Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu bán tổng hợp chất trung gian trong quy trình tổng hợp thuốc chống ung thư Vinblastin từ Catharathin và Vindolin chiết tách từ cây dừa cạn
1
2
Mꢑ ĐꢒU
Trong ñꢟ tài này chúng tôi ñꢬt ra mꢦc tiêu: “nghiên cꢣu bán
tꢘng hꢢp chꢡt trung gian trong quy trình tꢘng hꢢp thuꢋc chꢋng
ung thư vinblastin tꢪ catharathin và vindolin chiꢝt tách tꢪ cây
dꢪa cꢠn’’.
1. ĐꢓT VꢔN Đꢕ
Sꢖ thay ñꢘi khí hꢙu toàn cꢚu dꢑn tꢐi sꢖ khꢛc nghiꢕt cꢜa thꢏi
tiꢝt, môi trưꢏng bꢞ ô nhiꢗm ñó là ñiꢟu kiꢕn sꢋng thay ñꢘi và thói
quen sinh hoꢠt cꢜa con ngưꢏi có nhiꢟu bꢡt lꢢi cho sꢣc khꢤe,...
Nhꢊng yꢝu tꢋ này ñã tác ñꢥng ñꢝn sꢣc khꢤe con ngưꢏi, làm gia
tăng nguy cơ mꢛc bꢕnh, mà trong ñó có nguy cơ các tꢝ bào bꢞ biꢝn
ñꢘi. Đây là mꢥt trong nhꢊng nguyên nhân làm cho sꢋ ca mꢛc bꢕnh
ung thư ngày càng tăng. Vì thꢝ, mꢥt trong nhꢊng nhiꢕm vꢦ hàng
ñꢚu cꢜa các nhà khoa hꢒc là nghiên cꢣu, cꢔi tiꢝn các biꢕn pháp
chꢊa trꢞ ung thư ñꢧ nâng cao chꢡt lưꢢng sꢋng cho ngưꢏi bꢕnh.
Vinblastin là mꢥt loꢠi thuꢋc ñưꢢc sꢨ dꢦng ñꢧ ñiꢟu trꢞ bꢕnh ung
thư thông qua phương pháp hóa trꢞ liꢕu. Đây là hꢢp chꢡt có nguꢩn
gꢋc tꢖ nhiên, ñưꢢc tách ra tꢪ lá dꢪa cꢠn. Hoꢠt chꢡt này có khꢔ
năng chꢋng phân bào ñưꢢc sꢨ dꢦng kꢝt hꢢp vꢐi mꢥt sꢋ loꢠi thuꢋc
khác ñꢧ ñiꢟu trꢞ nhiꢟu loꢠi ung thư như ung thư bꢠch cꢚu, ung thư
bàng quang, ung thư tinh hoàn, các u bꢠch huyꢝt ,… Tuy nhiên,
vinblastin lꢠi có hàm lưꢢng rꢡt thꢡp chꢫ chiꢝm khoꢔng 0,01%
trong lá dꢪa cꢠn khô và quá trình phân lꢙp hꢢp chꢡt này rꢡt tꢋn
kém, ñꢚy khó khăn và hiꢕu suꢡt thꢡp [15], [16]. Chính vì nhꢊng
yꢝu tꢋ này nên vinblastin luôn là ñꢋi tưꢢng quan tâm cꢜa các nhà
khoa hꢒc. Phương pháp bán tꢘng hꢢp tꢙn dꢦng 2 alkaloid phꢦ
trong quá trình phân lꢙp vinblastin tꢪ dꢪa cꢠn là catharanthin và
vindolin ñưꢢc quan tâm nhiꢟu nhꢡt. Đây là 2 alkaloid có hàm
lưꢢng cao hơn vinblastin (trong 1 tꢡn nguyên liꢕu thꢖc vꢙt khô
tách ñưꢢc 400 g catharanthin và 800 g vindolin [15] và có khꢔ
năng ghép ñôi ñꢧ tꢠo thành vinblastin. Do ñó viꢕc nghiên cꢣu bán
tꢘng hꢢp vinblastin tꢪ vindolin và catharanthin là rꢡt cꢚn thiꢝt.
2. MꢁC TIÊU NGHIÊN CꢖU
2.1. Thu thꢅp tài liꢇu, thông tin
2.2. Tiꢗn hành thꢘc nghiꢇm
Tꢘng hꢢp mꢥt sꢋ chꢡt trung gian trong quy trình tꢘng hꢢp
vinblastin (Sơ ñꢩ 1)
Sơ ñꢀ 1. Sơ ñꢀ tꢁng các chꢂt trung gian ñꢃ tꢁng hꢄp vinblastin
3. ĐꢙI TƯꢚNG VÀ PHꢂM VI NGHIÊN CꢖU
- Nghiên cꢣu quy trình tꢘng hꢢp bꢋn chꢡt trung gian 56, 57,
3
4
58 và chꢡt 59 trong quá trình tꢘng hꢢp thuꢋc chꢋng ung thư
vinblastin tꢪ catharathin và vindolin, chiꢝt tách tꢪ cây dꢪa cꢠn.
- Các chꢡt tꢘng hꢢp ñưꢢc kiꢧm tra ñꢥ tinh khiꢝt bꢭng sꢛc ký
lꢐp mꢤng (SKLM), sꢛc ký lꢤng hiꢕu năng cao ( HPLC), sꢛc ký
lꢤng gꢛn vꢐi khꢋi phꢘ (LC/ MS)…
thư như ung thư bꢠch cꢚu, ung thư bàng quang, ung thư tinh
hoàn, các u bꢠch huyꢝt,…
Tuy nhiên, vinblastin lꢠi có hàm lưꢢng rꢡt thꢡp chꢫ chiꢝm
khoꢔng 0,01% trong lá dꢪa cꢠn khô và quá trình phân lꢙp hꢢp
chꢡt này rꢡt tꢋn kém, ñꢚy khó khăn và hiꢕu suꢡt thꢡp làm cho giá
thành cꢜa sꢔn phꢯm rꢡt cao.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢖU
5. Bꢙ CꢁC CꢛA LUꢜN VĂN
Tꢪ các kꢝt quꢔ khꢔo sát sơ bꢥ cꢜa Viꢕn Hóa hꢒc công nghiꢕp,
kꢝt hꢢp so sánh và tham khꢔo các tài liꢕu nưꢐc ngoài, chúng tôi
nhꢙn thꢡy rꢭng vꢐi công nghꢕ chiꢝt suꢡt hiꢕn ñꢠi hiꢕu suꢡt thu hꢩi
khoꢔng 40%, trên giꢋng dꢪa cꢠn tꢋt nhꢡt (có hàm lưꢢng vinblastin
0,014% tính theo khꢋi lưꢢng lá khô – tương ñương vꢐi
Madagasca), chi phí tꢋi thiꢧu ñꢧ phân lꢙp 1 gam vinblastin vꢑn còn
lꢐn hơn 200 USD, trong khi ñó giá xuꢡt xưꢮng cꢜa Eli Lilly,
Geoden Richer và cꢜa Cipla chꢫ dao ñꢥng trong khoꢔng 120 – 135
USD/1 gam vinblastin sunfat. Như vꢙy nꢝu thuꢚn túy chꢫ dꢖa vào
chiꢝt – tách, các thuꢋc chꢋng ung thư tꢪ lá và hoa dꢪa cꢠn cꢜa Viꢕt
Nam sꢰ không cꢠnh tranh ñưꢢc ngay ꢮ thꢞ trưꢏng trong nưꢐc.
Đꢟ tài nghiên cꢣu bán tꢘng hꢢp chꢡt trung gian trong quy
trình tꢘng hꢢp vinblastin tꢪ vindolin và catharathin chiꢝt tách tꢪ
cây dꢪa cꢠn làm thuꢋc chꢋng ung thư cꢜa chương trình hóa dưꢢc
thꢖc hiꢕn thành công sꢰ tꢠo ra công nghꢕ bán tꢘng hꢢp vinblastin
phù hꢢp vꢐi Viꢕt Nam, tꢙn dꢦng có hiꢕu quꢔ các hoꢠt chꢡt chiꢝt
suꢡt tꢪ lá dꢪa cꢠn và làm giꢔm giá thành cꢜa thuꢋc, mang lꢠi
cuꢥc sꢋng tꢋt ñꢱp hơn cho mꢒi ngưꢏi.
Ngoài phꢚn mꢮ ñꢚu, kꢝt luꢙn, các danh mꢦc tài liꢕu tham
khꢔo và phꢦ lꢦc, nꢥi dung luꢙn văn chia làm 4 chương
Chương 1 trình bày tꢘng quan cꢜa tài liꢕu.
Chương 2 nêu nguyên liꢕu hoá chꢡt và phương pháp nghiên cꢣu.
Chương 3 trình bày phꢚn thꢖc nghiꢕm cꢜa ñꢟ tài.
Chương 4 trình bày kꢝt quꢔ nghiên cꢣu và thꢔo luꢙn cꢜa ñꢟ tài.
6. TꢝNG QUAN TÀI LIꢞU NGHIÊN CꢖU
Cây dꢟa cꢄn còn có tên là bông dꢟa, hꢆi ñꢠng. Tên khoa hꢍc là
Catharanthus roseus (L.) G. – Don [Apocynaceae] là loꢄi cây cꢡ cao
khoꢆng 40 – 60 cm.Thân mꢢm tꢣ nhiꢢu cành nên cây thưꢐng nghiêng
vꢢ mꢉt phía. Hoa có 5 cánh màu phꢈt hꢊng hoꢤc màu trꢥng. Cây có
nguꢊn gꢌc ꢦ Madagasca (châu Phi), ñưꢃc ngưꢐi Pháp ñưa vào trꢊng
ꢦ Viꢇt Nam ñꢏ làm cây cꢆnh. Cây dꢧ trꢊng, phát triꢏn nhanh nên ít
lâu sau nó ñã lan ra ꢦ nhiꢢu ñꢨa phương, nhꢋt là ꢦ các tꢩnh ñꢊng bꢠng
và ven biꢏn nưꢈc ta. Dáng cây ñꢪp, mꢢm mꢄi, lá xanh mưꢈt, hoa rꢘc
sáng
Vinblastin là hꢢp chꢡt có nguꢩn gꢋc tꢖ nhiên, ñưꢢc tách ra tꢪ
lá dꢪa cꢠn. Hoꢠt chꢡt này có khꢔ năng chꢋng phân bào ñưꢢc sꢨ
dꢦng kꢝt hꢢp vꢐi mꢥt sꢋ loꢠi thuꢋc khác ñꢧ ñiꢟu trꢞ nhiꢟu loꢠi ung
5
6
CHƯƠNG 1
sau: acid pyrocatechic, sꢛc tꢋ flavonoid (glucosid cꢜa quercetin
và kampferol) và anthocyanin tꢪ thân và lá dꢪa cꢠn hoa ñꢤ.
Ngoài ra tꢪ lá chiꢝt ñưꢢc acid ursolic, tꢪ rꢗ chiꢝt ñưꢢc cholin.
Năm 1952, khi nghiên cꢣu tác dꢦng cꢜa các alkaloid tꢪ lá
dꢪa cꢠn lên chuꢥt , R. Noble và C. Noble ñã phát hiꢕn ra các hꢢp
chꢡt này có khꢔ năng làm giꢔm sꢋ lưꢢng bꢠch cꢚu trong máu
chuꢥt. Tꢪ ñó, theo ñꢞnh hưꢐng nghiên cꢣu các chꢡt gây ñꢥc tꢝ
bào hoꢬc gây ꢣc chꢝ phân bào bꢠch cꢚu ác tính, các vinca
alkaloid có hoꢠt tính như vinblastin, vincristin, vindesin và
vinorelbin ñã ñưꢢc phân lꢙp hoꢬc bán tꢘng hꢢp ñꢧ ꢣng dꢦng
trong ñiꢟu trꢞ ung thư, ñꢬc biꢕt là các bꢕnh Hodgkin và các bꢕnh
ung thư máu.
TꢝNG QUAN TÀI LIꢞU
1.1. TꢝNG QUAN Vꢕ CÂY DꢫA CꢂN
Cây dꢪa cꢠn còn có tên là bông dꢪa, hꢔi ñꢭng. Tên khoa hꢒc
là Catharanthus roseus (L.) G. – Don [Apocynaceae] là loꢠi cây
cꢤ cao khoꢔng 40 – 60 cm. Thân mꢟm tꢰ nhiꢟu cành nên cây
thưꢏng nghiêng vꢟ mꢥt phía. Hoa có 5 cánh màu phꢐt hꢩng
hoꢬc màu trꢛng. Cây có nguꢩn gꢋc ꢮ Madagasca (châu Phi),
ñưꢢc ngưꢏi Pháp ñưa vào trꢩng ꢮ Viꢕt Nam ñꢧ làm cây cꢔnh.
Cây dꢗ trꢩng, phát triꢧn nhanh nên ít lâu sau nó ñã lan ra ꢮ
nhiꢟu ñꢞa phương, nhꢡt là ꢮ các tꢫnh ñꢩng bꢭng và ven biꢧn
nưꢐc ta. Dáng cây ñꢱp, mꢟm mꢠi, lá xanh mưꢐt, hoa rꢖc sáng,
ñꢡy là nhꢊng nét ñꢬc trưng tꢠo ñưꢢc sꢖ hꢡp dꢑn cꢜa loài cây
này.
Năm 1958, lꢚn ñꢚu tiên Noble và Beer ñã phân lꢙp ñưꢢc
vinblastin 1 còn gꢒi là vincaleukoblastin tꢪ lá cây dꢪa cꢠn
Trong các năm 1959 ñꢝn 1962, Johnson và Svoboda ñã tìm ra
vincristin - mꢥt alkaloid có hàm lưꢢng thꢡp trong cây dꢪa cꢠn.
Hꢢp chꢡt muꢋi sunfat cꢜa vinblastin và vincristin ñã ñưꢢc áp
dꢦng rꢥng rãi trong các trꢞ liꢕu hóa hꢒc chꢊa ung thư máu, ung
thư mô bào bꢠch huyꢝt, ung thư tinh hoàn và ung thư vú [32].
Vinblastin 1 ñưꢢc FDA phê chuꢯn vào năm 1965 là thuꢋc
ñiꢟu trꢞ nhiꢟu loꢠi ung thư như: bꢠch cꢚu, bàng quang, tinh hoàn,
các u bꢠch huyꢝt, … và ñưꢢc bán trên thꢞ trưꢏng hơn 40 năm.
Vinblastin 1 trꢮ thành mꢥt dưꢢc phꢯm quan trꢒng, tuy nhiên lꢠi
có hàm lưꢢng rꢡt nhꢤ trong thꢖc vꢙt (chiꢝm 0,01% trong lá dꢪa
cꢠn khô và viꢕc tách hꢢp chꢡt này tꢪ thꢖc vꢙt rꢡt mꢡt thꢏi gian,
tꢋn kém, hiꢕu suꢡt thꢡp và ñꢚy khó khăn [15], [16]. Do ñó
vinblastin là ñꢋi tưꢢng luôn ñưꢢc các nhà khoa hꢒc quan tâm.
Nhiꢟu phương pháp tꢘng hꢢp vinblastin ñã ñưꢢc nghiên cꢣu bao
Theo Đông y, dꢟa cꢄn có tác dꢬng làm săn, chꢌng viêm, hꢄ áp,
ñưꢃc sꢭ dꢬng ñꢏ ñiꢢu trꢨ mꢉt sꢌ bꢇnh: viêm ñꢄi tràng, bꢇnh trĩ, khí hư
bꢄch ñꢈi, tăng huyꢗt áp, viêm nhiꢧm phꢮn phꢬ, kinh bꢗ, zona, phong
ngꢯa, ñái tháo ñưꢐng, vàng da. Lá và phꢮn ngꢍn cꢰa cây ñưꢃc dùng
làm thuꢌc. Có thꢏ ñꢏ tươi giã ñꢥp, phơi khô sꢥc uꢌng hoꢤc chꢗ biꢗn
thành dꢄng trà.
Hoꢠt chꢡt cꢜa dꢪa cꢠn là alkaloid có nhân indol trong tꢡt cꢔ
các bꢥ phꢙn cꢜa cây, nhiꢟu nhꢡt trong lá và rꢗ. Dꢪa cꢠn Viꢕt
Nam có tꢲ lꢕ alkaloid toàn phꢚn là 0,1 - 0,2%. Rꢗ chꢣa hoꢠt chꢡt
(0,7 - 2,4%) nhiꢟu hơn trong thân (0,46%) và lá (0,37 - 1,15%).
Các chꢡt chꢜ yꢝu là: vinblastin, vincristin tetrahydroalstonin,
prinin, vindolin, catharanthin, ajmalicin, alstonine, leurocin,
vincaleucoblastin, vincosid (1 glucoalkaloid tiꢟn thân ñꢧ sinh tꢘng
hꢢp các alkaloid). Tꢪ dꢪa cꢠn, ngưꢏi ta còn chiꢝt ñưꢢc các chꢡt
7
8
gꢩm: nuôi cꢡy tꢝ bào [15], công nghꢕ chuyꢧn hóa [31] , bán tꢘng
hꢢp và tꢘng hꢢp toàn phꢚn. Trong ñó phương pháp bán tꢘng hꢢp
ñꢧ tꢙn dꢦng 2 alkaloid phꢦ trong quá trình tách vinblastin 1 tꢪ
dꢪa cꢠn là vindolin 4 và catharanthin 3 có hàm lưꢢng lꢐn hơn
nhiꢟu (trong 1 tꢡn nguyên liꢕu thꢖc vꢙt khô tách ñưꢢc 400 g
catharanthin và 800 g vindolin , ñꢩng thꢏi cũng là các monome
có thꢧ ghép ñôi tꢠo thành vinblastin 1 cũng ñưꢢc quan tâm rꢡt
lꢐn.
a. Bán tꢀng hꢁp vinblastin tꢂ catharanthin và vindolin
b. Bán tꢀng hꢁp vinblastin tꢂ vindolin
Cho ñꢝn nay, vinblastin và các dꢑn xuꢡt sꢨ dꢦng làm thuꢋc
chꢋng ung thư trên thꢝ giꢐi ñã ñưꢢc sꢔn xuꢡt chꢜ yꢝu theo hai
con ñưꢏng [23]:
- Chiꢝt xuꢡt tꢪ lá dꢪa cꢠn;
- Bán tꢘng hꢢp tꢪ vindolin và catharanthin.
Vinblastin và các dꢑn xuꢡt là các alkaloid dimeric có hàm
lưꢢng thꢡp (~ 0,01 % trong lá dꢪa cꢠn khô), trong khi alkaloid
chꢜ yꢝu cꢜa dꢪa cꢠn là vindolin - mꢥt trong hai phꢚn monomer
cꢡu thành vinblastin - có hàm lưꢢng trong lá dꢪa cꢠn lꢐn hơn 4
ñꢝn 5 lꢚn so vꢐi vinblastin. Trong quá trình phân tách “alkaloid
tꢘng sꢋ” cꢜa dꢪa cꢠn bꢭng sꢛc ký hꢡp phꢦ, thông thưꢏng
vindolin và catharanthin ñưꢢc rꢨa giꢔi ra trưꢐc so vꢐi vinblastin.
Đꢧ hꢠ giá thành thuꢋc, tꢙn dꢦng phꢦ phꢯm vindolin,
catharanthin cũng như các vinca alkaloid khác, các nghiên cꢣu
bán tꢘng hꢢp vinblastin và các dꢑn xuꢡt tꢪ vindolin và
catharanthin ñã ñưꢢc phát triꢧn mꢠnh mꢰ và ñưa vào áp dꢦng
trên thꢝ giꢐi tꢪ cuꢋi nhꢊng năm 1970 [13], [23].
1.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP TꢝNG HꢚP VINBLASTIN
1.2.1. Giꢈi thiꢇu vꢢ vinblastin
1.2.2. Phương pháp bán tꢱng hꢃp
9
10
CHƯƠNG 2
3.2.1. Tꢘng hꢢp chꢡt 56
Quy trình tꢁng hꢄp
NGUYÊN LIꢳU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢃU
2.1. NGUYÊN LIꢳU
2.2. DUNG MÔI VÀ HÓA CHꢆT NGHIÊN CꢃU
2.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP CHUYꢴN HÓA HÓA HꢁC
2.4. PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐꢵNH CꢆU TRÚC HÓA HꢁC CꢶA
CÁC CHꢆT
2,92 g (20 mmol) chꢋt 54, 1,28 g (40 mmol) MeOH khan, 0,344
g (2 mmol) p-toluensunfonic acid và 50 ml CHCl3 ñưꢃc cho vào bình
cꢮu 100 ml hai cꢱ có bꢉ loꢄi nưꢈc, sinh hàn hꢊi lưu. Hꢲn hꢃp phꢆn
ꢯng ñưꢃc ñun hꢊi lưu 10h, ñꢏ nguꢉi sau ñó ñưꢃc rꢭa vꢈi nưꢈc, trung
hòa bꢠng NaHCO3 ñꢗn pH = 5 và cuꢌi cùng rꢭa vꢈi H2O. Dꢨch chiꢗt
ñưꢃc làm khan vꢈi Na2SO4. cꢋt loꢄi dung môi, thu ñưꢃc 3,03 g sꢆn
phꢳm dimethyl-2-oxoglutarat 56 ( HS: 87%).
Phꢱ hꢊng ngoꢄi IR (KBr) ν (cm-1): 3461,55 ; 2972,70; 1732,86;
1626,39; 1435,34; 1254,48; 1202,24; 1084,02; 979,55; 611,14;
514,91 cm-1.
CHƯƠNG 3
THꢷC NGHIꢳM
3.1. THIꢉT Bꢵ VÀ HÓACHꢆT
3.2. NGHIÊN CꢃU TꢄNG HꢅP CÁC CHꢆT TRUNG GIAN
TRONG QUY TRÌNH TꢄNG HꢅP VINBLASTIN
Tꢱng hꢃp các chꢋt 56, 57, 58, 59 theo sơ ñꢊ hình 3.1
1
Phꢱ H-NMR (500MHz, CDCl3) δ (ppm): 3,86 (3H, s, OCH3);
3,66 (3H, s, OCH3); 3,14 (2H, t, J = 6,5 Hz, H-3); 2,66 (2H, t, J = 6,5
Hz, H-4).
13
Phꢱ C-NMR (125MHz, CDCl3) δ (ppm): 192,18 (C-2); 172,36
(C-5); 160,84 (C-1); 52,96; 51,90 (2xOCH3); 34,10 (C-3); 27,3 (C-4).
3.2.2. Tꢘng hꢢp hꢢp chꢡt 57
Hình 3.1. Sơ ñꢃ tꢀng hꢁp các hꢁp chꢄt trung gian trong quy trình
tꢀng hꢁp toàn phꢅn vinblastin
11
12
Quy trình tꢁng hꢄp
3.2.3. Tꢘng hꢢp chꢡt 58 và 59
2,04 g (10mmol) L-tryptophan ñưꢃc hòa trong 50 ml THF (0,756
g, 10,5mmol). 100ml benzene ñưꢃc cho vào và quay cꢋt hꢗt dung
môi ꢦ áp suꢋt giꢆm, thu ñưꢃc muꢌi khan. Cꢤn muꢌi ñưꢃc hòa trong
50ml THF khan, cho 2,2g (12,6 mmol) dimethyl-2-oxoglutarate vào.
Hꢲn hꢃp phꢆn ꢯng ñưꢃc ñun hꢊi lưu 15 h, cꢋt loꢄi dung môi. Cꢤn
ñưꢃc hòa trong 100ml CH2Cl2 và rꢭa vꢈi 50ml nưꢈc, làm khan bꢠng
Na2SO4. cꢋt loꢄi dung môi. Tách trên cꢉt silicagel vꢈi hꢇ dung môi
rꢭa giꢆi EtOAc/CH2Cl2 = 10 : 90, CH2Cl2/MeOH/ HOAc = 90/10/5.
Thu ñưꢃc 1,39 g (42%) sꢆn phꢳm 57.
Quy trình tꢁng hꢄp
637 mg (1,9 mmol) chꢋt 57 ñưꢃc hòa trong 15 ml THF. Nhꢡ tꢟ tꢟ
292 mg (2,1 mmol) isobutyl chloroformate và 196 mg (1,9 mmol) N-
methylmorpholine, khuꢋy thêm 10 phút, cho 247 mg (1,9 mmol) N-
hydroxy-2-thiopyridone và 233 mg (2,3 mmol) triethylamine vào hꢲn
hꢃp phꢆn ꢯng khuꢋy thêm 30 phút ꢦ nhiꢇt ñꢉ phòng sau ñó làm lꢄnh
xuꢌng -15oC bꢠng ñá muꢌi và nhꢡ 1750 mg t-butylthiol, dung dꢨch
phꢆn ꢯng ñưꢃc tăng tꢟ tꢟ lên 20oC bꢠng cách chiꢗu bóng ñiꢇn 250W
trong 30 phút. Quay cꢋt hꢗt dung môi ꢦ áp suꢋt giꢆm, thu ñưꢃc cꢤn.
Cꢤn ñưꢃc hòa trong 100ml CH2Cl2 và rꢭa vꢈi HCl loãng và cuꢌi
cùng vꢈi 50ml nưꢈc, làm khan bꢠng Na2SO4. Cꢋt loꢄi dung môi.
Tách trên cꢉt silicagel vꢈi hꢇ dung môi rꢭa giꢆi là EtOAc thu ñưꢃc
654 mg (81%) sꢆn phꢳm 58
Phꢱ hꢊng ngoꢄi IR (KBr) ν (cm-1): 3341,71; 1731,15; 1654,05;
1404,23; 1185,25; 1068,05 cm-1
Phꢱ 1H-NMR (500MHz, CDCl3) δ (ppm): 8,48 (1H, s); 7,48 (1H,
d, J = 8 Hz) ; 7,36 (1H, d, J = 8,0 Hz) ; 7,20 (1H, t, J = 7,5 Hz); 7,11
(1H, t, J = 7,5 Hz); 5,45 (1H, d, J = 7,0 Hz); 3,71 (3H, s, OCH3); 3,34
(1H, d, J = 15,5 Hz); 3,10 (1H, dd, J = 15,5 và 7,5 Hz); 2,84 – 2,89
(1H, m); 2,63 – 2,68 (1H, m); 2,47 – 2,52 (1H, m); 2,18 – 2,22 (1H,
m).
Phꢱ 13C-NMR (125MHz, CDCl3) δ (ppm): 175,36 (C-16); 173,72
(C-19); 172,56 (C-17); 136,96 (C-6); 130,56 (C-8); 126,06 (C-1);
122,87 (C-2); 119,93 (C-3); 118,72 (C-4); 111,42 (C-5); 106,27 (C-
9); 63,98 (C-11); 52,90 (C-18); 49,53 (C-13); 34,24 (C-14); 30,73
(C-15); 24,03 (C-10).
425 mg (1 mmol) chꢋt 58 ñưꢃc hòa trong 12 ml THF. cho tꢟ tꢟ
528 mg (1 mmol) Belleau’reagent, hꢲn hꢃp phꢆn ꢯng khuꢋy thêm 2
giꢐ ꢦ nhiꢇt ñꢉ phòng sau ñó ñưꢃc quay cꢋt dung môi hꢗt dung môi ꢦ
áp suꢋt giꢆm, thu ñưꢃc cꢤn.Tách trên cꢉt silicagel vꢈi hꢇ dung môi
rꢭa giꢆi là EtOAc thu ñưꢃc 227 mg (80%) sꢆn phꢳm 59.
13
14
Phꢱ hꢊng ngoꢄi IR (KBr) ν (cm-1): 3382,09; 2927,53; 2856,51;
1667,97; 1465,26; 1419,58; 1165,48; 1076,97 cm-1.
CHƯƠNG 4
KꢴT QUꢵ VÀ THꢵO LUꢜN
Phꢱ 1H-NMR (500MHz, CDCl3) δ (ppm): 8,35 (1H, s); 7,50 (1H,
d, J = 7,5 Hz); 7,31 (1H, d, J = 7,5 Hz); 7,18 (1H, t, J = 7,0 Hz); 7,12
(1H, d, J = 7,0 Hz); 5,36 (1H, d, J = 7,0 Hz); 5,20 (1H, d, J = 7,0 Hz);
3,65 (3H, s); 3,41 (1H, m); 3,10 – 3,15 (1H, m); 2,49 – 2,72 (3H, m);
1,88 – 1,94 (1H, m)
Phꢱ 13C-NMR (125MHz, CDCl3) δ (ppm): 173,75 (C-16); 171,17
(C-17); 136,38 (C-6); 132,45 (C-8); 126,64 (C-1); 122,35 (C-2);
119,87 (C-3); 118,43 (C-4); 111,06 (C-5); 105,54 (C-9); 52,53 (C-
11); 52,23 (C-18); 49,35 (C-13); 31,51 (C-14); 26,32 (C-15); 23,60
(C-10).
4.1. TꢄNG HꢅP HꢅP CHꢆT 56: dimethyl - 2-oxoglutarat
Dimethyl-2-oxoglutarat ñưꢃc tꢄo thành khi cho 2-
oxopentanedioic acid phꢆn ꢯng vꢈi MeOH khan (1:2 theo tꢩ lꢇ mol),
xúc tác là p-toluensunfonic acid cho hiꢇu suꢋt cao (87%).
Phꢱ hꢊng ngoꢄi: (Hình 4.1) cho ñꢩnh hꢋp thꢬ ñꢤc trưng cꢰa nhóm
carbonyl ꢦ 1732,86 cm-1 (C=O).
1
Phꢱ H-NMR (Hình 4.2 và 4.3) có hai tín hiꢇu triplet ꢦ vùng
trưꢐng cao vꢈi δH = 3,14 (2H, t, J = 6,5 Hz, H-3); 2,66 (2H, t, J = 6,5
Hz, H-4). Đꢤc biꢇt xuꢋt hiꢇn hai tín hiꢇu singlet tꢄi δH = 3,86, 3,66
(2x3H, s, 2 x OCH3) ñꢤc trưng cho nhóm methyl este.
Phꢱ 13C-NMR cꢰa hꢃp chꢋt dimethyl -2-oxoglutarat 56 (Hình 4.4
và 4.5) có mꢤt cꢰa 7 cacbon trong ñó có 2 nhóm cacbon bꢅc 2 (CH2);
2 nhóm cacbon bꢅc 1 (OCH3) và 3 nhóm cacbon bꢅc 4 (C). Phꢱ 13C-
NMR có tín hiꢇu cꢰa 3 nhóm methyl este ꢦ δ = 173,72 (C-19) ;
172,56 (C-17), nhóm xêton ꢦ δ = 175,36 (C-16) và có tín hiꢇu cꢰa 2
nhóm OCH3 ꢦ δ = 52,96 và 51,90 ppm.
Tꢟ các sꢌ liꢇu phꢱ hꢊng ngoꢄi, phꢱ khꢌi, 1H -NMR và 13C-NMR
cꢰa chꢋt 56 cho thꢋy nó hoàn toàn phù hꢃp vꢈi dimethyl -2-
oxoglutarat.
15
16
Hình 4.3. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 1H-NMR cꢇa chꢄt 56
Hình 4.1. Phꢀ hꢃng ngoꢆi cꢇa chꢄt 56
Hình 4.4. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 13C-NMR cꢇa chꢄt 56
Hình 4.2. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 1H-NMR cꢇa chꢄt 56
17
4.2. TꢄNG HꢅP HꢅP CHꢆT 57
18
Bꢊng 4.1. Sꢋ liꢌu phꢀ 1H- và 13C-NMR cꢇa chꢄt 57
STT
C
1
Chꢋt 57
δH (J=Hz)
Tài liꢇu [28]
δH (J=Hz)
(3-Oxo-5-carboxy-9-methoxycarbonylindolizino[8,7-b]indole)
δC
δC
126,06
2
122,87 7,36 (d, J = 8,0 Hz)
7,26 (d, J = 7,2 Hz)
7,12 (m)
3
119,93
118,72
7,20 (t, J = 7,5 Hz)
7,11 (t, J = 7,5 Hz)
Phꢱ hꢊng ngoꢄi: (Hình 4.6) cho ñꢩnh hꢋp thꢬ ñꢤc trưng cꢰa
nhóm OH ꢦ 3341,71 cm-1 và keton ꢦ 1731,15 cm-1 .
4
7,05 (m)
5
111,42 7,48 (d, J = 8,0 Hz)
7,42 (d, J = 7,2 Hz)
1
Phꢱ H-NMR (Hình 4.7; 4.8 và 4.9) có hai tín hiꢇu dublet
6
136,96
vꢈi δH = 7,48 (1H, d, J = 8,0 Hz, H-2); 7,36 (1H, d, J = 8,0 Hz, H-5)
và hai tín hiꢇu triplet vꢈi δH = 7,20 (1H, t, J = 7,5 Hz, H-3); 7,11
(1H, t, J = 7,5 Hz, H-4). Có mꢉt tín hiꢇu duplet ꢦ δH = 5,45 (1H, d, J
= 7,0 Hz) ñꢤc trưng cho H-11. Đꢤc biꢇt xuꢋt hiꢇn tín hiꢇu singulet ꢦ δ
=3,71(3H, s, OCH3) ñꢤc trưng cho nhóm OCH3
Phꢱ 13C-NMR (Hình 4.10 và 4.11) có mꢤt cꢰa 17 cacbon
trong ñó có 3 nhóm CH2 cacbon bꢅc 2; 1 nhóm OCH3 cacbon bꢅc 1;
5 nhóm cacbon bꢅc 3 và 8 nhóm cacbon bꢅc 4 (C). Đꢤc biꢇt phꢱ 13C-
NMR xuꢋt hiꢇn tín hiꢇu δ =172,56 ñꢤc trưng cho nhóm COOH (C-
17); δ = 173,72 ñꢤc trưng cho nhóm keton (C-16) và δ = 173,72 ppm
ñꢤc trưng cho nhóm este (C-18).
7
-
8
130,56
9
106,27
10
24,03 3,34 (1H, d, J = 15,5
Hz)
3,30 (1H, d, J = 15
Hz)
11
12
13
14
63,98
-
5,45 (d, J = 7,0 Hz)
5,38 (d, J = 7,5 Hz)
49,53
34,24 3,10 (2H, dd, J=15,5
và 7,5)
3,00 (dd, J=15,6 và
7,5)
Phꢱ khꢌi ESI-MS cho pic có m/z= 327 là pic cꢰa ion giꢆ ñꢨnh
[M-1]- phù hꢃp vꢈi công thꢯc phân tꢭ C17H16O5N2 (Hình 4.12)
15
30,73
2,84 – 2,89 (2H, m)
2,72 – 2,84 (2H, m)
1
13
Tꢟ các sꢌ liꢇu phꢱ hꢊng ngoꢄi, phꢱ khꢌi, H -NMR và C-
NMR cꢰa chꢋt 57 hoàn toàn phù hꢃp vꢈi dꢶ liꢇu phꢱ trong tài liꢇu 28
(xem bꢆng 4.1).
16 175,36
17 172,56
18 173,72
19
52,09
3,71 (3H, s)
3,55 (3H, s)
19
20
Hình 4.10. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 13C-NMR cꢇa chꢄt 57
Hình 4.5. Phꢀ hꢃng ngoꢆi cꢇa chꢄt 57
Hình 4.6. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 1H-NMR cꢇa chꢄt 57
Hình 4.11. Phꢀ khꢋi ESI-MS cꢇa chꢄt 57
21
4.3. TꢄNG HꢅP CHꢆT 58 và 59
22
Bꢊng 4.2. Sꢋ liꢌu phꢀ 1H- và 13C-NMR cꢇa chꢄt 59
STT
C
Chꢋt 59
δH (J=Hz)
Tài liꢇu [28]
δH (J=Hz)
δC
δC
1
126,64
122,35
2
7,31 (1H, d , J=7,5
Hz)
7,38 (1H, d , J=8,7
Hz)
7,23 (1H, t , J=7,8
Hz)
7,13 (1H, t, J=7,8
Hz)
Chꢡt 58: Chꢋt 58 là chꢋt trung gian, không bꢢn, vì vꢅy chúng tôi
chuyꢏn hóa luôn thành chꢋt 59 và xác ñꢨnh cꢋu trúc cꢰa chꢋt 59
Chꢡt 59:(3-Oxo-9-methoxycarbonylindolizino[8,7-b]indole)
Phꢱ hꢊng ngoꢄi: (Hình 4.13) cho ñꢩnh hꢋp thꢬ ñꢤc trưng cꢰa
nhóm keton ꢦ 1731,15 cm-1 .
3
4
5
119,87 7,12 (1H, t, J=7,0 Hz)
118,43 7,18 (1H, t, J=7,0 Hz)
111,06 7,50 (1H, d, J=7,5 Hz)
7,51(1H, d, J=7,8
Hz)
1
6
136,38
-
Phꢱ H-NMR (Hình 4.14; 4.15 và 4.16) có hai tín hiꢇu dublet
vꢈi δH = 7,50 (1H, d, J = 7,5 Hz, H-5); 7,31 (1H, d, J = 7,5 Hz, H-2)
và hai tín hiꢇu triplet vꢈi δH = 7,18 (1H, t, J = 7,0 Hz, H-4); 7,12
(1H, t, J = 7,0 Hz, H-3). Đꢤc biꢇt xuꢋt hiꢇn tín hiꢇu singulet ꢦ δ =3,65
(3H, s, OCH3) ñꢤc trưng cho nhóm OCH3
7
8
132,45
105,54
9
10
11
12
13
14
15
23,60
52,53
-
3,15 – 3,45 (2H, m)
5,20 – 5,36 (2H)
3,05 – 3,30 (2H, m)
4,58 (2H, m)
13
Phꢱ C-NMR (Hình 4.17 và 4.18) có mꢤt cꢰa 16 cacbon trong
ñó có 4 nhóm CH2 cacbon bꢅc 2; 1 nhóm OCH3 cacbon bꢅc 1; 4
13
nhóm cacbon bꢅc 3 và 7 nhóm cacbon bꢅc 4 (C). Đꢤc biꢇt phꢱ C-
49,35
31,51
26,32
NMR xuꢋt hiꢇn tín hiꢇu δ = 173,75 ñꢤc trưng cho nhóm keton (C-16)
và δ = 171,17 ppm ñꢤc trưng cho nhóm este (C-17).
2,49 – 2,78 (2H, m)
2,65 (2H, m)
2,49 – 2,82 (2H, m)
2,54 (2H, m)
Phꢱ khꢌi ESI-MS cho pic có m/z= 285 là pic cꢰa ion giꢆ ñꢨnh
[M+1]+ phù hꢃp vꢈi công thꢯc phân tꢭ C16H16O3N2 (Hình 4.18)
16 173,75
17 171,17
Tꢟ các sꢌ liꢇu phꢱ hꢊng ngoꢄi, phꢱ khꢌi, 1H -NMR và 13C-NMR
cꢰa chꢋt 59 hoàn toàn phù hꢃp vꢈi tài liꢇu 28 (xem bꢆng 4.2)
18
52,23
3,65 (3H, s)
3,79 (3H, s)
23
24
Hình 4.16. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 13C-NMR cꢇa chꢄt 59
Hình 4.12. Phꢀ hꢃng ngoꢆi cꢇa chꢄt 59
Hình 4.13. Phꢀ cꢈng hưꢉng tꢂ hꢆt nhân 1H-NMR cꢇa chꢄt 59
Hình 4.18. Phꢀ khꢋi ESI-MS cꢇa chꢄt 59
25
KꢉT LUꢍN VÀ KIꢉN NGHꢵ
Kꢝt luꢙn
- Chúng tôi ñã tꢱng ñưꢃc các hꢃp chꢋt trung gian 56, 57, 58,
59 trong quy trình tꢱng hꢃp toàn phꢮn vinblastin làm thuꢌc chꢌng
ung thư vꢈi hiꢇu suꢋt cao, quy trình không phꢯc tꢄp.
- Các sꢆn phꢳm thu ñưꢃc ñã ñưꢃc xác ñꢨnh cꢋu trúc hóa hꢍc
bꢠng viꢇc kꢗt hꢃp các phương phương pháp phꢱ hiꢇn ñꢄi như: Phꢱ
hꢊng ngoꢄi (FTIR); phꢱ khꢌi phân giꢆi cao (HR-ESI-MS); phꢱ cꢉng
1
13
hưꢦng tꢟ hꢄt nhân H-NMR, C-NMR. Các sꢌ liꢇu phꢱ cho thꢋy sꢘ
phù hꢃp hoàn toàn cꢰa các chꢋt tꢱng hꢃp ñưꢃc vꢈi các cꢋu trúc dꢘ
ñoán.
Kiꢝn nghꢞ
Tiꢝp tꢦc nghiên cꢣu tꢘng hꢢp các hꢢp chꢡt tiꢝp theo
trong quy trình bán tꢘng hꢢp chꢡt trung gian trong quy trình
tꢘng hꢢp toàn phꢚn thuꢋc chꢋng ung thư vinblastin tꢪ các hóa
chꢡt cơ bꢔn.
14 trang
9560
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu bán tổng hợp chất trung gian trong quy trình tổng hợp thuốc chống ung thư Vinblastin từ Catharathin và Vindolin chiết tách từ cây dừa cạn", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_nghien_cuu_ban_tong_hop_chat_trung_gian_tro.pdf
