i pháp v ề t ổ ch ứ c s ả n xu ấ t.........................................................................103

5.6.2. Gi ả i pháp v ề cơ chế chính sách .......................................................................103

5.6.3. Gi ả i pháp v ề khoa h ọ c công ngh ệ và khuy ến ngư ...........................................104

5.6.4. Gi ả i pháp v ề con gi ố ng, ngu ồ n l ợi và môi trườ ng sinh thá i ............................105

5.6.5. Gi ả i pháp v ề môi trườ ng nuôi và d ị ch b ệ n h ....................................................105

5.6.6. Gi ả i pháp v ề th ị trườ ng và xúc ti ến thương mạ i..............................................105

5.6.7. Gi ải pháp đào tạ o và phát tri ể n ngu ồ n nhân l ự c..............................................105

5.6.8. Gi ả i pháp v ề v ốn, đầu tư ..................................................................................106

5.7. Đánh giá hiệ u qu ả quy ho ạ ch..............................................................................106

5.7.1. Hi ệ u qu ả v ề kinh t ế , xã h ộ i .............................................................................106

5.7.2. Hi ệ u qu ả v ề môi trườ ng sinh thái ...................................................................107

5.7.3. Hi ệ u qu ả v ề qu ố c phòng an ninh ....................................................................107

5.8. T ổ ch ứ c th ự c hi ệ n ...............................................................................................107

CHƢƠN VI: KẾ T LU Ậ N VÀ KI Ế N NGH Ị .......................................................109

6.1. K ế t lu ậ n ...............................................................................................................109

6.2. Ki ế n ngh ị .............................................................................................................109

TÀI LI Ệ U THAM KH Ả O.......................................................................................110

PH Ụ L Ụ C I: Các b ộ tiêu chí ph ụ c v ụ l ự a ch ọn vùng ương giố ng và nuôi tôm hùm 113

viii

DANH MỤC CÁC BẢN

B ả ng 1: Nhi ệt độ nướ c bi ể n (^oC) trung bình tháng ở các khu v ự c ven b ờ Mi ề n Trung

(Qu ả ng Bình - Bình Thu ậ n) t ừ tài li ệ u t ổ ng h ợ p ............................................................... 16

B ả ng 2: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho vùng nuôi tôm Hùm theo

c ấp vùng (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng ch ả y,

(6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-N,

H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a...................................................................................... 22

B ả ng 3: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉ nh Qu ảng Bình. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 23

B ả ng 4: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉ nh Qu ả ng Tr ị , Th ừ a Thiên Hu ế. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ

mu ố i, (5): dòng ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH,

DO, BOD₅, NO₂-N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a..................................................... 24

B ả ng 5: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

TP. Đà nẵng. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 25

B ả ng 6: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉ nh Qu ảng Nam. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 25

B ả ng 7: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉ nh Qu ảng Ngãi. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 26

B ả ng 8: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉnh Bình Định. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 28

ix

B ả ng 9: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉnh Phú Yên. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 29

B ả ng 10: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉnh Khánh Hòa. (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 32

B ả ng 11: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm hùm ở

t ỉ nh Ninh Thu ận (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 35

B ả ng 12: T ổ ng h ợ p b ộ tiêu chí đánh giá mức độ thích h ợ p cho các vùng nuôi tôm Hùm ở

t ỉ nh Bình Thu ận (1): đị a hình, (2): tr ầ m tích, (3): Nhi ệt độ nước, (4): Độ mu ố i, (5): dòng

ch ả y, (6): m ức độ che ch ắ n kh ỏ i sóng, (7): các tham s ố môi trườ ng (pH, DO, BOD₅, NO₂-

N, H₂S), (8) TSS, (9): Chlorophyll-a................................................................................. 37

B ả ng 13: Tình hình d n số của cả nước và các tỉnh miền Trung theo Niên giám thố ng kê

năm 2014. .......................................................................................................................... 41

B ả ng 14: Tình hình lao động của các tỉnh Trung Bộ giai đoạn 2010 -2014 (Niên giám

th ố ng kê các t ỉnh đế n 2014 , đơn vị tính: n ghìn người ). .................................................... 40

B ảng 15: Tăng trưở ng GDP (%) trong vùng c ủ a 11 t ỉ nh theo Niên giám th ống kê năm

2014. .................................................................................................................................. 42

B ả ng 16: Di ệ n tích và s ản lượ ng tôm hùm nuôi c ủ a các t ỉ nh mi ề n Trung theo k ế t qu ả điề u

tra năm 2015 ...................................................................................................................... 49

B ảng 17: Trình độ văn hóa ngườ i nuôi tôm hùm theo k ế t qu ả điều tra năm 2015. .......... 62

B ả ng 18: Trình độ k ỹ thu ậ t c ủa ngườ i nuôi tôm hùm theo k ế t qu ả điề u tra 2015. ........... 62

B ả ng 19: Kh ả năng cạ nh tranh tôm hùm Vi ệ t Nam so v ớ i m ộ t s ố qu ố c gia trên th ế gi ớ i và

trong khu v ực giai đoạ n 2001-2011................................................................................... 70

B ả ng 20: D ự báo nhu c ầ u tiêu th ụ tôm hùm (đơn vị t ấ n) c ủ a Vi ệt Nam đế n 2030........... 72

x

B ả ng 21: D ự báo % m ực nướ c bi ể n dâng c ủ a Vi ệt Nam đế n 2040; theo B ộ Tài nguyên và

Môi tru ờng năm 2012 ........................................................................................................ 75

B ả ng 22: D ự báo lượng mưa (đơn vị tính %) c ủ a Vi ệt Nam đế n 2040. Theo ngu ồ n k ị ch

b ả n bi ến đổ i khí h ậ u c ủ a B ộ Tài nguyên và Mô i trường năm 2012 .................................. 76

B ả ng 23: D ự báo các hình th ức nuôi tôm hùm thương phẩ m ở Vi ệ t Nam........................ 84

B ả ng 24: Các ch ỉ tiêu đề xu ấ t quy ho ạch nuôi tôm hùm thương phẩ m. .......................... 89

B ảng 25: Cơ cấ u gi ống tôm hùm trong giai đoạ n t ừ nay đến năm 2030........................... 93

B ảng 26: Cơ cấ u th ức ăn (đơn vị 1000 t ấn) nuôi tôm hùm thương phẩm đến năm 2020 và

định hướng đến năm 2030 ................................................................................................. 95

B ả ng 27: Danh m ụ c các lo ại cơ sở s ả n xu ấ t phân ph ố i th ức ăn nuôi tôm hùm và sản lượ ng

s ả n ph ẩ m ............................................................................................................................ 97

Bảng 28: Nhu cầu đào tạo lao động (người) cho nuôi tôm hùm ở miền Trung đến 2030.99

B ả ng 29: T ổ ng h ợ p v ốn đầu tư (đơn vị t ỉ đồ ng) phát tri ển nuôi tôm hùm đế n 2030. ..... 101

xi

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1: Phân b ố nhi ệt độ nướ c bi ể n t ầ ng m ặ t (^oC) vùng biể n ven b ờ mi ề n Trung vào mùa

Đông - Tháng 12 - Tháng 02 (trái) và mùa Xuân - tháng 3 - tháng 5 (ph ả i)..................... 15

Hình 2: Phân b ố hoàn lưu - dòng ch ả y bi ể n vùng bi ể n ven b ờ mi ền Trung vào mùa Đông -

Tháng 12 - Tháng 02 (trái) và mùa Hè - tháng 6 - tháng 8 (ph ả i )..................................... 17

Hình 3: Hàm lượ ng Chlorophyll-a trung bình tháng 1 (trái trên) và tháng 7 (ph ả i trên).

Hàm lượ ng v ật lơ lửng trung bình tháng 1 (trái dướ i) và tháng 7 (ph ải dướ i).................. 20

Hình 4: Hàm lượ ng Chlo-a (trái) và Hàm lượ ng v ật lơ lữ ng (ph ả i) ở B ắ c Phú Yên mùa

mưa . Hàm lượ ng Chlo-a (trái) và hàm lượ ng v ật lơ lữ ng (ph ả i) ở B ắ c Khánh Hòa mùa

mưa .................................................................................................................................... 21

Hình 5: Bi ến độ ng tôm hùm gi ố ng khai thác ở Vi ệ t Nam................................................. 51

Hình 6: Cơ cấ u s ản lượ ng tôm hùm t ạ i các khu v ự c trên th ế gi ớ i..................................... 68

Hình 7: T ỉ l ệ s ản lượ ng các nhóm/loài tôm hùm trên th ế gi ớ i .......................................... 69

xii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

FAO

Nội dung viết tắt

Tổ chức Nông, Lương thực Liên Hợp Quốc

Hệ số chuyển đổi thức ăn (Feed convertion ratio)

Kinh tế xã hội

FCR

KTXH

NN&PTNT

NTTS

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Nuôi trồng thủy sản

RAS

Hệ thống nuôi tuần hoàn nước (Recirculating Aquaculture System)

Thành phố

TP

VietGAP

Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam (Vietnamese Good

Agricultural Practices)

VSATTP

UBND

Vệ sinh an toàn thực phẩm

Ủy ban nhân dân

xiii

CHƢƠN I: PHẦN MỞ ĐẦU

1.1. Sự cần thiết lập quy hoạch

Các tỉnh từ Quảng Bình đến Bình Thuận thuộc 2 vùng Trung Trung Bộ (từ Quảng

Bình đến Quảng Ngãi) và vùng Nam Trung Bộ (từ Bình Định đến Bình Thuận) sau này

gọi tắt là miền Trung có vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển

nuôi trồng thủy sản (NTTS) trong đó có tôm hùm. Hiện nay, công tác quy hoạch và quản

lý nuôi tôm hùm ở các tỉnh này còn hạn chế. Do các cơ sở nuôi tôm hùm phát triển ồ ạt,

thiếu kiểm soát đã và đang gây ô nhiễm môi trường nước vùng nuôi trong các vũng vịnh.

Nguyên nhân chính là mật độ nuôi tôm quá dày, quá sức tải môi trường; tác động của các

chất kháng sinh, hóa chất sử dụng trong phòng trị bệnh và chất thải sinh hoạt. Bên cạnh

đó, hệ thống cơ sở hạ tầng và dịch vụ hậu cần phục vụ nuôi tôm hùm trong vùng chưa

được quan t m đầu tư đúng mức làm ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường và giảm hiệu

quả của hoạt động nuôi. Nuôi tôm hùm còn gặp một số thách thức đó là con giống và thức

ăn. Giống tôm hùm nuôi thương phẩm chủ yếu là do khai thác tự nhiên và một phần nhập

từ nước ngoài. Do lệ thuộc vào tự nhiên nên con giống không đảm bảo chất lượng, giá

giống biến động theo năm. Thức ăn sử dụng nuôi tôm hùm thương phẩm là cá tạp từ hoạt

động khai thác thủy sản. Vào mùa khan hiếm, giá thức ăn lên cao làm giảm hiệu quả sản

xuất. Thức ăn tươi sống không được bảo quản đúng yêu cầu dễ mang mầm bệnh là

nguyên nhân góp phần tạo dịch bệnh bùng phát và lây lan trong vùng nuôi. Cũng do khả

năng về con giống và dịch bệnh nên sản lượng nuôi hàng năm biến động, cung vượt quá

cầu dẫn đến giá tôm biến động theo năm g y thiệt hại lớn cho người nuôi. Công tác quản

lý chưa hiệu quả, ý thức của người nuôi tôm hùm chưa cao nên hoạt động nuôi tôm hùm ở

các tỉnh miền Trung của Việt Nam còn nhiều rủi ro, thiếu tính bền vững. Tổng sản lượng

tôm hùm nuôi hàng năm đạt trên dưới 2000 tấn. Tuy nhiên, năm 2007 dịch bệnh đã g y

thiệt hại cho nghề nuôi tôm hùm khoảng 198 tỷ đồng còn năm 2012 là 200 tỉ đồng. Ngoài

ra do nhu cầu phát triển kinh tế của các địa phương, một số vùng nuôi tôm hùm truyền

thống (hiện có) đang được đưa vào quy hoạch phát triển du lịch, cảng biển, khu công

nghiệp. Điều này dẫn đến xung đột về lợi ích của các thành phần kinh tế khác nhau, đặt ra

yêu cầu về sắp xếp lại vùng nuôi tôm hùm. Để phát triển bền vững nghề nuôi tôm hùm tại

khu vực miền Trung, cần có công tác quy hoạch để bố trí lại vùng nuôi, tổ chức lại sản

xuất và đề xuất các giải pháp về con giống, thức ăn, công nghệ nuôi và thị trường nhằm

nâng cao nhiệu quả kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và an ninh quốc phòng.

1

Xây dựng và ban hành “Quy hoạch phát tri n nu i t m h m ến năm 2020 v

nh h ng ến 2030 là cần thiết và cấp bách, là tiền đề giúp địa phương có cơ sở để

xây dựng và phát triển, đặc biệt là sắp xếp lại quy mô, tổ chức sản xuất hợp lý, xác định

được các bước đi và giải pháp hữu hiệu để phát huy được lợi thế, tận dụng cơ hội tạo ra

sản phẩm nhằm đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, góp phần tạo

việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

1.2. Những căn cứ pháp lý

- Luật Thuỷ sản số 17/2003/QH11 được Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2003;

- Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07/9/2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và

quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội;

- Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung

một số điều của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07/9/2006 của Chính phủ về

lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội;

- Quyết định số 568/QĐ-TTg ngày 28/4/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

Quy hoạch phát triển kinh tế đảo Việt Nam đến năm 2020;

- Quyết định số 742/QĐ-TTg ngày 26/5/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

Quy hoạch hệ thống khu bảo tồn biển Việt Nam đến năm 2020;

- Quyết định 1690/QĐ-TTg ngày 16/09/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê

duyệt chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2020;

- Quyết định số 1445/QĐ-TTg, ngày 16/08/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê

duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển thủy sản đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm

2030;

- Quyết định số 2760/QĐ-BNN-TCTS ngày 22/11/2013 của Bộ Nông nghiệp và

Phát triển nông thôn về việc phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành thủy sản theo

hướng n ng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững ;

- Quyết định số 2383/QĐ-BNN-NTTS ngày 6/8/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát

triển nông thôn về ban hành tạm thời quy định về nuôi tôm hùm.

- Thông báo số 6885/TB-BNN-VP ngày 21/8/2015 của Bộ Nông nghiệp và Phát

triển nông thôn về định hướng phát triển nuôi tôm hùm.

- Quyết định số 1771/QĐ-BNN-TCTS: Phê duyệt quy hoạch hệ thống nghiên cứu,

sản xuất và cung ứng giống thủy sản đến năm 2020

2

- Quyết định 2234 /QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc phê duyệt Quy

hoạch Nuôi trồng thủy sản tỉnh Ninh Thuận đến năm 2020.

- Quyết định số 2327/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển thủy sản

tỉnh Bình Định đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.

- Công văn số 1802/SNN-TS của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên

về việc góp ý quy hoạch phát triển tôm hùm và nuôi cá rô phi đến năm 2020, định

hướng đến năm 2030;

- Công văn số 589/CCN-NV của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Khánh

Hòa về việc góp ý quy hoạch phát triển tôm hùm đến năm 2020, định hướng đến

năm 2030;

- Công văn số 1817/SNN&PTNT-NTTS của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông

thôn Quảng Nam về việc góp ý quy hoạch phát triển tôm hùm đến năm 2020, định

hướng đến năm 2030;

1.3. Phạm vi và nội dung quy hoạch

1.3.1. Phạm vi không gian,thời gian

Quy hoạch cho 11 tỉnh ven biển miền Trung Việt Nam gồm: Quảng Bình, Quảng

Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh

Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Thời gian thực hiện quy hoạch: năm 2015.

1.3.2. Nội dung quy hoạch

- Quy hoạch phát triển nuôi tôm hùm (tôm hùm bông, tôm hùm xanh, tôm hùm tre,

tôm hùm đỏ) ở miền Trung Việt Nam đến 2020 và định hướng đến năm 2030.

- Tôm hùm bông là đối tượng có giá trị cao, giá hiện tại trên thị trường biến động

1.200.000 đ đến 1.800.000 đ. Do giá cao, cỡ tôm thương phẩm lớn từ 0,6 đến 3 kg, nguồn

giống dồi dào nên tôm hùm bông là đối tượng nuôi chủ lực. Tôm hùm xanh, tôm hùm tre,

tôm hùm đỏ có cỡ tôm nhỏ hơn (dưới 0,5 kg/con) giá thấp hơn nên trong mấy năm gần

đ y chúng là đối tượng nuôi bổ sung, nuôi kèm theo trong điều kiện con giống tôm hùm

bông khan hiếm. Tuy vậy cỡ nhỏ, thời gian nuôi ngắn, giá cả vừa phải phù hợp với nhu

cầu tiêu thụ nội địa nên chúng cũng là đối tượng nuôi tiềm năng.

- Đề xuất các giải pháp thực hiện và các dự án ưu tiên đầu tư.

3

1.4. Phƣơng pháp quy hoạch

1.4.1. Xây dựng quy hoạch phát triển nuôi tôm hùm dựa trên quan điểm, định

hướng phát triển của ngành thủy sản; nhu cầu phát triển kinh tế biển, ven

biển và phát triển nuôi tôm hùm tại các địa phương.

o Chú trọng đến quy hoạch phát triển du lịch, khu đô thị ven biển của các địa

phương như Bình Định; quy hoạch cầu cảng, du lịch của Phú Yên, Thừa

Thiên Huế; nhiệt điện của Ninh Thuận; quy hoạch kinh tế Vịnh Văn Phong,

du lịch tại Khánh Hòa.

1.4.2. Các chỉ tiêu quy hoạch dựa trên ph n tích đánh giá hiện trạng và tiềm năng

về con giống, thức ăn, công nghệ và năng suất, sản lượng của tôm hùm ở

khu vực miền Trung Việt Nam và triển vọng về thị trường tôm hùm trong

nước và thế giới.

1.4.3. Số liệu thứ cấp sử dụng cho quy hoạch được thu thập từ các cá nhân/tổ chức

của cơ quan quản lý từ trung ương đến địa phương; các tổ chức quốc tế;

trường Đại học Nha Trang; các Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I, II,

III; Viện Hải dương học Nha Trang; số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê

và các Cục thống kê của 11 tỉnh/thành phố khu vực miền Trung.

o Số liệu tài liệu liên quan đến thủy sản, kinh tế biển được thu thập thông qua

các buổi làm việc, trao đổi trực tiếp với các sở Nông nghiệp và Phát triển

nông thôn của 11 tỉnh ven biển từ Quảng Bình đến Bình Thuận.

o Đối với các tỉnh trọng điểm nuôi tôm hùm như Phú Yên, Khánh Hòa, thu

thập số liệu thứ cấp được thực hiện đến cấp huyện như Sông Cầu, Tuy An

tỉnh Phú Yên; Cam Ranh, Nha Trang, Ninh Hòa, Vạn Ninh tỉnh Khánh

Hòa.

o Tổng số có 117 tài liệu liên quan đến quy hoạch, quản lý, phát triển, nghiên

cứu nuôi tôm hùm, phát triển thủy sản và kinh tế xã hội có liên quan đến

phát triển nuôi tôm hùm của địa phương.

1.4.4. Số liệu sơ cấp phục vụ cho quy hoạch được điều tra thu thập qua phỏng vấn

trực tiếp người nuôi tôm hùm, các chuyên gia nghiên cứu về tôm hùm, các

4

cán bộ quản lý địa phương tại các vùng nuôi tôm hùm tập trung; vùng khai

thác giống tôm hùm trong địa bàn lập quy hoạch.

o Xử lý thông tin sơ cấp dựa trên số liệu từ 77 phiếu (40 chỉ tiêu/phiếu) phỏng

vấn cán bộ, chuyên gia về tôm hùm, quản lý ngành và 310 phiếu từ người

nuôi tôm hùm, trong đó tập trung ở các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh

Thuận.

o Công tác điều tra phỏng vấn người nuôi được thực hiện ở các xã/phường

nuôi tôm hùm trọng điểm của thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định; thị xã

Sông Cầu, huyện Tuy An tỉnh Phú Yên; huyện Vạn Ninh, thị xã Ninh Hòa,

Thành phố Cam Ranh tỉnh Khánh Hòa.

1.4.5. Sử dụng phương pháp thống kê, mô tả và so sánh, phân tích mô hình và dự

báo, phân tích kinh tế xã hội môi trường, phân tích hiện trạng phát triển

nghề nuôi tôm hùm.

1.4.6. Sử dụng phương pháp chuyên gia để tư vấn, định hướng về mục tiêu, nội

dung và phương pháp trong suốt quá trình thực hiện dự án.

1.4.7. Sử dụng phương pháp lấy ý kiến đóng góp qua các hội nghị, hội thảo để

tham vấn ý kiến chuyên gia có kinh nghiệm, xin ý kiến của các địa phương,

các bộ ngành liên quan để hoàn thiện báo cáo.

1.4.8. Điều kiện địa hình, khí tượng, thủy văn lục địa được cập nhật từ bộ số liệu

trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia số liệu điều kiện tự nhiên dùng trong xây

dựng (QCVN 02 - 2009/BXD) ban hành theo quyết định số 439/BXD-

CSXD.

o

Điều kiện thủy văn động lực biển với các số liệu được thu thập từ ngân hàng

cơ sở dữ liệu quốc gia biển, các số liệu khảo sát mới nhất thuộc các đề tài

dự án của Viện Hải Dương Học Nha Trang tiến hành ở khu vực miền Trung

Việt Nam, các số liệu đồng hóa phân tích lại (assimilation reanalysic data)

từ trang web khí tượng thủy văn toàn cầu HYCOM

https://hycom.org/dataserver/glb;

o

Điều kiện sóng được phân tích, tính toán từ mô hình Mike 21;

5

Tải về để xem bản đầy đủ

pdf

137 trang yennguyen 11940 Free

Download

Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo Đề tài Quy hoạch nuôi tôm hùm đến năm 2020 và định hướng đến 2030", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

bao_cao_de_tai_quy_hoach_nuoi_tom_hum_den_nam_2020_va_dinh_h.pdf