Tóm tắt Luận văn Quản lý công tác Bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường Trung học phổ thông tại tỉnh Gia Lai

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

MAI VĂN SƠN

QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG

HỌC SINH GIỎI Ở CÁC TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI TỈNH GIA LAI

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Đà Nẵng - Năm 2015

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. NGUYỄN BẢO HOÀNG THANH

Phản biện 1: TS. BÙI VIỆT PHÚ

Phản biện 2: PGS.TS. VÕ NGUYÊN DU

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng bảo vệ chấm Luận văn

tốt nghiệp Thạc sĩ Giáo dục học, họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày

12 tháng 9 năm 2015

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong công cuộc hòa nhập và đổi mới, chúng ta thấy rõ tầm quan

trọng của nền kinh tế tri thức. Đó là nền kinh tế dựa vào công nghệ

cao, trong đó tri thức phải thành kỹ năng, phải thành trí lực. Ông cha

ta đã rất coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tài và đã đúc rút

thành kinh nghiệm quý báu “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.

Đảng ta đã xác định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu là một

trong những động lực quan trọng tạo sự chuyển biến toàn diện trong

phát triển giáo dục và đào tạo”. Nhân tài là một dạng tài nguyên đặc

biệt mà chúng ta phải luôn quan tâm đầu tư và phát triển.

Trong những năm qua việc đào tạo HSG, HS năng khiếu của tỉnh

Gia Lai đã có những thành tích đáng khích lệ. Song vẫn còn một số

vấn đề như: số lượng giải và chất lượng giải HSG Quốc gia còn thấp

so với những trường THPT chuyên trong khu vực các tỉnh Duyên hải

miền Trung và Tây nguyên, một số GV chưa thật sự đầu tư vào việc

nghiên cứu và giảng dạy HSG. Một số trường THPT chưa chú ý đến

việc bồi dưỡng và đào tạo HSG. Chính vì vậy tác giả lựa chọn vấn

đề: “Quản lý công tác Bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung

học phổ thông tại tỉnh Gia Lai” làm đề tài nghiên cứu luận văn

thạc sĩ Quản lý giáo dục.

2. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh

giá thực trạng về “Quản lý công tác BDHSG trung học phổ thông tại

tỉnh Gia Lai”, đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản

lý BDHSG ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý công tác BDHSG THPT

2

trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

3.2. Khách thể nghiên cứu: Công tác BDHSG THPT.

4. Giả thuyết khoa học: Quản lý hoạt động BDHSG là một

nhiệm vụ quan trọng nhằm tìm kiếm, phát hiện và bồi dưỡng nguồn

nhân tài cho đất nước, nhưng công tác chỉ đạo quản lý hoạt động này

ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Gia Lai còn nhiều hạn chế, bất

cập. Nếu đề xuất được các biện pháp một cách hợp lý và khả thi thì

sẽ tuyển chọn, đào tạo ra những người có năng lực sáng tạo, năng lực

nghiên cứu khoa học và tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao phục

vụ cho đất nước và nhân loại phát triển, góp phần nâng cao chất

lượng dạy học ở các trường THPT trên địa tỉnh Gia Lai.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lí,

QLGD, QL nhà trường, QL công tác BDHSG....; Khảo sát, phân tích,

đánh giá thực trạng công tác BDHSG các trường THPT tỉnh Gia Lai;

Đề xuất các biện pháp QL hoạt động BDHSG THPT tại Gia Lai

nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

6. Phương pháp nghiên cứu

6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp chuyên gia; Phương pháp điều tra; Phương pháp

quan sát; Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

6.3. Phương pháp thống kê toán học

7. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung vào những biện pháp

QL của HT các trường THPT về công tác quản lý BDHSG tại Gia

Lai; Địa bàn nghiên cứu gồm các trường THPT tỉnh Gia Lai; Thời

gian đánh giá thực trạng: Trong 3 năm học từ 2011 đến 2014.

3

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THPT

1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1.Tổng quan nghiên cứu nước ngoài

Trong suốt thế kỉ 20, nước Mỹ với hàng loạt các tổ chức và các

trung tâm nghiên cứu, BDHSG ra đời. Còn ở nước Anh thành lập cả

một Viện hàn lâm quốc gia dành cho HSG và tài năng trẻ và Hiệp

hội quốc gia dành cho HSG. CHLB Đức có Hiệp hội dành cho HSG

và tài năng Đức. Hàn Quốc có một chương trình đặc biệt dành cho

HSG nhằm giúp chính quyền phát hiện HS tài năng từ rất sớm.

Có thể nói, hầu như tất cả các nước đều coi trọng vấn đề đào tạo

và BDHSG trong chiến lược phát triển chương trình GD phổ thông.

Nhiều nước ghi riêng thành một mục dành cho HSG, một số nước

coi đó là một dạng của GD đặc biệt hoặc chương trình đặc biệt.

1.1.2.Tổng quan nghiên cứu trong nước

Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng giáo dục, trọng nhân tài

của dân tộc Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp

GD&ĐT, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài.

Đến nay vẫn còn quá ít những công trình nghiên cứu về quản lý

hoạt động BDHSG, chủ yếu là các tỉnh, các trường THPT thường tổ

chức những cuộc Hội thảo để bàn về công tác này, chẳng hạn như ở

các tỉnh Đồng bằng Bắc bộ hàng năm tổ chức “Trại hè các trường

THPT chuyên”. Các tỉnh Duyên hải Miền trung và Tây nguyên trong

những năm gần đây đã tổ chức “Hội thảo về công tác BDHSG”.

1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1.2.1. Học sinh giỏi và giáo viên giỏi THPT

a. Học sinh giỏi: Là HS có năng khiếu đặc biệt, có tiềm năng của

4

sự thông thạo. Đó là những học sinh có khả năng thể hiện xuất sắc

hoặc năng lực nổi trội trong các lĩnh vực trí tuệ, sự sáng tạo, khả

năng lãnh đạo, nghệ thuật, hoặc các lĩnh vực lí thuyết chuyên biệt.

b. Học sinh giỏi THPT: Là sự đánh giá, ghi nhận kết quả học tập

mà HS đạt được ở mức độ cao so với mục tiêu môn học ở cấp THPT.

Năng lực và phẩm chất của HSG được thể hiện: Năng lực tiếp thu

kiến thức; Năng lực suy luận logic; Năng lực đặc tả; Năng lực lao

động sáng tạo; Năng lực kiểm chứng; Năng lực thực hành.

c. Giáo viên giỏi THPT: Là GV dạy học ở các trường THPT

được công nhận các danh hiệu GVG các cấp; có đề tài nghiên cứu

khoa học và có sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng trong thực tiễn.

1.2.2. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường

a. Quản lý: Là quá trình tác động của chủ thể QL theo kế hoạch

phù hợp với quy luật khách quan để gây ảnh hưởng đến đối tượng

QL nhằm tạo ra sự thay đổi vì sự tồn tại và phát triển của tổ chức.

Bản chất của QL là một loại lao động để điều khiển lao động.

b. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường: QLGD là hệ thống

những tác động có chủ đích có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể

quản lý đến tập thể GV, nhân viên, HS cha mẹ HS và các lực lượng

xã hội nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu GD.

1.2.3. Hoạt động dạy học

Dạy học là một quá trình xã hội bao gồm hoạt động dạy và hoạt

động học trong đó học sinh tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự

điều khiển và điều chỉnh hoạt động nhận thức của mình dưới sự điều

khiển, chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn của giáo viên. Quá trình dạy học

là chuỗi liên tiếp các hành động của người dạy và người học đan xen

và tương tác với nhau trong khoảng không gian và thời gian nhất

định, nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học.

1.2.4. Bồi dưỡng học sinh giỏi và QL công tác BDHSG:

a. Bồi dưỡng HSG: Là chủ động tạo ra môi trường và những

5

điều kiện thích hợp cho người học phát huy cao độ nội lực của mình,

giúp cho người học biết cách học, cách nghiên cứu, cách tư duy, cách

tự đánh giá, thu thập và xử lý thông tin.

Nội dung: Bộ GD&ĐT đã ban hành một số nội dung và chuyên

đề dành riêng cho HSG mang tính khái quát. Kiến thức bồi dưỡng

trong chương trình THPT và thêm một số nội dung nâng cao.

Hình thức: Các hình thức BDHSG rất đa dạng phong phú song

có thể phân thành ba loại: Bồi dưỡng theo nhóm, bồi dưỡng trong lớp

HS bình thường và hình thức bồi dưỡng đặc biệt.

b. Quản lý công tác BDHSG: Là những tác động của chủ thể QL

vào hoạt động BDHSG được tiến hành bởi GV, HS và sự hỗ trợ của

xã hội nhằm đạt được hiệu quả kế hoạch BDHSG. Chủ thể QL hoạt

động BDHSG là HT, phó HT. Đối tượng QL là hoạt động dạy của

GV và hoạt động học của HS.

1.3. CÁC KỲ THI HỌC SINH GIỎI HIỆN NAY VÀ NHỮNG

VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO CÔNG TÁC BDHSG THPT

1.3.1. Các kỳ thi học sinh giỏi hiện nay

a. Kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung

ương: Là kỳ thi nhằm mục đích tuyển chọn những HS ưu tú, có năng

khiếu đặc biệt của tỉnh, thành để dự thi HSG quốc gia hàng năm.

b. Kỳ thi Olympic truyền thống 30-4 khu vực phía nam: Nhằm

mục đích động viên phong trào học tập rèn luyện của HS năng khiếu

lớp 10 và 11, trao đổi kinh nghiệm về BDHSG giữa GV các trường

có HS tham gia; tạo điều kiện để HSG ở các tỉnh, thành giao lưu và

trao đổi lẫn nhau kinh nghiệm học tập.

c. Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia ở nước ta gồm 9 môn: Toán

học; Vật lý; Hóa học; Sinh học; Tin học; Ngữ văn; Lịch sử; Địa lý và

Ngoại ngữ. Mục đích lựa chọn những HS xuất sắc nhất ở các môn

học, đồng thời chuẩn bị đội tuyển cho các kỳ thi Olympic quốc tế.

d. Các kỳ thi Olympic quốc tế dành cho HSG ở các môn: Toán

6

học; Vật lý; Hóa học; Sinh học được tổ chức riêng biệt theo từng

môn trong khoảng từ tháng 6 đến tháng 8 hằng năm, do các quốc gia

có HS tham gia dự thi lần lượt đăng cai tổ chức.

1.3.2. Những vấn đề đặt ra cho công tác quản lý BDHSG

Các kỳ thi chọn HSG chỉ là mục tiêu trước mắt, mục tiêu lâu dài

của nhiệm vụ này là bước đầu lựa chọn cho việc đào tạo nguồn nhân

lực chất lượng cao. Tri thức được gắn với thực tiễn, đào tạo HSG về

lý thuyết và giỏi về thực hành, thí nghiệm.

1.4. NỘI DUNG QL CÔNG TÁC BDHSG CỦA HT

1.4.1. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi

1.4.2. Tuyển chọn HSG và tổ chức học tập các đội tuyển HSG

1.4.3. Tuyển chọn và bồi dưỡng đội ngũ GV tham gia

BDHSG

1.4.4. Thiết kế chương trình và biên soạn tài liệu của BDHSG

1.4.5. Đánh giá giáo viên tham gia BDHSG và đánh giá HSG

1.4.6. Trang bị CSVC và kinh phí phục vụ công tác BDHSG

1.4.7. Công tác thi đua, khen thưởng, các chính sách đãi ngộ

cho HSG và các GV tham gia BDHSG.

1.5. VAI TRÒ, VỊ TRÍ VÀ QUYỀN HẠN CỦA HT CÁC

TRƯỜNG THPT TRONG QL HOẠT ĐỘNG BDHSG

Vai trò, vị trí và quyền hạn của hiệu trưởng các trường THPT

theo Điều lệ quy định hoạt động của trường trung học phổ thông và

trường phổ thông có nhiều cấp học.[6]

1.6.CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QL BỒI

DƯỠNG HSG THPT TẠI GIA LAI

1.6.1.Cơ chế thị trường và môi trường GD

1.6.2. Năng lực của hiệu trưởng đối với công tác BDHSG

1.6.3. Những yếu tố quản lý ở các cấp lãnh đạo

1.6.4. Đặc điểm kinh tế vùng núi Tây nguyên

1.6.5. Một số yếu tố khác ảnh hưởng đến công tác BDHSG

7

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Ngành giáo dục và đào tạo ngoài nhiệm vụ đào tạo toàn diện còn

có chức năng phát hiện, BDHSG, đào tạo họ trở thành những nhà

khoa học mũi nhọn trong từng lĩnh vực và tạo nguồn nhân lực chất

lượng cao cho đất nước. Để đáp ứng nhu cầu trên cần đẩy mạnh hơn

nữa việc phát hiện và BDHSG ở các trường THPT. Đây cũng là

nhiệm vụ tất yếu trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay.

Với mong muốn xây dựng một quy trình quản lý công tác

BDHSG ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Gia Lai, để áp dụng

trong thực tế công tác của bản thân, cũng như làm tư liệu tham khảo

cho các HT THPT trong tỉnh Gia Lai. Trên cơ sở lý luận về quản lý

công tác BDHSG trung học phổ thông, tôi đã đi thực tế để khảo sát

công tác BDHSG ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Gia Lai, nhằm

đánh giá lại thực trạng trong 3 năm học gần đây và được trình bày

trong phần tiếp theo.

8

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG

HỌC SINH GIỎI THPT TẠI TỈNH GIA LAI

2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ -XÃ HỘI VÀ

GIÁO DỤC–ĐÀO TẠO TỈNH GIA LAI

2.1.1. Đặc điểm kinh tế- xã hội tỉnh Gia Lai

Gia Lai là một tỉnh miền núi nằm ở khu vực phía Bắc cao nguyên

Trung Bộ, có tổng diện tích tự nhiên là 15.485 km², có 17 đơn vị

hành chính bao gồm 1 thành phố trực thuộc, 2 thị xã và 14 huyện,

trên địa bàn toàn tỉnh còn nhiều xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn.

GDP bình quân đầu người đến năm 2010 là 14,54 triệu đồng, tỷ

trọng nông lâm nghiệp chiếm 39,84%, công nghiệp – xây dựng

chiếm 32,08%, dịch vụ chiếm 28.07%. [9]

2.1.2.Tình hình phát triển GD&ĐT tỉnh Gia Lai

a. Tình hình đội ngũ: Đội ngũ CBQL, GV, nhân viên toàn

ngành GD tỉnh Gia Lai có 25.151 người từ Mầm non đến TCCN,

CĐ, có 03 tiến sĩ 06 nghiên cứu sinh, 380 thạc sĩ, 01 nhà giáo nhân

dân, 37 nhà giáo ưu tú.

b. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học: Đầu tư xây

dựng CSVC, trang thiết bị dạy học theo hướng hiện đại hóa. Hoàn

thành việc cung cấp, lắp đặt thiết bị dạy và học Ngoại ngữ cho 332

trường tiểu học và THCS công lập trên địa bàn tỉnh.

c. Kết quả xây dựng trường chuẩn Quốc gia: Đến năm 2014 đã

có 151/808 trường đạt chuẩn Quốc gia, chiếm tỷ lệ 18,7%.

2.1.3.Những hạn chế và tồn tại: Nhận thức của một số CBQL,

GV về những chủ trương đổi mới trong công tác QL, dạy học ở một

số trường còn chậm, hiện tượng ngại khó, ngại vất vả là tương đối

9

phổ biến nên chưa theo kịp quá trình đổi mới của đất nước cũng như

sự nghiệp đổi mới căn bản và toàn diện của ngành GD&ĐT.

2.2. THỰC TRẠNG VỀ GIÁO DỤC THPT VÀ CÔNG TÁC

BDHSG THPT TẠI GIA LAI

2.2.1. Thực trạng về giáo dục THPT: Các trường THPT xây

dựng kế hoạch dạy học và phân phối chương trình mới phù hợp với

đối tượng HS và điều kiện của nhà trường, đảm bảo chuẩn kiến thức,

kỹ năng. Bên cạnh đó chất lượng giáo dục toàn diện chưa đồng đều

giữa các vùng trong tỉnh và chậm được cải thiện, số HS bỏ học

còn nhiều.

2.2.2.Chất lượng HSG THPT tại Gia Lai: Phong trào HSG qua

các năm học, được duy trì và phát triển ở nhóm các trường có truyền

thống. Nhưng một số trường đã không giữ được chất lượng trong

công tác BDHSG và có biểu hiện của sự sa sút về phong trào.

2.2.3.Chất lượng HSG THPT cấp quốc gia và khu vực:

Bảng 2. 5 Thống kê tỉ lệ học sinh lớp 12 đạt giải HSG cấp Quốc

gia và HSG cấp khu vực phía Nam.

Olympic 30/4 khu vực

Cấp Quốc gia

phía Nam

Năm học

Đạt giải/

/HS dự thi

15/51

Đạt giải/

/HS dự thi

50/82

Tỉ lệ

2011-2012

2012-2013

2013-2014

29,40%

24,00%

39,20%

60,97%

63,38%

67,14%

12/50

20/51

45/71

47/70

2.3. THỰC TRẠNG VỀ ĐỘI NGŨ GV VÀ CHẤT LƯỢNG

CỦA GV GIỎI THPT TẠI GIA LAI

2.3.1. Về số lượng giáo viên THPT: Số lượng GV THPT không

ngừng tăng lên, cho đến năm 2014 tổng số GV THPT trên toàn tỉnh

là 2.246 người, đảm bảo trình độ đào tạo chuẩn và trên chuẩn.

10

2.3.2. Chất lượng GVG, GV THPT có trình độ cao

Các GV THPT tham gia nhiều đợt tập huấn, triển khai các

chuyên đề, chủ động xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng tinh

giản nội dung, dạy học tích hợp, liên môn. Một số GV năng lực

chuyên môn hạn chế, ngại đổi mới và bảo thủ. Đội ngũ GV trẻ được

đào tạo cơ bản nhưng thiếu kinh nghiệm. Đội ngũ GV trình độ cao ở

tỉnh Gia Lai còn ít về số lượng đồng thời hạn chế nhiều về kinh

nghiệm BDHSG.

2.4. THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QL BỒI DƯỠNG HỌC

SINH GIỎI THPT TẠI GIA LAI

2.4.1. Thực trạng chung: Qua điều tra thực trạng cho thấy HT

các trường đã phối hợp kinh nghiệm với khoa học QL để thực hiện

QL hoạt động BDHSG. Tuy nhiên mỗi trường tùy theo đặc điểm tình

hình cụ thể có cách QL hoạt động BDHSG khác nhau.

2.4.2. Thực trạng quản lý kế hoạch hoạt động BDHSG: Tác

giả đã điều tra thực trạng 350 CBQL và GV ở 44 trường THPT thuộc

địa bàn Gia Lai cho thấy nhận thức của CBQL, GV về tầm quan

trọng của quản lý kế hoạch hoạt động BDHSG được đánh giá tương

đối tốt, các HT có trách nhiệm cao trong việc thực hiện kế hoạch.

2.4.3. Thực trạng quản lý công tác tuyển chọn HSG và tổ

chức học tập cho các đội tuyển HSG: Kết quả khảo sát cho thấy

công tác tuyển chọn HSG đã được các nhà trường chỉ đạo sát sao

nhằm đánh giá đúng thực chất năng lực và tư duy của HS đáp ứng

yêu cầu BDHSG. Các trường đã tổ chức bồi dưỡng chương trình

nâng cao, sau đó thanh lọc và thành lập nên các đội tuyển HSG tham

gia các kỳ thi tuyển chọn HSG.

2.4.4. Thực trạng quản lý công tác tuyển chọn GV tham gia

BDHSG và việc bồi dưỡng đội ngũ GVG: Trong công tác BDHSG

11

cho thấy yếu tố GV giảng dạy và BD trực tiếp cho HSG mang tính

quyết định, trong đó năng lực chuyên môn của GV là điều kiện cần

và điều kiện đủ là có lòng say mê, nhiệt tình với HS.

2.4.5. Thực trạng QL nội dung, chương trình BDHSG: Qua

trình

khảo sát cho thấy biện pháp “Quản lý nội dung chương

BDHSG”

mức độ thực hiện được đánh giá chưa tốt; có sự chênh lệch

giữa biện pháp thực hiện tốt nhất và yếu nhất khá lớn; chứng tỏ rằng

sự chỉ đạo của các nhà trường đối với hoạt động BDHSG còn nhiều

bất cập. Độ chênh giữa nhận thức về tầm quan trọng và mức độ thực

hiện của các biện pháp còn cao.

2.4.6. Thực trạng QL công tác đánh giá GV và đánh giá HSG

Nhận thức về tầm quan trọng của công tác “Đánh giá giáo viên”

là rất cao các nội dung đều được nhận thức ở mức rất cần thiết. Công

tác kiểm tra, đánh giá HS đã được các nhà trường chỉ đạo sát sao

nhằm đánh giá đúng thực chất khả năng học tập của HS.

2.4.7. Thực trạng QL các điều kiện hỗ trợ công tác BDHSG:

Việc lập dự trù kinh phí hằng năm dành cho công tác BDHSG là rất

cần thiết và đó là nguồn sống cho phong trào HSG. Thực tế ở một số

trường thiết bị dạy học, đồ dùng trực quan chưa được khai thác hết.

Hầu như các trường đều thực hiện công tác thi đua, khen thưởng,

song vẫn có một số trường thực hiện chưa đồng bộ.

2.4.8. Đánh giá thực trạng các biện pháp QL hoạt động

BDHSG của HT các trường THPT tại Gia Lai

Kết quả bảng 2.17 cho thấy mức độ quan trọng các biện pháp

quản lý của HT đối với hoạt động BDHSG ở các nhà trường đều

được đánh giá cao trên 75%, còn mức độ thực hiện trung bình đạt

trên 70%. Bởi vậy HT cần thực hiện đồng đều các biện pháp quản lý

để hoạt động BDHSG thực sự có hiệu quả cao.

12

Bảng 2. 17 Thực trạng 7 nội dung quản lý hoạt động BDHSG của

hiệu trưởng các trường THPT. (n=350)

Mức độ

quan trọng thực hiện

TT

Cách thức quản lý

Thứ

bậc

Thứ

bậc

Tỉ lệ

78,1

78,7

77,5

77,9

79,1

79,0

83,2

Tỉ lệ

77,0

79,1

77,6

77,4

75,6

72,7

81,3

Quản lý kế hoạch hoạt động

BDHSG.

Quản lý nội dung, chương trình

BDHSG.

Quản lý công tác tuyển chọn và

tổ chức học tập cho HSG

Quản lý công tác tuyển chọn và

bồi dưỡng đội ngũ GV BDHSG.

Quản lý công tác đánh GV và

đánh giá HS tham gia BDHSG

Quản lý kinh phí , cơ sở vật chất

phục vụ công tác BDHSG

Quản lý thi đua, khen thưởng và

đãi ngộ cho HSG, GVG

1

2

3

4

5

6

7

2

5

7

6

3

4

1

5

2

3

4

6

7

1

2.4.9. Nhận thức về các yếu tố ảnh hưởng đến việc QL hoạt

động BDHSG của HT các trường THPT

a. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến việc QL hoạt động

BDHSG của HT là: Ảnh hưởng của HT đối kế hoạch BDHSG; Các

biện pháp quản lí hoạt động BDHSG; Thời gian dành cho QL hoạt

động BDHSG; Mức độ uỷ quyền của HTcho phó HT và các TTCM

trong công tác QL hoạt động BDHSG.

Yếu tố nhận thức, các biên pháp chỉ đạo của HT được cho là ảnh

hưởng nhất. Yếu tố thời gian dành cho công việc của HT được cho là

mức độ ảnh hưởng không nhiều chỉ với 40.5%.

b. Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến việc QLhoạt động

BDHSG của HT các trường THPT: Chất lượng của HS được tuyển

13

sinh từ lớp 10; Trình độ đào tạo và năng lực chuyên môn của GV;

Mức độ tâm huyết, say mê với nghề nghiệp của và đời sống kinh tế,

hoàn cảnh gia đình của đội ngũ GV; Việc bồi dưỡng nghiệp vụ

chuyên môn cho GV; Sự quan tâm,chỉ đạo của Sở, Bộ GD&ĐT, lãnh

đạo địa phương; CSVC trang thiết bị dạy học, phòng học bộ môn.

Yếu tố khách quan được cho là ảnh hưởng nhất đó là: “Tâm

nghiệp của đội ngũ giáo viên” với

cùng với “

95.5% Sự

huyết nghề

quan tâm và chỉ đạo của Sở, Bộ GD&ĐT, lãnh đạo địa phương” là

mức sống của cán bộ giáo

94.5%. Yếu tố khách quan “Điều kiện

viên

” với đánh giá chung chỉ ở mức 35.5%.

2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG VIỆC QL HOẠT

ĐỘNG BDHSG THPT TẠI GIA LAI

2.5.1. Những thành công, hạn chế trong hoạt động QL

a. Thành công: Việc xây dựng kế hoạch hoạt động BDHSG đã

trở thành yêu cầu bắt buộc hàng năm. QL, sử dụng thiết bị đồ dùng

dạy học tương đối nghiêm túc. Công tác thi đua khen thưởng đã có

những đổi mới nhằm thúc đẩy phong trào dạy và học ở mỗi trường.

b. Hạn chế: Việc thực hiện kế hoạch BDHSG không được

thường xuyên. HT, phó HT thăm lớp dự giờ còn ít, dẫn đến không

sâu sát trong chỉ đạo QL thực hiện kế hoạch. Sáng kiến kinh nghiệm

và chuyên đề BD chưa phát huy tác dụng thực sự trong giảng dạy.

2.5.2. Nguyên nhân thành công, hạn chế hoạt động QL

a. Nguyên nhân thành công: Do có sự chỉ đạo sát sao của Sở

GD&ĐT Gia Lai. Đội ngũ CBQL nhận thức đầy đủ vai trò, trách

nhiệm và ý nghĩa trong việc thực hiện kế hoạch. Đội ngũ GV đạt

chuẩn về trình độ trách nhiệm và sự nhiệt tình trong giảng dạy. Sự

quan tâm của chính quyền địa phương các cấp.

14

b. Nguyên nhân hạn chế: Một phần lớn công tác quản lý

BDHSG, HT thường uỷ quyền cho phó HT, nhưng phó HT ở một số

trường lại ủy quyền tiếp cho TTCM, dẫn đến chất lượng BDHSG

chưa cao. Công tác tuyển chọn HSG và tuyển chọn GV tham gia

BDHSG ở một số trường được giao khoán cho các tổ chuyên môn.

Công tác quản lý BDHSG tại Gia Lai còn chịu những tác động

khác như: Tỉ lệ người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh chiếm hơn

45%, trong đó hộ nghèo chiếm tỉ lệ khá cao, hiện tượng di dân tự do,

các công trình thủy điện và hiện tượng chặt phá rừng đã tác động đến

đời sống của một bộ phận các đồng bào dân tộc tại Gia Lai.

15

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Thông qua khảo sát 350 ý kiến của CBQL và GV các trường

THPT tại Gia Lai cho thấy: Một số biện pháp đã được triển khai và

thực hiện khá tốt cần được phát huy, một số biện pháp được đánh giá

ở mức độ bình thường, song một số biện pháp chưa được quan tâm.

Nhận thức của CBQL và GV về vai trò, trách nhiệm đúng đắn,

tương đối đầy đủ trong dạy học ở nhà trường. HT các trường THPT

đã sử dụng các biện pháp quản lý hoạt động BDHSG phù hợp với

điều kiện thực tế ở địa phương. Tuy nhiên mức độ thực hiện và mức

độ tác dụng của các biện pháp còn ở mức thấp hơn so với mức độ

nhận thức, việc sử dụng các biện pháp QL chưa được đồng bộ nên

chưa phát huy tác dụng tối đa của các biện pháp. Trên cơ sở lý luận

về biện pháp QL hoạt động BDHSG và kết quả điều tra, phân tích

thực trạng là cơ sở thực tiễn gợi mở cho việc đề xuất, hoàn thiện biện

pháp quản lý BDHSG của HT các trường THPT được đề cập trong

chương tiếp theo.

16

CHƯƠNG 3

BIỆN PHÁP QL HOẠT ĐỘNG BDHSG Ở CÁC TRƯỜNG

THPT TẠI GIA LAI

3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP

- Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống

- Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa, tính thực tiễn.

- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và khả thi

- Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ

3.2. BIỆN PHÁP QL HOẠT ĐỘNG BDHSG CỦA HT CÁC

TRƯỜNG THPT TẠI GIA LAI

3.2.1. Quản lý kế hoạch bồi dưỡng HSG

a. Mục tiêu, ý nghĩ quản lý kế hoạch hoạt động BDHSG: Xây

dựng kế hoạch quản lý và dạy học khoa học. Tăng cường thực hiện

kế hoạch dạy học để nâng cao chất lượng BDHSG.

b. Nội dung biện pháp: Xây dựng kế hoạch theo tuần, tháng, học

kỳ và cả năm học, chú ý đến mặt mạnh, mặt yếu của nhà trường. Kế

hoạch thành lập đội tuyển, cơ cấu mỗi đội, thời gian tuyển chọn, thời

gian khảo sát chất lượng đội tuyển. Kế hoạch cá nhân của GV...Kế

hoạch bồi dưỡng nên tổ chức 9 tháng/năm học với số tiết là: 3

tiết/tuần x 4 tuần x 8 tháng = 96 tiết; 6 tiết/tuần x 4 tuần x 1 tháng

cuối = 24 tiết.

c. Lưu ý khi vận dụng: HT phải dự kiến, dự báo kế hoạch năm

học mới ngay sau khi kết thúc năm học. Có sự điều chỉnh kịp thời

phù hợp với điều kiện thực tế và phù hợp với những thay đổi.

3.2.2. QL công tác tuyển chọn HSG và tổ chức học tập

a. Mục tiêu, ý nghĩa: Chọn những HS có kiến thức khoa học cơ

bản, hiện đại, có tính tự lập và khả năng nhận thức ở mức độ cao. Tổ

17

chức học tập cho HS một cách khoa học có hiệu quả.

b. Nội dung biện pháp: Có thể phân chia việc tổ chức tuyển chọn

HSG theo bốn giai đoạn: 1) Đầu lớp 10, nhà trường tổ chức cho HS

đăng ký môn học năng khiếu, xét duyệt để biên chế các lớp học BDHSG

phù hợp. 2) Hướng dẫn HS tiếp thu một số kiến thức cơ bản về môn

học. Tập cho HS khả năng tư duy logic, tư duy độc lập sáng tạo.

3) Sau khi các em đã học xong một số kiến thức cơ bản, tổ chức

thi chọn HSG cấp trường để chọn ra các đội tuyển luyện thi HSG. 4)

Khi nhận thức HS trong các đội tuyển có đủ độ chín muồi, sức mạnh

và trách nhiệm, tổ chức thi chọn các đội tuyển HSG chính thức.

- Việc tổ chức học tập cho HSG cần thực hiện những nội dung:

HSG phải tham gia đầy đủ các buổi học BDHSG, nghiên cứu và

giải đề thi trên các tạp chí trong và ngoài nước. GV khi giảng dạy

giao cho HS một số chuyên đề tự nghiên cứu, đưa ra những thử

thách, những nhiệm vụ đòi hỏi giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.

Cần tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí và rèn luyện kỹ năng

sống cho HS.

c. Lưu ý khi vận dụng: HT yêu cầu GV đặt người học vào đúng

vị trí chủ thể của hoạt động nhận thức. GV khi giảng dạy HSG chú ý

không được giao cho các em những nhiệm vụ bất khả thi. HT chỉ đạo

công tác tuyên truyền, động viên HS tham gia BDHSG.

3.2.3. QL việc tuyển chọn và đào tạo GV BDHSG

a. Mục tiêu, ý nghĩa: HT phải chọn ra đội ngũ GV ưu tú nhất để

tham gia giảng dạy BDHSG. Kết quả của phong trào HSG ở mỗi

trường là do năng lực chuyên môn và sự nhiệt tình say mê của đội

ngũ GV tham gia bồi dưỡng.

b. Nội dung biện pháp: GV BDHSG cần lựa chọn trên các tiêu

chí cụ thể và có cơ sở minh chứng. HT phải sử dụng nhiều kênh

thông tin để đánh giá nhận xét chuyên môn của GV. Có kế hoạch

18

bồi dưỡng chuyên môn cho GV. HT để cử GV đi học trên chuẩn và

bồi dưỡng theo chuyên đề. Tổ chức hội nghị, hội thảo về kinh

nghiệm BDHSG; mời chuyên gia cộng tác BDHSG. HT phân công

GV dạy bồi dưỡng HSG nên có tính kế thừa. Lấy kết quả HSG hằng

năm làm tiêu chí đánh giá và xếp loại GV.

c. Lưu ý khi vận dụng: Việc tuyển chọn GV tham gia BDHSG phải

song hành với công tác bồi dưỡng, đào tạo nâng cao chất lượng đội GV.

Động viên đội ngũ GV nâng cao trình độ ngoại ngữ và tin học.

3.2.4.Cải tiến nội dung và chương trình BDHSG

a. Mục tiêu, ý nghĩa: Cải tiến nội dung và chương trình BDHSG

là nhằm nâng cao được chất lượng BDHSG.

b. Nội dung biện pháp: Thành lập ban chỉ đạo xây dựng nội

dung, chương trình BDHSG. Phân công GV chủ động nghiên cứu,

thông qua tổ/nhóm bàn bạc thảo luận đi đến thống nhất chung. HT

nhà trường kiện toàn hội đồng khoa học, để thực hiện đổi mới nội

dung BDHSG và nghiệm thu các đề tài sáng kiến, kinh nghiệm gắn

với nội dung các chuyên đề BDHSG. Tổng kết rút kinh nghiệm, từ

đó có giải pháp phù hợp cho năm học tới.

c. Lưu ý khi vận dụng: HT có thái độ trân trọng, ủng hộ, khuyến

khích sáng kiến cải tiến của GV.

3.2.5. Đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá GV và HS trong

quá trình BDHSG

a. Mục tiêu, ý nghĩa: Theo dõi tiến trình thực hiện kế hoạch

BDHSG của GV, để đánh giá GV được chính xác. Giúp HT đúc kết

được kinh nghiệm quản lý chỉ đạo, bổ sung cho năm sau tốt hơn.

b. Nội dung biện pháp: HT giao nhiệm vụ cho phó HT và uỷ

quyền cho TTCM, về công tác kiểm tra, đánh giá HSG: Khi kết thúc

một chuyên đề bồi dưỡng, tổ chức kiểm tra nội dung đã bồi dưỡng

cho HS; sau mỗi học kỳ tổ chức thi chọn HSG. . . Đánh giá GV tham

gia BDHSG là đánh giá tiến độ thực hiện kế hoạch BDHSG của nhà