Tóm tắt Luận văn Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn sinh học tại các trường Trung học cơ sở trên địa bàn quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN ĐỨC TÚ ANH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

DẠY HỌC MÔN SINH HỌC TẠI CÁC TRƢỜNG

TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN

QUẬN HẢI CHÂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số:

60.14.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Đà Nẵng, Năm 2013

Công trình được hoàn chỉnh tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. LÊ QUANG SƠN

Phản biện 1 : TS. HUỲNH THỊ TAM THANH

Phản biện 2 : TS. TRẦN XUÂN BÁCH

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn tốt

nghiệp thạc sĩ Giáo dục học họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày

15 tháng 11 năm 2013

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng.

- Thư viện trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Sinh học là một trong nh ng môn học c nghĩa quan trọng

trong cuộc sống hằng ngày của học sinh, giúp cho các em hiểu biết

về môi trường sống, về nh ng loài động thực vật sống xung quanh

mình, về nh ng hoạt động thực tiễn, về trách nhiệm bảo vệ môi

trường sống... Trong hoạt động sống của con người đây là nh ng nhu

cầu thiết yếu của mọi người dân, nâng cao dân trí, nhận thức về tầm

quan trọng của môi trường sống xung quanh đối với bản thân, g p

phần to lớn trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,

giúp chúng ta v ng bước trên con đường hội nhập quốc tế.

Qua tìm hiểu, không chỉ thiếu giáo viên giỏi dạy môn sinh học

mà ngay cả kỹ năng cơ bản về thực hành của nhiều giáo viên dạy bộ

môn này còn hạn chế, dẫn đến tâm l chung của giáo viên là ngại dạy

các giờ thực hành thí nghiệm. Trong khi đ , đây lại là giờ học được

các em học sinh yêu thích, chờ đợi nhất khi học bộ môn này. Việc

dạy và học môn Sinh học trong nhà trường chưa được coi trọng đúng

mức, nhận thức của người học và nhất là phụ huynh học sinh ít mặn

mà, thiết tha với môn Sinh học như các bộ môn Văn, Toán, L , H a.

Chính vì vậy, các nhà QLGD đang tìm mọi cách để bộ môn này ngày

càng gần gũi, được yêu thích và bớt "khô khan" hơn đối với học sinh.

Đây là vấn đề đặt ra và cần giải quyết một cách cấp bách trong

thực tiễn dạy và học hiện nay ở các trường phổ thông. Vì vậy việc

quản l , tổ chức hoạt động dạy học môn Sinh học phải được chú

trọng cả về l thuyết và thực hành, cần phải c nh ng biện pháp quản

l đúng, hợp l .

Xuất phát từ nh ng lí do trên, tôi chọn đề tài "Biện pháp quản

lý hoạt động dạy học môn Sinh học tại các trường Trung học cơ sở

2

trên địa bàn quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng" để nghiên cứu với

mong muốn g p phần nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn Sinh

học bậc THCS tại thành phố Đà Nẵng n i chung và quận Hải Châu

nói riêng.

2. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu l luận và

thực trạng việc quản l hoạt động dạy học môn Sinh học ở các

trường THCS quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, đề xuất các biện

pháp quản l , g p phần nâng cao chất lượng dạy học môn Sinh học ở

các trường THCS.

3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu: 3.1. Khách thể

nghiên cứu: là quản l HĐDH môn Sinh học của Hiệu trưởng trường

THCS quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng. 3.2. Đối tượng nghiên

cứu: là các biện pháp quản l hoạt động dạy học môn Sinh học của

Hiệu trưởng các trường THCS quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.

3.3. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tiến hành nghiên cứu tại các trường

THCS trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng trong giai

đoạn từ 2011-2013, gồm 09 trường THCS Tây Sơn, THCS Trưng

Vương, THCS Nguyễn Huệ, THCS Kim Đồng, THCS L Thường

Kiệt, THCS Trần Hưng Đạo, THCS Sào Nam, THCS Lê Thánh Tôn,

THCS Lê Hồng Phong. Chủ thể hoạt động nghiên cứu: Đề tài nghiên

cứu các biện pháp QL của Hiệu trưởng nhà trường. Thời gian nghiên

cứu: từ tháng 3 đến tháng 9/2013.

4. Giả thuyết khoa học: Hiện nay việc tổ chức và quản l

HĐDH môn Sinh học ở các trường THCS quận Hải Châu còn nhiều

hạn chế. Nếu xác lập và thực hiện các biện pháp quản l dạy học

khoa học, phù hợp với thực tiễn của nhà trường thì c thể nâng cao

được chất lượng dạy học của bộ môn Sinh học tại các trường THCS

quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng.

3

5. Nhiệm vụ nghiên cứu: 5.1. Nghiên cứu cơ sở l luận về

quản l dạy học môn Sinh học ở trường THCS. 5.2. Khảo sát, đánh

giá thực trạng quản l HĐDH môn Sinh học ở các trường THCS trên

địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng. 5.3. Đề xuất các biện

pháp quản l HĐDH môn Sinh học ở các trường THCS trên địa bàn

quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng.

6. Phƣơng pháp nghiên cứu: 6.1. Nhóm phương pháp nghiên

cứu lý thuyết: bao gồm phương pháp phân tích, tổng hợp l thuyết,

sử dụng để xây dựng cơ sở l luận về quản l hoạt động dạy học môn

Sinh học ở các trường THCS. 6.2. Nhóm các phương pháp nghiên

cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra viết; Phương pháp phỏng vấn;

Phương pháp nghiên cứu hồ sơ lưu tr ; Phương pháp chuyên gia;

Phương pháp thực nghiệm sư phạm. 6.3. Nhóm các phương pháp xử

lý thông tin: Dùng các phương pháp toán thống kê để xử l kết quả

điều tra, khảo sát.

7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu

8. Cấu trúc luận văn gồm 5 phần: Mở đầu; Chương 1: Cơ sở

l luận của quản l hoạt động dạy học môn Sinh học ở trường THCS;

Chương 2: Thực trạng quản l hoạt động dạy học môn Sinh học ở

các trường THCS quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng; Chương 3:

Các biện pháp quản l hoạt động dạy học môn Sinh học ở các trường

THCS quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng; Kết luận và khuyến nghị.

- Đề bài c : 01 sơ đồ và 14 bảng biểu của 3 chương.

4

CHƢƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

MÔN SINH HỌC Ở TRƢỜNG THCS

1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nƣớc

1.1.2. Các nghiên cứu trong nƣớc

1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà

trƣờng

a. Khái niệm Quản lý: Quản l là sự tác động c mục đích, c

kế hoạch của chủ thể quản l lên đối tượng (khách thể) quản l ,

nhằm sử dụng và phát huy hiệu quả cao nhất các tiềm năng, các cơ

hội của đối tượng để đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện biến đổi

của môi trường.

b. Khái niệm Quản lý giáo dục: QLGD là sự tác động c chủ

đích, c căn cứ khoa học, hợp quy luật và phù hợp các điều kiện

khách quan... của chủ thể quản l tới đối tượng quản l nhằm phát

huy sức mạnh các nguồn giáo dục, từ đ đảm bảo các hoạt động của

tổ chức, hệ thống giáo dục đạt được các mục tiêu giáo dục đã đề ra

với chất lượng, hiệu quả cao nhất.

c. Khái niệm Quản lý nhà trường: Theo tác giả Phạm Minh

Hạc: Quản l nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong

phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo

nguyên l giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo

đối với ngành giáo dục với thệ hệ trẻ và từng học sinh.

5

1.2.2. Hoạt động dạy - học

a. Hoạt động: Theo Từ điển bách khoa, hoạt động là phương

pháp đặc thù của con người quan hệ với thế giới xung quanh nhằm

cải tạo thế giới theo hướng phục vụ cuộc sống của mình. Chủ thể của

hoạt động là con người, khách thể hoạt động này là tất cả nh ng gì

mà hoạt động tác động vào, qua đ tạo ra sản phẩm thoả mãn nhu

cầu của chủ thể

b. Hoạt động dạy học

- Hoạt động dạy: Quá trình hoạt động của người thầy, với vai

trò chủ đạo điều khiển hoạt động học. Hoạt động dạy thực chất là

quá trình tác động gi a chủ thể (người thầy giáo) và đối tượng

(người học sinh).

- Hoạt động học: Hoạt động học chỉ c thể được tiến hành khi

con người c được khả năng điều khiển hành động của mình bằng

mục đích tinh thần được đặt trước một cách thức.

1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học môn Sinh học

a. Quản lý hoạt động dạy học: Quản l HĐDH là một hệ

thống nh ng tác động c mục đích, c kế hoạch, hợp quy luật của

chủ thể quản l tới khách thể quản l trong quá trình dạy học nhằm

đạt với mục tiêu đề ra.

b. Quản lý hoạt động dạy học môn Sinh học: Quản l HĐDH

môn Sinh học trong trường phổ thông là sự tác động c mục đích, c

định hướng, hợp quy luật của Hiệu trưởng đến cách thức làm việc

của giáo viên dạy môn Sinh học và học tập của học sinh nhằm đạt

được mục tiêu quản l hoạt động dạy học.

6

1.3. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HĐDH SINH HỌC Ở TRƢỜNG

THCS

1.3.1. Mục tiêu hoạt động dạy học môn Sinh học: Kiến thức

Sinh học là cần thiết cho mọi người để c thể sống hoà hợp với thiên

nhiên. Mọi tư liệu sinh hoạt thiết yếu (ăn, mặc, ở, học tập, giải trí...)

đều được con người khai thác từ nguồn tài nguyên sinh vật. Nếu

không biết bảo vệ, khai thác hợp lí, làm phá vỡ, mất cân bằng sinh

thái thì hậu quả sẽ khôn lường. Thế hệ trẻ Việt Nam cần được trang

bị kiến thức đầy đủ về thiên nhiên nhiệt đới, hiểu sâu sắc về sự tàn

phá của chiến tranh liên miên mấy thập kỷ, về nhu cầu tài nguyên lớn

lao trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

1.3.2. Nội dung dạy học môn Sinh học ở THCS: Chương

trình Sinh học THCS bao gồm một hệ thống khái niệm liên quan chặt

chẽ với nhau được hình thành theo một trình tự lôgic, c thể phân

biệt 2 loại: khái niệm chuyên khoa và khái niệm đại cương

1.3.3. Phƣơng pháp, hình thức, kế hoạch tổ chức dạy học

a. Phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học bao gồm các

phương pháp dạy học truyền thống và các phương pháp dạy học tích

cực sau: Phương pháp thuyết trình; Phương pháp dùng SGK và các

tài liệu khác; Phương pháp vấn đáp; Phương pháp thảo luận nh m;

Phương pháp dạy học trực quan.

b. Hình thức dạy học: Trong thực tiễn, người ta phân biệt 3

dạng tổ chức dạy học: dạng toàn lớp, dạng nh m và dạng cá nhân.

c. Kế hoạch dạy học: Cơ sở để xây dựng kế hoạch năm học

của các cấp. Trên cơ sở đ Hiệu trưởng lên kế hoạch năm học đảm

bảo đủ điều kiện khả thi nhất.

1.3.4. Nội dung hoạt động của thầy: Bảo đảm thực hiện đầy

đủ các mục tiêu, kế hoạch đào tạo và nội dung chương trình giảng

7

dạy theo đúng tiến độ thời gian quy định, thực hiện công tác, mục

tiêu dạy học của giáo viên.

1.3.5. Nội dung hoạt động của trò: Là thực hiện các nhiệm vụ

học tập, nghiên cứu, rèn luyện của học sinh trong quá trình dạy học.

1.4. QUẢN LÝ HĐDH MÔN SINH HỌC Ở TRƢỜNG THCS

1.4.1. Mục tiêu quản lý: Mục tiêu của quản l hoạt động dạy

học môn Sinh học ở trường THCS là nhằm đảm bảo hoạt động dạy

học diễn ra c kết quả, c hiệu quả, đáp ứng mục tiêu dạy học và

giáo dục cho học sinh về nh ng thực tế thường gặp trong cuộc sống

hằng ngày. Ý thức của học sinh khi tham gia các hoạt động ngoại

kh a gắn liền với môn học Sinh học như: bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ

môi trường sống, bảo tồn động vật, biến đổi khí hậu...

1.4.2. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên

a. Quản lý hoạt động của tổ chuyên, của giáo viên: Hồ sơ

chuyên môn của GV là phương tiện phản ánh quá trình quản l c

tính khách quan và cụ thể, giúp người Hiệu trưởng nắm chắc hơn, cụ

thể hơn tình hình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của GV.

b. Quản lý việc thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch

dạy học: là Hiệu trưởng phải nắm v ng nội dung, chương trình, kế

hoạch để tổ chức cho giáo viên tuân thủ một cách nghiêm túc, không

được tùy tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học.

c. Quản lý việc thực hiện các quy chế, quy định dạy học

d. Quản lý việc đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học

Hiệu trưởng quản l công tác chuẩn bị giờ lên lớp của giáo

viên: hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài, phổ biến nh ng yêu

cầu của việc chuẩn bị bài giảng, qui định chất lượng một bài soạn đối

với từng thể loại bài. Tổ chức bồi dưỡng về đổi mới phương pháp

dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.

8

e. Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của

học sinh: Kiểm tra đánh giá là một bộ phận hợp thành không thể

thiếu được trong quá trình giáo dục ở tất cả các môn học. Trên cơ sở

đ đề ra nh ng biện pháp phù hợp, giúp học sinh học tập tiến bộ hơn.

1.4.3. Quản lý hoạt động học của học sinh

a. Quản lý hoạt động học trên lớp của học sinh: xây dựng

các biện pháp giáo dục tinh thần, thái độ và động cơ học tập cho học

sinh, dạy cho học sinh các phương pháp học tập từng bộ môn và

nh ng điều cần phải thực hiện đã được cụ thể h a trong nội quy nhà

trường để học sinh rèn luyện thường xuyên thành th i quen tự giác.

b. Quản lý việc thực hiện quy chế, quy định học tập: Thường

xuyên kiểm tra chất lượng học tập của học sinh, đánh giá tri thức kỹ

năng kỹ xảo lĩnh hội tri thức thường được tiến hành bằng 4 phương

pháp sau: Phương pháp kiểm tra miệng; Phương phápkiểm tra viết;

Phương pháp kiểm tra thực hành; Phương pháp kiểm tra bằng máy.

c. Quản lý việc tự học của học sinh: Sự phối hợp gi a gia

đình - nhà trường - xã hội là một hoạt động rất cần thiết. Điều này

giúp chúng ta thống nhất được phương pháp giáo dục, c được thông

tin phản hồi, về tình hình học tập của các em.

d. Hình thành động cơ, thái độ học tập của học sinh: Nề nếp

học tập, kỷ luật học tập của HS là nh ng quy định cụ thể về thái độ,

hành vi ứng xử, động cơ học tập của người học sinh nhằm làm cho

hoạt động học tập diễn ra c hiệu quả.

1.4.4. Quản lý các điều kiện phục vụ dạy học

a. Quản lý phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học:

Cơ sở vật chất, phòng bộ môn là phương tiện lao động sư phạm của

giáo viên và phương tiện học tập của học sinh, là một trong nh ng

9

thành tố quan trọng g p phần tích cực trong việc nâng cao chất lượng

dạy học trong trường phổ thông.

b. Quản lý việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với GV

và HS: Việc tạo ra các điều kiện sống và làm việc, điều kiện nghỉ

ngơi tốt nhất cho GV là một trong nh ng nội dung quan trọng nhất

của việc tổ chức khoa học lao động sư phạm. Macarencô, một nhà

giáo dục Nga viết: “Hoàn cảnh có thể làm nảy nở tất cả những cái gì

tốt đẹp trong con người, mà cũng có thể làm thui chột nó đi...”

Tiểu kết chƣơng 1

Một trong nh ng mục đích phát triển của giáo dục nước ta

trong giai đoạn hiện nay là phải nâng cao chất lượng giáo dục. Hoạt

động dạy học là con đường cơ bản nhất, chuẩn tắc nhất để thực hiện

mục đích giáo dục. Quản l hoạt động dạy học là một bộ phận của

quá trình quản l giáo dục tổng thể và là tiền đề để nâng cao chất

lượng giáo dục.

CHƢƠNG 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN

SINH HỌC Ở CÁC TRƢỜNG THCS QUẬN HẢI CHÂU

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT

2.1.1. Mục tiêu khảo sát

2.1.2. Nội dung khảo sát

2.1.3. Phƣơng pháp khảo sát

2.1.4. Kế hoạch tổ chức khảo sát

a. Cỡ mẫu, đối tượng người khảo sát

10

b. Thời gian và địa bàn khảo sát

c. Các giai đoạn tiến hành khảo sát

2.2. KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KT-XH VÀ GD&ĐT QUẬN

HẢI CHÂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.2.1. Vị trí địa lý, điều kiện KT-XH của quận Hải Châu

a. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và dân cư

b. Điều kiện kinh tế - xã hội

2.2.2. Tình hình Giáo dục và Đào tạo quận Hải Châu

2.2.3. Tình hình Giáo dục THCS quận Hải Châu

a. Quy mô trường lớp, điều kiện, phương tiện phục vụ dạy

học

b. Đội ngũ CBQL và giáo viên

2.3. THỰC TRẠNG HĐDH MÔN SINH HỌC Ở CÁC

TRƢỜNG THCS QUẬN HẢI CHÂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.3.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học, chuẩn kiến

thức - kỹ năng - thái độ của việc dạy học môn Sinh học

a. Mục tiêu dạy học môn Sinh học: mục tiêu dạy học môn

Sinh học ở trường THCS là không ngoài mục đích giáo dục cho học

sinh về nh ng thực tế thường gặp trong cuộc sống hằng ngày. Ý thức

của học sinh khi tham gia các hoạt động ngoại kh a gắn liền với môn

học Sinh học như: bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường sống, bảo

tồn động vật, biến đổi khí hậu...

b. Chuẩn kiến thức - kỹ năng - thái độ môn Sinh học THCS

2.3.2. Thực trạng thực hiện nội dung, kế hoạch dạy học

môn Sinh học

a. Nội dung: nội dung, chương trình dạy học môn Sinh học ở

các trường THCS được Bộ GD&ĐT quy định thống nhất trong hệ

thống giáo dục quốc dân. Nội dung, chương trình dựa trên cơ sở của

11

sự kế thừa và phát huy nh ng kiến thức mà học sinh đã làm quen ở

bậc Tiểu học. Kiến thức ở cấp THCS được nâng cao hơn cho phù

hợp với trình độ của học sinh cũng như khả năng nhận biết về môi

trường sống, về thiên nhiên...

b. Kế hoạch dạy học môn Sinh học THCS: trên cơ sở

Chương trình giáo dục phổ thông khung thời gian 37 tuần thực học,

trong đ , học kỳ I: 19 tuần, học kỳ II: 18 tuần.

2.3.3. Thực trạng về đội ngũ giáo viên dạy môn Sinh học ở

các trƣờng THCS quận Hải Châu

Đội ngũ giáo viên dạy môn Sinh học cơ bản được đào tạo

chính quy, 100% đạt trình chuẩn và trên chuẩn. Tuy nhiên, vẫn còn

một số thầy cô giáo lớn tuổi, chưa thực sự thích nghi với việc đổi

mới PPDH; giáo viên mới vào nghề thì khả năng thực hành còn hạn

chế, thiếu kinh nghiệm giảng dạy...

2.3.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Sinh học ở

các trƣờng THCS quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Hầu hết CBQL, giáo viên của các trường đều nhận thức rõ sự cần

thiết của môn học trong quá trình đào tạo. Đội ngũ giáo viên đã c sự

nỗ lực và kinh nghiệm giảng dạy v ng vàng.

2.3.5. Tình hình học tập của học sinh: Đa số học sinh c ý

thức, thái độ học tập tốt môn Sinh học, luôn tìm tòi, sáng tạo trong

học tập. Tuy vậy, vẫn còn một số học sinh chưa cố gắng trong quá

trình học tập, nên ít nhiều đã ảnh hưởng đến chất lượng học tập bộ

môn.

2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HĐDH MÔN SINH HỌC Ở

CÁC TRƢỜNG THCS QUẬN HẢI CHÂU

2.4.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy

12

a. Thực trạng QL việc phân công giảng dạy của giáo viên:

trong công tác quản l , việc phân công giáo viên giảng dạy của Hiệu

trưởng, qua kết quả khảo sát c 100% kiến đánh giá thực hiện tốt.

Trong đ , việc công khai h a phân công giảng dạy thực hiện rất tốt;

đảm bảo số giờ dạy theo qui định. Việc phân công nh m chuyên môn

phù hợp với điều kiện của nhà trường chỉ đạt 30.5%, đã chưa phát

huy được vai trò tích cực, sáng tạo của giáo viên dạy bộ môn.

b. Thực trạng QL việc chuẩn bị của GV trước khi lên lớp:

Trong công tác này, Hiệu trưởng đã chỉ đạo thống nhất trong việc

chuẩn bị bài giảng của giáo viên trước khi lên lớp, đảm bảo sự thống

nhất chung trong tổ chuyên môn và giáo viên.

c. Thực trạng quản lý giờ lên lớp của giáo viên: Việc xây

dựng thời khoá biểu để quản l giờ lên lớp của giáo viên được thực

hiện một cách nghiêm túc, đồng thời phù hợp với tâm lí - lứa tuổi

học sinh và điều kiện chung của nhà trường

d. Thực trạng QL việc thực hiện đổi mới PPDH của GV:

theo kết quả điều tra cho thấy công tác quản l việc thực hiện đổi

mới PPDH của giáo viên Hiệu trưởng còn thực hiện chưa tốt, mức

khá cao hơn (tất cả đều trên 70% và c mức trung bình), do vậy, cần

đánh giá lại việc đổi mới phương pháp dạy học, phù hợp với đặc

trưng bộ môn

e. Quản lý việc bồi dưỡng học sinh giỏi và HS yếu, kém đối

với môn học: kịp thời phát hiện và bồi dưỡng nh ng học sinh c

năng khiếu về môn học để bồi dưỡng thêm kiến thức; đối với nh ng

em học yếu cần phải giúp các em c động cơ học tập đúng đắn, tạo

niềm vui và các điều kiện để các em học tập tốt hơn.

f. Thực trạng quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn: tổ chuyên

môn Sinh học hiện nay còn chưa thực hiện đúng theo chức năng

13

quản l mà còn là một tổ chức ghép với các môn: Hoá - Sinh học -

Công nghệ. Do tổ ghép, giảng dạy nhiều môn đây cũng là hạn chế

trong việc quản l tổ, nh m chuyên môn của Hiệu trưởng các trường.

2.4.2. Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh

a. Thực trạng quản lý hoạt động học trên lớp của học sinh:

nhiều CBQL, giáo viên cho rằng việc quản l học tập trên lớp hiện

nay của học sinh ở các trường THCS quận Hải Châu chưa thực sự

tốt, chỉ đạt ở mức độ khá.

b. Thực trạng quản lý việc tự học, tự làm bài tập trước khi

đến lớp: nguyên nhân cơ bản là một bộ phận học sinh ham chơi

(game, internet...), chưa chú tâm đến việc học, kinh tế của nhân dân

trong quận c mức sống không đồng đều nên một số gia đình cũng

chưa thực sự quan tâm đến việc học hành của con em mình, c

27.1% đánh giá mức độ tốt, 58.8% khá, 14.1% trung bình.

c. Xây dựng động cơ, thái độ học tập môn Sinh học cho học

sinh: cần nâng sao hơn n a công tác quản l việc xây dựng động cơ,

thái độ học tập cho học sinh, thông qua các tổ chức đoàn thể và cả sự

phối hợp tác động của gia đình, xã hội, làm cho học sinh nhân thức

đúng đắn đối với môn học, từ đ giúp học sinh c động cơ, thái độ

học tập một cách đúng đắn. Kết quả khảo sát c 49.4% đánh giá tốt,

50.6% đánh giá khá.

d. Thực trạng QLHĐ ngoại khóa đối với môn Sinh học: việc

tổ chức các hoạt động học tập ngoại kh a gắn liền với môn học Sinh

học còn thụ động vào chương trình dạy học; hình thức tổ chức cứng

nhắc trong phạm vi học chính kh a; chưa tổ chức tốt các hoạt động

ngoại kh a cho học sinh như: tổ chức dã ngoại, tham quan các khu

bảo tồn thiên nhiên…

14

2.4.3. Thực trạng quản lý các điều kiện phục vụ dạy học

a. Thực trạng QL việc thực hiện chế độ chính sách đối với

giáo viên: Cải thiện điều kiện làm việc cho giáo viên, môi trường

làm việc thân thiện, an toàn cho người dạy. Tăng chế độ lương,

thưởng, nghỉ phép... cho giáo viên

b. Thực trạng về môi trường sư phạm tích cực: do tác động

của mặt trái nền kinh tế thị trường, các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ

bạc, các trò chơi trực tuyến (games online) đã tác động không nhỏ

đến quá trình giáo dục học sinh của các nhà trường. Do đ cần chú

trọng đến giáo dục "kỹ năng sống" cho học sinh.

c. Thực trạng việc quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy học:

vẫn còn không ít trường kh khăn trong việc đầu tư CSVC; TBDH

thiếu đồng bộ, lạc hậu, chi phí cho việc mua mẫu vật thực hành - thí

nghiệm... nhất là nh ng trường c số học sinh ít, kinh phí từ ngân

sách không nhiều. Đây cũng là một kh khăn lớn cho công tác quản

lí CSVC, TBDH nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH hiện nay.

2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG

2.5.1. Ƣu điểm: Hiệu trưởng đã nhận thức đúng về nghĩa

tầm quan trọng của nội dung quản l hoạt động dạy - học môn Sinh

học trong trường THCS và đồng thời nhận thức được: hoạt động dạy

học là hoạt động chính của nhà trường n là tiền đề để tổ chức các

hoạt động khác.

2.5.2. Nhƣợc điểm: Kế hoạch thời kh a biểu môn Sinh học

chưa khoa học, chưa chú tới lợi ích của học sinh mà còn đặt lợi ích

của giáo viên lên trên. Đ cũng chính là nh ng nguyên nhân dẫn tới

quản l chất lượng dạy và học còn nhiều điểm yếu, chưa đáp ứng

mục tiêu giáo dục và đổi mới sự nghiệp giáo dục.

15

2.5.3. Thời cơ: Đa số GV giảng dạy môn Sinh học được đào

tạo chính quy trong các trường Đại học, Cao đẳng, c trình độ,

chuyên môn v ng vàng, c tinh thần thái độ học hỏi kinh nghiệm,

tinh thần cầu tiến; các cấp, các ngành luôn tạo điều kiện về cơ chế,

tài chính, chế độ, chính sách cho giáo dục.

2.5.4. Thách thức: Học sinh, PHHS chưa thực sự quan tâm

đến môn học. Công tác chỉ đạo của tổ chuyên môn một số trường

trong việc đổi mới phương pháp dạy học tích cực còn chậm, chưa sử

nhiều dụng đồ dùng dạy học.Cơ sở vật chất, TBDH chưa đáp ứng đủ

nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học ở các trường

THCS trong giai đoạn hiện nay.

Tiểu kết chƣơng 2

Thực trạng và các nguyên nhân trên đây c thể coi là các cơ sở

thực tiễn giúp chúng ta xác lập được các biện pháp quản l HĐDH

một cách c hiệu quả. Bởi vì các cơ sở l luận chỉ c thể cho phép

xác lập các biện pháp ở bình diện chung, song để lựa chọn và xây

dựng cách thức thực hiện phải cụ thể, phải sát với tình hình thực tiễn

và các điều kiện thực tế hiện nay của giáo dục THCS quận Hải Châu.

CHƢƠNG 3

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN

SINH HỌC Ở CÁC TRƢỜNG THCS QUẬN HẢI CHÂU

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa

3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

16

3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và toàn diện

3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

3.2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HĐDH MÔN SINH HỌC TẠI

CÁC TRƢỜNG THCS QUẬN HẢI CHÂU

3.2.1. Nhóm biện pháp tăng cƣờng quản lý hoạt động dạy

môn Sinh học

a. Biện pháp 1: Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp

vụ cho đội ngũ cán bộ quản l , giáo viên:

▪ Tổ chức bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ

giáo viên dạy bộ môn Sinh học:

▪ Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản l cho đội ngũ:

BGH, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm lớp...

b. Biện pháp 2: Tăng cường kiểm tra việc thực hiện nội dung,

chương trình, nhiệm vụ dạy học: Hiệu trưởng QL chương trình, kế

hoạch giảng dạy môn Sinh học của GV tức là đưa ra các biện pháp

QL, sau khi phân công giảng dạy trong từng năm học, yêu cầu GV

căn cứ chương trình dạy học bộ môn tự xây dựng kế hoạch dạy học

của mình, nghiêm túc thực hiện kế hoạch dạy học ấy, được cụ thể

h a bằng nội dung các bài giảng đảm bảo chỉ tiêu chất lượng Hiệu

trưởng yêu cầu.

c. Biện pháp 3: Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy

học môn Sinh học đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình SGK sau

năm 2015 theo hướng tích hợp:

+ Nâng cao nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học môn

Sinh học trong cán bộ QL, GV, HS.

+ Cải tiến phương pháp dạy, phương pháp học môn Sinh học;

tăng cường việc sử dụng đồ dùng dạy học, tăng cường hướng dẫn

thực hành...

17

+ Đổi mới trong việc kiểm tra đánh giá kết quả của HS.

d. Biện pháp 4: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

trong các hoạt động dạy học môn Sinh học

e. Biện pháp 5: Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá theo

hướng áp dụng chuẩn kiến thức, kỹ năng

- Đối với công tác kiểm tra, đánh giá HĐDH của giáo viên

- Đối với việc kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập của học

sinh theo Chuẩn kiến thức, kỹ năng

f. Biện pháp 6: Tăng cường quản l việc phụ đạo học sinh

yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi: trong dạy học môn Sinh học, học sinh

c năng lực học tập, sáng tạo khác nhau; việc tổ chức quản l học

phụ đạo, bồi dưỡng cho học sinh cũng là điều cần thiết giúp các em

phát triển khả năng của mình; ngược lại học sinh yếu qua học phụ

đạo giúp các em c thêm niềm tin để học môn Sinh học được tốt hơn.

3.2.2. Nhóm biện pháp quản lý hoạt động học môn Sinh

học của học sinh

a. Biện pháp 1: Tăng cường quản l kỷ cương, nề nếp học tập

môn Sinh học của học sinh: Hiệu trưởng cần phải chỉ đạo cho GV

thường xuyên kiểm tra việc thực hiện kỷ cương, nề nếp trong nhà

trường, đặc biệt là việc tổ chức hoạt động học tập môn Sinh học,

không nên xem nhẹ môn học này chú trọng môn học kia, phải đảm

bảo đồng đều chất lượng các môn học.

b. Biện pháp 2: Quản l giờ học trên lớp và giờ thực hành

môn Sinh học của học sinh: Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách

thức sử dụng thiết bị thực hành của môn Sinh học ngay từ nh ng

tuần đầu để các em c được nh ng kỹ năng thực hành cơ bản nhất

phù hợp với đặc trưng môn Sinh học.

18

c. Biện pháp 3: Quản l việc học tập ngoài giờ lên lớp, các

hoạt động tham quan, dã ngoại cho học sinh

d. Biện pháp 4: Tổ chức học tập theo nh m bạn cho học sinh:

Việc tổ chức học tập theo nh m học ở địa bàn dân cư c tác dụng rất

lớn tới môn học, giúp cho học sinh học hỏi lẫn nhau, tạo động lực

ham học, sáng tạo để học tập đạt kết quả cao.

3.2.3. Nhóm biện pháp QL điều kiện và môi trƣờng

dạy học

a. Biện pháp 1: Xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, tạo

động lực cho dạy học bộ môn

b. Biện pháp 2: Thực hiện tốt chế độ chính sách, đảm bảo tốt

về đời sống vật chất, tinh thần cho giáo viên, học sinh

c. Biện pháp 3: Biện pháp tăng cường trang bị CSVC - TBDH

- Phòng bộ môn: Lập kế hoạch xây dựng, sửa ch a, bổ sung mới cơ

sở vật chất, trang thiết bị dạy học đảm bảo c đủ đồ dùng dạy học,

phòng học bộ môn, tài liệu tham khảo cho GV và HS theo yêu cầu

của bộ môn Sinh học đã được các cấp quy định.

d. Biện pháp 4: Tăng cường công tác xã hội h a giáo dục

trong việc huy động CSVC phục vụ dạy học

3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP

3.4. KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI

CỦA CÁC BIỆN PHÁP

3.4.1. Mô tả quá trình khảo nghiệm

Để tiến hành đánh giá sự cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp đề xuất trên, tác giả đã tiến hành điều tra thông qua phiếu trưng

cầu kiến dành cho cán bộ QL chủ chốt và giáo viên c nhiều kinh

nghiệm trong công tác giảng dạy ở các trường THCS trên địa bàn

quận Hải Châu.