Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu đánh giá nguồn lợi thủy sinh vật trong điều kiện sinh thái của đầm Trà Quế - Thành phố Hội An – Tỉnh Quảng Nam và định hướng quản lý, bảo vệ
1
2
3
4
Mꢞ ĐꢍU
2. MꢁC ĐÍCH NGHIÊN CꢇU
1. TÍNH CꢟP THIꢎT CꢉA Đꢋ TÀI
- Đánh giá ñưꢁc sꢍ ña dꢂng nguꢇn lꢁi thꢓy sinh vꢃt có giá trꢟ
Đa dꢂng vꢌ nơi sꢉng và ñiꢌu kiꢅn tꢍ nhiên ñã tꢂo ra sꢍ ña dꢂng
sinh hꢊc, trong ñó ñꢎm, hꢇ là nhꢏng hꢅ có ý nghĩa vô cùng quan trꢊng
bꢐi vì ngoài chꢑc năng cꢈp nưꢒc, tưꢒi tiêu cho nông nghiꢅp, thꢓy ñiꢅn
và phòng hꢆ, ñꢎm hꢇ còn là mꢆt “ngân hàng gen” ña dꢂng cꢎn ñưꢁc bꢄo vꢅ.
Đꢎm Trà Quꢔ thuꢆc xã Cꢕm Hà – thành phꢉ Hꢆi An là mꢆt
thꢓy vꢍc nưꢒc ngꢊt vꢒi diꢅn tích khoꢄng 20 ha, nꢖm lꢊt thꢗm vào
vùng ñꢈt nông nghiꢅp và gꢘn liꢌn vꢒi tên tuꢙi làng rau Trà Quꢔ, mꢆt
thương hiꢅu rꢈt quen thuꢆc ꢐ Hꢆi An. Ngoài các chꢑc năng thông
thưꢋng, ñꢎm còn cung cꢈp nhꢏng nguꢇn lꢁi vꢌ thꢓy sꢄn và ñꢚc biꢅt là
các loài thꢍc vꢃt thꢓy sinh ñưꢁc nông dân khai thác sꢛ dꢜng làm
phân bón cho rau.
kinh tꢔ trong ñꢎm Trà Quꢔ, thành phꢉ Hꢆi An, làm cơ sꢐ khoa hꢊc
cho viꢅc quꢄn lý.
- Đꢌ xuꢈt ñưꢁc các nhóm giꢄi pháp phát triꢞn bꢌn vꢏng
nguꢇn lꢁi thꢓy sinh vꢃt.
3. NꢀI DUNG NGHIÊN CꢇU
- Nghiên cꢑu hiꢅn trꢂng môi trưꢋng ñꢎm Trà Quꢔ thông qua
các thông sꢉ vꢌ chꢈt lưꢁng nưꢒc: Nhiꢅt ñꢆ; pH; Đꢆ mꢚn; Hàm lưꢁng
oxy hòa tan (DO); Các muꢉi dinh dưꢠng: NO3- - N, NH4+ - N, PO43- - P.
- Nghiên cꢑu ña dꢂng thành phꢎn loài các nguꢇn lꢁi thꢍc vꢃt
và ñꢆng vꢃt thꢓy sinh trong ñꢎm Trà Quꢔ, giá trꢟ kinh tꢔ và hiꢅn trꢂng
khai thác.
Hiꢅn nay, cꢄ thôn Trà Quꢔ có 258 hꢆ, trong ñó có 176 hꢆ làm
nông nghiꢅp (trong sꢉ 176 hꢆ làm nông nghiꢅp có 147 hꢆ sꢉng bꢖng
nghꢌ trꢇng rau luân canh, xen canh trên diꢅn tích 18 ha), rau ñưꢁc
bón bꢖng rong do bà con vꢒt tꢝ ñꢎm Trà Quꢔ. Do vꢃy, cây rau Trà
Quꢔ nꢙi tiꢔng xanh, thơm ngon hơn rau ꢐ nhꢏng nơi khác.
- Đꢌ xuꢈt phương hưꢒng quꢄn lý nhꢖm khai thác, bꢄo vꢅ và
sꢛ dꢜng hꢁp lý nguꢇn lꢁi.
4. Ý NGHĨA KHOA HꢃC VÀ THꢠC TIꢙN CꢉA Đꢋ TÀI
- Bưꢒc ñꢎu ñánh giá ñưꢁc nguꢇn lꢁi thꢓy sinh vꢃt trong ñiꢌu
kiꢅn sinh thái cꢓa ñꢎm Trà Quꢔ, nhꢖm góp phꢎn xây dꢍng dꢏ liꢅu
khoa hꢊc ñꢞ quꢄn lý hꢅ sinh thái ñꢎm.
Như vꢃy, ñꢎm Trà Quꢔ ñóng vai trò quan trꢊng ñꢉi vꢒi sꢍ phát
triꢞn kinh tꢔ du lꢟch cꢓa làng rau Trà Quꢔ nói riêng và thành phꢉ Hꢆi
An nói chung. Tuy nhiên tꢝ trưꢒc ñꢔn nay hꢎu như chưa có mꢆt nghiên
cꢑu nào vꢌ hiꢅn trꢂng sinh thái môi trưꢋng cꢓa ñꢎm Trà Quꢔ, các
nguꢇn lꢁi có trong ñꢎm, tình hình quꢄn lý hꢅ sinh thái ñꢎm phꢜ thuꢆc
nhiꢌu vào ý thꢑc cꢓa ngưꢋi dân. Do vꢃy, ñꢞ có các cơ sꢐ khoa hꢊc cꢎn
thiꢔt cho viꢅc khai thác và quꢄn lý, bꢄo vꢅ hꢅ sinh thái ñꢎm Trà Quꢔ,
chúng tôi tiꢔn hành ñꢌ tài: “Nghiên cꢀu ñánh giá nguꢁn lꢂi thꢃy sinh
vꢄt trong ñiꢅu kiꢆn sinh thái cꢃa ñꢇm Trà Quꢈ - Thành phꢉ Hꢊi An
– Tꢋnh Quꢌng Nam và ñꢍnh hưꢎng quꢌn lý, bꢌo vꢆ”.
- Là cơ sꢐ khoa hꢊc ñꢞ giúp chính quyꢌn ñꢟa phương có
nhꢏng ñꢟnh hưꢒng quꢄn lý sꢛ dꢜng hꢁp lý; giúp ngưꢋi dân nhꢃn thꢑc
sâu sꢘc ñưꢁc vai trò quan trꢊng cꢓa ñꢎm.
5. Bꢏ CꢁC Đꢋ TÀI: Ngoài 2 phꢎn mꢐ bài, kꢔt luꢃn và kiꢔn nghꢟ luꢃn
văn có 3 chương: Chương 1: Tꢙng quan tài liꢅu; Chương 2: Nꢆi dung
và phương pháp nghiên cꢑu; Chương 3: Kꢔt quꢄ và thꢄo luꢃn.
5
6
CHƯƠNG 2
CHƯƠNG 1
ĐꢏI TƯꢆNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢇU
TꢡNG QUAN TÀI LIꢌU
2.1. ĐꢏI TƯꢆNG NGHIÊN CꢇU
1.1. TꢡNG QUAN Vꢋ Hꢌ SINH THÁI ĐꢍM Hꢈ
1.1.1. Tình hình nghiên cꢢu, khai thác và sꢣ dꢤng nguꢥn lꢦi thꢧy
sinh vꢨt trong các ñꢩm hꢥ trên thꢪ giꢗi
- Mꢆt sꢉ yꢔu tꢉ vꢃt lí, hóa hꢊc cꢓa môi trưꢋng nưꢒc tꢂi ñꢎm
như: nhiꢅt ñꢆ, pH, ñꢆ mꢚn, DO, NO3- - N ,NH4+ - N, PO43- - P, nꢌn ñáy.
- Các loài thꢍc vꢃt thꢓy sinh ñang ñưꢁc khai thác tꢂi ñꢎm.
- Các loài ñꢆng vꢃt thꢓy sinh có giá trꢟ kinh tꢔ.
Nhìn chung, các quꢉc gia trên thꢔ giꢒi ñã nhꢃn thꢑc ñưꢁc
ñꢎm hꢇ là cơ sꢐ vꢃt chꢈt vꢉn có ñꢞ phát triꢞn kinh tꢔ cꢓa ñꢟa phương
nên kꢔt hꢁp mô hình khai thác nguꢇn lꢁi thꢓy sinh vꢃt, du lꢟch sinh
thái và bꢄo vꢅ hꢅ sinh thái ñꢎm hꢇ. Các công trình nghiên cꢑu ñꢌu tꢃp
trung ñánh giá ña dꢂng thành phꢎn loài và phân tích ñꢚc ñiꢞm sinh
thái quꢎn xã cꢓa các loài trong mꢉi quan hꢅ vꢒi các yꢔu tꢉ môi
trưꢋng và các quꢎn cư (habitat) như ñꢆ mꢚn, ñꢆ trong, chꢈt ñáy, rꢝng
ngꢃp mꢚn, thꢄm cꢗ biꢞn,...
2.2. THꢴI GIAN VÀ ĐꢅA ĐIꢵM NGHIÊN CꢇU
- Nghiên cꢑu ñưꢁc tiꢔn hành tꢂi ñꢎm Trà Quꢔ - xã Cꢕm Hà –
thành phꢉ Hꢆi An - tꢢnh Quꢄng Nam tꢝ tháng 11/2011 ñꢔn tháng
6/2012: trong ñó viꢅc thu thꢃp và phân tích mꢣu ñưꢁc tiꢔn hành theo
mùa mưa (tháng 11 – 12/2011); mùa khô (tháng 5 – 6/2012); thꢋi
gian còn lꢂi thu thꢃp sꢉ liꢅu hiꢅn trưꢋng và xꢛ lý sꢉ liꢅu.
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢇU
2.3.1. Phương pháp khꢛo sát thꢰc ñꢝa
1.1.2. Tình hình nghiên cꢢu, khai thác và sꢣ dꢤng nguꢥn lꢦi thꢧy
sinh vꢨt trong các ñꢩm hꢥ ꢫ Viꢜt Nam
Các trꢂm khꢄo sát này ñưꢁc xác ñꢟnh nhꢋ máy ñꢟnh vꢟ cꢎm
tay, bꢄo ñꢄm ñưꢁc tính ñꢂi diꢅn cho toàn bꢆ các ñꢚc ñiꢞm cꢓa ñꢎm.
Tꢈt cꢄ các mꢣu môi trưꢋng và mꢣu thꢍc vꢃt thꢓy sinh ñưꢁc
tiꢔn hành thu thꢃp theo các vꢟ trí này.
ꢡ Viꢅt Nam tình hình nghiên cꢑu, khai thác và sꢛ dꢜng
nguꢇn lꢁi thꢓy sinh vꢃt trong các ñꢎm hꢇ chꢓ yꢔu tꢃp trung vào viꢅc
nghiên cꢑu tính ña dꢂng sinh hꢊc trong ñꢎm, tiꢌm năng khai thác
nguꢇn lꢁi, các vꢈn ñꢌ vꢌ bꢄo tꢇn và phát triꢞn ña dꢂng sinh hꢊc các
vùng ñꢎm ven biꢞn nhꢖm xây dꢍng các mô hình quꢄn lý, sꢛ dꢜng mꢆt
cách có hiꢅu quꢄ các vùng ñꢈt ngꢃp nưꢒc này.
2.3.2. Phương pháp thu mꢘu và phân tích môi trưꢖng
- Các chꢢ tiêu ño nhanh:
+ pH: ño tꢂi hiꢅn trưꢋng bꢖng máy HQ40d.
+ Nhiꢅt ñꢆ, ñꢆ mꢚn: ño tꢂi hiꢅn trưꢋng bꢖng máy HACH
SENSION 5.
- Các chꢢ tiêu hꢏu cơ: NH4+ - N; NO3- - N; PO43- - P phân tích tꢂi
Phòng Thí nghiꢅm Trung tâm Kꢤ thuꢃt Môi trưꢋng Thành phꢉ Đà Nꢀng.
2.3.3. Phương pháp nghiên cꢢu thành phꢩn loài và ñꢱc ñiꢲm sinh
thái cꢧa các loài thꢰc vꢨt thꢧy sinh
1.1.3. Nhꢬng yꢪu tꢔ tác ñꢭng ñꢪn hꢜ sinh thái ñꢩm hꢥ
1.2. ĐIꢋU KIꢌN Tꢠ NHIÊN – KINH Tꢎ XÃ HꢀI TꢂI XÃ CꢮM
HÀ – TP HꢀI AN
1.2.1. Điꢯu kiꢜn tꢰ nhiên
1.2.2. Đꢱc ñiꢲm kinh tꢪ xã hꢭi xã Cꢳm Hà
Thꢍc hiꢅn theo Quy phꢂm tꢂm thꢋi vꢌ ñiꢌu tra thꢍc vꢃt biꢞn
cꢓa Viꢅn Hꢄi dương hꢊc do ꢥy ban khoa hꢊc và kꢤ thuꢃt Nhà nưꢒc
ban hành năm 1981. Cꢜ thꢞ như sau:
7
8
- Mùa mưa tiꢔn hành lꢈy mꢣu 3 ñꢁt (tháng 11 – 12), mꢦi ñꢁt 2 ngày.
- Mùa khô tiꢔn hành lꢈy mꢣu 3 ñꢁt (tháng 5 – 6), mꢦi ñꢁt 2 ngày.
* Tính sinh lưꢂng bình quân cꢃa thꢏc vꢄt thꢃy sinh trên
CHƯƠNG 3
KꢎT QUꢑ NGHIÊN CꢇU VÀ THꢑO LUꢊN
3.1. ĐꢹC ĐIꢵM ĐIꢋU KIꢌN Tꢠ NHIÊN ĐꢍM TRÀ QUꢎ - XÃ
CꢮM HÀ – THÀNH PHꢏ HꢀI AN
mꢊt ñơn vꢍ diꢆn tích
Sꢛ dꢜng Quy phꢂm tꢂm thꢋi vꢌ ñiꢌu tra thꢍc vꢃt biꢞn cꢓa
Viꢅn Hꢄi dương hꢊc do ꢥy ban khoa hꢊc và kꢤ thuꢃt Nhà nưꢒc ban
hành năm 1981.
3.1.1. Vꢝ trí ñꢝa lý, ñꢝa hình
3.1.1.1. Vꢍ trí ñꢍa lý, ñꢍa hình
Đꢎm Trà Quꢔ là mꢆt thꢓy vꢍc tꢍ nhiên ꢐ phía ñông bꢘc xã
Cꢕm Hà – thành phꢉ Hꢆi An, phía Bꢘc tiꢔp giáp vꢒi thôn Trà Quꢔ,
phía Tây giáp thôn Đꢇng Nà, và phía Nam giáp thôn Cꢛa Suꢉi. Đꢎm
có chiꢌu dài khoꢄng 1,15km; vào mùa mưa ñꢆ rꢆng nhꢈt khoꢄng
550m, sâu khoꢄng 0,5 – 2,0m vꢒi diꢅn tích 223.895m2; vào mùa khô
rꢆng nhꢈt khoꢄng 480m, ñꢆ sâu tꢝ 0,3 – 1,5 m vꢒi diꢅn tích khoꢄng
181.028m2.
* Trꢐ lưꢂng tꢏ nhiên cꢃa rong nưꢎc ngꢑt trong khu vꢏc
ñiꢅu tra ñưꢂc tính theo công thꢀc sau ñây:
W = b.s
* Mꢄt ñꢊ thân ñꢀng: Xác ñꢟnh mꢃt ñꢆ thân ñꢑng (thân/m2)
bꢖng cách ñꢔm sꢉ thân ñꢑng trong khung ñꢟnh lưꢁng 0.25m2.
2.3.4. Phương pháp nghiên cꢢu thành phꢩn loài ñꢭng vꢨt thuꢶ
sinh có giá trꢝ kinh tꢪ
3.1.1.2. Nꢅn ñáy
- Các loài thꢓy sꢄn có giá trꢟ kinh tꢔ ñưꢁc ñiꢌu tra và thu mꢣu
trꢍc tiꢔp tꢂi các phương tiꢅn khai thác thꢓy sꢄn trong ñꢎm Trà Quꢔ và
tꢂi nhà bà Lê Thꢟ Dân chuyên thu mua thꢓy sꢄn cꢓa ñꢎm Trà Quꢔ.
- Mꢣu thꢓy sꢄn ñưꢁc ñꢟnh loꢂi bꢖng phương pháp so sánh
hình thái. Các tài liꢅu chính ñưꢁc sꢛ dꢜng ñꢞ ñꢟnh loꢂi là: Đꢟnh loꢂi
các loài cá nưꢒc ngꢊt Nam bꢆ cꢓa Mai Đình Yên (1978); Cá nưꢒc
ngꢊt Viꢅt Nam – Tꢃp I cꢓa Nguyꢧn Văn Hꢄo (2001); Cá nưꢒc ngꢊt
Viꢅt Nam – Tꢃp V cꢓa Nguyꢧn Văn Hꢄo (2005); Đꢆng vꢃt chí Viꢅt
Nam, phꢎn Giáp xác nưꢒc ngꢊt – Tꢃp V cꢓa Đꢚng Ngꢊc Thanh, Hꢇ
Thanh Hꢄi (2001).
Thành phꢎn chính cꢓa ñáy ñꢎm Trà Quꢔ là bùn nhuyꢧn có lꢣn
xác ñꢆng thꢍc vꢃt thꢓy sinh ñang trong quá trình phân hꢓy.
3.1.2. Mꢭt sꢔ các yꢪu tꢔ ñiꢯu kiꢜn tꢰ nhiên
3.1.2.1. Nhiꢆt ñꢊ
Mùa mưa nhiꢅt ñꢆ khꢄo sát ꢐ các vꢟ trí dao ñꢆng tꢝ 22,20C –
22,80C trung bình là 22,5 ± 0,33 (0C); mùa khô dao ñꢆng tꢝ 29,30C –
30,50C; trung bình là 29,9 ± 0,45 (0C).
3.1.2.2. pH
Mùa mưa giá trꢟ pH dao ñꢆng tꢝ 6,73 – 7,06; trung bình 6,90
± 0,121. Mùa khô giá trꢟ pH cao hơn, dao ñꢆng khoꢄng tꢝ 6,98 –
7,51; trung bình 7,15 ± 0,18.
2.3.5. Phương pháp khꢛo sát ñánh giá nguꢥn lꢦi thꢧy sꢛn
Sꢃn lưꢄng khai thác = sꢉ ngày khai thác trung bình/tháng*sꢉ
tháng khai thác trong năm*năng suꢈt khai thác (kg/ngày).
2.3.6. Phương pháp phꢷng vꢸn
3.1.2.3. Đꢊ mꢒn
Đꢎm Trà Quꢔ là ñꢎm nưꢒc ngꢊt vào mùa mưa (ñꢆ mꢚn bꢖng
0), và nưꢒc lꢁ nhꢂt vào mùa khô. Đꢆ mꢚn trung bình cꢓa ñꢎm Trà
Quꢔ vào mùa khô là 1,426 ± 0,20(0/00).
2.3.7. Phương pháp xꢣ lý sꢔ liꢜu
9
10
3.1.2.4. Oxy hoà tan (DO)
Bꢛng 3.3: Danh mꢤc các loài thꢰc vꢨt thꢧy sinh trong ñꢩm Trà Quꢪ
Mùa xuꢸt hiꢜn
Hàm lưꢁng DO trong nưꢒc qua khꢄo sát cho thꢈy mùa mưa
cao hơn mùa khô. Mùa mưa DO dao ñꢆng tꢝ 6,16 – 7,01 mg/l; mùa
khô dao ñꢆng tꢝ 6,04 – 6,73 mg/l. Hàm lưꢁng DO trung bình mùa
mưa là 6,49 ± 0,29 mg/L; mùa khô là 5,81 ± 0,50 mg/L.
3.1.2.5. Các muꢉi dinh dưꢓng
STT
Tên Viꢜt Nam
Tên khoa hꢓc
Mùa
Mùa
khô
mưa
I. Bꢀ THꢉY THꢑO HYDROCHARITALES
(1) Hꢓ thꢧy kiꢯu
Rong cám
(2) Hꢓ thꢧy thꢛo
Najadaceae
+
a. Hàm lưꢄng NH4 – N (mg/L)
1
Najas indica
+
+
+
-
+
Hàm lưꢁng NH4 - N trung bình trong mùa mưa 0,29 ± 0,50
Hydrocharitaceae
Hydrilla verticillata
mg/L vưꢁt QCVN 08:2008/BTNMT (cꢆt A2) nhưng không ñáng kꢞ;
trong mùa khô là 2,81 ± 1,23 mg/L, vưꢁt ngưꢠng cho phép cꢓa
2
Rong Vꢟt
Bꢀ RONG ĐUÔI
CHÓ
II.
CERATOPHYLLALES
QCVN 08:2008/BTNMT (cꢆt A2) 14 lꢎn; vưꢁt
QCVN
38:2011/BTNMT 2,81 lꢎn.
(3) Hꢓ Rong ñuôi chó Ceratophyllaceae
Rong ñuôi chꢇn Ceratophyllum dermersum L.
-
b. Hàm lưꢄng NO3 - N (mg/L)
3
+
+
Hàm lưꢁng NO3- - N vào mùa mưa thꢈp hơn nhiꢌu so vꢒi mùa
khô, dao ñꢆng tꢝ 0,180 – 0,283 mg/l, trung bình 0,24 ± 0,03 mg/l; trong
khi ñó mùa khô dao ñꢆng tꢝ 0,326 – 0,580 mg/l, trung bình 0,49 ± 0,08
mg/l.
Chú thích: dꢈu (+): xuꢈt hiꢅn; dꢈu (-): không xuꢈt hiꢅn
3.2.1.2. Đꢒc ñiꢔm sinh hꢑc, sinh thái và phân bꢉ cꢃa các loài thꢏc
vꢄt thuꢕ sinh
a. Rong Cám – Najas indica (Willid.) Cham.:
c. Hàm lưꢄng PO43- - P (mg/L)
ꢡ ñꢎm Trà Quꢔ, ñây là loài chiꢔm ưu thꢔ bꢐi nó thích nghi
vꢒi sꢍ thay ñꢙi ñꢆ mꢚn theo mùa nên có sinh lưꢁng cao nhꢈt trong
ñꢎm cꢄ mùa mưa lꢣn mùa khô.
Vào mùa mưa hàm lưꢁng PO43- - P cao hơn mùa khô, trung bình
mùa mưa là 0,044 ± 0,02 mg/l; mùa khô trung bình 0,021 ± 0,01 mg/l.
3.2. NGUꢈN LꢆI THUꢺ SINH VꢊT TRONG ĐꢍM TRÀ QUꢎ
Nguꢇn lꢁi thꢓy sinh vꢃt trong ñꢎm Trà Quꢔ hiꢅn bao gꢇm các
loài thꢍc vꢃt thꢓy sinh dùng ñꢞ làm phân xanh và các loài thuꢨ sꢄn có
giá trꢟ kinh tꢔ ñưꢁc ngưꢋi dân khai thác thưꢋng xuyên trong ñꢎm.
3.2.1. Các loài thꢰc vꢨt thꢧy sinh
b. Rong Đuôi chꢅn – Ceratophyllum dermersum L.:
Trong ñꢎm Trà Quꢔ, loài rong Đuôi chꢇn có mꢚt trong cꢄ
mùa mưa lꢣn mùa khô, thưꢋng mꢊc lꢣn trong Sen và Cói Lác.
c. Rong Vꢆt – Hydrilla verticillata (L.f.) Royle:
Loài rong Vꢟt (Hydrilla verticillata) chꢢ xuꢈt hiꢅn trong ñꢎm
Trà Quꢔ vào mùa mưa.
3.2.1.1. Thành phꢇn loài
Nhìn chung, kꢔt quꢄ khꢄo sát vꢌ sꢍ phân bꢉ cꢓa 3 loài thꢍc
vꢃt thꢓy sinh này trong ñꢎm có khác nhau. Các loài rong thưꢋng mꢊc
11
12
mưa lꢣn mùa khô. Vào mùa mưa mꢃt ñꢆ thân ñꢑng là 1.208 ± 162
thân/m2 vꢒi sinh lưꢁng 2.736 ± 108,8 g/m2 ; mùa khô mꢃt ñꢆ thân
ñꢑng là 306 ± 52 thân/m2 vꢒi sinh lưꢁng 1.222 ± 89,6 (g/m2).
dày ꢐ khu vꢍc gꢎn bꢋ có ñꢆ sâu tꢝ 0,5 – 0,9 m. Mùa mưa thích hꢁp
cho sꢍ phát triꢞn cꢓa rong nên mꢃt ñꢆ dày hơn so vꢒi mùa khô. ꢡ 2
cꢛa ñꢎm lưꢁng rong mꢊc thưa hơn vì tꢉc ñꢆ dòng chꢄy mꢂnh hơn.
Nghiên cꢑu cũng cho thꢈy vào mùa khô ꢐ ñꢆ sâu tꢝ 1,4 – 2,0 m gꢎn
như không có sꢍ xuꢈt hiꢅn cꢓa bꢈt kỳ loài rong nào.
Bꢛng 3.5: Mꢨt ñꢭ thân ñꢢng và sinh lưꢦng theo thành phꢩn loài
trong mùa mưa và mùa khô
Mùa mưa
Mùa khô
Như vꢃy sꢍ phân bꢉ cꢓa các loài thꢍc vꢃt thꢓy sinh ñang khai
thác trong ñꢎm phꢜ thuꢆc vào ñꢆ sâu, dòng chꢄy, biꢔn ñꢆng theo sꢍ
thay ñꢙi ñꢆ mꢚn giꢏa 2 mùa.
Mꢃt ñꢆ thân
Mꢃt ñꢆ thân
Loài
Sinh lưꢁng
Sinh lưꢁng
ñꢑng
ñꢑng
(g/m2)
(g/m2)
(thân/m2)
(thân/m2)
Rong Cám
Sꢍ phân bꢉ cꢓa các loài rong trong ñꢎm Trà Quꢔ ñưꢁc thꢞ
hiꢅn qua hình 3.11 và 3.12.
1.208 ± 162 2.736 ± 108,8
306 ± 52 1.222 ± 89,6
(Najas indica)
Rong Đuôi chꢇn
(Ceratophyllum
dermersum L.)
Rong Vꢟt (Hydrilla
verticillata (L.f.)
Royle)
3.2.1.3. Khꢌo sát sinh vꢄt lưꢂng các loài thꢏc vꢄt thuꢕ sinh thông
qua mꢄt ñꢊ thân ñꢀng và sinh khꢉi tươi
397 ± 66
242 ± 45
805 ± 54,5
483 ± 38,7
118 ± 38
-
365 ± 43,8
-
Bꢛng 3.4: Mꢨt ñꢭ thân ñꢢng và sinh lưꢦng cꢧa thꢰc vꢨt thꢧy sinh
trong mùa mưa, mùa khô theo vꢝ trí thu mꢘu
Mùa mưa
Mùa khô
Vꢝ trí thu
mꢘu
Mꢃt ñꢆ thân ñꢑng cꢓa thꢍc vꢃt thꢓy sinh bꢃc cao sꢉng
chìm có sꢍ tương quan khá chꢚt chꢩ (r = 0,94) vꢒi sinh lưꢁng
(hình 3.13). Hay nói cách khác ꢐ các khu vꢍc có mꢃt ñꢆ thân ñꢑng
cao thì cũng có sinh lưꢁng cao và ngưꢁc lꢂi.
Mꢃt ñꢆ thân
ñꢑng (thân/m2)
Sinh lưꢁng
Mꢃt ñꢆ thân
Sinh lưꢁng
(g/m2)
(g/m2)
ñꢑng (thân/m2)
N1
N2
1.432 ± 138 4.513 ± 182,0
871 ± 87 1.720 ± 105,2
1.892 ± 162 5.612 ± 155,6
773 ± 36
318 ± 46
1.029 ± 88,5
2.177 ± 136,1
2.236 ± 107,7
3.024 ± 125,0
2.565 ± 136,7
0
622 ± 58
Bꢛng 3.6: Trꢬ lưꢦng cꢧa các loài thꢰc vꢨt thꢧy sinh trong ñꢩm Trà Quꢪ
N3
842 ± 64
Trꢬ lưꢦng
Trꢬ lưꢦng
Tꢻng cꢭng
(tꢸn)
Loài
Rong Cám
N4
1.727 ± 153,8 1.203 ± 168
mùa mưa (tꢸn) mùa khô (tꢸn)
N5
1.469 ± 154 6.029 ± 247,9
1.473 ± 136 4.439 ± 200,2
1.667 ± 165 5.628 ± 225,2
951 ± 82
833,8 ±
40,6
612,6 ± 24,4
180,2 ± 12,2
221,2 ± 16,2
66,1 ± 7,9
N6
0
0
(Najas indica)
Rong Đuôi chꢇn
(Ceratophyllum
dermersum L.)
N7
0
246,3 ±
20,1
Trꢬ lưꢦng
tꢰ nhiên
948,93 ± 40,52 (tꢸn)
285,27 ± 15,36 (tꢸn)
Rong Vꢟt (Hydrilla
verticillata (L.f.)
Royle)
108,1 ± 8,7
-
108,1 ± 8,7
Kꢔt quꢄ ñꢔm mꢃt ñꢆ thân ñꢑng trong các ô tiêu chuꢕn cũng
cho thꢈy loài rong Cám (Najas indica) là loài ưu thꢔ trong cꢄ mùa
13
14
Cá Trê ñen
(4) Hꢓ Cá Nheo
Clarias fuscus (Lacépede, 1803)
7
Theo bꢄng 3.6 cho thꢈy trꢏ lưꢁng tꢍ nhiên cꢓa các loài thꢍc
vꢃt thꢓy sinh biꢔn ñꢆng theo mùa, mùa mưa trꢏ lưꢁng cao hơn mùa
khô. Bꢄng 3.6 cũng cho thꢈy loài rong Cám (Najas indica) có trꢏ
lưꢁng cao nhꢈt trong ñꢎm. Theo Hoàng Thꢟ Thái Hòa (2007), loài
rong Cám ñꢚc biꢅt nhiꢌu ñꢂm, nó phꢄn ánh mꢆt tiꢌm năng phân bón
to lꢒn cho cây trꢇng.
1
Siluridae
Wallago attu (Bloch & Schneider,
1801)
Cá Leo
8
III Bꢀ CÁ VƯꢆC PERCIFORMES
1
1
1
(5) Hꢓ Cá Quꢛ
Cá Lóc ñen
(6) Hꢓ Cá Rô
Cá Rô ñꢇng
(7) Hꢓ Cá Rô phi
Cá Rô phi vꢖn
Channidae
3.2.2. Mꢭt sꢔ loài ñꢭng vꢨt thꢧy sinh có giá trꢝ kinh tꢪ
3.2.2.1. Thành phꢇn loài
Channa striata (Bloch, 1793)
Anabantidae
9
Bꢛng 3.7: Danh mꢤc các loài ñꢭng vꢨt thꢧy sinh có giá trꢝ kinh tꢪ
trong ñꢩm Trà Quꢪ
Anabas testudineus (Bloch, 1792)
Cichlidae
10
Sꢔloài
/Hꢓ
Oreochromis niloticus (Linnaeus,
1758)
TT
Tên Viꢜt Nam
Tên khoa hꢓc
11
I
Bꢀ CÁ CHÉP
CYPRINIFORMES
1
2
(8) Hꢓ Cá Mú
Serranidae
5
(1) Hꢓ Cá Chép
Cyprinidae
Cá Vưꢁc
Lates calcarifer (Bloch,1790)
12
Cá Chép
Cyprinus carpio (Linnaeus,1758)
1
2
Hꢓ Cá Bꢔng
trꢽng
(9)
Gobiidae
Carassius auratus
(Linnaeus,1758)
Cyprinus centralus (Nguyen et
Mai, 1994)
Cá Diꢔc
Oxyurichthys tentacularis (Cuvier
et Valenciennes, 1837)
Glossogobius sparsipapillus
(Akihito & Meguro, 1976)
Cá Bꢉng thꢅ
Cá Bꢉng cát
13
14
Cá Trꢄnh (cá
Dꢎy)
3
4
Puntius semifasciolatus (Gunther,
1868)
Cá Cꢈn
Hꢓ Cá bꢔng
ñen
(10)
15
1
1
Eleotridae
Rasbora cephalotaemia (Nichols &
Pope, 1927)
Cá Mꢂi sꢊc
5
Eleotris fuscus (Schneider &
Forter, 1801)
Cá Bꢉng ñen
II
Bꢀ CÁ NHEO SILURIFORMES
Bꢀ CÁ THÁT
LÁT
IV
(11)
16
OSTEOGLOSSIFORMES
1
1
(2) Hꢓ Cá Ngꢼnh
Cá Ngꢂnh
(3) Hꢓ Cá Trê
Cranoglanididae
Hꢓ Cá Thát lát Notopteridae
Notopterus notopterus
(Pallas,1769)
Bꢀ CÁ CHÌNH ANGUILLIFORMES
Cranoglanis bouderius (J.
Richardson, 1846)
6
Cá Thát lát
Clariidae
V
15
16
Rô ñꢇng (0,51 tꢈn/năm); Lươn Vàng (0,28 tꢈn/năm); cá Thát lát (0,26
tꢈn/năm).
(12)
17
1
1
Hꢓ Cá Chình
Anguillidae
Anguilla marmorata (Quoy &
Gaimard, 1824)
Cá Chình bông
3.3. HIꢌN TRꢂNG KHAI THÁC VÀ Sꢾ DꢁNG CÁC NGUꢈN
LꢆI THꢉY SINH VꢊT TRONG ĐꢍM TRÀ QUꢎ - TP HꢀI AN
– TꢐNH QUꢑNG NAM
VI
(13)
18
Bꢀ LƯƠN
Hꢓ Lươn
SYNBRANCHIFORMES
Synbranchidae
3.3.1. Hiꢜn trꢼng khai thác thꢰc vꢨt thꢧy sinh (rong)
Theo Singh (1962) viꢅc sꢛ dꢜng các loài thꢍc vꢃt thꢓy sinh
như Najas sp. và Hydilla sp., cũng như Tate và Riemer (1988) ñã chꢢ
ra rꢖng viꢅc sꢛ dꢜng rong Đuôi ngꢍa (Potamogetom crispus), rong
Xương cá (Myriophyllum spicatum) ꢓ làm phân bón sꢩ làm tăng hàm
lưꢁng ñꢂm, hàm lưꢁng hꢏu cơ trong ñꢈt và kích thích các hoꢂt ñꢆng
sinh hꢊc.
Lươn Vàng
Monopterus albus (Zuiew, 1793)
DECAPODA
Bꢀ GIÁP XÁC
MƯꢴI CHÂN
VII
(14)
19
1
Hꢓ Tôm Càng
Palaemonidae
Tôm Càng xanh Macrobrachium rosenbergii
Tꢻng cꢭng
19
Các loài ñꢆng vꢃt thuꢨ sinh có giá trꢟ kinh tꢔ cꢓa ñꢎm Trà
Kꢔt quꢄ phꢗng vꢈn vꢌ mꢑc ñꢎu tư phân bón cho rau trong
quá trình nghiên cꢑu tꢂi Trà Quꢔ ñưꢁc thꢞ hiꢅn qua hình 3.23:
Quꢔ gꢇm 18 loài cá thuꢆc 13 hꢊ, 6 bꢆ. Hꢊ có sꢉ loài nhiꢌu nhꢈt trong
ñꢎm Trà Quꢔ là Hꢊ cá Chép chiꢔm ưu thꢔ vꢒi 5 loài, Hꢊ cá Bꢉng
trꢘng 2 loài, các Hꢊ còn lꢂi mꢦi hꢊ 1 loài. Ngoài ra trong ñꢎm còn có
nguꢇn lꢁi tôm vꢒi loài Tôm Càng xanh thuꢆc hꢊ Tôm Càng, bꢆ Giáp
xác mưꢋi chân.
Liꢌu lưꢁng (g/m2)
4500
4000
3500
3000
2500
2000
1500
1000
500
3.2.2.2. Đꢒc ñiꢔm hình thái mꢊt sꢉ loài thꢃy sꢌn có giá trꢍ kinh tꢈ
a. Cá Thát lát (Notopterus notopterus)
b. Cá Rô phi vꢇn (Oreochromis niloticus)
c. Cá Lóc ñen (Channa striata)
d. Cá Trꢃnh (Cyprinus centralus)
0
Rong
Phân chuꢇng Phân bánh
dꢎu
NPK
Urê
e. Cá Rô ñꢅng (Anabas testudineus)
f. Cá Diꢈc (Carassius auratus)
Hình 3.23: Nhu cꢩu sꢣ dꢤng phân bón cꢧa làng rau Trà Quꢪ
Kꢔt quꢄ phꢗng vꢈn ngưꢋi dân vꢌ tình hình sꢛ dꢜng thꢍc vꢃt
thꢓy sinh làm phân xanh ñꢞ bón rau ꢐ Trà Quꢔ (52 hꢆ) cho thꢈy 35
hꢆ (67%) có sꢛ dꢜng rong ñꢎm Trà Quꢔ, còn lꢂi 27% (14 hꢆ) sꢛ dꢜng
rong vꢒt ngoài sông Đꢔ Võng; 6% (3 hꢆ) sꢛ dꢜng phân chuꢇng.
g. Lươn vàng (Monopterus albus)
3.2.2.3. Sꢌn lưꢂng khai thác
Sꢄn lưꢁng khai thác cao nhꢈt tꢃp trung ꢐ loài cá Rô phi vꢖn
(0,99 tꢈn/năm); cá Lóc (0,65 tꢈn/năm); cá Trꢄnh (0,54 tꢈn/năm); cá
17
18
Vꢒi 18,5 ha ñꢈt trꢇng rau, bình quân mꢦi hꢆ có 1.224,5m2
ñꢈt. Lưꢁng rong mꢦi hꢆ cꢎn dùng ưꢒc tính khoꢄng 5,88 tꢈn/năm/hꢆ.
Nꢔu không dùng rong làm phân xanh thì trong 1 tháng mùa vꢜ chính
ngưꢋi dân sꢩ tꢉn 1 triꢅu tiꢌn phân chuꢇng cho viꢅc làm ñꢈt. Bên cꢂnh
ñó viꢅc sꢛ dꢜng phân chuꢇng sꢩ tꢂo môi trưꢋng sꢉng cho các loài
sùng ñꢈt gây hꢂi cho rau. Do ñó 94% ngưꢋi dân sꢛ dꢜng rong ñꢞ cꢄi
tꢂo ñꢈt, trong ñó 67% sꢛ dꢜng rong cꢓa ñꢎm Trà Quꢔ.
Như vꢃy, các loài thꢍc vꢃt thꢓy sinh trong ñꢎm Trà Quꢔ dù
khó ñꢟnh giá thành tiꢌn nhưng lꢂi có mꢆt giá trꢟ rꢈt to lꢒn ñꢉi vꢒi sꢍ
phát triꢞn nông nghiꢅp - nghꢌ làm vưꢋn tꢂi thôn Trà Quꢔ. Ngoài viꢅc
sꢛ dꢜng rong làm phân xanh, mꢆt sꢉ ngưꢋi dân Trà Quꢔ còn khai
thác rong làm nguꢇn thꢑc ăn cho gia cꢎm.
3.3.2. Hiꢜn trꢼng khai thác nguꢥn lꢦi ñꢭng vꢨt thuꢶ sinh trong ñꢩm
Trong sꢉ 24 hꢆ khai thác ñꢆng vꢃt thuꢨ sinh ñưꢁc chꢊn ñꢞ
phꢗng vꢈn có 10 hꢆ (41,2%) khai thác thưꢋng xuyên (ngày nào cũng ñi
kꢞ cꢄ nhꢏng tháng mùa mưa); 14 hꢆ (58,8%) khai thác không thưꢋng
xuyên (mꢦi tháng ñi khai thác khoꢄng 15 ngày vào mùa khô, và 20
ngày vào mùa mưa) thꢞ hiꢅn ꢐ bꢄng 3.10:
Vào mùa mưa, nhu cꢎu phân xanh cho viꢅc trꢇng rau tăng cao
vì ñây là mùa vꢜ chính trong năm, do ñó nhu cꢎu sꢛ dꢜng rong cũng
tăng lên. Trong mùa mưa, trung bình mꢆt ngày trên ñꢎm Trà Quꢔ
ngưꢋi dân thu vꢒt khoꢄng 30 – 40 ghe rong/ngày, sꢄn lưꢁng khai thác
ưꢒc tính 80 tꢂ/ngày, sꢄn lưꢁng khai thác mùa mưa 720 tꢈn/mùa mưa.
Trong khi ñó, vào mùa khô, vì lý do thꢋi tiꢔt, năng suꢈt sꢄn lưꢁng rau
không cao nên lưꢁng rong khai thác cũng ít hơn so vꢒi mùa mưa,
khoꢄng 7 – 8 ghe rong/ngày, ưꢒc tính 16 tꢂ/ngày, sꢄn lưꢁng 144
tꢈn/mùa khô. Tꢙng sꢄn lưꢁng khai thác trong năm ưꢒc tính 864 tꢈn/năm.
Cách thꢑc khai thác các loꢂi rong nưꢒc ngꢊt ꢐ ñây rꢈt giꢄn ñơn
và truyꢌn thꢉng. Thꢑ nhꢈt do nông dân tꢍ cào vꢒt bꢖng tay ꢐ ven bꢋ
vꢒi ñꢆ sâu khoꢄng tꢝ 0,5 – 1m. Cách này khá phꢙ biꢔn, thưꢋng do
nhꢏng ngưꢋi phꢜ nꢏ thꢍc hiꢅn và chꢢ thu ñưꢁc sꢉ lưꢁng rꢈt ít ñꢞ sꢛ
dꢜng vꢒi quy mô nhꢗ. Cách thꢑ hai là dùng ghe không gꢘn ñꢆng cơ và
cây chèo ñꢞ vꢒt rong, cách này có thꢞ khai thác lưꢁng rong ñꢔn hàng
tꢂ. Cách thꢑ ba là dùng dꢜng cꢜ cꢄng ñꢞ khai thác: ngưꢋi dân lꢆi xuꢉng
nưꢒc và cào, ñꢕy thꢄm rong và thu hoꢂch lưꢁng rong rꢈt lꢒn, tꢉn ít thꢋi
gian. Tuy nhiên, phương thꢑc này khai thác triꢅt ñꢞ lưꢁng rong tꢂi khu
vꢍc khai thác, làm mꢈt nguꢇn giꢉng và gây xáo trꢆn trꢎm tích mꢂnh.
Ngoài ra, ꢐ ñꢎm Trà Quꢔ có khoꢄng 10 hꢆ dân chuyên làm nghꢌ vꢒt
rong ñꢞ bán cho các hꢆ không có thꢋi gian ñi rong, ưꢒc tính mꢦi ghe
rong 2 tꢂ khoꢄng 100 ngàn.
Bꢛng 3.10: Tꢩn suꢸt khai thác ñꢭng vꢨt thuꢶ sinh cꢧa các hꢭ trong thôn
Tꢶ lꢜ (%)
41,2
Tꢩn suꢸt
Khai thác thưꢋng xuyên
Khai thác không thưꢋng xuyên
Sꢔ hꢭ
10
14
58,8
Nguꢇn lꢁi ñꢆng vꢃt thuꢨ sinh trong ñꢎm Trà Quꢔ ñưꢁc bà
con khai thác khá ña dꢂng vꢌ thành phꢎn loài vꢒi tꢙng sꢄn lưꢁng 5,03
tꢈn/năm. Trong ñó mùa vꢜ và sꢄn lưꢁng khai thác tꢃp trung vào mùa
mưa tꢝ tháng 9 ñꢔn tháng 2 năm sau.
Trong sꢉ 24 hꢆ ñưꢁc chꢊn phꢗng vꢈn vꢌ phương thꢑc khai
thác, kꢔt quꢄ ñưꢁc trình bày ꢐ bꢄng 3.11:
Bꢛng 3.11: Phương thꢢc khai thác thuꢶ sꢛn cꢧa các hꢭ
Tꢩn suꢸt khai thác
Phương thꢢc
Khai thác thưꢖng
Khai thác không thưꢖng
khai thác
xuyên
xuyên
Sꢉ hꢆ
Tꢨ lꢅ (%)
12,5
8,3
Sꢉ hꢆ
Tꢨ lꢅ (%)
16,7
Lưꢒi
Lꢋ
Cào
Câu
Xung ñiꢅn
3
2
1
2
2
4
3
1
3
3
12,5
4,2
12,5
12,5
4,2
8,3
8,3
19
20
3.4.3. Nhꢨn thꢢc cꢧa cꢭng ñꢥng vꢯ vai trò cꢧa ñꢩm Trà Quꢪ
Ngoài giá trꢟ kinh tꢔ tꢝ nguꢇn lꢁi thꢍc vꢃt thꢓy sinh và nguꢇn
lꢁi thꢓy sꢄn, ñꢎm Trà Quꢔ còn có vai trò quan trꢊng trong viꢅc ñiꢌu
tiꢔt môi trưꢋng, vi khí hꢃu và hꢅ sinh thái. Đꢎm là nơi chꢑa nưꢒc vào
mùa mưa tránh ngꢃp úng cho khu vꢍc, cũng như vùng ñꢇng bꢖng ven
rìa ñꢎm Trà Quꢔ. Đây còn là nơi cư trú, bãi ñꢪ cꢓa các loài sinh vꢃt
vào mùa sinh sꢄn như các loài cá, tôm, cua… Và mꢆt vai trò quan
trꢊng không thꢞ không nói ñꢔn là chꢑc năng tꢍ làm sꢂch môi trưꢋng
cꢓa ñꢎm, duy trì ñưꢁc sꢍ ꢙn ñꢟnh, ña dꢂng sinh hꢊc và giꢄm nguy cơ
gây ô nhiꢧm môi trưꢋng. Kꢔt quꢄ ñiꢌu tra vꢌ nhꢃn thꢑc tꢎm quan
trꢊng cꢓa ñꢎm Trà Quꢔ (76 hꢆ) thꢞ hiꢅn ꢐ bꢄng 3.13:
Theo kꢔt quꢄ khꢄo sát thông qua phiꢔu ñiꢌu tra, ñꢉi vꢒi các hꢆ
khai thác thuꢨ sꢄn thưꢋng xuyên thì thu nhꢃp cꢓa hꢊ dao ñꢆng tꢝ 100 –
200 ngàn/ngày trong mùa khô, 300 – 500 ngàn/ngày trong mùa mưa; thu
nhꢃp cꢓa các hꢆ khai thác thuꢨ sꢄn không thưꢋng xuyên dao ñꢆng tꢝ 50
– 100 ngàn/ngày trong mùa khô, 200- 400 ngàn/ngày trong mùa mưa.
Nhìn chung, nghꢌ khai thác nguꢇn lꢁi thuꢨ sinh vꢃt ꢐ ñꢎm
Trà Quꢔ còn mang tính thꢓ công và truyꢌn thꢉng vꢒi phương tiꢅn
khai thác ñơn giꢄn là sꢛ dꢜng ghe nhꢗ (sõng) không gꢘn ñꢆng cơ.
Viꢅc khai thác nguꢇn lꢁi thuꢨ sinh vꢃt trong ñꢎm Trà Quꢔ ñã
mang lꢂi nhꢏng giá trꢟ kinh tꢔ trꢍc tiꢔp (nguꢇn lꢁi ñꢆng vꢃt) và nhꢏng
giá trꢟ kinh tꢔ gián tiꢔp (nguꢇn lꢁi thꢍc vꢃt thꢓy sinh) cho ngưꢋi dân
quanh ñꢎm. Sꢉ lưꢁng hꢆ gia ñình sꢉng phꢜ thuꢆc vào ñꢎm (khai thác
thꢍc vꢃt và ñꢆng vꢃt thꢓy sinh) ưꢒc tính khoꢄng 180 hꢆ/258 hꢆ gia
ñình (72,5%) cꢓa thôn Trà Quꢔ.
Bꢛng 3.13: Nhꢨn thꢢc cꢧa ngưꢖi dân vꢯ tꢩm quan trꢓng cꢧa ñꢩm
Trà Quꢪ - xã Cꢳm Hà – thành phꢔ Hꢭi An
Sꢔ
ngưꢖi
Tꢶ lꢜ
(%)
STT
Các vai trò cꢧa ñꢩm Trà Quꢪ
3.4. CÁC NHÂN Tꢏ TÁC ĐꢀNG VÀ ĐE DꢃA ĐꢎN ĐꢍM TRÀ
QUꢎ
Cung cꢈp nguꢇn phân xanh, gꢘn liꢌn vꢒi
thương hiꢅu làng rau Trà Quꢔ
1
66
94,3
3.4.1. Vꢸn ñꢯ rác thꢛi
2
3
4
Cung cꢈp nguꢇn thꢓy sꢄn
58
2
82,9
2,9
Đa sꢉ ngưꢋi dân ꢐ ñây chưa ý thꢑc ñưꢁc viꢅc bꢄo vꢅ môi
trưꢋng sꢉng cꢓa mình. Do ñó mꢚc dù rác thꢄi cũng phꢎn nào ñưꢁc tꢃp
trung ñúng nơi quy ñꢟnh nhưng lưꢁng rác thꢄi nhiꢌu cũng như cách thꢑc
ñꢙ rác cꢓa ngưꢋi dân ñã gây quá tꢄi cho các thùng ñꢍng rác, nên rác
vương vãi xung quanh cũng rꢈt nhiꢌu.
Cung cꢈp nguꢇn nưꢒc cho nông nghiꢅp
Môi trưꢋng sꢉng cho các loài
62
88,6
Tꢂo ra phong cꢄnh ñꢫp, ñiꢌu hòa ñꢆ ꢕm khí
hꢃu trong vùng
5
56
80
6
7
Đem lꢂi nguꢇn thu nhꢃp cho ngưꢋi dân
Thoát nưꢒc chꢉng ngꢃp lꢜt
60
68
86
3.4.2. Vꢸn ñꢯ nưꢗc thꢛi cꢧa các hꢥ nuôi tôm bên cꢼnh khu vꢰc
ñꢩm
97,1
Mꢚc dù nhꢃn thꢑc ñưꢁc ñꢎm Trà Quꢔ có vai trò rꢈt quan
Hiꢅn tꢂi ꢐ ñꢎm Trà Quꢔ không có tình trꢂng nuôi thꢓy sꢄn
trong ñꢎm, tuy nhiên ñꢎm ñưꢁc nꢉi thông vꢒi sông Cꢙ Cò, dꢊc hai
bên lưu vꢍc sông là các hꢇ các ao nuôi tôm, nưꢒc thꢄi cꢓa các hꢇ ao
nuôi tôm ñưꢁc xꢄ trꢍc tiꢔp ra sông mà không ñưꢁc xꢛ lý. Lưꢁng
nưꢒc này xâm nhꢃp vào ñꢎm thông qua 2 cꢛa ñꢎm và gây nguy cơ ô
nhiꢧm chꢈt lưꢁng nguꢇn nưꢒc.
trꢊng trong ñꢋi sꢉng cꢓa ngưꢋi dân nơi ñây, nhưng ý thꢑc vꢌ bꢄo vꢅ
nguꢇn lꢁi cꢓa ngưꢋi dân chưa cao.
3.4.4. Thꢰc trꢼng vꢯ tình hình quꢛn lý ñꢩm Trà Quꢪ cꢧa chính
quyꢯn ñꢝa phương
Cư dân ꢐ ñây ñưꢁc tꢍ do khai thác nguꢇn lꢁi trong ñꢎm tuy
nhiên không ñưꢁc sꢛ dꢜng các hình thꢑc bꢟ cꢈm: nꢙ mìn, dùng xung
21
22
ñiꢅn ñꢞ khai thác. Nꢔu vi phꢂm bꢟ tꢙ quꢄn lý cꢓa UBND xã phát
hiꢅn bꢘt quꢄ tang thì sꢩ bꢟ tꢟch thu tang vꢃt và xꢛ phꢂt. Mꢚc dù vꢃy
nhưng viꢅc quꢄn lý cꢓa các cán bꢆ xã vꢣn chưa thꢍc hiꢅn triꢅt ñꢞ vì
thiꢔu các phương tiꢅn như xuꢇng máy ñꢞ có thꢞ ngăn chꢚn hoꢂt
ñꢆng chích ñiꢅn ñang khai thác trên ñꢎm. Hơn nꢏa thꢋi gian khai
thác chích ñiꢅn chꢓ yꢔu tꢃp trung vào ban ñêm nên rꢈt khó ñꢞ quꢄn
lý thꢍc trꢂng này.
3.5.2. Các biꢜn pháp thꢰc hiꢜn
Đꢞ bꢄo tꢇn và phát triꢞn bꢌn vꢏng ña dꢂng sinh hꢊc các
nguꢇn lꢁi thuꢨ sꢄn khu vꢍc ñꢎm Trà Quꢔ, chúng tôi xin ñưa ra mꢆt
sꢉ giꢄi pháp như sau:
3.5.2.1. Giꢌi pháp quꢌn lý
- Tuyên truyꢌn, vꢃn ñꢆng, giáo dꢜc cho các tꢎng lꢒp nhân dân
vꢌ giá trꢟ nguꢇn lꢁi cꢓa ñꢎm Trà Quꢔ, các quy ñꢟnh, quy chꢔ vꢌ bꢄo vꢅ
và phát triꢞn nguꢇn lꢁi.
Hiꢅn nay tꢂi xã chꢢ có mꢆt cán bꢆ có chuyên môn vꢌ môi
trưꢋng và không có các thiꢔt bꢟ kꢤ thuꢃt vꢌ môi trưꢋng.
Qua quá trình phꢗng vꢈn các cán bꢆ tꢂi UBND xã Cꢕm Hà
cho biꢔt tꢒi thꢋi ñiꢞm hiꢅn nay vꢣn chưa có mꢆt văn bꢄn hay quy
ñꢟnh nào vꢌ quꢄn lý và bꢄo vꢅ ñꢎm Trà Quꢔ.
- Quy ñꢟnh cꢜ thꢞ vꢌ viꢅc khai thác rong: phương thꢑc khai
thác, mùa vꢜ khai thác, sꢄn lưꢁng khai thác ñꢞ ñꢄm bꢄo viꢅc tái tꢂo
nguꢇn lꢁi.
3.5. ĐꢅNH HƯꢒNG QUꢑN LÝ, BꢑO Vꢌ VÀ KHAI THÁC
HꢆP LÝ NGUꢈN LꢆI THꢉY SINH VꢊT TRONG ĐꢍM TRÀ
QUꢎ
- Quy ñꢟnh cꢜ thꢞ viꢅc ñánh bꢘt thuꢨ sꢄn, nuôi trꢇng thuꢨ
sꢄn, phương tiꢅn ñi lꢂi, thu gom, xꢄ rác thꢄi nông nghiꢅp, rác thꢄi sinh
hoꢂt trong khu vꢍc. Nghiêm cꢈm sꢛ dꢜng cách ñánh bꢘt huꢨ diꢅt như
mìn, xung ñiꢅn.
3.5.1. Đꢝnh hưꢗng cơ bꢛn
- Nâng cao nhꢃn thꢑc cꢓa nhân dân thông qua tuyên truyꢌn,
vꢃn ñꢆng, nâng cao hiꢞu biꢔt cꢓa cꢆng ñꢇng vꢌ viꢅc bꢄo vꢅ môi
trưꢋng, mꢉi quan hꢅ trong hꢅ sinh thái cũng như các giá trꢟ vꢌ ña
dꢂng sinh hꢊc, nguꢇn lꢁi, các quy ñꢟnh vꢌ quꢄn lý, bꢄo vꢅ nguꢇn lꢁi.
- Tăng cưꢋng công tác quꢄn lý bꢄo vꢅ trên cơ sꢐ có sꢍ tham
gia cꢓa cꢆng ñꢇng, thành lꢃp ñꢆi quꢄn lý bꢄo vꢅ nguꢇn lꢁi ñꢎm Trà
Quꢔ, xây dꢍng các quy ñꢟnh vꢌ bꢄo vꢅ và phát triꢞn nguꢇn lꢁi.
- Có kꢔ hoꢂch nghiên cꢑu bꢄo tꢇn, tái tꢂo và phát triꢞn nguꢇn
lꢁi rong; nguꢇn lꢁi thuꢨ sꢄn các loài có giá trꢟ kinh tꢔ như cá Lóc
ñen, cá Rô phi vꢖn, Cá Trꢄnh, Lươn vàng...;
- Tăng cưꢋng kiꢞm tra, kiꢞm soát và xꢛ lý nghiêm minh viꢅc
thꢍc thi các quy ñꢟnh vꢌ bꢄo tꢇn và phát triꢞn nguꢇn lꢁi thuꢨ sꢄn
trong Luꢃt thuꢨ sꢄn, các công ưꢒc vꢌ bꢄo tꢇn ña dꢂng sinh hꢊc, bꢄo vꢅ
ñꢈt ngꢃp nưꢒc cꢓa Quꢉc tꢔ;
- Xây dꢍng Đꢆi quꢄn lý ñꢎm Trà Quꢔ nhꢖm quꢄn lý bꢄo vꢅ
nguꢇn lꢁi thuꢨ sinh vꢃt trong ñꢎm, giám sát và làm công tác vꢅ sinh
môi trưꢋng các ñiꢞm cꢄnh quan trong khu vꢍc dưꢒi sꢍ giám sát cꢓa
Ban quꢄn lý Chính quyꢌn xã Cꢕm Hà;
- Xây dꢍng cơ chꢔ quꢄn lý nguꢇn lꢁi thꢓy sꢄn giꢏa ꢥy ban
nhân dân xã Cꢕm Hà và cꢆng ñꢇng dân cư ñꢟa phương: phân rõ quyꢌn
hꢂn trách nhiꢅm và quyꢌn lꢁi ñưꢁc hưꢐng nguꢇn lꢁi thuꢨ sꢄn trên
ñꢎm và không ñꢞ hiꢅn tưꢁng ñánh mìn, ñánh ñiꢅn xꢄy ra, và quꢄn lý
ngưꢋi khai thác cá trên ñꢎm;
- Tăng cưꢋng hꢁp tác nghiên cꢑu, xây dꢍng dꢍ án vꢒi các Nhà
khoa hꢊc, các cơ quan khoa hꢊc, các trưꢋng ñꢂi hꢊc.
23
24
- Hꢂn chꢔ bꢒt sꢍ khai thác quá mꢑc trong ñꢎm bꢖng nhiꢌu
biꢅn pháp: ñánh cá theo mùa vꢜ, quy ñꢟnh cꢠ mꢘt lưꢒi các loài cá.
Vꢒi nhꢏng ñꢉi tưꢁng cá nuôi cho phép và thích ꢑng vꢒi viꢅc bꢄo tꢇn
ña dꢂng sinh hꢊc ñꢄm bꢄo cho cá bꢄn ñꢟa tꢇn tꢂi và phát triꢞn;
- Hàng năm UBND thành phꢉ Hꢆi An cꢎn ñꢎu tư mꢆt khoꢄn
kinh phí thích ñáng cho các hoꢂt ñꢆng bꢄo vꢅ môi trưꢋng, cꢄnh quan
và nguꢇn lꢁi trong ñꢎm bꢐi lꢩ hàng ngày có hàng trăm khách nưꢒc
ngoài và du khách ñꢔn tham quan làng rau và ñꢎm Trà Quꢔ, ñã góp
phꢎn không nhꢗ cho du lꢟch.
- Quy ñꢟnh kích thưꢒc mꢘt lưꢒi: lưꢒi rê ba lꢒp a =10cm-
15cm, không bꢘt các loꢂi cá dưꢒi kích cꢠ cá quy ñꢟnh;
- Tăng cưꢋng kiꢞm soát viꢅc vꢃn chuyꢞn cá giꢉng nhꢃp nꢆi
vào khu vꢍc ñꢎm nhꢖm tránh tình trꢂng lây lan mꢎm bꢅnh sang các
loài thꢓy sꢄn khác trong ñꢎm;
- Tꢙ chꢑc chương trình ñào tꢂo cán bꢆ, nâng cao nhꢃn thꢑc,
ý thꢑc cho ngưꢋi dân xung quanh ñꢎm Trà Quꢔ.
- Quan trꢘc và ñánh giá chꢈt lưꢁng môi trưꢋng cꢓa ñꢎm hàng
năm nhꢖm kiꢞm soát ñưꢁc tình trꢂng ô nhiꢧm môi trưꢋng cꢓa ñꢎm.
- Xây dꢍng nguꢇn thông tin tư liꢅu ñꢎy ñꢓ vꢌ giá trꢟ nguꢇn
lꢁi ñꢎm Trà Quꢔ thông qua các hoꢂt ñꢆng nghiên cꢑu, thꢉng kê ñꢟnh
kỳ nhꢖm tꢂo cơ sꢐ khoa hꢊc cho viꢅc quan sát diꢧn biꢔn và quꢄn lý
tꢉt các nguꢇn lꢁi.
3.5.2.2. Giꢌi pháp kꢗ thuꢄt
- Nghiêm cꢈm các phương thꢑc khai thác rong triꢅt ñꢞ như
cào, cꢄng.
- Khuyꢔn khích ngưꢋi dân khai thác thꢍc vꢃt thꢓy sinh theo
hàng/luꢉng ñꢞ TVTS có thꢋi gian tái tꢂo lꢂi sinh lưꢁng.
- Hiꢅn nay, theo phꢗng vꢈn ngưꢋi dân thì loài rong Vꢟt (xuꢈt
hiꢅn trong mùa mưa) là loài cꢄi tꢂo ñꢈt tꢉt nhꢈt. Do ñó cꢎn có kꢔ
hoꢂch nghiên cꢑu gây giꢉng loài rong này ñꢞ cung cꢈp nguꢇn phân
xanh có chꢈt lưꢁng tꢉt cho làng rau Trà Quꢔ.
- Hꢂn chꢔ cưꢋng ñꢆ khai thác cá trên ñꢎm, khai thác theo
mùa vꢜ trong năm. Thꢋi gian ñánh bꢘt tꢝ 4 giꢋ chiꢌu hôm trưꢒc
ñꢔn 7 giꢋ sáng hôm sau. Nên khai thác cá vào giai ñoꢂn cuꢉi mùa
Hè ñꢔn mùa Thu (tháng VIII ñꢔn tháng X), khi ñàn cá ñã tái sꢄn
xuꢈt ñưꢁc chꢓng quꢎn cho chúng, mùa Hè, Thu (tháng VI ñꢔn
tháng IX) là mùa cá sinh sꢄn rꢆ, do vꢃy, trong thꢋi gian này không
ñưꢁc ñánh bꢘt cá bꢉ mꢫ ñꢞ ñꢄm bꢄo cho sꢍ tái sinh chꢓng quꢎn
cꢓa chúng;
- Khuyꢔn khích ngư dân sꢛ dꢜng các phương tiꢅn ñánh bꢘt
truyꢌn thꢉng như bꢣy sꢃp, lꢋ, ñăng, không dùng lưꢒi bén then nhꢗ
giăng và ñꢃp ñuꢙi cá;
25
26
KꢎT LUꢊN VÀ KIꢎN NGHꢅ
4. Nguꢇn lꢁi ñꢆng vꢃt thꢓy sinh ñã xác ñꢟnh ñưꢁc 19 loài
thuꢆc 14 hꢊ, 7 bꢆ vꢒi sꢄn lưꢁng khai thác mùa mưa cao hơn mùa
khô. Tꢙng sꢄn lưꢁng khai thác trong năm 5,03 tꢈn/năm. Sꢄn lưꢁng
khai thác cao nhꢈt tꢃp trung ꢐ loài cá cá Rô phi vꢖn (0,99 tꢈn/năm);
cá Lóc (0,65 tꢈn/năm); cá Trꢄnh (0,54 tꢈn/năm); cá Rô ñꢇng (0,51
tꢈn/năm); Lươn Vàng (0,28 tꢈn/năm); cá Thát lát (0,26 tꢈn/năm).
5. Các nhân tꢉ tác ñꢆng và ñe dꢊa ñꢔn ñꢎm Trà Quꢔ: rác thꢄi
còn vꢑt bꢝa bãi xung quanh và trong ñꢎm; nưꢒc thꢄi ao nuôi tôm chưa
ñưꢁc kiꢞm soát chꢄy vào ñꢎm; ý thꢑc cꢓa ngưꢋi dân còn kém thông
qua viꢅc khai thác nguꢇn lꢁi bꢖng các phương tiꢅn hꢓy diꢅt; chính
quyꢌn ñꢟa phương chưa có các hoꢂt ñꢆng cꢎn thiꢔt ñꢞ quꢄn lý ñꢎm.
B. KIꢎN NGHꢅ
A. KꢎT LUꢊN
1. Chꢈt lưꢁng môi trưꢋng nưꢒc ñꢎm Trà Quꢔ qua các chꢢ tiêu
khꢄo sát trong mùa mưa 2011 và mùa khô 2012 ñꢌu nꢖm dưꢒi
ngưꢠng cho phép cꢓa QCVN 08:2008/BTNMT (cꢆt A2). Riêng chꢢ
+
tiêu NH4 - N trung bình trong mùa mưa 0,29 ± 0,50 mg/L vưꢁt
QCVN 08:2008/BTNMT (cꢆt A2) nhưng không ñáng kꢞ, và dưꢒi
ngưꢠng cho phép cꢓa QCVN 38:2011/BTNMT. Trong mùa khô là
2,81 ± 1,23 mg/L vưꢁt ngưꢠng cho phép cꢓa QCVN
08:2008/BTNMT (cꢆt A2) tꢝ 14 lꢎn; vưꢁt QCVN 38:2011/BTNMT
2,81 lꢎn.
2. Đꢎm Trà Quꢔ là ñꢎm nưꢒc ngꢊt vào mùa mưa và lꢁ nhꢂt
vào mùa khô; ñꢆ muꢉi trong ñꢎm cꢄ hai mùa không quá 1,70/00.
3. Nguꢇn lꢁi thꢍc vꢃt thꢓy sinh: khai thác làm phân xanh ưꢒc
tính 864 tꢈn/năm, góp phꢎn tꢂo ra hương vꢟ ñꢚc trưng cho thương hiꢅu
làng rau Trà Quꢔ. Đã thu mꢣu và xác ñꢟnh ñưꢁc 3 loài vào mùa mưa, 2
loài vào mùa khô vꢒi sinh lưꢁng, mꢃt ñꢆ và trꢏ lưꢁng như sau:
- Rong Cám (Najas indica) là loài ưu thꢔ trong cꢄ mùa mưa
lꢣn mùa khô. Mùa mưa mꢃt ñꢆ thân ñꢑng là 1.208 ± 162 thân/m2, sinh
lưꢁng 2.736 ± 108,8 g/m2; mùa khô mꢃt ñꢆ thân ñꢑng là 306 ± 52
thân/m2 vꢒi sinh lưꢁng 1.222 ± 89,6 g/m2; trꢏ lưꢁng 833,8 ± 40,6 tꢈn.
- Rong Đuôi chꢇn (Ceratophyllum dermersum L.) mùa mưa
mꢃt ñꢆ thân ñꢑng là 397 ± 66 thân/m2, sinh lưꢁng 805 ± 54,5 g/m2;
mùa khô 118 ± 38 thân/m2, sinh lưꢁng 365 ± 43,8 g/m2; trꢏ lưꢁng
246 ± 20,1 tꢈn.
1. Các cơ quan quꢄn lý cꢎn có kꢔ hoꢂch quꢄn lý tꢙng hꢁp,
ngꢘn hꢂn và dài hꢂn cho khu vꢍc ñꢎm Trà Quꢔ; cꢎn có các chương
trình quan trꢘc ñꢞ kiꢞm soát chꢈt lưꢁng môi trưꢋng ñꢎm Trà Quꢔ hꢖng
năm; ñꢇng thꢋi kiꢞm soát và có biꢅn pháp xꢛ lý nghiêm khꢘc các hoꢂt
ñꢆng khai thác thꢓy sꢄn bꢖng nhꢏng công cꢜ hꢓy diꢅt trong ñꢎm.
2. Cꢎn có các phương án khꢄo sát ñꢞ phꢜc hꢇi và gia tăng sꢄn
lưꢁng các loài rong có giá trꢟ như rong Vꢟt; các loài cá có giá trꢟ kinh
tꢔ như cá Lóc, cá Trꢄnh, cá Thát lát....
3. Tăng cưꢋng hơn nꢏa công tác truyꢌn thông nâng cao ý
thꢑc bꢄo vꢅ môi trưꢋng và bꢄo vꢅ nguꢇn lꢁi cho ngưꢋi dân quanh
ñꢎm Trà Quꢔ: không sꢛ dꢜng các phương thꢑc khai thác hꢓy diꢅt;
không xꢄ rác bꢝa bãi…. sꢛ dꢜng các công cꢜ truyꢌn thꢉng ñꢞ ñánh
bꢘt và bꢄo vꢅ nguꢇn lꢁi thꢓy sꢄn.
- Rong Vꢟt (Hydrilla verticillata (L.f.) Royle) mùa mưa mꢃt
ñꢆ thân ñꢑng là 242 ± 45 thân/m2, sinh lưꢁng 483 ± 38,7 (g/m2); mùa
khô không xuꢈt hiꢅn; trꢏ lưꢁng 108,1 ± 8,7 tꢈn.
13 trang
12860
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu đánh giá nguồn lợi thủy sinh vật trong điều kiện sinh thái của đầm Trà Quế - Thành phố Hội An – Tỉnh Quảng Nam và định hướng quản lý, bảo vệ", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_nghien_cuu_danh_gia_nguon_loi_thuy_sinh_vat.pdf
