Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu xác định thành phần hóa học của một số dịch chiết thân cây sống đời (Kalanchoe pinnata) tại Đà Nẵng

1

Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ĐÀO TꢂO

ĐꢀI HꢁC ĐÀ NꢂNG

PHAN THꢃ HꢄNG NGA

NGHIÊN CꢅU XÁC ĐꢃNH THÀNH PHꢆN HÓA HꢁC

CꢇA MꢈT Sꢉ DꢃCH CHIꢊT THÂN CÂY SꢉNG ĐꢋI

(KALANCHOE PINNATA) TꢀI ĐÀ NꢂNG

Chuyên ngành : Hóa hꢌu cơ

Mã sꢍ

: 60 44 27

TÓM TꢎT LUꢏN VĂN THꢀC SĨ KHOA HꢁC

Đà Nꢐng - Năm 2012

2

Công trình ñưꢃc hoàn thành tꢄi

ĐꢀI HꢁC ĐÀ NꢂNG

Ngưꢅi hưꢆng dꢇn khoa hꢈc: GS.TS. ĐÀO HÙNG CƯꢋNG

Phꢉn biꢊn 1: TS. NGUYꢑN THꢃ BÍCH TUYꢊT

Phꢉn biꢊn 2: PGS.TS. LÊ THꢃ LIÊN THANH

Luꢋn văn ñưꢃc bꢉo vꢊ trưꢆc Hꢌi ñꢍng chꢎm Luꢋn văn tꢏt

nghiꢊp thꢄc sĩ khoa hꢈc hꢈp tꢄi Đꢄi hꢈc Đà Nꢐng vào ngày 30

tháng 11 năm 2012.

* Có thꢀ tìm hiꢀu luꢁn văn tꢂi:

- Trung tâm Thông tin- Hꢈc liꢊu, Đꢄi hꢈc Đà Nꢐng.

- Thư viꢊn trưꢅng Đꢄi hꢈc Sư phꢄm, Đꢄi hꢈc Đà Nꢐng.

3

Mꢒ ĐꢆU

1. LÝ DO CHꢁN Đꢓ TÀI

Nhꢑng năm gꢒn ñây xu hưꢆng tìm kiꢓm mꢌt sꢏ hoꢄt chꢎt

trong các loài thꢉo mꢌc có tác dꢔng chꢑa bꢊnh ngày mꢌt tăng, thu

hút các nhà khoa hꢈc trong nưꢆc và khꢕp nơi trên thꢓ giꢆi tìm tòi,

nghiên cꢖu. Theo xu hưꢆng ñó, nhiꢗu cây thuꢏc dân gian ñang ñưꢃc

chú ý nghiên cꢖu ñꢘ có cơ sꢙ khoa hꢈc cho viꢊc sꢚ dꢔng phꢛ biꢓn và

lâu dài.

Trong sꢏ các loài thꢉo mꢌc ꢙ Viꢊt Nam, cây sꢏng ñꢅi ñưꢃc

nhân dân ta biꢓt ñꢓn khá sꢆm và ñưꢃc dùng làm thuꢏc chꢑa nhiꢗu

bꢊnh theo kinh nghiꢊm dân gian. Cây sꢏng ñꢅi có tên khoa hꢈc là

Kalanchoe pinnata (Lamk.) Pers, hꢈ Crassulaceae. Đây là loꢄi cây

vꢜa làm cꢉnh cho hoa nꢙ ñꢝp, vꢜa là cây thuꢏc chꢑa bꢊnh ñơn giꢉn

mà hiꢊu quꢉ.

Theo y hꢈc cꢛ truyꢗn, sꢏng ñꢅi có vꢞ nhꢄt, chát, hơi chua,

tính mát, có tác dꢔng giꢉi ñꢌc, tiêu thũng, hoꢄt huyꢓt chꢟ thꢏng, bꢄt

ñꢌc sinh cơ, chꢑa bꢠng, ñꢕp vꢓt thương, cꢒm máu, trꢞ mꢌt sꢏ bꢊnh

ñưꢅng ruꢌt và bꢊnh nhiꢡm trùng khác như viêm loét dꢄ dày, viêm

ruꢌt, trĩ nꢌi, ñi ngoài ra máu …Y hꢈc hiꢊn ñꢄi ñã chꢟ ra nhꢑng tác

dꢔng dưꢃc lí cꢢa sꢏng ñꢅi như kháng leishmania, kháng khuꢣn,

kháng viêm, chꢏng dꢞ ꢖng, an thꢒn, bꢉo vꢊ gan,...ñã mꢙ ra tiꢗm năng

to lꢆn sꢚ dꢔng sꢏng ñꢅi làm dưꢃc phꢣm hoꢤc thꢥc phꢣm chꢖc năng

trong tương lai.

Nhiꢗu nưꢆc trên thꢓ giꢆi ñã quan tâm nghiên cꢖu sâu vꢗ

thành phꢒn hóa hꢈc và tác dꢔng dưꢃc lí cꢢa cây sꢏng ñꢅi tꢜ rꢎt sꢆm

như ꢦn Đꢌ, Brazil, Mꢧ, Nhꢋt Bꢉn...ꢨ Viꢊt Nam, công trình nghiên

cꢖu vꢗ loài cây này hꢒu như rꢎt ít. Các nghiên cꢖu chꢟ mꢆi dꢜng ꢙ bꢌ

4

phꢋn lá, trong khi theo kinh nghiꢊm dân gian toàn cây sꢏng ñꢅi ñꢗu

có giá trꢞ chꢑa bꢊnh. Viꢊc tiꢓp tꢔc nghiên cꢖu thành phꢒn hóa hꢈc và

hoꢄt tính sinh hꢈc cꢢa loài cây sꢏng ñꢅi ꢙ Viꢊt Nam là mꢌt hưꢆng

nghiên cꢖu có nhiꢗu triꢘn vꢈng. Vì vꢋy, tôi ñã chꢈn ñꢗ tài “Nghiên

cꢀu xác ñꢁnh thành phꢂn hóa hꢃc cꢄa mꢅt sꢆ dꢁch chiꢇt thân cây

sꢆng ñꢈi (Kalanchoe pinnata) tꢉi Đà Nꢊng”.

2. MꢔC ĐÍCH NGHIÊN CꢅU

- Nghiên cꢖu chiꢓt tách, xác ñꢞnh thành phꢒn hóa hꢈc cꢢa

mꢌt sꢏ dꢞch chiꢓt thân cây sꢏng ñꢅi.

- Thăm dò hoꢄt tính sinh hꢈc cꢢa các dꢞch chiꢓt thân cây

sꢏng ñꢅi.

3. ĐꢉI TƯꢕNG VÀ PHꢀM VI NGHIÊN CꢅU

3.1. Đꢆi tưꢋng nghiên cꢀu

Cây sꢏng ñꢅi có tên khoa hꢈc là Kalanchoe pinnata (Lamk.)

Pers ñưꢃc thu hái ꢙ phưꢅng Hòa Hiꢊp Bꢕc, quꢋn Liên Chiꢘu, TP. Đà

Nꢐng.

3.2. Phꢉm vi nghiên cꢀu

Thành phꢒn hóa hꢈc cꢢa mꢌt sꢏ dꢞch chiꢓt thân cây sꢏng ñꢅi.

4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU

4.1. Nghiên cꢀu lí thuyꢇt

- Thu thꢋp, tꢛng hꢃp, phân tích các tư liꢊu trong và ngoài

nưꢆc vꢗ ñꢤc ñiꢘm hình thái thꢥc vꢋt, thành phꢒn hóa hꢈc, tác dꢔng

dưꢃc lý cꢢa cây sꢏng ñꢅi.

- Tꢛng hꢃp tài liꢊu vꢗ phương pháp nghiên cꢖu chiꢓt tách và

xác ñꢞnh các hꢃp chꢎt thiên nhiên.

4.2. Nghiên cꢀu thꢌc nghiꢍm

- Phương pháp lꢎy mꢇu, thu hái và xꢚ lý mꢇu.

5

- Phương pháp phân tích trꢈng lưꢃng ñꢘ xác ñꢞnh các thông

sꢏ hóa lý.

- Phương pháp phân hꢢy mꢇu phân tích (tro hoá mꢇu).

- Phương pháp chiꢓt: chiꢓt soxhlet trong dung môi MeOH,

sau ñó chiꢓt lꢄi trong các dung môi có ñꢌ phân cꢥc tăng dꢒn: n-

hexane, ethyl acetate, butanol.

- Phương pháp vꢋt lý: quang phꢛ hꢎp thꢔ nguyên tꢚ (AAS)

ñꢘ xác ñꢞnh hàm lưꢃng các kim loꢄi nꢤng; sꢕc ký khí ghép phꢛ khꢏi

(GC-MS) nhꢩm xác ñꢞnh thành phꢒn, ñꢞnh danh các cꢎu tꢚ trong mꢪi

dꢞch chiꢓt; các phương pháp phꢛ IR, ¹H-NMR, ¹³C-NMR, DEPT, MS

xác ñꢞnh cꢎu trúc cꢢa cꢎu tꢚ tinh khiꢓt phân lꢋp ñưꢃc.

- Phương pháp thꢚ nghiꢊm hoꢄt tính sinh hꢈc: thꢚ hoꢄt tính

kháng vi sinh vꢋt kiꢘm ñꢞnh theo phương pháp pha loãng nꢍng ñꢌ

cꢢa Hadacek F. và Greger H.–2000.

5. Ý NGHĨA KHOA HꢁC VÀ THꢖC TIꢑN CꢇA Đꢓ TÀI

5.1. Ý nghĩa khoa hꢃc

- Cung cꢎp nhꢑng thông tin khoa hꢈc vꢗ quy trình chiꢓt tách,

xác ñꢞnh thành phꢒn hóa hꢈc, hoꢄt tính sinh hꢈc cꢢa mꢌt sꢏ dꢞch

chiꢓt thân cây sꢏng ñꢅi, góp phꢒn khai thác sꢚ dꢔng hiꢊu quꢉ cây

thuꢏc cꢛ truyꢗn này.

- Tꢄo tiꢗn ñꢗ cho nhꢑng nghiên cꢖu sâu hơn vꢗ cây sꢏng ñꢅi

ꢙ Viꢊt Nam.

5.2. Ý nghĩa thꢌc tiꢎn

- Sꢚ dꢔng cây sꢏng ñꢅi chꢑa bꢊnh mꢌt cách khoa hꢈc, không

chꢟ dùng hꢄn chꢓ trong y hꢈc cꢛ truyꢗn mà còn có thꢘ mꢙ rꢌng

nghiên cꢖu nhiꢗu hơn ñꢘ chꢓ tꢄo các dꢄng thuꢏc trong y hꢈc hiꢊn ñꢄi.

- Giꢉi thích mꢌt cách khoa hꢈc mꢌt sꢏ công dꢔng chꢑa bꢊnh

6

theo kinh nghiꢊm dân gian cꢢa cây sꢏng ñꢅi.

- Mꢙ rꢌng phꢄm vi khai thác cây sꢏng ñꢅi, không chꢟ có lá

mà các bꢌ phꢋn khác cꢢa cây cũng có thꢘ có tác dꢔng dưꢃc lý.

6. Bꢉ CꢔC CꢇA LUꢏN VĂN

Luꢋn văn bao gꢍm 76 trang, 10 bꢉng, 16 hình, 50 tài liꢊu

tham khꢉo và 5 phꢔ lꢔc. Vꢆi:

Mꢙ ñꢒu (4 trang)

Chương 1. Tꢛng quan (16 trang)

Chương 2. Nguyên liꢊu và phương pháp nghiên cꢖu (6 trang)

Chương 3. Các nghiên cꢖu thꢥc nghiꢊm (10 trang)

Chương 4. Kꢓt quꢉ và thꢉo luꢋn (33 trang)

Kꢓt luꢋn và kiꢓn nghꢞ (2 trang)

Tài liꢊu tham khꢉo (5 trang)

CHƯƠNG 1. TꢗNG QUAN

1.1. MÔ Tꢘ THꢖC VꢏT

1.1.1. Đꢙc ñiꢚm chung cꢛa chi Kalanchoe

1.1.2. Giꢜi thiꢝu vꢞ cây sꢍng ñꢟi

1.1.2.1. Tên gꢃi

1.1.2.2. Phân loꢉi khoa hꢃc

1.1.2.3. Phân bꢆ

1.1.2.4. Đꢏc ñiꢐm thꢌc vꢑt

1.2. GÍA TRꢃ Sꢠ DꢔNG CꢇA CÂY SꢉNG ĐꢋI

1.2.1. Trꢡng làm cꢢnh

1.2.2. Dùng làm thuꢍc chꢌa bꢝnh

1.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CꢅU TRONG NƯꢣC VÀ TRÊN

THꢊ GIꢣI Vꢓ CÂY SꢉNG ĐꢋI

7

CHƯƠNG 2 – NGUYÊN LIꢤU VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CꢅU

2.1. NGUYÊN LIꢤU, HÓA CHꢥT, THIꢊT Bꢃ NGHIÊN CꢅU

2.1.1. Nguyên liꢝu

Nguyên liꢊu nghiên cꢖu là thân cây sꢏng ñꢅi ñưꢃc thu hái

vào tháng 3/2012 tꢄi ngoꢄi ô TP. Đà Nꢐng (tꢛ 21, Kim Liên, phưꢅng

Hòa Hiꢊp Bꢕc, quꢋn Liên Chiꢘu, TP. Đà Nꢐng), xác ñꢞnh tên khoa

hꢈc thuꢌc loài Kalanchoe pinnata (Lamk.) Pers.

Hình 2.1. Vùng nguyên liꢃu sꢄng ñꢅi

2.1.2. Hóa chꢦt, dꢧng cꢧ và thiꢨt bꢩ nghiên cꢪu

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU

2.2.1. Phương pháp xác ñꢩnh các thông sꢍ hóa lý

2.2.1.1. Phương pháp trꢃng lưꢋng

2.2.1.2. Phương pháp vꢑt lý

2.2.2. Phương pháp chiꢨt mꢫu thꢬc vꢭt

2.2.3. Phương pháp phân tích và ñꢩnh danh thành phꢮn hóa hꢯc

cꢛa các dꢩch chiꢨt

2.2.4. Phương pháp tách và tinh chꢨ chꢦt

2.2.5. Phương pháp xác ñꢩnh cꢦu trúc hóa hꢯc cꢛa các chꢦt

2.2.6. Phương pháp thꢰ hoꢱt tính sinh hꢯc

8

CHƯƠNG 3. CÁC NGHIÊN CꢅU THꢖC NGHIꢤM

3.1. SƠ Đꢲ NGHIÊN CꢅU THꢖC NGHIꢤM

NGUYÊN LIꢫU

Xác ñꢞnh các thông sꢏ hóa lý

Thân cây sꢏng ñꢅi tươi (5kg)

Sꢎy khô, xay bꢌt

Đꢌ

ꢣm

Hàm

lưꢃng

tro

Hàm

lưꢃng

kim loꢄi

Xác ñꢞnh

ñꢌ ꢣm

Bꢌt nguyên liꢊu khô

1. Ngâm chiꢓt vꢆi

MeOH (3 lꢒn x 1 lít)

2. Cꢎt loꢄi dung môi

Cao MeOH

1. Thêm 200ml nưꢆc cꢎt

2. Chiꢓt phân lꢆp lꢒn lưꢃt

vꢆi các dung môi:

n-hexane, EtOAc, BuOH.

Các dꢞch chiꢓt

1. Làm khan nưꢆc

2. Cꢎt loꢄi dung môi

Các cao chiꢓt

Đo GC–MS

ñꢘ xác ñꢞnh

thành phꢒn

trong

mꢪi

dꢞch chiꢓt

Chꢄy sꢕc kí cꢌt kꢓt hꢃp

sꢕc kí bꢉn mꢠng ñꢘ tách

và tinh chꢓ chꢎt

Thꢚ hoꢄt tính

sinh hꢈc

Đo phꢛ (IR, H¹-NMR,

C¹³- NMR, MS,...) ñꢘ

xác ñꢞnh cꢎu trúc

Hình 3.1. Sơ ñꢆ thꢇc nghiꢃm

9

3.2. THꢖC NGHIꢤM

3.2.1. Xꢰ lí nguyên liꢝu

Chꢈn hái nhꢑng thân tươi, không bꢞ hư, sâu, cꢕt phꢒn trên

mꢤt ñꢎt, bꢠ cành con và lá. Thân hình trꢔ, có ñꢌ cao khoꢉng tꢜ 0.4 –

0.6 m, ñưꢅng kính khoꢉng 0.5 – 0.7 cm. Thân sꢏng ñꢅi ñưꢃc rꢚa

sꢄch, loꢄi bꢠ tꢄp bꢣn, ñꢘ ráo nưꢆc rꢍi thái nhꢠ. Thân ñã thái nhꢠ ñưꢃc

sꢎy khô trong tꢢ sꢎy ꢙ nhiꢊt ñꢌ 50⁰C. Trong quá trình sꢎy, thꢟnh

thoꢉng dùng tay trꢌn xꢆi nguyên liꢊu ñꢘ nguyên liꢊu ñưꢃc khô ñꢗu.

Nguyên liꢊu khô ñem xay nhꢠ, thu ñưꢃc khoꢉng 1kg bꢌt.

Hình 3.2. Nguyên liꢃu thân sꢄng ñꢅi tươi và bꢈt khô

3.2.2. Xác ñꢩnh các thông sꢍ hóa lý cꢛa nguyên liꢝu

3.2.2.1. Xác ñꢁnh ñꢅ ꢒm

3.2.2.2. Xác ñꢁnh hàm lưꢋng tro

3.2.2.3. Xác ñꢁnh hàm lưꢋng mꢅt sꢆ kim loꢉi nꢏng

3.2.3. Chiꢨt tách và xác ñꢩnh thành phꢮn hóa hꢯc cꢛa các dꢩch

chiꢨt thân cây sꢍng ñꢟi

1kg nguyên liꢊu bꢌt khô ñưꢃc ngâm chiꢓt trong MeOH ba

lꢒn vꢆi mꢪi lꢒn 1 lít dung môi ꢙ nhiꢊt ñꢌ phòng trong thꢅi gian 2

ngày, thu lꢎy dꢞch chiꢓt. Phꢒn dꢞch chiꢓt ñưꢃc cꢎt quay dưꢆi áp suꢎt

giꢉm ꢙ 45⁰C ñꢘ ñuꢛi dung môi, thu ñươc cao tꢛng MeOH. Cao tꢛng

này ñưꢃc chꢓ thêm 200 ml nưꢆc cꢎt. Chiꢓt phân bꢏ lꢒn lưꢃt vꢆi các

dung môi n-hexane, ethyl acetate, butanol bꢩng phꢡu chiꢓt. Mꢪi dung

môi cũng tiꢓn hành chiꢓt 3 lꢒn, thu ñưꢃc các phân ñoꢄn dꢞch chiꢓt

10

tương ꢖng. Làm khan nưꢆc các dꢞch chiꢓt này bꢩng Na₂SO₄.

ꢀ

Lꢎy ꢙ mꢪi dꢞch chiꢓt khoꢉng 5 ml ñꢘ ñem phân tích GC –

MS xác ñꢞnh thành phꢒn và hàm lưꢃng các cꢎu tꢚ có trong mꢪi dꢞch

chiꢓt. Các dꢞch chiꢓt ñưꢃc phân tích GC – MS tꢄi Trung tâm Dꢞch vꢔ

phân tích thí nghiꢊm TP. HCM, sꢏ 02-Nguyꢡn Văn Thꢢ, quꢋn 1,

TP.HCM.

ꢀ

Toàn bꢌ các phꢒn dꢞch chiꢓt còn lꢄi ñưꢃc cꢎt quay dưꢆi áp

suꢎt giꢉm ñꢘ ñuꢛi hꢓt dung môi thu ñưꢃc: 5.914g cao n–hexane,

5.351g cao EtOAc và 12.875g cao BuOH.

3.2.4. Phân lꢭp chꢦt trong cao chiꢨt n-hexane

Cao chiꢓt n-hexane ñưꢃc tách và tinh chꢓ bꢩng sꢕc kí cꢌt

thưꢅng kꢓt hꢃp sꢕc kí bꢉn mꢠng silicagel.

Đꢘ phân lꢋp và tinh chꢓ chꢎt chúng tôi sꢚ dꢔng:

Sꢕc kí bꢉn mꢠng TLC Silicagel 60 F254 hãng Merck, dày

0.25 mm tráng trên nꢗn nhôm. Silicagel nhꢍi cꢌt là silicagel Merck

cꢬ hꢄt 0.04-0.06 mm. Thuꢏc thꢚ phun lên bꢉn mꢠng là vanilin 1%

trong dung dꢞch methanol – H₂SO₄ñꢤc, sau ñó sꢎy bꢉn mꢠng ꢙ nhiꢊt

ñꢌ khoꢉng 110⁰C.

Sau khi thꢚ nghiꢊm chꢎm bꢉn mꢠng vꢆi các hꢊ dung môi

khác nhau, hꢊ dung môi phù hꢃp là n-hexane/EtOAc.

5.012g cao n-hexane hòa tan vꢜa ñꢢ bꢩng CHCl₃trong bình

cꢒu, thêm 5 gam silicagel, quay cꢎt ñꢓn khô ñꢘ chꢎt gꢕn ñꢗu lên

silicagel. Làm tơi mꢞn phꢒn silicagel ñã gꢕn mꢇu bꢩng cꢏi và chày sꢖ

ñꢘ nꢄp vào cꢌt sꢕc kí.

Cho hꢊ dung môi n–hexane : EtOAc = 95 : 5 vào cꢏc thꢢy

tinh (lꢥa chꢈn dꢥa vào sꢕc kí bꢉn mꢠng).

Lꢎy 150 gam silicagel cho tꢜ tꢜ tꢜng lưꢃng nhꢠ vào cꢏc

11

ñꢥng hꢊ dung môi trên vꢜa khuꢎy ñꢗu ñꢘ ñuꢛi hꢓt bꢈt khí, thu ñưꢃc

mꢌt hꢪn hꢃp sꢊt ñꢍng nhꢎt ñꢘ nhꢍi vào cꢌt sꢕc kí.

Silicagel ñưꢃc nhꢍi vào cꢌt sꢕc kí theo phương pháp nhꢍi

ưꢆt. Mꢇu ñưꢃc nꢄp vào cꢌt theo phương pháp khô.

Chꢄy cꢌt silicagel vꢆi hꢊ dung môi n–hexane / EtOAc tăng dꢒn ñꢌ

phân cꢥc, thu ñưꢃc 140 phân ñoꢄn nhꢠ (ñánh sꢏ tꢜ 1÷140), mꢪi phân

ñoꢄn 15 ml. Kiꢘm tra bꢩng sꢕc kí bꢉn mꢠng, nhꢑng phân ñoꢄn giꢏng

nhau ñưꢃc gom thành mꢌt nhóm phân ñoꢄn lꢆn. Kꢓt quꢉ thu ñưꢃc 8

nhóm phân ñoꢄn như sau:H1 = (1-17), H2 = (18-49), H3 = (50-63),

H4 = (64-76), H5 = (77-102), H6 = (103-118), H7 = (119-126), H8

= (127-140).

Sau khi kiꢘm tra sꢕc kí bꢉn mꢠng các nhóm phân ñoꢄn,

chúng tôi nhꢋn thꢎy các nhóm phân ñoꢄn H2 và H5 có sꢥ tách vꢊt rõ

ràng, ít tꢄp chꢎt nên chúng tôi tiꢓn hành tinh chꢓ lꢄi trên cꢌt sꢕc kí

vꢆi các hꢊ dung môi thích hꢃp.

Nhóm phân ñoꢄn H2 ñưꢃc cꢎt loꢄi dung môi dưꢆi áp suꢎt

giꢉm, thu ñưꢃc khꢏi chꢎt rꢕn vô ñꢞnh hình và ñưꢃc tinh chꢓ lꢄi trên

sꢕc kí cꢌt chꢋm silicegel, dung môi rꢚa giꢉi là n-hexane : EtOAc =

95:5, thu ñưꢃc 27 mg chꢎt sꢄch, kí hiꢊu là SDH2. Chꢎt SDH2 là chꢎt

rꢕn vô ñꢞnh hình, màu vàng nhꢄt; chꢎm bꢉn mꢠng hꢊ dung môi n-

hexane : EtOAc = 90:10, phun thuꢏc thꢚ hiꢊn 1 vꢊt màu xanh dương

có R_f= 0.5 (hình 3.6).

Nhóm phân ñoꢄn H5 ñưꢃc cꢎt loꢄi dung môi dưꢆi áp suꢎt

giꢉm, thu ñưꢃc khꢏi chꢎt rꢕn vô ñꢞnh hình và ñưꢃc tinh chꢓ lꢄi trên

sꢕc kí cꢌt chꢋm silicagel, dung môi rꢚa giꢉi là n-hexane : EtOAc =

90:10 thu ñưꢃc 50 mg chꢎt sꢄch, kí hiꢊu là SDH5. Chꢎt SDH5 là tinh

thꢘ hình kim, màu trꢕng; chꢎm bꢉn mꢠng hꢊ dung môi n-hexane :

12

EtOAc = 80:20, phun thuꢏc thꢚ cho 1 vꢊt màu tím có R_f= 0.4 (hình

3.6).

Cao n-hexane

( 5.012g)

SKC, n-hexane/EtOAc (95:5 – 40:60)

140 phân ñoꢄn

pñ 18-49

pñ 77-102

SKC, n-hexane/EtOAc (95:5)

SKC, n-hexane/EtOAc (90:10)

SDH2

(27mg)

SDH5

(50mg)

Hình 3.5. Sơ ñꢆ phân lꢁp và tinh chꢉ chꢊt tꢋ cao chiꢉt n-hexane

Hình 3.6. SKBM cꢌa chꢊt SDH2 và SDH5

13

CHƯƠNG 4 – KꢊT QUꢘ VÀ THꢘO LUꢏN

4.1. KꢊT QUꢘ XÁC ĐꢃNH CÁC THÔNG Sꢉ HÓA LÝ

4.1.1. Đꢳ ꢴm

- Đꢌ ꢣm trung bình cꢢa thân cây sꢏng ñꢅi tươi là 71.82%.

ꢁ Cây sꢏng ñꢅi là loài mꢈng nưꢆc nên ñꢌ ꢣm cꢢa thân cây sꢏng ñꢅi

tương ñꢏi cao. Đꢌ ꢣm thay ñꢛi tùy thuꢌc vào ñiꢗu kiꢊn khí hꢋu, thꢛ

nhưꢬng nơi cây sꢏng ñꢅi sinh trưꢙng.

- Đꢌ ꢣm trung bình cꢢa nguyên liꢊu bꢌt là 5.32%.

ꢁ Nguyên liꢊu khô ráo sꢭ hꢄn chꢓ sꢥ phát triꢘn cꢢa các vi sinh vꢋt

nên thuꢋn lꢃi cho viꢊc bꢉo quꢉn nguyên liꢊu. Vꢆi ñꢌ ꢣm này, chúng

tôi ñã bꢉo quꢉn nguyên liꢊu trong thꢅi gian dài nhưng không bꢞ mꢏc,

nguyên liꢊu có ñꢌ ꢛn ñꢞnh tꢏt.

4.1.2. Hàm lưꢵng tro

Hàm lưꢃng tro trung bình trong thân cây sꢏng ñꢅi là

2.091%. Điꢗu này dꢥ báo hàm lưꢃng kim loꢄi có trong thân cây sꢏng

ñꢅi là rꢎt ít.

4.1.3. Hàm lưꢵng kim loꢱi

Bꢍng 4.4. Kꢉt quꢍ xác ñꢎnh hàm lưꢏng kim loꢂi trong thân cây

sꢄng ñꢅi

Hàm lưꢵng

cho phép

(mg/kg) [1]

Kim

loꢱi

Phương pháp thꢰ

Kꢨt quꢢ

(mg/l)

Kꢨt quꢢ

(mg/kg)

TT

(AAS)

1

2

Pb

Cu

TCVN 6193:1996

0.0425

0.3799

0.8458

7.5423

2

30

3

4

Zn

As

TCVN 6193:1996

TCVN 6826:2000

0.7667

0.0098

1.2580

0.1950

40

1

ꢂ Nhꢭn xét: Thành phꢒn kim loꢄi nꢤng có trong thân cây sꢏng ñꢅi

thꢎp. Kꢓt quꢉ so sánh vꢆi tiêu chuꢣn vꢗ hàm lưꢃng kim loꢄi nꢤng cho

14

phép trong các loꢄi rau quꢉ quy ñꢞnh tꢄi Quyꢓt ñꢞnh sꢏ 867/1998/QĐ-

BYT cꢢa Bꢌ Y Tꢓ ngày 4 tháng 4 năm 1998 [1] vꢗ viꢊc ban hành

Danh mꢔc Tiêu chuꢣn vꢊ sinh ñꢏi vꢆi lương thꢥc, thꢥc phꢣm thì các

hàm lưꢃng kim loꢄi nꢤng nꢩm trong khoꢉng cho phép. Đây là mꢌt

trong nhꢑng chꢟ sꢏ quan trꢈng ñꢘ ñánh giá viꢊc sꢚ dꢔng thân cây

sꢏng ñꢅi làm dưꢃc liꢊu an toàn, không ꢉnh hưꢙng ñꢓn sꢖc khoꢮ con

ngưꢅi.

4.3. KꢊT QUꢘ THꢠ HOꢀT TÍNH KHÁNG VI SINH VꢏT

KIꢶM ĐꢃNH

Bꢍng 4.5. Kꢉt quꢍ thꢐ hoꢂt tính kháng vi sinh vꢁt kiꢀm ñꢎnh

Nꢡng ñꢳ ꢪc chꢨ 50% sꢬ

phát triꢚn cꢛa vi sinh vꢭt và nꢦm

Vi sinh vꢭt và nꢦm kiꢚm ñꢩnh

(IC₅₀, µg/ml)

SD.H

SD.E

SD.B

Staphylococcus aureus

Bacillus subtilis

> 128

69.20

Gram

(+)

Lactobacillus fermentum

Salmonella enterica

Escherichia coli

> 128

75.94

> 128

Gram

(-)

Pseudomonas aeruginosa

Candida albican

Nꢎm

ꢂ Nhꢭn xét:

- Dꢞch chiꢓt n-hexane tꢜ thân cây sꢏng ñꢅi có thꢘ hiꢊn hoꢄt

tính ꢖc chꢓ chꢈn lꢈc sꢥ phát triꢘn cꢢa chꢢng vi khuꢣn Gram (-)

Salmonella enteric (mꢌt loꢄi vi khuꢣn có hꢄi, gây bꢊnh ñưꢅng ruꢌt

như sꢏt thương hàn, ngꢌ ñꢌc thꢥc phꢣm) vꢆi giá trꢞ IC₅₀là 75.94

15

µg/ml, không thꢘ hiꢊn hoꢄt tính ñꢏi vꢆi các chꢢng vi sinh vꢋt và nꢎm

còn lꢄi ꢙ nꢍng ñꢌ IC₅₀< 128 µg/ml.

- Dꢞch chiꢓt ethyl acetate tꢜ thân cây sꢏng ñꢅi không thꢘ hiꢊn

hoꢄt tính ꢖc chꢓ sꢥ phát triꢘn cꢢa các chꢢng vi sinh vꢋt và nꢎm ñưꢃc

thꢚ nghiꢊm ꢙ nꢍng ñꢌ IC₅₀< 128 µg/ml.

- Dꢞch chiꢓt butanol tꢜ thân cây sꢏng ñꢅi có thꢘ hiꢊn hoꢄt

tính ꢖc chꢓ chꢈn lꢈc sꢥ phát triꢘn cꢢa chꢢng vi khuꢣn Gram (+)

Lactobacillus fermentum (mꢌt probiotic có lꢃi cho hꢊ thꢏng miꢡn

dꢞch) vꢆi giá trꢞ IC₅₀là 69.20 µg/ml, không thꢘ hiꢊn hoꢄt tính ñꢏi vꢆi

các chꢢng vi sinh vꢋt và nꢎm còn lꢄi ꢙ nꢍng ñꢌ IC₅₀< 128 µg/ml.

Kꢓt quꢉ thꢚ ngiꢊm ñã góp phꢒn chꢖng minh cho viꢊc sꢚ

dꢔng thân cây sꢏng ñꢅi trong y hꢈc cꢛ truyꢗn ꢙ Viꢊt Nam. Thân cây

sꢏng ñꢅi cho tác dꢔng kháng khuꢣn tương tꢥ như bꢌ phꢋn lá. Đây là

mꢌt tín hiꢊu vui mꢜng cho ngưꢅi dân sꢚ dꢔng cây sꢏng ñꢅi, nhưng

cꢒn nhꢑng nghiên cꢖu sâu hơn ñꢘ chꢖng minh thành phꢒn hóa hꢈc

nào chꢞu trách nhiꢊm chính cho tác dꢔng kháng khuꢣn này.

4.3. KꢊT QUꢘ XÁC ĐꢃNH THÀNH PHꢆN HÓA HꢁC TRONG

CÁC DꢃCH CHIꢊT BꢄNG PHƯƠNG PHÁP GC-MS

4.3.1. Thành phꢮn hóa hꢯc trong dꢩch chiꢨt n-hexane

Bꢍng 4.6. Thành phꢑn hóa hꢒc trong dꢎch chiꢉt n-hexane

STT

RT

Area%

Name

Phenol,4-(2- propenyl)-

Vanillin

1

2

3

22.865

24.049

25.911

0.03

0.02

0.29

1ꢯ-2-Benzopyran-1-one,3,4-ñihydro-8-

hydroxy-3-methyl-, (R)-

Methyl tetradecanoate

Tetradecanoic acid

4

5

27.192

27.479

0.27

0.93

16

6

7

28.039

28.366

28.655

29.094

29.236

0.46

1.05

6.18

1.56

2.05

Pentadecanoic acid

Hexadecanoic acid, methyl ester

n- Hexadecanoic acid

Heptadecanoic acid

9,12- Octadecadienoic acid (z, z)-, methyl

ester

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

29.495

29.643

32.762

33.852

36.139

37.006

38.963

40.265

5.78

4.29

2.28

0.51

1.04

9.20

8.78

1.38

53.9

9,12- Octadecadienoic acid (z, z)-

Octadecanoic acid

Octadecane

.beta.–Tocopherol

Stigmastanol

.beta.–Sitosterol

Stigmast-4-en-3-one

Friedelan-3-one

Các cꢎu tꢚ không ñꢞnh danh

ꢂ Nhꢭn xét: Tꢜ kꢓt quꢉ ꢙ bꢉng 4.6 cho thꢎy phương pháp GC-MS

ñã ñꢞnh danh ñưꢃc 18 cꢎu tꢚ trong dꢞch chiꢓt n-hexane tꢜ thân cây

sꢏng ñꢅi. Thành phꢒn hóa hꢈc trong dꢞch chiꢓt n-hexane chꢢ yꢓu là

nhꢑng cꢎu tꢚ có ñꢌ phân cꢥc yꢓu ñꢓn không phân cꢥc, bao gꢍm các

dꢇn xuꢎt phenol, acid mꢄch dài 13C ÷ 17C và este cꢢa chúng, các

steroid. Các cꢎu tꢚ có hàm lưꢃng cao > 5% là beta.sitosterol (9.2%),

stigmast-4-en-3-one (8.78%), n- hexadecanoic acid (6.18%), 9,12-

octadecadienoic acid (z, z)- (5.78%). Các cꢎu tꢚ còn lꢄi ñꢗu có hàm

lưꢃng thꢎp < 5%, bao gꢍm dꢇn xuꢎt phenol, beta.tocopherol,

octadecanane; còn 53.9% các cꢎu tꢚ không ñꢞnh danh.

17

Dꢞch chiꢓt n-hexane chꢖa mꢌt sꢏ cꢎu tꢚ có hoꢄt tính sinh hꢈc

cao ñáng quan tâm như sterol, 1ꢯ-2-Benzopyran-1-one,3,4-dihydro-

8-hydroxy-3-methyl- (R)-, beta.tocopherol. Theo nhiꢗu nghiên cꢖu

ñã chꢟ ra rꢩng các hꢃp chꢎt phytosterol có ích trong công tác phòng,

chꢏng mꢌt sꢏ bꢊnh ung thư, làm giꢉm nꢍng ñꢌ cholesterol trong

máu.

Stigmast-4-en-3-one có tác dꢔng hꢄ ñưꢅng huyꢓt hiꢊu quꢉ trong ñiꢗu

trꢞ tiꢘu ñưꢅng tuýp II [43]. 1ꢯ-2-Benzopyran-1-one,3,4-ñihydro-8-

hydroxy-3-methyl-,(R)-(tên thông thưꢅng là Mellein) là mꢌt hꢃp

chꢎt dihydroisocoumarin, trong dưꢃc phꢣm có tên thương mꢄi là

Antibiotic ao-2 hay Antibiotic bv-1, có tác dꢔng kháng khuꢣn, chꢏng

sꢏt rét, kháng nꢎm và chꢏng ung thư [47]. Beta.tocopherol là mꢌt

trong 3 dꢄng cꢢa vitamin E, có khꢉ năng chꢏng oxy hoá cao do ñó

ngăn ngꢜa ñưꢃc các bꢊnh liên quan ñꢓn gꢏc tꢥ do như ung thư, bꢊnh

tim mꢄch [45].

Vꢆi sꢥ có mꢤt cꢢa mꢌt sꢏ thành phꢒn như dꢇn xuꢎt phenol,

acid hꢑu cơ, (R)- Mellein ñã góp phꢒn giꢉi thích cho hoꢄt tính kháng

khuꢣn tꢏt cꢢa dꢞch chiꢓt n-hexane.

4.3.2. Thành phꢮn hóa hꢯc trong dꢩch chiꢨt ethyl acetate

Bꢍng 4.7. Thành phꢑn hóa hꢒc trong dꢎch chiꢉt ethyl acetate

STT SCAN AREA %

NAME

1

2

3

4

5

6

1009

1042

1054

1063

1080

1126

0.39

0.68

0.46

0.17

0.20

1.62

Myristic acid

Octadecanal

2-Pentadecanone,6,10,14-trimethyl-

1-Eicosyne

3,7,11,15-Tetramathyl-2-Hexadecen-1-ol

Palmitic acid, methyl ester

18

7

1187

1266

1268

1277

1287

1332

1342

1407

1435

15.84

5.78

2.97

0.85

1.13

23.5

17.26

0.39

0.10

Hexadecanoic acid

8

Methyl stearolate

9

Oleic acid, methyl ester

Phytol

10

11

12

13

14

15

Octadecanoic acid, methyl ester

9,12-octadecadienoic acid

Octadecanoic acid

Docosane

Octadecanoic acid, 17-methyl-, methyl

ester

16

1440

0.19

1,1’-Bicyclopropyl-2-octanoic acid,2-

hexyl-, methyl ester

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

1462

1479

1510

1544

1571

1577

1581

1671

1684

1735

1749

1781

0.75

2.33

0.39

0.26

0.09

0.20

0.45

0.25

2.06

0.17

0.49

1.21

4,8,12,16-Tetramethylheptadecan-4-olide

Hexadecanoic acid, dioctyl ester

Oxirane, hexadecyl-

Tetracosane

Docosanoic acid, methyl ester

Ethanol,2-(9-Octadecenyloxy)-, (Z)-

Bis(2-ethylhexyl) phthalate

Eicosane, 7-Hexyl-

Gamma.-Sitosterol

Heptacosane

Squalene

Naphthalene,1-(1-

Decylundecyl)decahydro-

Urs-12-ene

29

1954

4.61

19

30

31

2002

2048

7.85

0.28

7.08

Stigmast-4-en-3-one

Cholesterol, chloroformate

Thành phꢒn không ñꢞnh danh

ꢂ Nhꢭn xét: Tꢜ kꢓt quꢉ ꢙ bꢉng 4.7 cho thꢎy phương pháp GC-MS

ñã ñꢞnh danh ñưꢃc 31 cꢎu tꢚ trong dꢞch chiꢓt ethyl acetate tꢜ thân

cây sꢏng ñꢅi. Thành phꢒn hóa hꢈc trong dꢞch chiꢓt chꢢ yꢓu là nhꢑng

cꢎu tꢚ có ñꢌ phân cꢥc trung bình và yꢓu như các acid hꢑu cơ tꢍn tꢄi

chꢢ yꢓu ꢙ dꢄng tꢥ do và este, do có cꢎu trúc tương tꢥ nên các cꢎu tꢚ

này dꢡ dàng phân bꢏ vào pha dung môi ethyl acetate. Các cꢎu tꢚ có

hàm lưꢃng cao là 9,12-octadecadienoic acid (23.5%), octadecanoic

acid (17.26%), hexadecanoic acid (15.84%). Vꢆi thành phꢒn chꢢ yꢓu

là các acid hꢑu cơ, dꢞch chiꢓt etyl acetat thân cây sꢏng ñꢅi ñưꢃc dꢥ

ñoán cũng có tiꢗm năng kháng khuꢣn, nhꢎt là ñꢏi vꢆi nhꢑng vi khuꢣn

nhꢄy cꢉm vꢆi pH [50]. Các sterol xác ñꢞnh ñưꢃc trong dꢞch chiꢓt là

stigmast-4-en-3-one (7.85%) và gamma.-sitosterol (2.06%) có hàm

lưꢃng thꢎp hơn khi so sánh vꢆi dꢞch chiꢓt n-hexane. Các cꢎu tꢚ còn

lꢄi có hàm lưꢃng thꢎp (< 0.5%), còn 7.08% các cꢎu tꢚ không ñꢞnh

danh.

4.3.3. Thành phꢮn hóa hꢯc trong dꢩch chiꢨt butanol

Bꢍng 4.8. Thành phꢑn hóa hꢒc trong dꢎch chiꢉt butanol

STT SCAN AREA %

NAME

1

2

734

0.55

0.87

Hexanal,2-ethyl-

1049

2H-cyclopentacycloocten-2-one,

Decahydro-3A-methyl-, trans

Hexadecanoic acid

4

5

6

1187

1267

1273

9.12

1.10

0.69

Heptadecane,2,6,10,14-tetramethyl-

9-Octadecynoic acid, methyl ester

20

7

1277

1328

1242

1416

1490

1560

1600

1632

1705

1780

0.45

20.65

10.62

1.87

4.65

2.67

3.29

3.37

2.41

2.80

33.23

9-Octadecenoic acid, methyl ester, (E)-

9,12-Octadecadienoic acid (Z,Z)-

Octadecanoic acid

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Decane, 1,1’-Oxybis-

Hexanedioic acid, dioctyl ester

Pentacosane

Bis(2-ethylhexyl) phthalate

Pyrrolidine,1-(1,6-Dioxooctadecyl)-

Heptacosane

Didecyl sebacate

Thành phꢒn không ñꢞnh danh

ꢂ Nhꢭn xét: Tꢜ kꢓt quꢉ ꢙ bꢉng 4.8 cho thꢎy phương pháp GC-MS

ñã ñꢞnh danh ñưꢃc 16 cꢎu tꢚ trong dꢞch chiꢓt butanol tꢜ thân cây

sꢏng ñꢅi. Các acid hꢑu cơ chiꢓm hàm lưꢃng cao nhꢎt: 9,12-

octadecadienoic acid (Z,Z)- (20.65%), octadecanoic acid (10.62%),

hexadecanoic acid (9.12%). Hàm lưꢃng các acid này trong dꢞch chiꢓt

butanol thꢎp hơn khi so sánh vꢆi dꢞch chiꢓt ethyl acetate. Ngoài acid

hꢑu cơ và este, dꢞch chiꢓt butanol còn chꢖa các thành phꢒn khác như

ankan 18÷20C, andehyt, xeton vòng, ete, amin dꢞ vòng, các cꢎu tꢚ

này có hàm lưꢃng thꢎp 0.45÷4.65%; còn 33.23% các cꢎu tꢚ không

ñꢞnh danh.

4.4. XÁC ĐꢃNH CꢥU TRÚC CÁC CHꢥT ĐÃ PHÂN LꢏP

4.4.1. Chꢦt SDH2: n-tetracontanol

4.4.1.1. Sꢆ liꢍu phꢓ chꢔt SDH2

Phꢛ hꢍng ngoꢄi (FT–IR) KBr: ν_max(cm^-1): 3314.48; 2918.72;

2848.05; 1465.24; 1068; 724.67; 545.91. Phꢛ ESI – MS: (m/z): 579

[M+H]⁺, 538, 516, 472, 415, 325, 415, 375, 324, 295, 284, 258. Phꢛ