Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp bảo tồn và phục hồi hệ thực vật ngập mặn ở huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam
1
2
3
4
Mꢎ ĐꢜU
- Tìm hiꢎu ꢅnh hưꢜng cꢚa các nhân tꢋ môi trưꢏng ñꢔn hꢆ thꢛc vꢃt
ngꢃp mꢑn huyꢆn Duy Xuyên.
1. LÝ DO CHꢁN Đꢆ TÀI
Rꢐng ngꢃp mꢑn là nguꢉn tài nguyên vô cùng quý báu vùng ven
biꢎn nhiꢆt ñꢒi và á nhiꢆt ñꢒi. Trꢅi dài trên nhiꢓu vĩ tuyꢔn và có khí
hꢃu thay ñꢕi tꢐ Bꢖc ñꢔn Nam, hꢆ sinh thái rꢐng ngꢃp mꢑn Viꢆt Nam
có ñꢈ ña dꢇng sinh hꢌc rꢊt cao.
- Tìm hiꢎu ꢅnh hưꢜng các tác ñꢈng nhân sinh ñꢔn hꢆ thꢛc vꢃt
ngꢃp mꢑn ꢜ ñꢘa phương.
- Đꢓ xuꢊt các biꢆn pháp bꢅo tꢉn và phꢟc hꢉi hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp
mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên.
Không nhꢗng cung cꢊp các lâm sꢅn có giá trꢘ, là nơi sꢋng và bãi
ñꢙ cꢚa nhiꢓu loài ñꢈng vꢃt. Trong bꢋi cꢅnh biꢔn ñꢕi khí hꢃu, rꢐng
ngꢃp mꢑn ñóng vai trò như mꢈt dãy ñê thiên nhiên, ngăn chꢑn và bꢅo
vꢆ rꢊt hiꢆu quꢅ miꢓn duyên hꢅi trưꢒc sꢛ dâng cao cꢚa nưꢒc biꢎn.
Tuy nhiên, rꢐng ngꢃp mꢑn là mꢈt hꢆ sinh thái nhꢇy cꢅm vꢒi
nhꢗng tác ñꢈng cꢚa con ngưꢏi và thiên nhiên. Thꢅm thꢛc vꢃt ngꢃp
mꢑn hiꢆn nay bꢘ suy thoái mꢈt cách nhanh chóng, kꢎ cꢅ vꢓ sꢋ lưꢄng
và chꢊt lưꢄng rꢐng ꢜ nhiꢓu ñꢘa phương ven biꢎn trong cꢅ nưꢒc trong
ñó có Quꢅng Nam.
3. Ý NGHĨA KHOA HꢁC VÀ THꢋC TIꢙN CꢝA Đꢆ TÀI
3.1. Ý nghĩa khoa hꢐc
Kꢔt quꢅ nghiên cꢡu ñóng góp thêm dꢗ liꢆu vꢓ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn
ꢜ Quꢅng Nam, là tài liꢆu giúp cho các nhà quꢅn lý có cơ sꢜ trong viꢆc
hoꢇch ñꢘnh chính sách, kꢔ hoꢇch và giꢅi pháp quꢅn lý hꢗu hiꢆu tài
nguyên rꢐng ngꢃp mꢑn.
3.2. Ý nghĩa thꢡc tiꢢn
- Đꢓ xuꢊt mꢈt sꢋ biꢆn pháp giúp các nhà quꢅn lí có cơ sꢜ cho
viꢆc bꢅo tꢉn và phꢟc hꢉi hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ ñꢘa phương.
- Giúp cꢈng ñꢉng ñꢘa phương sꢢ dꢟng hꢄp lý nguꢉn tài nguyên
thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn.
Xuꢊt phát tꢐ thꢛc tiꢝn, chúng tôi chꢌn ñꢓ tài: “Nghiên cꢀu hiꢁn
trꢂng và ñꢃ xuꢄt các biꢁn pháp bꢅo tꢆn và phꢇc hꢆi hꢁ thꢈc vꢉt
ngꢉp mꢊn ꢋ huyꢁn Duy Xuyên, tꢌnh Quꢅng Nam”
2. MꢊC TIÊU VÀ NHIꢅM Vꢊ CꢝA Đꢆ TÀI
4. CꢇU TRÚC LUꢌN VĂN
Luꢃn văn gꢉm các phꢠn sau:
2.1. Mꢞc tiêu cꢟa ñꢠ tài
Phꢠn mꢜ ñꢠu
Điꢓu tra hiꢆn trꢇng hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên
tꢞnh Quꢅng Nam, trên cơ sꢜ ñó ñꢓ xuꢊt các biꢆn pháp quꢅn lý, phꢟc
hꢉi hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ ñꢘa phương.
Phꢠn nꢈi dung gꢉm 3 chương
Chương 1: Tꢕng quan các vꢊn ñꢓ nghiên cꢡu
Chương 2: Đꢋi tưꢄng và phương pháp nghiên cꢡu.
Chương 3: Kꢔt quꢅ nghiên cꢡu và thꢅo luꢃn.
Phꢠn kꢔt luꢃn và kiꢔn nghꢘ
2.2. Nhiꢛm vꢞ cꢟa ñꢠ tài
- Điꢓu tra thành phꢠn loài và cꢊu trúc rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn
Duy Xuyên, tꢞnh Quꢅng Nam.
- Xây dꢛng bꢅn ñꢉ phân bꢋ hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy
Xuyên.
5
6
Chương 1
1.1.2.2. Mꢑt sꢎ lĩnh vꢈc nghiên cꢀu rꢍng ngꢉp mꢊn ꢋ Viꢁt Nam
a. Nghiên cꢀu các nhân tꢂ sinh thái ꢉnh hưꢃng ñꢊn phân bꢂ, sinh
trưꢃng rꢈng ngꢅp mꢆn
TꢣNG QUAN CÁC VꢇN Đꢆ NGHIÊN CꢄU
1.1. TꢣNG QUAN Vꢆ LꢃCH Sꢤ NGHIÊN CꢄU RꢥNG NGꢌP MꢍN
1.1.1. Lꢦch sꢧ nghiên cꢨu rꢩng ngꢪp mꢫn trên thꢬ giꢗi
1.1.1.1. Khái niꢁm vꢃ rꢍng ngꢉp mꢊn
Phan Nguyên Hꢉng ñã ñꢓ cꢃp ñꢔn vꢊn ñꢓ phân bꢋ, sinh thái, sinh
lý sinh khꢋi … rꢐng ngꢃp mꢑn Viꢆt Nam như sau: khí hꢃu, thꢚy triꢓu,
ñꢈ mꢑn và ñꢊt ñóng vai trò quyꢔt ñꢘnh sꢛ sinh trưꢜng và phân bꢋ cꢚa
thꢅm thꢛc vꢃt rꢐng ngꢃp mꢑn. Các nhân tꢋ khác góp phꢠn tích cꢛc
trong viꢆc phát triꢎn hay hꢇn chꢔ cꢚa kiꢎu thꢅm thꢛc vꢃt này.
Theo Thái Văn Trꢐng (1998) có 3 nhóm nhân tꢋ sinh thái phát
sinh rꢐng ngꢃp mꢑn: thꢡ nhꢊt là tính chꢊt lý hóa cꢚa ñꢊt, thꢡ hai là
cưꢏng ñꢈ và thꢏi gian ngꢃp cꢚa thꢚy triꢓu, thꢡ ba là ñꢈ mꢑn cꢚa nưꢒc.
b. Nghiên cꢀu vꢁ sinh khꢂi, năng suꢋt lưꢌng rơi
Thuꢃt ngꢗ “rꢐng ngꢃp mꢑn” dùng ñꢎ chꢞ vùng ñꢊt ngꢃp nưꢒc
chꢘu tác ñꢈng cꢚa thꢚy triꢓu, bao gꢉm các rꢐng ngꢃp mꢑn, bãi triꢓu,
vùng nưꢒc mꢑn và các sinh cꢅnh khác thuꢈc vùng ngꢃp triꢓu khu vꢛc
nhiꢆt ñꢒi và cꢃn nhiꢆt ñꢒi.
1.1.1.2. Phân bꢎ rꢍng ngꢉp mꢊn trên thꢏ giꢐi
Rꢐng ngꢃp mꢑn phân bꢋ chꢚ yꢔu ꢜ các vùng cꢢa sông, ven biꢎn
nhiꢆt ñꢒi và mꢈt vài loài ꢜ vùng á nhiꢆt ñꢒi (FAO,1994).
Ưꢒc tính năm 1997, toàn thꢔ giꢒi có khoꢅng 181.000 km2 hꢆ sinh
thái rꢐng ngꢃp mꢑn, nhưng theo mꢈt ưꢒc tính gꢠn ñây thì con sꢋ này
hiꢆn nay giꢅm xuꢋng dưꢒi 150.000 km2 (FAO, 2003).
1.1.1.3. Mꢑt sꢎ lĩnh vꢈc nghiên cꢀu rꢍng ngꢉp mꢊn trên thꢏ giꢐi
a. Nghiên cꢀu vꢁ các nhân tꢂ sinh thái
c. Nghiên cꢀu vꢁ ñꢋt rꢈng ngꢅp mꢆn
1.1.3. Tình hình nghiên cꢨu rꢩng ngꢪp mꢫn ꢭ miꢠn Trung và
Quꢚng Nam
Trưꢒc năm 1975, hꢠu như không có mꢈt công trình nghiên cꢡu
nào nghiên cꢡu vꢓ rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ miꢓn Trung. Tꢐ năm 1975 ñꢔn
nay ñã có mꢈt sꢋ công trình nghiên cꢡu cꢚa các nhà khoa hꢌc.
Rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ Quꢅng Nam chưa ñưꢄc nghiên cꢡu ñꢠy ñꢚ, do
vꢃy thành phꢠn, sꢋ lưꢄng, hiꢆn trꢇng vꢓ sinh thái môi trưꢏng cꢚa hꢆ
thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn chưa có nhꢗng sꢋ liꢆu thꢋng kê cꢟ thꢎ.
1.2. ĐIꢆU KIꢅN Tꢋ NHIÊN KHU VꢋC NGHIÊN CꢄU
1.2.1. Vꢦ trí ñꢦa lí và ñꢦa hình
b. Nghiên cꢀu vꢁ sinh trưꢃng cꢄa cây ngꢅp mꢆn
c. Nghiên cꢀu vꢁ trꢇng rꢈng
1.1.2. Tình hình nghiên cꢨu rꢩng ngꢪp mꢫn ꢭ Viꢛt Nam
1.1.2.1. Diꢁn tích và phân bꢎ rꢍng ngꢉp mꢊn ꢋ Viꢁt Nam
Theo Phan Nguyên Hꢉng (1970, 1991, 1993, 1996) dꢛa vào các
yꢔu tꢋ ñꢘa lý, khꢅo sát thꢛc ñꢘa và mꢈt phꢠn kꢔt quꢅ viꢝn thám ñã chia
rꢐng ngꢃp mꢑn Viꢆt Nam ra làm 4 khu vꢛc và 12 tiꢎu khu.
Theo kꢔt quꢅ kiꢎm kê rꢐng toàn quꢋc, diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn
tính ñꢔn ngày 21/12/1999 là 156.608 ha, trong ñó diꢆn tích rꢐng ngꢃp
mꢑn tꢛ nhiên là 59.732 ha chiꢔm 38,1% và diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn
trꢉng là 96.876 ha chiꢔm 61,95%.
Duy Xuyên là mꢈt huyꢆn ñꢉng bꢣng nꢣm ꢜ phía bꢖc tꢞnh Quꢅng
Nam. Có toꢇ ñꢈ ñꢘa lý tꢐ 15042’55” ñꢔn 15051’42” vĩ ñꢈ Bꢖc tꢐ
108002’26” ñꢔn 108024’25” kinh ñꢈ Đông.
1.2.2. Khí hꢪu
1.2.3. Thꢟy văn và hꢚi văn
7
8
Chương 2
b. Diꢏn tích (kích thưꢐc) ô tiêu chuꢎn
ĐꢮI TƯꢯNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢄU
2.1. ĐꢮI TƯꢯNG NGHIÊN CꢄU
ꢦ mꢧi xã chúng tôi chꢌn 3 ÔTC, các ÔTC ñưꢄc bꢋ trí dꢌc theo
tuyꢔn tꢐ mép nưꢒc mꢑn ñi vào phía trong: ô thꢡ nhꢊt ꢜ phía trong gꢠn
bꢏ nhꢊt, ô thꢡ hai ꢜ giꢗa, ô thꢡ ba ꢜ phía ngoài cùng tiꢔp giáp vꢒi
nưꢒc sông.
Hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên, tꢞnh Quꢅng Nam.
2.2. ĐꢃA ĐIꢰM NGHIÊN CꢄU
Nghiên cꢡu tꢇi 3 xã: Duy Vinh, Duy Thành, Duy Nghĩa thuꢈc
huyꢆn Duy Xuyên, tꢞnh Quꢅng Nam.
Kích thưꢒc cꢚa ÔTC là 100m2 (10m x 10m)
Kꢔt hꢄp ñiꢓu tra theo tuyꢔn và ñiꢓu tra ÔTC ñꢎ thu thꢃp các sꢋ
liꢆu sau:
2.3. THꢱI GIAN NGHIÊN CꢄU
Tiꢔn hành tꢐ tháng 9/2010 ñꢔn 08/2011.
+ Thành phꢠn loài
2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢄU
+ Mꢃt ñꢈ: ñꢔm sꢋ cây trong mꢧi ÔTC rꢉi tính ra sꢋ cây/ha.
+ Tꢠn sꢋ gꢑp ñưꢄc tính theo công thꢡc cꢚa Nguyꢝn Nghĩa Thìn:
Tꢠn sꢋ gꢑp (%) = (Sꢋ ô tìm thꢊy loài/ Tꢕng sꢋ ô nghiên cꢡu) x 100
+ Xác ñꢘnh ñꢈ tàn che: ñưꢄc xác ñꢘnh là phꢠn diꢆn tích mꢑt ñꢊt
mà tán cây che phꢚ tính theo giá trꢘ phꢠn trăm so vꢒi diꢆn tích khu
vꢛc nghiên cꢡu.
2.4.1. Phương pháp nghiên cꢨu lý thuyꢬt
Tiꢔn hành thu thꢃp sꢋ liꢆu thông qua phương pháp tham khꢅo văn
bꢅn, trên cơ sꢜ kꢔ thꢐa nhꢗng tài liꢆu sꢍn có, chúng tôi sꢤ tiꢔn hành
phân tích và tꢕng hꢄp nhꢗng vꢊn ñꢓ liên quan ñꢔn ñꢓ tài.
2.4.2. Phương pháp nghiên cꢨu thành phꢲn loài và cꢳu trúc cꢟa
hꢛ thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn
2.4.3. Nghiên cꢨu các yꢬu tꢑ môi trưꢖng
Sꢢ dꢟng 2 phương pháp chính: ñiꢓu tra theo tuyꢔn và ñiꢓu tra
theo ô tiêu chuꢥn (theo Ilvepalo, Thái Văn Trꢐng bꢕ sung 1970).
2.4.2.1. Phương pháp ñiꢃu tra theo tuyꢏn
- Đo ñꢈ mꢑn: bꢣng thiꢔt bꢘ SALINITY METER SM - 802, mꢈt
tháng mꢈt lꢠn tꢇi các ô tiêu chuꢥn ꢜ khu vꢛc nghiên cꢡu.
- Đo biên ñꢈ triꢓu: ñưꢄc ño bꢣng thưꢒc chia ñơn vꢘ ñꢔn cm.
2.4.4. Phương pháp PRA
- Lꢃp tuyꢔn ñiꢓu tra: chꢌn các tuyꢔn ñiꢓu tra dꢌc bꢏ sông ꢜ 3 xã
Duy Vinh, Duy Thành, Duy Nghĩa.
- PRA (Participatory Rural Appraisal) là phương pháp ñánh giá
nông thôn có sꢛ tham gia cꢚa ngưꢏi dân.
- Dùng thuyꢓn máy và ñi bꢈ theo các tuyꢔn ñiꢓu tra.
- Vꢘ trí phân bꢋ cꢚa các loài cây ngꢃp mꢑn ñưꢄc xác ñꢘnh trên
bꢅn ñꢉ và máy GPS.
- Các cꢈng tác viên là nhꢗng ngưꢏi dân trong vùng nghiên cꢡu.
- Sꢢ dꢟng phꢨng vꢊn dùng câu hꢨi mꢜ phꢨng vꢊn bán cꢊu trúc và
xây dꢛng phiꢔu ñiꢓu tra.
2.4.2.2. Phương pháp ñiꢃu tra theo ô tiêu chuꢒn
a. Hình dꢍng ô tiêu chuꢎn: Ô nghiên cꢡu hình vuông.
- Đꢋi tưꢄng: ngưꢏi dân trong khu vꢛc có rꢐng ngꢃp mꢑn, ngưꢏi
khai thác và kinh doanh các sꢅn phꢥm tꢐ rꢐng ngꢃp mꢑn, cán bꢈ quꢅn
lý, ñꢇi diꢆn chính quyꢓn ñꢘa phương.
9
10
2.4.5. Phương pháp ñánh giá ñꢴ giàu loài thꢡc vꢪt
2.4.5.1. Chꢌ sꢎ ña dꢂng loài Shannon – Weiner
Chương 3
KꢵT QUꢈ NGHIÊN CꢄU VÀ THꢈO LUꢌN
3.1. HIꢅN TRꢀNG Hꢅ THꢋC VꢌT NGꢌP MꢍN ꢎ HUYꢅN
DUY XUYÊN, TꢏNH QUꢈNG NAM
Là chꢞ sꢋ biꢎu hiꢆn mꢡc ñꢈ ña dꢇng nꢈi tꢇi cꢚa mꢩu. Công thꢡc tính:
s
' = −
ln( )
ti ti
ni
vꢒi
= Ni
∑
H
ti
i−1
Trong ñó:
H’ : Chꢞ sꢋ ña dꢇng loài Shannon – Weiner
3.1.1. Diꢛn tích và phân bꢑ rꢩng ngꢪp mꢫn
Bꢚng 3.1: Diꢛn tích rꢩng ngꢪp mꢫn ꢭ huyꢛn Duy Xuyên
Đơn vꢑ: Ha
ni : Sꢋ lưꢄng cá thꢎ cꢚa loài thꢡ I trong mꢧi OTC.
Diꢛn tích ñꢳt tꢡ
nhiên
Diꢛn tích rꢩng
ngꢪp mꢫn
12,3
Ni : Tꢕng sꢋ cá thꢎ cꢚa OTC
Đꢦa ñiꢶm
Chꢞ sꢋ H’ càng lꢒn, mꢡc ñꢈ ña dꢇng, ñꢉng ñꢓu giꢗa các loài càng cao.
2.4.5.2. Chꢌ sꢎ ña dꢂng Simpson
Xã Duy Vinh
Xã Duy Thành
Xã Duy Nghĩa
Tꢕng
882,5
942,6
1344,3
3151,4
3,2
6,4
21,9
Công thꢡc tính:
n
(
− 1
i
)
n n
i
D
=
∑
(
− 1
)
i = 1
N N
i
i
(Sꢂ liꢏu tính ñꢊn tháng 8/2011)
Tꢕng diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên là 21,9 ha,
phân bꢋ dꢌc theo bꢏ sông ꢜ các xã Duy Vinh, Duy Nghĩa, Duy
Thành.
Trong ñó:
D: Chꢞ sꢋ ña dꢇng Simpson
ni : Sꢋ lưꢄng cá thꢎ cꢚa loài thꢡ i trong mꢧi ÔTC
Ni : Tꢕng sꢋ cá thꢎ cꢚa ÔTC
Như vꢃy, có thꢎ thꢊy D nꢣm trong khoꢅng 0 ≤ D ≤ 1.
D càng gꢠn vꢓ 0 thì lâm phꢠn càng ña dꢇng vꢓ loài và mꢡc ñꢈ
ñꢉng ñꢓu vꢓ sꢋ lưꢄng cá thꢎ trong mꢧi loài càng cao.
2.4.6. Phương pháp xꢧ lý sꢑ liꢛu
- Dùng GIS và sꢢ dꢟng phꢠn mꢓm Mapinfo Professional ñꢎ xây
dꢛng bꢅn ñꢉ phân bꢋ rꢐng ngꢃp mꢑn.
- Xꢢ lý sꢋ liꢆu và vꢤ ñꢉ thꢘ bꢣng Microsoft Excel 2003.
Hình 3.1: Bꢚn ñꢷ phân bꢑ rꢩng ngꢪp mꢫn tꢕi huyꢛn Duy Xuyên
11
12
Cyperus
stoloniterus
Vahl.
Cyperus
tagetiformis
Roxb.
Canavalia
cathartica Du
Petit. Thouars
Derris trifoliata
Lour.
Phragmites
vallatoria (L.)
Sporobolus
virginicus (L.)
Kunth
3.1.2. Thành phꢲn loài thꢡc vꢪt rꢩng ngꢪp mꢫn
Bꢚng 3.2: Danh lꢞc các loài thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn tꢕi huyꢛn Duy
Xuyên
Cꢨ cú
biꢎn
12
C
C
Lác
chiꢔu
13
14
Hꢐ thꢡc vꢪt
Loài thꢡc vꢪt
S
T
T
ST
T
Dꢕng
sꢑng
Tên
Viꢛt
Nam
Tên
Viꢛt
Nam
Tên khoa hꢐc
Tên khoa hꢐc
Đꢃu cꢈ
biꢎn
DL
Hꢌ
Đꢃu
LEGUMINOSA
E
10
11
Các loài ngꢪp mꢫn chꢟ yꢬu
Ô rô
trꢖng
Acanthus
ebracteatus Vahl
Acanthus
ilicifolius L.
Nypa fruticans
Wurmb
15 Cꢋc kèn
16 Sꢃy
DL
C
1
Bu
Bu
G
Hꢌ Ô
rô
ACANTHACE
AE
1
2
3
Ô rô gai
Hꢌ
Lúa
POACEAE
Hꢌ
Dꢐa
Dꢐa
nưꢒc
2
3
4
ARECACEAE
17 Cꢨ cáy
C
Hꢌ
EUPHORBIAC
EAE
Excoecaria
agallocha L.
Thꢠu
Dꢠu
Hꢌ
4
Giá
G
Trong ñó:
G: Cây thân gꢧ
Bu: Cây bꢟi
DL: Dây leo
C: Cây cꢨ
GB: Cây gꢧ dꢇng bꢟi
PTERIDACEA
E
Acrostichum
aureum L.
Rhizophora
apiculata Bl.
Bruguiera
5
6
Ráng
C
G
Hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên gꢉm 17 loài, 11 hꢌ
thꢛc vꢃt. Trong ñó có 8 loài thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn chính thꢡc, 9 loài
thꢛc vꢃt tham gia vào rꢐng ngꢃp mꢑn.
Ráng
Đưꢒc
ñôi
Hꢌ
Đưꢒc
RHIZOPHORACE
AE
5
6
7
Vꢪt dù
gymnorrhiza
Lam.
G
G
Đꢋi chiꢔu vꢒi kꢔt quꢅ nghiên cꢡu cꢚa Phan Nguyên Hꢉng: các
loài thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn chính thꢡc ꢜ ñây chꢞ chiꢔm 22,9% tꢕng sꢋ
loài cây ngꢃp mꢑn chính thꢡc ꢜ Viꢆt Nam, các loài thꢛc vꢃt tham gia
rꢐng ngꢃp mꢑn chiꢔm 12,7% tꢕng sꢋ loài cây tham gia rꢐng ngꢃp
mꢑn ꢜ Viꢆt Nam.
Hꢌ
Trôm
STERCULIAC
EAE
Heritiera
littoralis Dryand
8
Cui biꢎn
Nhꢸng loài thꢡc vꢪt tham gia rꢩng ngꢪp mꢫn
Hꢌ
APOCYNACE
AE
Cerbera odollam
Gaertn
7
8
Trúc
Đào
Hꢌ
Bìm
Bìm
9
Mꢒp
G
Như vꢃy, hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ khu vꢛc nghiên cꢡu có tính ña
dꢇng vꢓ thành phꢠn loài không cao, ñꢑc trưng cho hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp
mꢑn ꢜ miꢓn Trung trung bꢈ.
CONVOLVULAC
EAE
Muꢋng Ipomoea pes-
10
DL
biꢎn
caprae (L.)
Cyperus
malaccensis
Lam.
9
Hꢌ Cói CYPERACEAE
11 Cói
C
13
14
3.1.3. Mꢴt sꢑ ñꢫc trưng vꢠ cꢳu trúc rꢩng ngꢪp mꢫn
ñꢔn là loài ráng có tꢠn sꢋ gꢑp là 77,8%. Các loài còn lꢇi có tꢠn sꢋ gꢑp
không cao. Riêng loài ñưꢒc ñôi có tꢠn sꢋ gꢑp thꢊp nhꢊt (11,1%).
Bꢚng 3.5: Tꢲn sꢑ gꢫp cꢟa các loài thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn tꢕi
huyꢛn Duy Xuyên
3.1.3.1. Cꢄu trúc mꢉt ñꢑ
Bꢚng 3.4: Mꢪt ñꢴ cꢟa thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn thân gꢹ tꢕi các ô ñiꢠu
tra
Vꢦ trí
Ô tiêu chuꢺn
ÔTC 1
ÔTC 2
ÔTC 3
ÔTC 4
ÔTC 5
ÔTC 6
ÔTC 7
ÔTC 8
ÔTC 9
Sꢑ cây/ô
91
Sꢑ cây/ha
9100
TT
1
2
3
4
5
6
7
8
Loài thꢡc vꢪt
Ô rô trꢖng
Ô rô gai
Dꢐa nưꢒc
Mꢖm quăn
Giá
Ráng
Đưꢒc ñôi
Cui biꢎn
Tꢲn sꢑ gꢫp (%)
33,3
44,4
100
33,3
44,4
77,8
11,1
44,4
Xã Duy Vinh
76
65
42
63
60
72
84
48
7600
6500
4200
6300
6000
7200
8400
4800
Xã Duy Thành
Xã Duy Nghĩa
3.1.3.3. Đꢑ tàn che
Mꢃt ñꢈ phân bꢋ cꢚa cây ngꢃp mꢑn ꢜ khu vꢛc nghiên cꢡu tương
ñꢋi cao, mꢃt ñꢈ trung bình trong các ô nghiên cꢡu là: 6677 cây/ha.
Như vꢃy, hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn thích nghi tꢋt vꢒi các ñiꢓu kiꢆn môi
trưꢏng tꢇi ñꢘa phương.
Bꢚng 3.6: Đꢴ tàn che cꢟa các tꢲng cây cao tꢕi các ô ñiꢠu tra
Vꢦ trí
ÔTC
Đꢴ tàn che
Trung bình
ÔTC 1
94%
Xã Duy Vinh
88%
ÔTC 2
ÔTC 3
ÔTC 4
ÔTC 5
ÔTC 6
ÔTC 7
ÔTC 8
ÔTC 9
88%
83%
64%
82%
80%
84%
91%
77%
Đꢉng thꢏi, mꢃt ñꢈ cây ngꢃp mꢑn cũng có sꢛ chênh lꢆch trong các
ô nghiên cꢡu. Tꢇi ÔTC1 có mꢃt ñꢈ cao nhꢊt vꢒi 9100 cây/ha và ÔTC
4 có mꢃt ñꢈ thꢊp nhꢊt trong các ÔTC vꢒi 4200 cây/ha.
Sꢛ chênh lꢆch vꢓ mꢃt ñꢈ giꢗa các ÔTC phꢟ thuꢈc vào nhiꢓu yꢔu
tꢋ, trong ñó các hoꢇt ñꢈng cꢚa con ngưꢏi ꢅnh hưꢜng rꢊt lꢒn ñꢔn mꢃt
ñꢈ cây ngꢃp mꢑn tꢇi các vꢘ trí nghiên cꢡu.
Xã Duy Thành
75%
84%
Xã Duy Nghĩa
Đꢈ tàn che cꢚa các vꢘ trí trong khu vꢛc nghiên cꢡu có sꢛ lꢆch
nhau lꢒn. Đꢈ tàn che cao nhꢊt và tương ñꢋi ñꢉng ñꢓu trong khu vꢛc
xã Duy Vinh (88%), thꢊp nhꢊt ꢜ khu vꢛc xã Duy Thành (75%).
Ngoài ra, trong cùng 1 xã ñꢈ tàn che cꢚa cây ngꢃp mꢑn cũng có
sꢛ thay ñꢕi tương tꢛ như sꢛ thay ñꢕi vꢓ yꢔu tꢋ mꢃt ñꢈ cây.
Đꢈ tàn che cꢚa các ô tiêu chuꢥn trong khu vꢛc nghiên cꢡu tương
ñꢋi cao (trung bình bꢣng 83%).
Trong các xã, mꢃt ñꢈ cây ngꢃp mꢑn cũng có sꢛ thay ñꢕi theo
tꢐng vꢘ trí nghiên cꢡu.
3.1.3.2. Tꢓn sꢎ gꢊp
Qua bꢅng 3.5 ta thꢊy rꢣng: dꢐa nưꢒc có tꢠn sꢋ gꢑp cao nhꢊt, có
mꢑt ꢜ tꢊt cꢅ các ô tiêu chuꢥn. Đây là loài thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn thích
nghi tꢋt vꢒi môi trưꢏng nưꢒc lꢄ và các yꢔu tꢋ môi trưꢏng khác. Tiꢔp
15
16
3.1.3.4. Cꢄu trúc tꢔ thành
3.2.2. Các chꢽ sꢑ ña dꢕng thꢡc vꢪt
Bꢚng 3.7: Cꢳu trúc tꢻ thành rꢩng ngꢪp mꢫn ꢭ các xã
3.2.2.1. Chꢌ sꢎ ña dꢂng loài Shannon – Weiner
Bꢚng 3.9: Chꢽ sꢑ ña dꢕng Shannon trong các ô tiêu chuꢺn
tꢕi huyꢛn Duy Xuyên
Khoꢚng
Các
chꢽ sꢑ
H’
ÔTC1 ÔTC2 ÔTC3 ÔTC4 ÔTC5 ÔTC6 ÔTC7 ÔTC8 ÔTC9
cách so vꢗi
cꢧa sông
(km)
Công thꢨc
Vꢦ trí
Cꢳu trúc tꢻ thành
0,964 1,057 1,138 0.765 1.128 0.500 1.000 1,281 1.116
Hmax 1,386 1,386 1,386 1,099 1,609 0,693 1,386 1,791 1,386
Xã Duy Vinh
Xã Duy Thành
Xã Duy Nghĩa
5,7
11,3
4,3
74%DN + 17%V + 7%G + 2%Cu
92%DN + 5%Cu + 3%G
89%DN + 5%Cu + 4%G + 2%D
EH 0,696 0,762 0,762 0,696 0,701 0,722 0,721 0,715 0,805
Qua bꢅng ta thꢊy chꢞ sꢋ ña dꢇng loài Shannon H’ cꢚa 9 ô tiêu
chuꢥn biꢔn ñꢈng tꢐ 0,5 – 1,281, trung bình là 0,994. Chꢞ sꢋ H’ không
ñꢉng ñꢓu ꢜ các ô nghiên cꢡu.
Ghi chú: DN: Dꢈa nưꢐc, V: Vꢒt dù, G: Giá, D: Đưꢐc, Cu: Cui biꢓn
Cꢊu trúc tꢕ thành rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ các ñꢘa ñiꢎm nghiên cꢡu khác
nhau thì có sꢛ thay ñꢕi. Tuy nhiên, nhìn chung cꢊu trúc tꢕ thành cây
ngꢃp mꢑn ꢜ khu vꢛc tương ñꢋi ñơn giꢅn, ꢜ tꢊt cꢅ các vꢘ trí lꢊy mꢩu
thì dꢐa nưꢒc ñꢓu là quꢠn thꢎ chiꢔm ưu thꢔ. Đꢉng thꢏi cꢊu trúc tꢕ
thành ꢜ khu vꢛc càng xa cꢢa sông càng ñơn giꢅn hơn so vꢒi các khu
vꢛc gꢠn cꢢa sông hơn.
Chꢞ sꢋ ña dꢇng loài Shannon – Weiner thưꢏng biꢔn ñꢈng trong
khoꢅng 0 – 6,00. ꢦ khu vꢛc nghiên cꢡu, chꢞ sꢋ H’ trung bình bꢣng
0,994. Như vꢃy, sꢛ ña dꢇng vꢓ thành phꢠn loài cây trong khu vꢛc là
không cao so vꢒi hꢆ thꢛc vꢃt ꢜ các khu rꢐng trên ñꢊt cao.
3.2.2.2. Chꢌ sꢎ ña dꢂng Simpson
3.2. ĐA DꢀNG Hꢅ THꢋC VꢌT NGꢌP MꢍN TꢀI HUYꢅN DUY
XUYÊN
Bꢚng 3.10: Chꢽ sꢑ ña dꢕng Simpsons trong các ô tiêu chuꢺn
Các
chꢽ ÔTC1 ÔTC2 ÔTC3 ÔTC4 ÔTC5 ÔTC6 ÔTC7 ÔTC8 ÔTC9
sꢑ
3.2.1. Đa dꢕng vꢠ dꢕng sꢑng các loài cây ngꢪp mꢫn
Bꢚng 3.8: Tꢼ lꢛ các dꢕng sꢑng cꢟa thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn
tꢕi huyꢛn Duy Xuyên
D
0,491 0,444 0,392 0,571 0,419 0,679 0,463 0,301 0,393
1/D 2,038 2,252 2,552 1,751 2,387 1,473 2,159 3,327 2,547
STT
Dꢕng sꢑng
Cây gꢧ
Cây bꢟi
Dây leo
Cây thân cꢨ
Kí hiꢛu Sꢑ lưꢔng loài Tꢼ lꢛ %
1
2
3
4
G
Bu
DL
C
6
2
3
6
35,3
11,8
17,6
35,3
Chꢞ sꢋ ña dꢇng Simpson trong các ÔTC biꢔn ñꢈng tꢐ: 0,301 –
0,679, trung bình là 0,461. Trong các ô tiêu chuꢥn có sꢛ khác nhau vꢓ
ña dꢇng loài vì các ô này ñưꢄc ñꢑt ꢜ các vꢘ trí khác nhau, chꢘu ꢅnh
hưꢜng cꢚa các tác nhân môi trưꢏng khác nhau.
ꢦ thꢅm thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn thì các loài cây thân gꢧ và thân cꢨ
chiꢔm tꢫ lꢆ cao nhꢊt (35,3%) ñꢓu gꢉm có 6 loài thꢛc vꢃt. Tiꢔp theo là
các loài cây dꢇng thân dây leo chiꢔm tꢫ lꢆ thꢊp hơn (17,6%) gꢉm 3
loài. Cây thân cꢨ chiꢔm tꢫ lꢆ thꢊp nhꢊt (11,8%) gꢉm 2 loài.
- ÔTC8 có chꢞ sꢋ D = 0,301 thꢊp nhꢊt có nghĩa là có sꢛ ñꢉng ñꢓu
vꢓ sꢋ lưꢄng cá thꢎ cꢚa các loài cao nhꢊt.
17
18
- ÔTC6 có chꢞ sꢋ D = 0,679 cao nhꢊt có nghĩa là sꢋ lưꢄng cá thꢎ
các loài cây không ñꢓu nhau, mꢡc ñꢈ chiꢔm ưu thꢔ cꢚa các loài cao.
3.3. CÁC YꢵU Tꢮ SINH THÁI TÁC ĐꢾNG ĐꢵN Hꢅ THꢋC
VꢌT NGꢌP MꢍN HUYꢅN DUY XUYÊN
tuy nhiên biên ñꢈ triꢓu thꢊp làm cho sꢛ phân bꢋ cꢚa rꢐng chꢞ trong
phꢇm vi tương ñꢋi hꢪp.
3.3.3. Khí hꢪu
3.3.3.1. Nhiꢁt ñꢑ không khí
3.3.1. Đꢴ mꢫn
Nhiꢆt ñꢈ trung bình trong cꢅ năm tꢇi huyꢆn Duy Xuyên là tương
ñꢋi cao (26,3oC), biên ñꢈ nhiꢆt hꢪp (chênh lꢆch khoꢅng 7,2 oC). Nhiꢆt
ñꢈ ꢜ khu vꢛc nghiên cꢡu tương ñꢋi phù hꢄp vꢒi sꢛ sinh trưꢜng cꢚa
các loài cây ngꢃp mꢑn.
Bꢚng 3.11: Đꢴ mꢫn tꢕi các ñꢦa ñiꢶm nghiên cꢨu
Khoꢚng
cách tꢩ
Đꢴ mꢫn (‰)
Mùa mưa
Mùa khô
Vꢦ trí
cꢧa
sông
(km)
Triꢠu Triꢠu Trung Triꢠu
Triꢠu Trung
xuꢑng
3.3.3.2. Lưꢕng mưa
lên
xuꢑng
bình
lên
bình
Lưꢄng mưa cꢅ năm tꢇi khu vꢛc nghiên cꢡu tương ñꢋi cao là:
2359,4mm, thuꢃn lꢄi cho sinh trưꢜng cꢚa các loài thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn.
3.3.4. Thꢶ nꢠn
Duy
Vinh
Duy
Thành
Duy
5,7
11,3
4,3
4,6‰ 2,4‰
3,1‰ 2,0‰
5,2‰ 3.2‰
3,5‰ 18,2‰ 10,5‰ 14,4‰
2,6‰ 13,0‰ 7,3‰ 10,2‰
4.2‰ 20,1‰ 11,7‰ 15,9‰
ꢦ khu vꢛc nghiên cꢡu, cây ngꢃp mꢑn chꢚ yꢔu sꢋng trên các bãi
bꢉi do các sông mang ra có nguꢉn gꢋc ñꢊt lateritic, và có hàm lưꢄng
cát khá lꢒn khꢅ năng cung cꢊp chꢊt dinh dưꢬng cho cây ngꢃp mꢑn
kém vì vꢃy kích thưꢒc cây ꢜ ñây tương ñꢋi nhꢨ.
3.4. CÁC TÁC ĐꢾNG NHÂN SINH ꢈNH HƯꢎNG ĐꢵN RꢥNG
NGꢌP MꢍN ꢎ HUYꢅN DUY XUYÊN
Nghĩa
Đꢈ mꢑn trung bình năm khoꢅng 8,4‰, ñây là mꢡc ñꢈ cho phép
ñꢎ các các cây ngꢃp mꢑn có thꢎ tꢉn tꢇi và phát triꢎn. Tuy nhiên, ñꢈ
mꢑn trung bình tương ñꢋi thꢊp ꢅnh hưꢜng ñꢔn thành phꢠn loài cây
ngꢃp mꢑn. Các loài cây ngꢃp mꢑn phân bꢋ chꢚ yꢔu ꢜ khu vꢛc là các
loài cây nưꢒc lꢄ và các loài cây có biên ñꢈ muꢋi rꢈng.
3.3.2. Thꢟy triꢠu
3.4.1. Công dꢞng cꢟa các loài cây ngꢪp mꢫn và các giá trꢦ khai
thác
Bꢚng 3.13: Biên ñꢴ triꢠu tꢕi các ñꢦa ñiꢶm ñiꢠu tra
ĐVT: m
Qua bꢅng 3.16 ta thꢊy giá trꢘ sꢢ dꢟng các loài cây ngꢃp mꢑn tꢇi
khu vꢛc là khá lꢒn. Sꢋ lưꢄng các loài cây có thꢎ sꢢ dꢟng làm dưꢄc
liꢆu là nhiꢓu nhꢊt (10 loài). Tiꢔp ñꢔn là nhóm các cây sꢢ dꢟng làm gꢧ
cꢚi; bꢅo vꢆ ñê, chꢖn sóng, xói mòn; làm thꢡc ăn chăn nuôi cho gia
súc và cho sꢄi, hàng thꢚ công, nuôi ong (6 và 5 loài). Nhóm các loài
cây ngꢃp mꢑn có thꢎ làm thꢡc ăn chiꢔm tꢫ lꢆ thꢊp nhꢊt (chꢞ có 2 loài,
chiꢔm 12% sꢋ loài ñưꢄc tìm thꢊy).
Khoꢚng
cách so vꢗi
cꢧa sông
5,7
Mꢨc ñꢴ ngꢪp triꢠu
Biên ñꢴ
triꢠu
Đꢦa ñiꢶm
Cao
nhꢳt
1,3
Thꢳp
nhꢳt
0,6
Duy Vinh
Duy Thành
Duy Nghĩa
0,7
0,5
0,8
11,3
4,3
0,9
0,4
1,5
0,7
Biên ñꢈ triꢓu trong khu vꢛc vào khoꢅng 0,5 ñꢔn 0,8m. Chꢔ ñꢈ
bán nhꢃt triꢓu thuꢃn lꢄi cho sꢛ phát triꢎn cꢚa các loài cây ngꢃp mꢑn,
19
20
Bꢚng 3.16: Công dꢞng cꢟa mꢴt sꢑ loài cây ngꢪp mꢫn
quá mꢡc ñꢑc biꢆt là viꢆc sꢢ dꢟng các công cꢟ ñánh bꢖt mang tính
hꢚy diꢆt làm cꢇn kiꢆt nguꢉn lꢄi thꢚy sꢅn, mꢊt cân bꢣng sinh thái,
ꢅnh hưꢜng rꢊt lꢒn ñꢔn hꢆ sinh thái rꢐng ngꢃp mꢑn.
tꢕi huyꢛn Duy Xuyên
Sꢑ lưꢔng
TT
Nhóm công dꢞng
Tꢼ lꢛ %
loài
10
6
3.4.2.3. Công tác quꢅn lý, bꢅo vꢁ rꢍng ngꢉp mꢊn chưa hiꢁu quꢅ
ꢦ Duy Xuyên trưꢒc năm 2000, thì diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn hꢠu
như không ñưꢄc quꢅn lý và bꢅo vꢆ. Đa sꢋ các cây ngꢃp mꢑn ñꢓu
mꢌc tꢛ nhiên hoꢑc do ngưꢏi dân ñꢘa phương trꢉng. Viꢆc tꢛ ý chꢑt
phá rꢐng ngꢃp mꢑn ñꢎ làm ao nuôi tôm không ñưꢄc các cꢊp chính
quyꢓn ñꢘa phương quan tâm và xꢢ lý kꢘp thꢏi. Đꢔn khi phong trào
nuôi tôm gꢑp nhiꢓu bꢊt lꢄi do dꢘch bꢆnh, ꢅnh hưꢜng rꢊt lꢒn ñꢔn ñꢏi
sꢋng ngưꢏi dân trong khu vꢛc thì chính quyꢓn ñꢘa phương mꢒi bꢖt
ñꢠu quan tâm ñꢔn viꢆc bꢅo vꢆ và quꢅn lý rꢐng ngꢃp mꢑn. Tuy nhiên
viꢆc quꢅn lý ꢜ ñꢘa phương còn rꢊt lꢨng lꢙo, không có sꢛ quꢅn lý
chꢑt chꢤ.
1
2
3
4
5
Làm dưꢄc liꢆu
Cho gꢧ cꢚi
Làm thꢡc ăn
59
35
12
19
35
2
Thꢡc ăn chăn nuôi cho gia súc
5
Bꢅo vꢆ ñê, chꢖn sóng, xói mòn
Cho sꢄi, hàng thꢚ công, nuôi
ong
6
6
5
29
Như vꢃy, giá trꢘ cꢚa hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn cꢚa rꢊt lꢒn, ñem lꢇi lꢄi
ích cao cho ngưꢏi dân ñꢘa phương. Tuy nhiên, giá trꢘ cꢚa rꢐng ngꢃp
mꢑn chưa ñưꢄc ngưꢏi dân khai thác mꢈt cách hꢄp lí và bꢓn vꢗng.
3.4.2. Các nguyên nhân gây suy thoái ñꢬn hꢛ thꢡc vꢪt rꢩng ngꢪp
mꢫn
Hiꢆn nay có hai cách quꢅn lý ñꢋi vꢒi rꢐng ngꢃp mꢑn nơi ñây:
- Đꢋi vꢒi diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn ñưꢄc cá nhân và các hꢈ gia
ñình trꢉng, hꢌ có quyꢓn sꢜ hꢗu quꢅn lý và khai thác. Tuy nhiên, hiꢆn
nay mꢈt sꢋ hꢈ gia ñình ñã tꢛ ý chꢑt phá và sꢢ dꢟng ñꢊt rꢐng ngꢃp
mꢑn vào các mꢟc ñích khác.
3.4.2.1. Phát triꢖn ao nuôi tôm
Do chưa hiꢎu hꢔt giá trꢘ cꢚa rꢐng ngꢃp mꢑn và do lꢄi ích kinh tꢔ
nên nhiꢓu ngưꢏi dân ñã tꢛ ý phá rꢐng ngꢃp mꢑn ñꢎ làm ao nuôi tôm.
Mꢑt khác, mꢈt sꢋ hꢈ gia ñình cũng chꢇy theo phong trào nuôi tôm mà
không nꢖm vꢗng kꢭ thuꢃt nuôi: nuôi tôm vꢒi mꢃt ñꢈ quá dày, chꢔ ñꢈ
ăn không thích hꢄp cùng các nguꢉn giꢋng không chꢌn lꢌc và hꢆ
thꢋng xꢢ lý nưꢒc thꢅi không ñꢅm bꢅo sꢤ tꢇo ñiꢓu kiꢆn cho bꢆnh ꢜ
tôm phát triꢎn ꢅnh hưꢜng rꢊt lꢒn ñꢔn sꢛ phân bꢋ và sinh trưꢜng cꢚa
các loài cây ngꢃp mꢑn.
- Đꢋi vꢒi diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn ven sông thuꢈc quyꢓn quꢅn lý
cꢚa chính quyꢓn ñꢘa phương ñã có phương thꢡc giao khoán sꢢ dꢟng
cho các hꢈ gia ñình. Tuy nhiên, do lꢄi ích kinh tꢔ không cao nên
nhiꢓu hꢈ dân ñưꢄc giao khoán không còn quꢅn lý rꢐng, thꢃm chí còn
tꢛ ý khai thác. Chính quyꢓn ñꢘa phương chưa có giꢅi pháp can thiꢆp,
xꢢ lý kꢘp thꢏi.
3.4.2.2. Đánh bꢗt thꢘy sꢅn trên sông
Hiꢆn nay, ꢜ khu vꢛc 3 xã Duy Vinh, Duy Thành, Duy Nghĩa có
khoꢅng 170 ngưꢏi dân sꢋng bꢣng nghꢓ khai thác thꢚy sꢅn trên sông,
chꢚ yꢔu các hꢈ dân thuꢈc diꢆn hꢈ nghèo cꢚa các xã. Sꢋ lưꢄng ghe,
tàu ñánh bꢖt thꢚy sꢅn trên sông ngày càng nhiꢓu, tꢃp trung khai thác
3.4.2.4. Hiꢁn tưꢕng xói lꢙ bꢚ sông
Hꢠu hꢔt rꢐng ngꢃp mꢑn phân bꢋ dꢌc theo bꢏ sông nên viꢆc xói lꢬ
bꢏ sông ñã làm thiꢆt hꢇi mꢈt diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn rꢊt lꢒn, ꢅnh
21
22
hưꢜng ñꢔn sinh trưꢜng cꢚa cây ngꢃp mꢑn và phá hꢚy nơi sꢋng cꢚa
các ñꢈng vꢃt ñáy.
3.5. Đꢆ XUꢇT CÁC BIꢅN PHÁP BꢈO TꢉN VÀ PHꢊC HꢉI Hꢅ
THꢋC VꢌT NGꢌP MꢍN TꢀI HUYꢅN DUY XUYÊN
3.5.1. Đꢠ xuꢳt các biꢛn pháp bꢚo tꢷn hꢛ thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn
3.5.1.1. Đꢃ xuꢄt biꢁn pháp quꢅn lý rꢍng ngꢉp mꢊn dꢈa vào cꢑng ñꢆng
a. Cơ sꢃ cꢄa viꢏc ñꢁ xuꢋt biꢏn pháp quꢉn lý rꢈng ngꢅp mꢆn dꢔa vào
cꢕng ñꢇng
3.4.2.5.Xây dꢈng hꢁ thꢎng ñê bao thꢘy lꢕi và các công trình khác
Sꢛ xây dꢛng các ñê bao thꢚy lꢄi và các ñꢃp ngăn mꢑn ñã làm
thay ñꢕi chꢔ ñꢈ thꢚy triꢓu cũng như ñꢑc ñiꢎm vꢓ ñꢊt ñai và nưꢒc cꢚa
khu vꢛc. Mꢈt sꢋ cây ngꢃp mꢑn không thꢎ sꢋng ñưꢄc trong môi
trưꢏng có ñꢈ mꢑn thꢊp, vì vꢃy ꢅnh hưꢜng rꢊt lꢒn ñꢔn sꢛ sinh trưꢜng
cꢚa cây ngꢃp mꢑn.
Rꢐng ngꢃp mꢑn là tài sꢅn chung cꢚa cꢈng ñꢉng. Các chính sách
cꢚa cꢈng ñꢉng và hành ñꢈng cꢚa cꢈng ñꢉng thưꢏng trꢛc tiꢔp xác ñꢘnh
phân bꢋ tꢋi ưu cꢚa các nguꢉn tài nguyên.
3.4.2.6. Nhꢉn thꢀc vꢃ vai trò cꢘa hꢁ thꢈc vꢉt ngꢉp mꢊn cꢘa ngưꢚi
dân ñꢛa phương còn thꢄp
Rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên có lꢘch sꢢ lâu dài. Ngưꢏi
dân ñꢘa phương chính là ngưꢏi hiꢎu biꢔt vꢓ cây ngꢃp mꢑn, có kinh
nghiꢆm khai thác quꢅn lý nguꢉn tài nguyên này. Chính vì vꢃy, viꢆc
quꢅn lý rꢐng ngꢃp mꢑn dꢛa vào cꢈng ñꢉng sꢤ mang lꢇi lꢒi ích to lꢒn
bꢓn vꢗng.
300
250
200
152
150
100
50
131
b. Tiꢊn trình quꢉn lý rꢈng ngꢅp mꢆn dꢔa vào cꢕng ñꢇng
- Xác ñꢘnh nhu cꢠu cꢚa cꢈng ñꢉng trong viꢆc bꢅo tꢉn, phꢟc hꢉi
và quꢅn lý rꢐng ngꢃp mꢑn
62
56
54
0
Không có lꢀi
Bꢁo vꢂ môi
trưꢃng
Tăng nguꢄn thꢅy
sꢁn
Tꢆo cꢁnh quan Cung cꢈp gꢉ cꢅi
- Tꢃp huꢊn cho cꢈng ñꢉng vꢓ rꢐng ngꢃp mꢑn
ñꢇp
và các sꢁn phꢊm
khác
- Xây dꢛng kꢔ hoꢇch triꢎn khai quꢅn lý rꢐng ngꢃp mꢑn dꢛa vào
cꢈng ñꢉng
Hình 3.8: Biꢶu ñꢷ nhꢪn thꢨc cꢟa ngưꢖi dân ñꢦa phương vꢠ
vai trò cꢟa rꢩng ngꢪp mꢫn
2.5.1.2. Khai thác các sꢅn phꢒm tꢍ rꢍng ngꢉp mꢊn và nuôi trꢆng
thꢘy sꢅn theo hưꢐng bꢃn vꢜng
Như vꢃy, sꢋ ngưꢏi dân ñꢘa phương không biꢔt ñꢔn vai trò cꢚa
rꢐng ngꢃp mꢑn là không ít (28%), ngoài ra còn sꢋ ñông ngưꢏi dân
không thꢊy hꢔt ñưꢄc vai trò cꢚa rꢐng ngꢃp mꢑn, hꢌ không nhìn thꢊy
lꢄi ích xã hꢈi và môi trưꢏng lâu dài cꢚa rꢐng ngꢃp mꢑn dꢩn ñꢔn hành
vi phá rꢐng ñꢎ ñáp ꢡng vꢓ nhu cꢠu kinh tꢔ trưꢒc mꢖt.
Các nhà chuyên môn sꢤ nghiên cꢡu và chuyꢎn giao công nghꢆ
giúp ngưꢏi dân có thꢎ thꢛc hiꢆn có hiꢆu quꢅ mô hình sꢅn xuꢊt nông
lâm ngư kꢔt hꢄp theo hưꢒng bꢓn vꢗng, nhꢣm nâng cao ñꢏi sꢋng
ngưꢏi dân cũng như giꢅm áp lꢛc lên hꢆ sinh thái rꢐng ngꢃp mꢑn.
Trong ñó mô hình nuôi sinh thái hoꢑc nuôi các ñꢋi tưꢄng thân thiꢆn vꢒi
môi trưꢏng là mꢈt trong các hoꢇt ñꢈng cꢠn triꢎn khai sꢒm ꢜ ñꢘa phương.
23
24
Ngoài ra, các biꢆn pháp khai thác các sꢅn phꢥm tꢐ rꢐng ngꢃp mꢑn mꢈt cách
bꢓn vꢗng.
Dꢛa trên các tiêu chí trên, chúng tôi ñꢓ xuꢊt chꢌn các loài cây
ngꢃp mꢑn sau ñꢎ trꢉng làm giꢋng tꢇi ñꢘa phương:
- Dꢐa nưꢒc (Nypa fruticans Wurmb)
3.5.2. Đꢠ xuꢳt các biꢛn pháp tuyꢶn chꢐn, trꢷng phꢞc hꢷi và phát
triꢶn hꢛ thꢡc vꢪt ngꢪp mꢫn
- Đưꢒc ñôi (Rhizophora apiculata Bl)
3.5.2.1. Tiêu chí ñꢖ tuyꢖn chꢝn các loài cây ngꢉp mꢊn
Bꢚng 3.20: Tiêu chí ñꢶ tuyꢶn chꢐn các loài cây ngꢪp mꢫn ñꢶ
gây trꢷng
- Vꢪt dù (Bruguiera gymnorrhiza Lam.)
- Bꢠn trꢖng (Sonnoeratia abla J. Sm in Rees)
- Sú (Aegiceras corniculatum (L.) Blco)
3.5.2.2. Chꢝn ñꢛa ñiꢖm lꢄy giꢎng
Tiêu chí
Lý do chꢐn
Căn cꢡ vào nguꢉn gꢋc ꢜ ñꢘa phương có thꢎ chꢌn ñꢘa ñiꢎm lꢊy
giꢋng tꢇi xã Cꢥm Thanh, thành phꢋ Hꢈi An và xã Tam Hꢅi, huyꢆn
Núi Thành. Tꢇi Duy Xuyên và các ñꢘa ñiꢎm trên ñꢓu có ñiꢓu kiꢆn khí
hꢃu, ñꢊt ñai, thꢚy văn… tương tꢛ nhau.
Chꢌn các loꢇi cây thích hꢄp vꢒi Do ñꢈ mꢑn trong nưꢒc ꢜ khu
môi trưꢏng nưꢒc lꢄ và các cây vꢛc không cao nên các loài cây
ngꢃp mꢑn có biên ñꢈ muꢋi rꢈng thích nghi vꢒi nꢉng ñꢈ muꢋi cao
không sinh trưꢜng và phát triꢎn
3.5.2.3. Kꢞ thuꢉt tꢂo giꢎng và trꢆng phꢇc hꢆi rꢍng ngꢉp mꢊn
a. Kꢖ thuꢅt tꢍo giꢂng
ñưꢄc
Chꢌn các cây ngꢃp mꢑn có sꢍn Các loài này ñã thích ꢡng vꢒi
Đꢋi vꢒi dꢐa nưꢒc: Theo kinh nghiꢆm cꢚa nhiꢓu ngưꢏi dân ñꢘa
phương, viꢆc trꢉng trꢛc tiꢔp là rꢊt chꢃm, tꢫ lꢆ tꢉn tꢇi và phát triꢎn
không cao, vì vꢃy nên thành lꢃp vưꢏn ươm.
ꢜ trong tꢞnh Quꢅng Nam
ñiꢓu kiꢆn khí hꢃu, ñꢊt ñai cꢚa
vùng nghiên cꢡu và thuꢃn lꢄi
cho viꢆc lꢊy giꢋng, vꢃn chuyꢎn
giꢋng
Đꢋi vꢒi các cây ngꢃp mꢑn khác như ñưꢒc ñôi, vꢪt dù: ñưꢄc ngưꢏi
dân ñꢘa phương di trꢉng tuy nhiên tꢫ lꢆ sꢋng sót cꢚa cꢚa các cây con
không cao vì vꢃy nên thành lꢃp vưꢏn ươm cây con ñꢎ tꢫ lꢆ tꢉn tꢇi cao hơn.
b. Kꢖ thuꢅt trꢇng cây ngꢅp mꢆn
Chꢌn nhꢗng cây có thꢎ làm bãi Trong vùng nghiên cꢡu có nhiꢓu
ñꢙ và thꢡc ăn cho tôm hꢈ dân nuôi tôm
Chꢌn nhꢗng loài cây có khꢅ Trong vùng nghiên cꢡu thưꢏng
- Mꢃt ñꢈ trꢉng không quá dày, tꢇo ra các khoꢅng trꢋng ñꢎ cho
cây tái sinh hoꢑc trꢉng cây khác.
năng chꢋng xói lꢬ
xuyên xꢅy ra bão lꢟt và hiꢆn
tưꢄng xói lꢬ bꢏ sông
- Trꢉng các khu rꢐng có cꢊu trúc ña dꢇng hơn vꢓ cꢅ cꢊu trúc tꢠng
tán và thành phꢠn loài.
Chꢌn nhꢗng cây có dáng ñꢪp
Tꢇo cꢅnh quan cho khu vꢛc càng
ñꢪp, nhꢣm phꢟc vꢟ tꢋt hơn cho
dꢘch vꢟ du lꢘch sinh thái
- ꢦ khu vꢛc nghiên cꢡu, hiꢆn tưꢄng xói lꢬ diꢝn ra nghiêm trꢌng
nên cꢠn phꢅi có các giꢅi pháp công trình ñꢎ hꢧ trꢄ viꢆc trꢉng phꢟc hꢉi
các cây ngꢃp mꢑn.
25
26
KꢵT LUꢌN VÀ KIꢵN NGHꢃ
ngꢃp mꢑn chꢞ phân bꢋ trong phꢇm vi hꢪp vꢓ chiꢓu ngang và kích
thưꢒc cây nhꢨ.
1. KꢵT LUꢌN
a. Hiꢏn trꢍng rꢈng ngꢅp mꢆn ꢃ huyꢏn Duy Xuyên, tꢗnh Quꢉng Nam
Qua quá trình nghiên cꢡu hiꢆn trꢇng rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy
Xuyên, tꢞnh Quꢅng Nam, chúng tôi ñã ñưa ra mꢈt sꢋ kꢔt luꢃn như sau:
- Rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ huyꢆn Duy Xuyên phân bꢋ dꢌc theo bꢏ sông
ꢜ 3 xã Duy Vinh, Duy Nghĩa, Duy Thành vꢒi diꢆn tích nhꢨ bꢣng 21,9
ha.
- Hiꢆn nay diꢆn tích rꢐng ngꢃp mꢑn ꢜ Duy Xuyên ñã bꢘ suy giꢅm
nhiꢓu do nhiꢓu nguyên nhân như: phát triꢎn diꢆn tích mꢑt nưꢒc nuôi
tôm, các hoꢇt ñꢈng khai thác thꢚy sꢅn trên sông vꢒi các công cꢟ ñánh
bꢖt mang tính hꢚy diꢆt, hiꢆn tưꢄng xói lꢬ bꢏ sông, công tác bꢅo vꢆ và
quꢅn lý rꢐng chưa hiꢆu quꢅ, viꢆc xây dꢛng hꢆ thꢋng ñê bao thꢚy lꢄi
và ñꢑc biꢆt là nhꢃn thꢡc cꢚa ngưꢏi dân ñꢘa phương vꢓ vai trò cꢚa
rꢐng ngꢃp mꢑn còn thꢊp.
- Hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ꢜ khu vꢛc có tính ña dꢇng vꢓ thành phꢠn
loài không cao, bao gꢉm 17 loài thuꢈc 10 hꢌ, trong ñó có 8 loài thꢛc
vꢃt ngꢃp mꢑn chính thꢡc và 9 loài thꢛc vꢃt tham gia rꢐng ngꢃp mꢑn.
- Hꢆ thꢛc vꢃt có ñꢑc trưng vꢓ mꢃt ñꢈ cây ngꢃp mꢑn và ñꢈ tàn che
tương ñꢋi cao. Cꢊu trúc tꢕ thành loài thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn tương ñꢋi
ñơn giꢅn, dꢐa nưꢒc là loài chiꢔm ưu thꢔ vꢓ cꢊu trúc tꢕ thành.
- Các loài thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn tꢉn tꢇi dưꢒi nhiꢓu dꢇng sꢋng khác
nhau, trong ñó các loài cây thân gꢧ và thân cꢨ chiꢔm tꢫ lꢆ cao nhꢊt
(35,3%). Tuy nhiên, khi nghiên cꢡu vꢓ các chꢞ sꢋ ña dꢇng thꢛc vꢃt
vꢒi chꢞ sꢋ ña dꢇng loài Shannon – Weiner (H’ = 0,994) và chꢞ sꢋ
Simpson (D = 0,461) cho thꢊy rꢣng hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn tꢇi ñꢘa
phương có ñꢈ ña dꢇng loài thꢊp và sꢛ ñꢉng ñꢓu vꢓ sꢋ lưꢄng cá thꢎ
cꢚa các loài không cao.
b. Đꢁ xuꢋt các biꢏn pháp bꢉo tꢇn và phꢘc hꢇi hꢏ thꢔc vꢅt ngꢅp mꢆn
Qua ñiꢓu tra hiꢆn trꢇng rꢐng ngꢃp mꢑn, chúng tôi ñꢓ xuꢊt mꢈt sꢋ
biꢆn pháp nhꢣm bꢅo tꢉn và phꢟc hꢉi hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn như sau:
- Đꢓ xuꢊt mô hình quꢅn lý rꢐng ngꢃp mꢑn dꢛa vào cꢈng ñꢉng, vì
lꢄi ích cꢚa cꢈng ñꢉng.
- Khai thác các sꢅn phꢥm tꢐ rꢐng ngꢃp mꢑn và nuôi trꢉng thꢚy
sꢅn theo hưꢒng bꢓn vꢗng.
- Tuyꢎn chꢌn, tꢇo giꢋng và phꢕ biꢔn kꢭ thuꢃt trꢉng các loài cây
ngꢃp mꢑn ꢜ ñꢘa phương ñꢎ nâng cao hiꢆu quꢅ trꢉng, phꢟc hꢉi hꢆ thꢛc
vꢃt ngꢃp mꢑn.
2. KIꢵN NGHꢃ
- Tiꢔp tꢟc tiꢔn hành các nghiên cꢡu ñꢎ ñưa mꢈt sꢋ loài cây ngꢃp
mꢑn khác trꢉng thêm vào khu vꢛc ñꢎ tăng ña dꢇng cꢚa hꢆ thꢛc vꢃt
ngꢃp mꢑn nhưng không phá vꢬ cꢊu trúc ñꢑc thù cꢚa rꢐng.
- Cꢠn phꢟc hꢉi hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn trong các khu vꢛc nuôi
trꢉng thꢚy sꢅn, nghiên cꢡu mô hình nuôi trꢉng thꢚy sꢅn bꢓn vꢗng.
- Tuyên truyꢓn cho cꢈng ñꢉng hiꢎu ñưꢄc vai trò cꢚa viꢆc phꢟc
hꢉi và bꢅo tꢉn hꢆ thꢛc vꢃt ngꢃp mꢑn ñꢎ mꢌi ngưꢏi dân ñꢘa phương
tích cꢛc tham gia bꢅo vꢆ và phꢟc hꢉi.
- Các nhân tꢋ sinh thái như ñꢈ mꢑn nưꢒc, khí hꢃu, chꢔ ñꢈ triꢓu và
thꢎ nꢓn ꢅnh hưꢜng rꢊt lꢒn ñꢔn thành phꢠn loài, sꢛ phân bꢋ và sinh
trưꢜng cꢚa các loài cây ngꢃp mꢑn. Vꢒi ñꢈ mꢑn trung bình khoꢅng
8,4% nên các loài cây ngꢃp mꢑn chꢚ yꢔu là các loài cây nưꢒc lꢄ và
các loài cây có biên ñꢈ muꢋi rꢈng. Nhiꢆt ñꢈ không khí, lưꢄng mưa và
chꢔ ñꢈ triꢓu tương ñꢋi thuꢃn lꢄi cho sꢛ phân bꢋ cꢚa các loài cây ngꢃp
mꢑn. Tuy nhiên, thꢎ nꢓn và biên ñꢈ triꢓu làm cho các loài thꢛc vꢃt
13 trang
12860
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp bảo tồn và phục hồi hệ thực vật ngập mặn ở huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_nghien_cuu_hien_trang_va_de_xuat_cac_bien_p.pdf
