Bài giảng Lâm sản ngoài gỗ - Bài 4: Điều tra Lâm sản ngoài gỗ - Nguyễn Quốc Bình
Bộ Giáo Dục và Đào Tạo
Trường ĐH Nông Lâm TP. HCM
BÀI GIẢNG LÂM SẢN NGOÀI GỖ
Bài 4. Điều tra Lâm sản ngoài gỗ
Nguyễn Quốc Bình
Bài: Điều tra Lâm sản ngoài gỗ
Mục tiêu bài học
1
2
3
LSNG ở Việt Nam:
Nguồn gốc – Sản phẩm – Giá trị
Điều tra LSNG trong tự nhiên
Điều tra LSNG trong nhân dân
4
5
Chú ý và câu hỏi
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
2
Mục tiêu bài học
Thiết kế một tiến trình điều tra hiện trạng khai
thác và sử dụng lâm sản ngoài gỗ trong khuôn
khổ phân tích sinh kế địa phương (Xác định mục
tiêu, nội dung và vấn đề)
Xác định phương pháp và công cụ thích hợp và
thực hành các kỹ năng sử dụng phương pháp
và công cụ này trong điều tra lâm sản ngoài gỗ
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
3
LSNG ở Việt Nam:
Nguồn gốc – Sản phẩm – Giá trị
Nguồn gốc
• Sản phẩm
. Đang sử dụng
• Từ rừng, đất rừng
• Đã thuần hoá
– Trong gia đình:
• Thực phẩm
• Dược phẩm
• Gia dụng
• Lai tạo
. Không còn sử dụng
• Hoang dại ở nhà/rừng
– Trên thị trường:
• Mỹ nghệ
• Cây/con cảnh
• Dịch vụ
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
4
LSNG ở Việt Nam:
Nguồn gốc – Sản phẩm – Giá trị
Giá trị
. Trong cộng đồng
– Ngoài cộng đồng:
• Nhu cầu hàng ngày
• Nhu cầu mùa vụ
• Văn hoá/truyền thống
• Dược liệu
• Cây/con được thuần
hoá,
• Sản phẩm đã chế biến
• Cái “mới”
• …
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
5
Điều tra LSNG bằng cách lập ô
Các bước tiến hành:
1. Xác định hoặc không xác định trước các loài sẽ kiểm
kê,
2. Thống nhất cách thực hiện và thời gian thực hiện
(không phụ thuộc vào mùa vụ nếu ô cố định),
3. Chuẩn bị dụng cụ và phương tiện,
4. Xây dựng biểu ghi chép thực địa,
5. Lập ô trên tuyến đã được xác định, tại vị trí có thay đổi
về thảm thực vật, địa hình, chế độ quản lý đất,…
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
6
Các nội dung điều tra:
Ghi chép, trao đổi, chụp ảnh về điều kiện sinh thái của
ô, nên sử dụng thuật ngữ địa phương,
Xác định sự có mặt và tần số xuất hiện của các loài có
trong ô (cây là LSNG và không phải LSNG),
Đo đếm số cây/bụi, cành nhánh, lá, rễ-củ của các loài
là LSNG và mô tả đặt tính sinh thái của các loài cây
không phải LSNG trong ô.
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
7
Ưu-Khuyết của cách điều tra lập ô
Khuyết điểm:
Ưu điểm:
. Mất thời gian,
. Có giới hạn điều tra (ô),
. Ghi chép nhiều,
. Có sự tham gia của người
dân,
. Phân loại thông tin ghi
chép,
. Thực tế và rõ ràng,
. Điều tra hết những loài cây
không phải LSNG có trong
ô.
. Thu được thông tin nhiều
lần trong 1 ô (ô cố định).
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
8
Điều tra theo tuyến (không lập ô)
Các bước điều tra:
1. Xác định các loài sẽ kiểm kê,
+ Các loài khác nhau hiện diện khác nhau theo thời điểm kiểm kê
2. Thống nhất cách thực hiện và thời gian thực hiện, phụ
thuộc theo loài sẽ kiểm kê,
3. Chuẩn bị dụng cụ và phương tiện,
4. Xây dựng biểu ghi chép thực địa theo nhóm loài
LSNG,
5. Xác định khoảng cách các tuyến và điều tra
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
9
Các nội dung điều tra:
Ghi chép, trao đổi, chụp ảnh (nếu được) các
thông tin về sinh vật hậu (chú ý đất, địa hình và
ghi chép thông tin về các loài cây là LSNG tại
nơi chúng xuất hiện),
Đo đếm các thông số sinh thái học theo đặc
trưng từng loài (chiều cao, tán, số lá, cành
nhánh, bụi…),
Xác định sự có mặt và tần số xuất hiện của các
loài có trong tuyến,
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
10
Ưu – khuyết điểm
Khuyết điểm:
Ưu điểm:
Bỏ sót loài không xác
định được,
Dễ điều tra và nhanh,
Điều tra diện rộng,
Ít mất thời gian
Không đánh giá chính
xác số lượng loài mọc
theo cụm
Có sự tham gia cao
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
11
Điều tra theo điều kiện lập địa
Các bước điều tra:
1. Xác định các loài sẽ điều tra theo khu vực/vùng phân
bố xác định trước,
2. Thống nhất cách thực hiện và thời gian thực hiện, phụ
thuộc theo loài và khu vực sẽ điều tra,
3. Chuẩn bị dụng cụ và phương tiện,
4. Xây dựng biểu ghi chép thực địa theo khu vực định
trước,
5. Điều tra tổng thể hoặc điều tra theo tuyến hoặc lập ô
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
12
Các nội dung điều tra:
Ghi chép, trao đổi, chụp ảnh (nếu được) các thông tin
về sinh vật hậu (chú ý đất, địa hình và ghi chép thông
tin về khu vực khác nhau),
Đo đếm các thông số sinh thái học theo đặc trưng từng
loài (chiều cao, tán, số lá, cành nhánh, bụi…),
Xác định sự có mặt và tần số xuất hiện của các loài có
trong tuyến,
Không ghi chép thông tin về các cây không phải LSNG.
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
13
Ưu – khuyết điểm
Khuyết điểm:
Ưu điểm:
Điều tra cục bộ,
Nhanh, chính xác theo
nhóm loài
Không điều tra được cho
các loài có vùng phân bố Xác định rõ sinh thái
đa dạng
chung của loài/nhóm loài,
Kết hợp được nhiều cách
điều tra
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
14
Làm thế nào để phát hiện LSNG có trong nhân
dân và trên thị trường?
Loài/chủng loại?
Số lượng và sản lượng?
Nguồn gốc và vùng phân bố?
Cách thức sử dụng và chế biến?
Khả năng tái tạo?
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
15
Điều tra LSNG trong nhân dân
1. Thu thập thông tin từ những người có hiểu biết
về LSNG tại địa phương,
2. Vẽ bản đồ tài nguyên về nguồn LSNG,
3. Sơ đồ di động tiếp cận LSNG,
4. Lịch mùa vụ của các loại LSNG,
5. Liệt kê, định danh (địa phương)
6. Thảo luận nhóm chuyên đề để phân tích vấn
đề (issues) của LSNG tại cộng đồng
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
16
Chú ý khi phân tích số liệu trong điều tra trong
nhân dân:
Khi nào dùng số hộ?
Khi nào dùng số ý kiến/phương án?
Khi nào cần phân nhóm số liệu?
Loại bỏ những số liệu gây nhiễu?
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
17
Đơn vị tính toán số lượng và sản lượng
Toàn phần:
Cây thân gỗ
Cây bụi và dây leo,
Cây thân thảo,
Cây, khối theo thông
thường,
Bụi, gốc,
Kilogam tươi/khô
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
18
Đơn vị tính toán số lượng và sản lượng
Từng phần:
Phần thân gỗ,
Cành nhánh và cây bụi,
Rễ và củ
Khối,
Gốc, bụi,
Kilogam tươi/khô, toàn
thân hay bộ phận
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
19
Cont.
Các chú ý khi điều tra LSNG
Thời vụ: mùa xuất hiện LSNG
Loài chưa xác định: mô tả chi tiết, có hình ảnh,
Tên địa phương và công dụng
Những loài sử dụng cho mục đích riêng của
cộng đồng/nhóm dân tộc.
Cách chế biến.
9/26/2010
Nguyễn Quốc Bình
20
Tải về để xem bản đầy đủ
28 trang
18180
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Lâm sản ngoài gỗ - Bài 4: Điều tra Lâm sản ngoài gỗ - Nguyễn Quốc Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_lam_san_ngoai_go_bai_4_dieu_tra_lam_san_ngoai_go_n.pdf
