Mối quan hệ giữa nhóm ngành lâm nghiệp với nền kinh tế
MỐI QUAN HỆ GIỮA
NHÓM NGÀNH LÂM NGHIỆP VỚI NỀN KINH TẾ
Bùi Trinh*
Tóm tắt:
Bài viết cho thấy vai trò của ngành lâm nghiệp và 4 tiểu ngành lâm nghiệp trong tổng thể
các ngành kinh tế cũng như các điểm hiệu quả để xây dựng các chính sách can thiệp, từ đó
cung cấp các cơ sở khoa học để huy động các nguồn lực cho phát triển lâm nghiệp bền vững ở
Việt Nam.
1. Mở đầu
nguyên rừng, bảo tồn và tăng cường trữ
lượng các-bon rừng gắn với sinh kế bền vững
(REDD+). Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết
định số 419/QĐ-TTg ngày 5 tháng 4 năm
2017 phê duyệt Chương trình hành động
quốc gia về REDD+ đến năm 2030 (sau đây
gọi là NRAP). Trong quá trình thực hiện
NRAP, việc xây dựng bảng cân đối đầu vào-
đầu ra để xác định vai trò của ngành lâm
nghiệp nói chung và các tiểu ngành lâm
nghiệp nói riêng trong việc đóng góp vào
tổng sản phẩm trong nước (GDP) cũng như
ảnh hưởng lan tỏa (độ nhạy, tràn, giá trị tăng
thêm, v.v...), hiệu quả của việc thực hiện
một số chính sách và biện pháp (PAM) được
đặt ra trong mục tiêu của NRAP hay một số
mục tiêu trong Chương trình mục tiêu phát
triển rừng bền vững giai đoạn 2016-2020.
Nạn phá rừng là một trong những vấn
phá rừng nguyên sinh đứng thứ 2 trên thế
trầm trọng do sự quản lý chưa tốt và một
phần do tham nhũng trong công tác bảo vệ
rừng, sự thông đồng, cấu kết, chia chác của
các giới chức hữu quan đã tiếp tay cho lâm
tặc chặt phá rừng. Theo Tổng cục Lâm
nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn (Bộ NN&PTNT), chỉ hơn 5 năm (2012-
2017), diện tích rừng tự nhiên bị mất do
chuyển mục đích sử dụng rừng tại các dự án
được duyệt chiếm 89% tổng diện tích rừng
giảm; còn lại là do phá rừng trái pháp luật
làm mất 11%. Thêm vào đó, việc trồng lại
rừng chưa tốt, nên tỷ lệ che phủ rừng có thể
cao nhưng chất lượng che phủ rừng không
cao và khả năng giữ nước kém khi mưa nên
nạn lũ lụt vẫn ngày càng nghiêm trọng.
Bài viết này dựa trên phân tích đầu vào -
đầu ra của nền kinh tế, không chỉ liên quan
đến giá trị tăng thêm của ngành lâm nghiệp
chiếm tỷ lệ phần trăm không nhiều trong
tổng giá trị tăng thêm (GVA) hay GDP mà
còn thông qua việc phân tích mối quan hệ
liên ngành để chỉ ra tác động của nhóm
ngành lâm nghiệp đối với kinh tế và môi
trường ở Việt Nam.
Xác định tầm quan trọng của rừng, Việt
Nam là một trong những quốc gia đầu tiên
tham gia Chương trình “Giảm phát thải khí
nhà kính” thông qua nỗ lực hạn chế mất rừng
và suy thoái rừng, quản lý bền vững tài
* Tiến sỹ, Viện nghiên cứu phát triển Việt Nam
4
2. Phương pháp
Ma trận A được chia thành các ma trận
con cho nhóm ngành lâm nghiệp (r) và các
ngành còn lại của nền kinh tế (s) như sau:
Vào những năm 1930, lý thuyết tổng quát
của J.M. Keynes đã được đưa ra nhằm giải
thích hiện tượng khủng hoảng và suy thoái
kinh tế của thế giới trong những năm này.
Dựa trên lý thuyết tổng quát của Keynes và
lược đồ kinh tế của Francois Quesnay, năm
1941, Wassily Leontief đã giới thiệu mô hình
đầu vào-đầu ra (còn được gọi là bảng IO).
d
Ad
Ad
A
rr
sr
rs
ss
Ad
A =
(8)
(9)
Gọi:
Quan hệ cơ bản của W. Leontief có
dạng:
d
B
Bd
Bd
rr
sr
rs
ss
B = (I- Ad)-1 = Bd
X = (I – A)-1.Y
(1)
Hoặc:
Bijd là ma trận con của ma trận nghịch
đảo Leontief thể hiện quan hệ liên ngành.
X = (I – Ad)-1.Yd
(2)
Trong đó: (I-Ad)-1 là ma trận nghịch đảo
Leontief, Yd là cầu cuối cùng trong nước, ma
trận X là ma trận giá trị sản xuất được lan
tỏa bởi các nhân tố của cầu cuối cùng.
B .Y B .Y
Brs.Yss Brr.Yrs
rr rr
rs sr
X =
Bsr.Yrr Bss.Yrc BssYss Bsr.Yrs
Đặt: vi = Vi/Xi,
Theo Miyazawa (1976) [22] thì ma trận
B có thể được phân rã như sau:
Với Vi là giá trị tăng thêm ngành i nhân
hai vế với (2) ta có:
Brr = (I - Arr- Ars.(I - Arr)-1.Asr)
Bss = (I - Ass- Asr.(I - Ass)-1.Ars)
Brs = Bss.Ars(I-Ass)-1
V = v. (I-Ad)-1.Yd
(3)
Gọi e là ma trận hệ số chất thải trực tiếp
theo ngành với ej = Eij/Xj. Eij là ma trận khối
lượng chất thải trực tiếp theo ngành. Từ
quan hệ (5) ta có:
Bsr = Bss.Asr( I - Arr)-1
Vì lý do này, chúng ta có thể định nghĩa
ba yếu tố cấu thành trong công thức trên,
bao gồm:
E = e. (I-Ad)-1.Yd
(4)
Từ đó có thể tính toán mức độ lan tỏa
của các nhân tố của cầu cuối cùng đến giá trị
sản xuất, giá trị tăng thêm và phát thải như
sau:
Ảnh hưởng số nhân (I - Arr)-1,
Ảnh hưởng ngược liên ngành Brr-(I-Arr)-1
Ảnh hưởng tràn Bsr và Brs.
GOm = X † ∑Y
VAm = V † ∑Y
Em = E† ∑Y
(5)
(6)
(7)
Từ (1) và (8) ta có:
∆Xs = (I – Ass)-1.Asr.∆Xr
∆Xr = (I – Arr)-1.Ars.∆Xs
(10)
(11)
Ở đây: † thể hiện chia vô hướng
5
Quan hệ (10), (11) chỉ ra sự thay đổi
khác trong nền kinh tế) và chỉ 10% cho sử
dụng cuối cùng. Trong đó, cầu trung gian
của các sản phẩm trồng và chăm sóc rừng
rất cao vượt quá 99,87% và chỉ có 0,13%
sản phẩm được sử dụng cho cầu cuối cùng.
Nhu cầu về sản phẩm gỗ vượt quá 35,2%
năng lực sản xuất gỗ và do đó giá trị nhập
khẩu của ngành lâm nghiệp vẫn chiếm tỷ
trong lớn với 43,76%. Theo thống kê, mặc
dù khối lượng gỗ nhập khẩu là khoảng 21%
(năm 2016) nhưng giá trị khai thác gỗ nhập
khẩu chiếm 71,6%, cho thấy rằng gỗ chất
lượng cao/giá trị rất cần thiết cho nhu cầu
trung gian, đặc biệt là ngành sản xuất đồ nội
thất. Đối với hoạt động khai thác gỗ, cầu cuối
cùng chỉ chiếm 15% giá trị sản xuất của
ngành này và 85% giá trị sản xuất của ngành
này cho tiêu dùng trung gian (ví dụ như
ngành chế biến gỗ, đồ nội thất/đỗ gỗ ngoài
trời, giấy và đỗ gỗ, v.v...). Điều này cho thấy
vai trò quan trọng của ngành lâm nghiệp
trong việc tạo ra giá trị tăng thêm cho các
ngành khác trong nền kinh tế nói chung và
GDP nói riêng.
của một ngành hoặc một nhóm ngành sẽ
dẫn đến sự thay đổi của tất cả các ngành
trong nền kinh tế. Khi sản lượng của nhóm
ngành r(s) tăng lên sẽ dẫn đến sự thay đổi
của nhóm ngành s(r) là (I - Ass)-1.Asr và (I -
Arr)-1.Ars
Từ quan hệ tổng quát của Leontief ta có
thể tính toán sự lan tỏa của cầu cuối cùng
thông qua giá trị sản xuất đến giá trị tăng
thêm của nhóm ngành r và s:
X
Xrs
rr
Xsr Xss
(VR, VS) = (vr,vs).X
= (vr,vs)
Ở đây: Xrr là sản lượng của vùng r được
lan tỏa bởi cầu cuối cùng sản phẩm của chính
nó; Xrs là sản lượng của vùng r được tạo
thành khi vùng s sử dụng sản phẩm vùng r.
Tương tự đối với Xss và Xsr.
Như vậy, việc sử dụng cuối cùng của
vùng r sẽ lan tỏa đến giá trị tăng thêm của
cả vùng r và vùng s. Tổng giá trị tăng thêm
khi lan tỏa bởi sản phẩm cuối cùng của vùng
r là: Vr.Xrr + Vs.Xsr
Xét về phía cung, giá trị khai thác gỗ
trong nước chỉ chiếm 28,39% tổng nguồn
(sản xuất trong nước và nhập khẩu), điều
này phản ánh thực tế là giá trị khai thác gỗ
rất thấp trong khi nguyên liệu gỗ nhập khẩu
với giá rất cao. Giá trị tăng thêm của ngành
lâm nghiệp đã tạo ra theo các khâu chế biến
và thương mại của chuỗi giá trị.
Và tổng giá trị tăng thêm được lan tỏa
bởi sử dụng cuối cùng của vùng s là: Vr.Xrs +
Vs.Xss.
Và tổng giá trị tăng thêm của một vùng
được xác định:
Vr.Xrr + Vr. Xrs
3.2. Hệ số lan tỏa và độ nhạy của
các nhóm ngành lâm nghiệp
Vs.Xss + Vs. Xsr
Bảng 1 cho thấy hệ số lan tỏa và độ
nhạy của 4 tiểu ngành lâm nghiệp. Tầm quan
trọng của cả hai chỉ số khai thác gỗ; trồng và
chăm sóc rừng đều cao hơn mức trung bình
của ngành lâm nghiệp, cho thấy tiểu ngành
này có ảnh hưởng lớn nhất đến các tiểu
ngành lâm nghiệp khác và các ngành còn lại
3. Kết quả nghiên cứu
3.1. Cung và cầu các nhóm tiểu
ngành lâm nghiệp
Xét về các yếu tố từ phía cầu, 90% lâm
sản từ phía cung được sử dụng cho cầu trung
gian (cho đầu vào sản xuất của các ngành
6
trong nền kinh tế. Điều này có ý nghĩa là nếu
việc trồng và chăm sóc rừng được cải thiện,
sẽ không chỉ ảnh hưởng đến nhóm ngành
lâm nghiệp mà còn có tác động tích cực đến
sự phát triển của các ngành khác trong nền
kinh tế. Hiệu quả khai thác gỗ đối với sản
xuất trong nước thấp hơn so với trung bình
chung, cũng như so với ngành lâm nghiệp.
Chỉ số độ nhạy của tiểu ngành trồng và chăm
sóc rừng cao hơn mức trung bình (1,55) cũng
cho thấy rằng các sản phẩm của tiểu ngành
này là đầu vào cho chính nó hoặc đầu vào
cho các tiểu ngành khác của ngành lâm
nghiệp và các ngành kinh tế khác. Tất cả ba
tiểu ngành lâm nghiệp khác đều có mức lan
tỏa và chỉ số độ nhạy thấp hơn trung bình
(trên dưới 1), điều này phần nào cho thấy cả
ngành lâm nghiệp không ảnh hưởng lớn đến
các ngành kinh tế khác và ngược lại.
Bảng 1: Hệ số lan tỏa và độ nhạy của tiểu ngành lâm nghiệp năm 2016
Đơn vị tính: Lần
Trồng và chăm
Sản phẩm khác
từ rừng
0,84
Dịch vụ
lâm nghiệp
0,79
Khai thác gỗ
sóc rừng
0,92
1,55
Hệ số lan tỏa
Độ nhạy
0,75
0,69
0,57
0,54
Nguồn: Tính toán từ bảng cân đối IO của Việt Nam năm 2016
3.3. Phân tích các ảnh hưởng số
nhân, ảnh hưởng lan tỏa, ảnh hưởng
tràn bởi các yếu tố của cầu cuối cùng
gỗ, giấy & các sản phẩm liên quan; in ấn) và
ngành 16 (sản xuất đồ nội thất & các hàng
hóa khác; sửa chữa & lắp đặt) đã bị ảnh
hưởng mạnh bởi ngành 2 (khai thác gỗ) với
ảnh hưởng tràn tương ứng là 7,146 và 2,238
và mức độ lan tỏa tới các hiệu ứng lan tỏa
lần lượt là 12,687 và 3,039 tương ứng cho
ngành 12 và ngành 16. Những kết quả này
phản ánh thực tế rằng các sản phẩm khai
thác gỗ là đầu vào quan trọng cho hai ngành
12 và 16. Sự thay đổi tích cực của các ngành
khai thác gỗ theo hướng đáp ứng nhu cầu
cao từ các ngành liên quan đến chế biến gỗ
sẽ có đóng góp lớn cho nền kinh tế.
Bảng 2 cho thấy trong khi hệ số lan tỏa,
ảnh hưởng tràn của ngành lâm nghiệp trong
nền kinh tế nói chung khá thấp, nhưng hiệu
ứng lan tỏa của ngành lâm nghiệp nói chung
và ngành khai thác gỗ nói riêng là rất ấn
tượng. Tuy nhiên, các tiểu ngành lâm nghiệp
tự tạo ra ảnh hưởng cho nhau: Ngành 1:
Trồng và chăm sóc rừng; ngành 2: Khai thác
gỗ; Ngành 3: Sản phẩm khác từ rừng; và
ngành 4: Dịch vụ lâm nghiệp. Từ số liệu của
bảng IO, cho thấy ngành kinh tế 12 (sản xuất
Bảng 2: Phân tích các hiệu ứng lan tỏa năm 2016
Đơn vị tính: Lần
Liên
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Hệ số lan Ảnh hưởng Ảnh hưởng Ảnh hưởng
Ngành
kết
hưởng hưởng hưởng tỏa về sản
số nhân
bình quân
0,806
0,731
0,682
0,687
1,024
1,563
lan tỏa bình tràn bình
ngược số nhân lan tỏa
tràn
0,004 0,281
0,002 0,09
lượng
0,924
0,753
0,837
0,79
quân
0,701
0,296
1,764
0,617
0,462
0,506
quân
4,488
1,441
5,354
3,884
0,25
1
2
3
4
5
6
1,789
1,457
1,619
1,529
1,929
2,938
1,504
1,365
1,274
1,282
1,911
2,918
0,011 0,335
0,004 0,243
0,003 0,016
0,003 0,017
0,997
1,518
0,264
7
Liên
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Hệ số lan Ảnh hưởng Ảnh hưởng Ảnh hưởng
Ngành
kết
hưởng hưởng hưởng tỏa về sản
số nhân
bình quân
1,322
0,938
1,534
1,102
1,045
0,974
1,135
lan tỏa bình tràn bình
ngược số nhân lan tỏa
tràn
lượng
1,283
0,909
1,492
1,076
1,015
1,211
1,104
1,109
0,955
0,992
quân
0,346
0,169
0,611
0,636
0,362
12,687
0,514
0,561
0,237
3,039
quân
0,19
7
8
9
2,482
1,759
2,887
2,082
1,965
2,343
2,137
2,146
1,848
1,919
2,468
1,751
2,863
2,056
1,95
1,818
2,118
2,123
1,837
1,76
0,002 0,012
0,001 0,006
0,004 0,021
0,004 0,022
0,002 0,013
0,077 0,447
0,003 0,016
0,003 0,019
0,001 0,009
0,102
0,328
0,355
0,208
7,146
0,263
0,308
0,142
2,238
10
11
12
13
14
15
16
…
1,138
0,984
0,943
0,019
0,14
Nguồn: Tác giả tính toán từ bảng IO Việt Nam năm 2016
3.4. Đóng góp về giá trị tăng thêm
của ngành lâm nghiệp trong tổng ngành
nông, lâm nghiệp và thủy sản và tổng
giá trị tăng thêm của nền kinh tế
nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, trong
đó các sản phẩm trồng và chăm sóc rừng
chiếm tỷ lệ cao nhất (9,8%). Trong GVA,
ngành lâm nghiệp đóng góp tới 2,31%, đặc
biệt chỉ riêng việc trồng và chăm sóc rừng đã
đóng góp tới 1,64%.
Bảng 3 cho thấy tổng giá trị tăng thêm
ngành lâm nghiệp chiếm 13,75% trong ngành
Bảng 3: Đóng góp của ngành lâm nghiệp trong nông, lâm nghiệp và thủy sản và GVA năm 2016
Đơn vị tính: %
Trồng và
Khai thác Các sản phẩm
Dịch vụ
Tổng ngành
chăm sóc rừng
gỗ khác từ rừng lâm nghiệp lâm nghiệp
Tỷ lệ trong nông, lâm
nghiệp và thủy sản
Tỷ lệ trong GVA
9,79
1,64
2,35
0,39
1,46
0,25
0,15
0,02
13,75
2,31
Nguồn: Tác giả ước tính từ bảng IO của Việt Nam năm 2016
3.5. Thay đổi cấu trúc kinh tế thông
qua chỉ số về lan tỏa và độ nhạy
ngành trồng và chăm sóc rừng. Trong giai
đoạn từ 2010-20153, chỉ số độ nhạy thấp hơn
mức trung bình chung của nền kinh tế (thấp
hơn 1), nhưng nó đã được cải thiện và vượt
qua mức trung bình chung của nền kinh tế
(đạt 1,30) trong giai đoạn hiện nay4.
Bảng 4 cho thấy sự thay đổi cơ cấu đóng
góp của các tiểu ngành lâm nghiệp khác
nhau trong giai đoạn 2010-2015 (Bảng IO
2012) và giai đoạn 2016-2020 được ước tính
trong Bảng IO 20162, có thể thấy nhu cầu về
các sản phẩm của ngành lâm nghiệp thông
qua việc phân tích độ nhạy và mức lan tỏa
của 4 tiểu ngành tăng mạnh, đặc biệt là tiểu
Về nguyên tắc, nếu ảnh hưởng lan tỏa
đối với giá trị tăng thêm tăng và tác động
đến nhập khẩu (ảnh hưởng lan tỏa giảm khi
nhập khẩu) sẽ giảm được xem như tín hiệu
2
Theo nguyên tắc, bảng IO sẽ được xây dựng trong thời
3 Giả thiết bảng IO 2012 đại diện giai đoạn 2010-2015.
4 Giả thiết bảng IO 2016 đại diện giai đoạn 2015-2020.
gian là 5 năm.
8
tích cực trong cấu trúc ngành. Các nhóm
ngành được coi là tầm quan trọng tương đối
khi các chỉ số của các ngành đã thay đổi theo
hướng tích cực. Kết quả phân tích cho thấy
nhóm ngành khai thác gỗ có ảnh hưởng lan
tỏa đến nhập khẩu giai đoạn 2015-2020 thấp
hơn giai đoạn trước (2010-2015) là 23 điểm
phần trăm và lan tỏa đến giá trị tăng thêm
của giai đoạn 2015-2020 cao hơn giai đoạn
2010-2015 là 20 điểm phần trăm. Sự thay đổi
này là đáng kể, thực sự là điểm sáng trong
điều hành của Chính phủ; điều này phần nào
phản ánh thực tế rằng đã có chính sách hỗ
trợ cho việc kiểm soát nhập khẩu gỗ trong
giai đoạn 2013-2015.
Bảng 4: Ảnh hưởng lan tỏa, độ nhạy đối với của nhóm ngành lâm nghiệp
Đơn vị tính: Lần
Năm 2012
Năm 2016
Các tiểu ngành lâm nghiệp
Độ nhạy
0,61
Hệ số lan tỏa
0,80
Độ nhạy
Hệ số lan tỏa
0,89
Trồng và chăm sóc rừng
Khai thác gỗ
1,30
0,63
0,56
0,51
0,59
0,63
0,67
0,66
0,71
Các sản phẩm khác từ rừng
Dịch vụ lâm nghiệp
0,74
0,80
0,71
0,75
Nguồn: Tác giả ước tính từ bảng IO năm 2012 và 2016 của Việt Nam
3.6. Nhân tử nhập khẩu và giá trị với giá trị tăng thêm trên tiểu ngành các sản
tăng thêm
phẩm khác từ rừng phản ánh thực tế rằng
lâm sản ngoài gỗ đã không được chú trọng
nhiều trong thời gian vừa qua khi khai thác
gỗ từ rừng tự nhiên vẫn được cho phép.
Những thực thi trong 2 tiểu ngành thuộc
ngành lâm nghiệp cho thấy phát triển lâm
nghiệp ở Việt Nam đã chuyển sang hướng
bền vững hơn và khai thác gỗ từ rừng trồng
đã thay thế một phần cho nhu cầu nhập
khẩu gỗ phục vụ nhu cầu công nghiệp chế
biến gỗ.
Nhóm ngành dịch vụ lâm nghiệp có ảnh
hưởng lan tỏa trên chỉ số nhập khẩu giảm 2
điểm phần trăm và ảnh hưởng lan tỏa đối với
giá trị tăng thêm tăng 4 điểm phần trăm cho
thấy nhóm ngành này cũng đã có những
chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, sự cải thiện
không đáng kể như các nhóm ngành khác
của ngành lâm nghiệp.
Sự gia tăng ảnh hưởng lan tỏa trong
nhập khẩu giai đoạn 2016 so với năm 2012
có sự gia tăng nhỏ về ảnh hưởng lan tỏa đối
Bảng 5: Ảnh hưởng lan tỏa đến nhập khẩu và giá trị tăng thêm
Đơn vị tính: Lần
Năm 2012
Năm 2016
2016 so với 2012 (%)
Nhóm ngành
Nhập
Giá trị
Nhập
Giá trị
tăng thêm
Nhập
khẩu
Giá trị
tăng thêm
khẩu tăng thêm khẩu
Trồng và chăm sóc rừng
Khai thác gỗ
0,61
1,94
0,41
0,62
1,16
0,61
1,25
1,16
0,38
1,50
0,46
0,61
1,34
0,73
1,29
1,21
-38
+16
-23
+12
-2
+20
+3
Các sản phẩm khác từ rừng
Dịch vụ lâm nghiệp
+4
Nguồn: Tác giả tính toán dựa vào bảng IO năm 2012 và 2016 của Việt Nam
9
3.7. Giá trị sản xuất và giá trị tăng
thêm lan tỏa bởi các yếu tố cầu cuối cùng
sản phẩm đầu vào lâm nghiệp tăng trưởng.
Tác động liên kết ngược giữa các ngành sẽ
tạo ra giá trị tăng thêm cho ngành lâm nghiệp.
Bảng 6 cho thấy giá trị tăng thêm của
ngành lâm nghiệp được tạo ra bởi các sản
phẩm cuối cùng của các ngành kinh tế khác
nhiều hơn giá trị tăng thêm của các ngành
kinh tế khác được tạo ra bởi các sản phẩm
cuối cùng của ngành lâm nghiệp. Giá trị tăng
thêm của ngành lâm nghiệp được tạo ra bởi
các sản phẩm cuối cùng của chính ngành đó
chỉ chiếm 12,9% trong khi các sản phẩm cuối
cùng của các ngành kinh tế khác trong nền
kinh tế chiếm tới 87,1%. Điều này đã xảy ra
bởi vì khi các sản phẩm khác được sử dụng
cho nhu cầu cuối cùng, sẽ dẫn đến sự gia
tăng sản lượng của các ngành khác trong
nền kinh tế, do đầu vào tăng lên kéo theo
Ngược lại, các sản phẩm cuối cùng của
ngành lâm nghiệp gần như không có ảnh
hưởng (chỉ 0,002%) đối với giá trị tăng thêm
của các ngành khác trong nền kinh tế. Những
kết quả này cho thấy ngành lâm nghiệp đóng
vai trò quan trọng trong việc cung cấp đầu
vào cho các ngành kinh tế khác phát triển và
do đó, khi nhìn vào sự đóng góp của ngành
lâm nghiệp vào GDP (hay GVA), ta nên nhìn
nhận sự đóng góp của nó trong bối cảnh
toàn nền kinh tế, không chỉ đơn giản là trên
con số thống kê như là một lĩnh vực trong
bảng IO.
Bảng 6: Giá trị tăng thêm của ngành lâm nghiệp và các ngành khác
lan tỏa bởi các sản phẩm cuối cùng năm 2016
Sản phẩm cuối
cùng của ngành
lâm nghiệp
Sản phẩm cuối
cùng của các
ngành khác
Sản phẩm cuối cùng
của nền kinh tế
Lan tỏa đến
Giá trị tăng thêm ngành lâm
nghiệp (Nghìn đồng)
12.099.266
12,9
81.511.065
87,1
93.610.330
100,0
Tỷ lệ (%)
Giá trị tăng thêm các ngành
khác (Nghìn đồng)
766.646
0,02
3.962.641.690
99,98
3.963.408.337
Tỷ lệ (%)
100,00
4.057.018.667
2,3
GVA (Nghìn đồng)
Đóng góp ngành lâm nghiệp (của 4 tiểu ngành) đến GVA (%)
Đóng góp đầy đủ ngành lâm nghiệp (nếu tính cả công nghiệp chế biến
gỗ, giấy và các sản phẩm liên quan, in ấn, công nghiệp đồ gỗ…) đến
GVA (%)
5,88
Nguồn: Tác giả ước tính từ bảng IO năm 2016 của Việt Nam
nhà quản lý về lâm nghiệp muốn tính cả
4. Kết luận và khuyến nghị
Kết luận
phần giá trị tăng thêm của một số ngành như
chế biến sản phẩm từ gỗ vào giá trị tăng
thêm ngành lâm nghiệp. Tính cho ngành nào
là quy định, tính chung cho nền kinh tế thì
việc thêm ở ngành này bớt ở ngành kia là
Do bệnh thành tích, một số nhóm nghiên
cứu đã phê phán cách tính giá trị tăng thêm
ngành lâm nghiệp của Liên hợp quốc, các
10
không có ý nghĩa gì. Giá trị tăng thêm của
ngành lâm nghiệp được tạo ra bởi các sản
phẩm cuối cùng của các ngành kinh tế khác
nhiều hơn giá trị tăng thêm của các ngành
kinh tế khác được tạo ra bởi các sản phẩm
cuối cùng cho ngành lâm nghiệp. Kết quả
này cho thấy ngành lâm nghiệp đóng vai trò
quan trọng trong việc cung cấp đầu vào đối
với nền kinh tế.
xuất khẩu, trong khi tác động do xuất khẩu
đến đầu ra của toàn bộ nền kinh tế là thấp.
Để tăng giá trị xuất khẩu gỗ, cần đặc biệt
chú ý đến cấu trúc của rừng trồng theo
hướng chuyển đổi sang rừng trồng chuyên
canh gỗ lớn.
Ngành 12 (sản xuất gỗ, giấy & các sản
phẩm liên quan; in) có hệ số tương quan cao
hơn so với trung bình nhập khẩu của ngành.
Điều này cho thấy nhu cầu của Việt Nam đối
với các sản phẩm gỗ sản xuất trung gian là
rất cao. Do đó, để đáp ứng nhu cầu trong
nước, vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên
liệu từ nước ngoài cho chế biến các sản
phẩm gỗ có giá trị tăng thêm cao để xuất
khẩu, cũng là cơ hội để nâng cao giá trị cho
người trồng rừng trong nước. Cần lưu ý rằng
xuất khẩu có thể được thúc đẩy bởi các công
ty đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) và
các công ty này có thể sử dụng mạng lưới
sản xuất của riêng họ cũng có thể tự nhập
khẩu. Để thay thế nhu cầu gỗ nhập khẩu,
ngành lâm nghiệp phải xây dựng các chính
sách và cơ chế hỗ trợ để khuyến khích đầu
tư trồng rừng gỗ xẻ chất lượng cao đáp ứng
các tiêu chuẩn quốc tế.
Kết quả phân tích kịch bản cho thấy,
việc đạt được các mục tiêu phát triển rừng
bền vững không chỉ cải thiện sự đóng góp
của ngành lâm nghiệp đối với GVA, mà còn
lan tỏa các tác động tích cực đến nhiều
ngành kinh tế khác, đặc biệt là các ngành sử
dụng lâm sản làm cầu trung gian.
Khuyến nghị
Xu hướng tăng về nhu cầu gỗ lớn (khai
thác rừng), đặc biệt cho tiêu dùng trung gian
làm đầu vào cho các ngành kinh tế khác (ví
dụ: Sản xuất đồ gỗ, đồ nội thất và các hàng
hoá khác), điều này cho thấy việc cần phải
xây dựng các chính sách khuyến khích người
trồng rừng chuyển sang trồng rừng gỗ lớn.
Nhu cầu về gỗ vượt quá khả năng cung tại
Việt Nam cần được giải quyết thông qua các
chính sách phù hợp nhằm tăng nguồn cung
gỗ trong nước, cải thiện năng suất rừng
(MAI) (bằng công nghệ nhân giống, giống
mới, kỹ thuật trồng), tăng khối lượng gỗ
bằng cách kéo dài chu kì rừng.
Tóm lại, ngành lâm nghiệp cần được
công nhận là ngành thúc đẩy kinh tế quan
trọng và đáng để đầu tư. Do đó, việc có
chính sách đầu tư phù hợp để phát triển lâm
nghiệp hoặc kế hoạch đầu tư bền vững cho
NRAP là rất cần thiết.
Đầu ra của ngành lâm nghiệp theo yếu
tố cầu cuối cùng là cao nhất đối với ngành
Tài liệu tham khảo:
1. Butler, Rhett A. (2005), Nigeria has worst deforestation rate, FAO revises figures;
2. Baumol, William J. & Gomory, Ralph E., 1994, „On Efficiency and Comparative
Advantage in Trade Equilibria Under Scale Economies‟, Working Papers 94-13, C.V. Starr
Center for Applied Economics, New York University;
3. Bui Trinh, Pham Le Hoa (2017), „Comparing the Economic Structure and Carbon Dioxide
Emission between China and Vietnam‟, International Journal of Economics and Financial
Research Vol. 3, No. 3, pp: 31-38;
11
4. Bui Trinh and Bui Quoc (2017), „Some Problems on the Sectoral Structure, GDP Growth
and Sustainability of Vietnam‟, Journal of Reviews on Global Economics, 2017, 6, 143-153;
5. Eleonora Sofilda, Agussalim, Muhammad Zilal Hamzah (2016),„Input output analysis to
determine sustainable development planning in Indonesia‟, OIDA International Journal of
Sustainable Development, ISSN 1923-6654 (print) ISSN 1923-6662 (online);
6. Fujio John. M. Tanaka (2011), Applications of Leontief‟s Input-Output Analysis in Our
Economy;
7. FAO (2014), The State of Food and Agriculture Innovation in family farming, Food and
Agriculture Organization of the United Nations Rome;
8. Ha, N.H.P. and Trinh, B. (2018), „Vietnam Economic Structure Change Based on
Vietnam Input-Output Tables 2012 and 2016‟, Theoretical Economics Letters, 8, 699-708;
9. Keynes, J. M. (1931), „[mr. Keynes' Theory of Money]: A Rejoinder‟, The Economic
Journal 41.163, 412-423;
10. Leontief, W. (1941), The Structure of American Economy: 1919-1939, Oxford
University Press;
11. Ministry of Agriculture and Rural Development (2019), Summary report on
implementation of the Agriculture and Rural Development Plan in 2018 and implementation of
the Plan for 2019;
12. Miller, R., & Blair, P. (1985), Input-Output Analysis: Foundations and Extensions (pp.
236-260);
13. Ministry of National Resource and Environment (2014), „The Initial Biennial Updated
Report of Viet Nnam to the United Nations Framework Convention on Climate change‟, Viet
Nam Publishing hHouse of Natural Resources, Environment and Cartography;
14. Miyazawa, K. (1976), Input-Output Analysis and the Structure of Income Distribution,
Lecture Notes in Economics and Mathematical Systems, Berlin: Springer-Verlag;
15. Trinh. B. Hoa P. L, Giang. C. B (2008), „Import multiplier in input-output analysis‟,
Deponcen WP series No. 23;
16. Trinh. B, K. Kobayashi (2011), „The impact of energy and air emissions in a changing
economic structure: Input-output approach‟, VNU Journal of Science, Economics and Business
27, No. 5E 20-24;
17. T. T.Thanh Tu, Bui Trinh, N. T Nhung, N. P Thao, (2016), „Finding economic structure
and capital structure for a “Greener” economy‟, IJER Serial Publications. 13 (7). 3153-3167;
18. T.H. Nguyen, T. Bui (2018), „Economic Structure and Greenhouse Gas Emission of
Vietnam‟, MAGNT Research Report, Vol.5(2). PP. 358-364;
19. Rohana bt Kamaruddin (2008), „An Input-output Analysis of Sources of Growth and
Key Sectors im Malaysia‟, Modern applied science, Vol 2, N.3;
20. WenhuiChen, DanyunXu, JunchangLiu (2015), „The forest resources input-output
model: An application in China‟, Elsevier, Vol. 51, Page 87-97.
12
9 trang
17960
Free
Bạn đang xem tài liệu "Mối quan hệ giữa nhóm ngành lâm nghiệp với nền kinh tế", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- moi_quan_he_giua_nhom_nganh_lam_nghiep_voi_nen_kinh_te.pdf
