Bài giảng Hướng dẫn cách lấy mẫu cho xét nghiệm huyết học

06/12/2012

HƯỚNG DẪN CçCH LẤY MẪU CHO XïT

NGHIỆM HUYẾT HỌC

HƯỚNG DẪN CÁCH LẤY MẪU CHO XÉT NGHIỆM HUYẾT HỌC

•Với các xét nghiệm Huyết học, không có

yêu cầu bệnh nhân nhịn ăn trước khi lấy

máu xét nghiệm, trừ xét nghiệm đo tốc độ

máu lắng.

• Khi lấy mẫu cho nhiều xét nghiệm nên

phân phối máu vào dụng cụ đựng mẫu

không có chất chống đông trước rồi mới

đến có chất chống đông.

1

06/12/2012

1. X˙t nghiệm

HUYẾT ĐỒ

ó Lấy máu tĩnh mạch hay mao quản

đều được. Lấy máu mao quản không

nên nắn bóp nhiều vì có thể làm dịch

từ các mô tràn vào máu gây sai lệch

kết quả.

ó Thể tích mẫu cần lấy: 0,5ml máu

ó Dụng cụ chứa mẫu: Chai nắp vàng

Chất chống đông : EDTA.

( tỷ lệ máu và chất chống đông :1/10 )

ó Thời gian gửi đến Khoa xét nghiệm :

trong vòng 1giờ sau khi lấy. Nếu để

lâu sẽ làm thay đổi hình dạng tế bào.

2. X˙t nghiệm Đ“ng mŸu:

ó Thường lấy máu tĩnh mạch, Lượng

máu cần lấy: 1 ml. Khi lấy đủ máu, bỏ

đốc kim ra bơm máu nhẹ nhàng vào

thành ống, đậy kín nắp.Trộn đều bằng

cách nghiêng ống, dốc ngược nhẹ

nhàng lên xuống từ 8- 10 lần.

ó Dụng cụ đựng mẫu máu: Ống nắp

xanh lá cây. Chất chống đông: Citrate

( tỷ lệ máu và chất chống đông :1/10 )

ó Thời gian gửi đến Khoa xét nghiệm:

trong vòng 1giờ sau khi lấy. Vì để lâu

một số yếu tố đông máu như yếu tố V,

Yếu tố VIII dễ hỏng , làm sai lệch kết

quả.

2

06/12/2012

3. X˙t nghiệm

TỐC ĐỘ LẮNG MçU ( VS)

ó Xét nghiệm Tốc độ máu lắng là một xét

nghiệm không chuyên biệt, thay đổi tăng hay

giảm trong nhiều nguyên nhân sinh lý cũng

như bệnh lý. Do đó nên tôn trọng yêu cầu khi

lấy máu. Nên lấy máu vào buổi sáng khi

chưa vận động và chưa ăn.

ó Thể tích mẫu : 2 ml (ngay vạch trên tube quy

định). Chất chống đông: Natri Citrate, tỷ lệ

hỗn dịch 1/5 (1,6 ml máu và 0,4 ml chất

chống đông)

ó Thời gian gửi đến Khoa xét nghiệm: trong

vòng 1 giờ sau khi lấy, vận chuyển nhẹ

nhàng tránh làm tiêu huyết.

4. X˙t nghiệm: TEST DE COOMBS,

NHùM MçU, Y LỆNH TRUYỀN MçU

ó Thể tích mẫu :

• 1 ml máu chống đông với Citrat

• 2 ml máu đông.

Gửi đến Phòng xét nghiệm trong vòng 1 giờ,

để lâu ở nhiệt độ phòng bình thường,

mẫu máu dễ tiêu huyết,không lưu giữ

được lâu.

3

06/12/2012

Y LỆNH

TRUYỀN MçU Væ CçC CHẾ PHẨM

ó Sơ lược họat động Ngân hàng máu:

- 7 giờ30 dựa vào phiếu dự trù của các khoa nhưTim

mạch, Ngoại,v.v…vàcơ số chế phẩm còn trong tủ, đặt

mua chế phẩm ở BV Truyền Máu Huyết học. Sau đó BV

Truyền máu thực hiện công tác tuyển chọn người cho

máu. 14 giờ BV Truyền máu mới có chế phẩm cung cấp.

Y LỆNH

TRUYỀN MçU Væ CçC CHẾ PHẨM

-Trong ngày,nếu các khoa lãnh đột xuất ngoài dự trù, tùy

theo số chế phẩm có trong tủ,Ngân hàng máu sẽ thực hiện

ngay phản ứng hòa hợp, phát các chế phẩm các khoa yêu

cầu.

- Khi Ngân hàng máu không có chế phẩm theo yêu cầu, bắt

buộc các khoa phải đợi đến 15 giờ trở đi mới nhận được.

Vì 14 giờ sau khi mua chế phẩm ở BV Truyền máu về,

Ngân hàng máu thực hiện phản ứng hòa hợp, mới phát

cho các khoa.

4

06/12/2012

Y LỆNH

TRUYỀN MçU Væ CçC CHẾ PHẨM

ó Khi có đủ chế phẩm máu cung cấp:

- Nếu lãnh ngay, các khoa gửi mẫu máu bệnh nhân

cùng Phiếu dự trù + Phiếu Yêu cầu cung cấp máu và

chế phẩm, ghi thời gian cần lãnh. Lãnh sau 1 giờ kể

từ khi gửi y lênh.

ó Trong điềukiện NgŽn hšng mŸu kh“ngđủ chế phẩm cung cấp, nhất lš Tiểucầu

:

CŸc khoa gửi mẫu mŸu bệnh nhŽn c•ng Phiếu dự tr• + Phiếu y˚u cầu cung cấp

l˚n X˙t nghiệm Huyết học. X˙t nghiệm sẽ bŸo cŸc khoa t˜nh trạng kh“ng đủ chế

phẩm. Giờ c‚ chế phẩm lệ thuộc BV truyền mŸu. Khi mua được ở Bệnh viện

truyền mŸu X˙t nghiệm Huyết học bŸo cŸc khoa l˚n lžnh.

Y LỆNH

TRUYỀN MçU Væ CçC CHẾ PHẨM

- Lžnh Tiểu cầu về khoa phải truyền ngay, để

kh“ng lắc tiểu cầu kết chụm lại, kh“ng c’n hiệu quả điều trị.

lŽu

- Nếu chỉ dự trù, các khoa gửi mẫu máu cùng

Phiếu dự trù máu và chế phẩm máu, ghi thời

gian dự trù lãnh.

- Khi có nhu cầu lãnh Kết tủa lạnh hoặc Huyết

tương đông lạnh, các khoa báo trước khoa

Xét nghiệm Huyết học khoảng 30 phút trở lên

để có thời gian rã đông.

5

06/12/2012

5. X˙t nghiệm

SỨC BỀN HỒNG CẦU

ó Gửi phiếu yêu cầu xét nghiệm lên phòng xét

nghiệm để hẹn ngày thực hiện

ó Thể tích mẫu : 5ml

ó Lọ chứa: ống nghiệm nhựa 5ml có chất

chống đông EDTA

ó Thời gian gửi đến Khoa xét nghiệm: Gửi ngay

sau khi lấy mẫu trước 8 giờ sáng, thời gian

thực hiện xét nghiệm khá lâu ( 5 giờ)

6. X˙t nghiệm

CO CỤC MçU

ó Thể tích mẫu : 2 - 3ml máu

ó Lọ chứa: 1 ống nghiệm thủy tinh d = 1cm

đã tráng đều khắp ống với nước muối sinh

lý, đậy nút gòn không thấm nước, ( Liên

hệ phòng xét nghiệm để nhận tube thủy

tinh )

ó Ghi thời gian lấy mẫu vào phiếu xét

nghiệm. Gửi ngay sau khi lấy mẫu. Lưu ý

khi vận chuyển: để trong giá thẳng đứng,

nhẹ nhàng để không làm sai lệch kết quả.

6

06/12/2012

7. X˙t nghiệm

TẾ BæO DỊCH NéO TỦY

ó Thể tích mẫu : 1 ml.

ó Lọ chứa: Tube nhựa trắng trong, vô

trùng không có chất chống đông hay

chất bảo quản.

ó Thời gian gửi đến Khoa xét nghiệm:

Gửi ngay sau khi lấy vì các tế bào

trong dịch mỏng manh dễ vỡ.

8. X˙t nghiệm

CẶN LẮNG NƯỚC TiỂU

ó Thể tích mẫu : > 20ml

ó Lọ chứa : 50ml, sạch

và khô.

ó Thời gian gửi đến Khoa

xét nghiệm: trong vòng

1 giờ sau khi lấy, để lâu

các trụ và tế bào bị hư.

7

06/12/2012

9. X˙t nghiệm

CẶN ADDIS

ó Lọ chứa: Bình nhựa sạch ( chai nước suối)

ó Thể tích mẫu: Lấy toàn bộ nước tiểu trong 3 giờ.

ó Thời gian gửi đến Khoa xét nghiệm: lấy mẫu xong

gửi ngay đến phòng xét nghiệm, để lâu các trụ và tế

bào bị hư.

ó Cách lấy bệnh phẩm:

Nước tiểu lấy vào buổi sáng. Sau khi bệnh nhân đã đi

tiểu, cho bệnh nhân uống 300ml nước lã đun sôi để

nguội rồi cho bệnh nhân nằm nghỉ. Hứng toàn bộ

nước tiểu bệnh nhân thải ra kể cả lúc đại tiện. Khi 3

giờ đem toàn bộ nước tiểu giao phòng xét nghiệm

CHèNTHæNH CçM ƠN SỰ THEO

DûI CỦA QUŒ VỊ

8