Tiểu luận Công nghệ sản xuất dược phẩm kỹ thuật chiết xuất Quinidin từ Cinchona condaminea

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y – DƯỢC THÁI NGUYÊN

BỘ MÔN CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM

BÀI TIỂU LUẬN

CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM

KỸ THUẬT CHIẾT XUẤT QUINIDIN

TỪ CINCHONA CONDAMINEA

Họ và tên: Nguyễn Thị Mơ

Lớp niên chế: Dược K9A

Lớp tín chỉ: 3.2

Thái Nguyên – 2017

Lời giới thiệu:

Cinchona là 1 chi thực vật thuộc họ cà phê ( Rubiaceae) gồm tới 40 loài. Vỏ

Cinchona chứa hàm lượng alkaloid cao( 4-12%) và là nguồn của nhiều loại

alkaloid khác nhau. Trong đó có một số alkaloid quan trọng như là quinine(một

chất làm hạ sốt đặc biệt hữu ích trong phòng chống bệnh sốt rét), quinidine…

Cinchona condaminea là một loài thuộc chi cinchona cũng được sử dụng để chiết

xuất các hoạt chất hữu dụng như quinine, quinidine .

Nội dung:

1.Tên cây tên Vi ệ t Nam, tên latin ..............................................................................4

2. Mô t ả cây................................................................................................................4

3. Phân b ố ...................................................................................................................4

4. B ộ ph ậ n dùng :........................................................................................................5

5. Thành ph ầ n hóa h ọ c :..............................................................................................5

6. Công d ụ ng cách dùng.............................................................................................7

7. Qui trình chi ế t xu ấ t ................................................................................................8

7.1 Sơ đồ qui trình chi ế t xu ấ t:.................................................................................8

7.2 Gi ả i thích quy trình chi ế t xu ấ t ..........................................................................9

8. Tài li ệ u tham kh ả o: ..............................................................................................10

1.Tên cây tên Việt Nam, tên latin

Tên latin: Cinchona condaminea Humb.& Bonpl - Họ cà phê (Rubiaceae)

Tên Việt Nam: Hiện nay chưa có

2. Mô tả cây

Cây gỗ nhỏ, cao từ 5-7m, thân có đường kính

khoảng 30cm. Vỏ thân cây có màu xám tro, trên

than thường vó các khe hoặc vết nứt.Lá thường có

phiến lá nguyên hình trứng – hình mác, đôi khi tiêu

giảm chỉ còn hình mũi mác, dài từ 8-10cm, rộng 3-

4cm, lá nhẵn, mỏng, mặt trên của lá không sáng. Lá

mọc đối. Gân xếp hình lông chim, gồm có 9-10 đôi.

Cuống lá mịn, dài bằng ¼ chiều dài của lá; lá kèm

hình thuôn, tù, mịn màng. Hoa có màu hồng nhạt

hoặc trắng, mọc thành dạng chùm xim ở đầu cành

và nách lá, hoa đều, mẫu 5, lưỡng tính, cánh hoa

hàn liền có long, 5 nhị đính trên ống tràng, bầu

dưới. Quả nang, có nhiều hạt dẹt, có cánh mỏng.

3. Phân bố

 Trên thế giới :

Loài cây này sống ở vùng núi gần Loxa, và một số nơi khác ở Peru, Ecuador,

Nam Mỹ; phát triển ở độ cao từ 1700- 2400m.

 Ở Việt Nam:

Hiện nay, loài này chưa được nghiên cứu gieo trồng ở Việt Nam. Tuy nhiên, ở Việt

Nam canhkina nói chung được trồng nhiều ở vùng đất đỏ trên cao nguyên Lang

biang (Trung Bộ).

Hiện nay, ta đang nghiên cứu phát triển trồng canhkina ở Lâm Đồng. Nhân

giống bằng gieo hạt. Canhkina trồng sau 3-4 năm đã có thể cho vỏ, nhưng tốt nhất

là sau 7-10 năm thì thu hoạch tốt nhất. Bóc vỏ vào mùa thu hay đầu xuân. Hàm

lượng hoạt chất trong cây tùy thuộc vào loài trồng và chất đất ở các độc ao khác

nhau. Khi chặt cây, cành để bóc vỏ cần chừa lại gốc để cây tạp ra thân cành mới.

4. Bộ phận dùng:

Vỏ thân, vỏ cành, vỏ rễ sấy khô của cây

5. Thành phần hóa học:

Vỏ Canhkina có hàm lượng alcaloid cao ( 4- 12%). Dược điển nhiều nước

yêu cầu phải có ít nhất 6,5% alcaloid toàn phần. Trong chiết xuất công nghiệp

thường dùng vỏ cây trồng của loài Cinchona calisaya hoặc Cinchona ledgeriana có

hàm lượng alcaloid cao hơn, có khi cây trồng đạt tới 17%. Alcaloid ở cây canhkina

dưới dạng một phần kết hợp rất chắc với taimin catechic, một phần kết hợp với

acid trong cây. Tới nay đã phân lập được khoảng 30 alcaloid khác nhau, chia làm

hai nhóm:

 Nhóm 1: Nhóm cinchonin ( alcaloid có nhân ruban ): Gồm nhiều alcaloid

trong đó alcaloid chính là L-quinin (5-7%), D-quinin ( 0,1-0,3%), D-cinchonin

(0,2-0,4%), L- cinchonidin (0,2-0,4%) và những alcaloid có lượng nhỏ khác như

epiquinin, cuprein…Quinin và quinidin cũng như cinchonin và cinchonidin là

những đôi đồng phân, chúng được phân biệt về cấu hình ở C-8 và C-9.

 Nhóm 2: Nhóm cinchonamin ( alcaloid có nhân indol): Có các alcaloid phụ

như: Cinchonamin, cinchophyllin, quinamin.

Hình 1. Một số alkaloid nhóm cinchonamin

Ngoài alcaloid, trong vỏ canhkina còn có:

- 8-10% nước, 4-5% chất vô cơ, một ít tinh bột, chất gôm, một ít tinh dầu,

các chất sterola (cinchola được xác định là β-sitosterol).

- Acid quinic (hexahydrotetrahydroxy benzoic) chiếm khoảng 2%, được

chiết từ vỏ canhkina từ năm 1790 nhưng phải một thế kỷ sau người ta mới xác định

được cấu trúc.

- Các tanin catechic (acid quinotanic) chiếm 3-5% vỏ. Các tanin này khi bị

oxy hóa sẽ cho một phlobaghen gọi là chất đỏ của canhkina.

- Glycosid đắng có cấu trúc triterpen ( khoảng 2% ). Chất này do Pelletier và

Caventou chiết ra năm 1821 từ vỏ canhkina với tên là quinovin.

Năm 1859, Hlavisetz đã chứng minh nó là một glycosid nên gọi là quinosid,

khi thủy phân bằng acid sẽ cho một đường là quinovose (= 6-desoxyglucose) và

acid quinovic. Năm 1963, Tsheche đã chứng minh quinovin điều chế từ vỏ

canhkina có 60% α quinovin ( = quinovin hay 3-quinovosid của acid quinovic),

30% là 3-glucosid của acid quinovic và khoảng 5% là 3-quinovosid của acid

cincholic.

Hình 2. Acid quinic và acid quinovic

Hình 3. Acid cincholic và Quinovose

6. Công dụng cách dùng

Vỏ canhkina dùng làm thuốc chữa sốt, sốt rét, thuốc bổ (thường dùng vỏ

canhkina đỏ). Với liều 1 đến 5 hoặc l0g một ngày dưới dạng thuốc sắc, thuốc viên.

Vì đắng cho nên thường làm dưới dạng cao rồi làm thành viên. Bột canhkina còn

dùng rắc lên vết thương, vết loét.

Vỏ canhkina chủ yếu hiện nay dùng làm nguyên liệu chiết các ancaloit, chất

quinin. Quinin dùng làm thuốc sốt, thuốc sốt rét với liều 1 đến 2g một ngày, chia

làm nhiều lần uống, mỗi lần 0,50g.

Cinchonin dùng như quinin nhưng liều chỉ bằng 1/3, ngày dùng 0,5 đến l,5g

chia làm nhiều lần uống. Quinin và nhất là quinidin còn dùng để điều trị một số

trường hợp loạn nhịp tim.

7. Qui trình chiết xuất

7.1 Sơ đồ qui trình chiết xuất:

Bột DL thô + NaOH + CaO+ H2O(Chiết với benzen)

Lọc nóng

Dịch lọc nóng

(Chiết với H2SO4 loãng 2N)

Alcaloid bisulfat

90 độ C

Kiềm hóa đến pH=6,5 với Na2CO3 nguyên chất

Alcaloid sulfat, đun sôi với bột than hoạt tính

Lọc

Làm lạnh dịch lọc

Dịch lọc

Tủa của quinine sulfat

Thêm nước nóng

+ Na2CO3

Quinin

(Quinidine, Cinchonine,Cinchonidine)

Thêm NaOH

Và chiết với ete

(4-5 phần)

Lóp nước

(Cinchonine)

Bốc hơi đến khô

Chiết với ethanol

Làm mất màu với than hoạt

Và

Tủa

Dịch lọc

(Cinchonin tartrate) (Quinidine tartrate)

Thêm HCl

Cinchonine HCl

NH4OH

+KI

Tủa của quinidine HI

NH4OH

Cinchonine

Quinidine

7.2 Giải thích quy trình chiết xuất

Bước 1 : Chọn nguyên liệu xay, sấy, cân thành bột dược liệu thô.

- Kiềm hóa bột dược liệu thô bằng NaOH + CaO + H2O.

- Chiết nóng với benzen (đổ dung môi ngập bề mặt dược liệu ủ nóng trong

thời gian thích hợp thỉnh thoảng có đảo đều), bổ sung dung môi để dung môi

luôn ngập dược liệu 2-3 cm

- Rút dịch chiết, thu được dịch chiết.

- Lọc dịch chiết ( lọc nóng ) thu được dịch lọc.

Bước 2 : Thêm acid H2SO4 loãng 2N vào dịch lọc nóng sau đó lắc mạnh hoặc

dùng máy đồng nhất để khuấy trộn.

- Để yên cho đến khi phân thành 2 lớp

- Gạn lớp trên ( lớp dung môi ben zen ) đổ lại bình chiết. Sau thời gian thích

hợp tiếp tục rút dịch chiết và lặp lại các bước như trên cho đén khi rút kiệt

dịch chiết

- Lớp bên dưới ( chứa hoạt chất ) cho vào bình gạn, gạn lấy lớp nước phía

dưới ( chứa alkaloid bisulfat ).

Bước 3 : Đun cách thủy ( 90˚) và kiềm hóa bằng Na2CO3 nguyên phát đến

PH=6,5.

Bước 4 : Thu được alkaloid sulfat, đun sôi với bột than hoạt hoạt tính (tẩy màu).

Lọc nóng thu được dịch lọc. Để nguội sau đó làm lạnh dịch lọc bằng nước đá.

Bước 5 : Lọc ,thu lấy dịch lọc ( có chứa quinidine, cinchonine, cinchonidine).

Kiềm hóa dịch lọc bàng NaOH và chiết với ete ( 4 – 5 lần ) , để yên cho

phân thành 2 lớp.

Bước 6 : Cho vào bình gạn, bỏ lớ nước bên dưới, lấy lớp bên trên (ete chứa

cinchonidine, quinidine ). Thêm HCl vào dịch chiết.

Bước 7 : Trung hòa dịch chiết với acid với dung dich Pol.Tartrate

Bước 8 : Lọc, thu lấy dịch lọc ( chứa quinidine tartrate).

Thêm KI, khuấy đều thu được tủa quinidine KI.

Bước 9 : Kiềm hóa bằng NaOH thu được quinidine.

8. Tài liệu tham khảo:

http://yduochoaviet.com/cay-thuoc-chua-benh-cam-sot/992-cay-canh-

kina.html

http://www.epharmacognosy.com/2012/07/quinine-obtained-from-bark-of-

cinchona.html

http://tailieu.vn/doc/quy-trinh-tach-chiet-quinine-1222599.html

http://www.henriettes-herb.com/eclectic/king1854/cinchona.html

http://collections.si.edu/search/results.htm?q=Cinchona