Thực trạng điều kiện vệ sinh môi trường hộ gia đình của đồng bào dân tộc Thái tại huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên

Download

2020

JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE

THỰC TRẠNG ĐIỀU KIỆN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG HỘ GIA ĐÌNH

CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THÁI TẠI HUYỆN MƯỜNG CHÀ,

TỈNH ĐIỆN BIÊN

Nguyễn Quốc Tiến¹, Lương Hậu Tân², Lê Thị Kiều Hạnh¹, Đinh Thị Kim Anh¹, Phí Đức Long¹

TÓM TẮT

Key words: House, domestic water, latrine, hygiene

Chúng tôi thực hiện nghiên cứu điều tra mô tả cắt latrine.

ngang tại 304 hộ gia đình tại 2 xã PaHam và Nậm Nèn,

huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên nhằm khảo sát thực

trạng điều kiện vệ sinh môi trường. Kết quả cho thấy

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Tại Việt Nam, Chương trình Mục tiêu Quốc gia về

tỷ lệ nhà cấp 4 khá cao (99,8%). Nguồn nước chính hộ xây dựng nông thôn mới là một chương trình tổng thể

gia đình sử dụng trong ăn uống và sinh hoạt là nước về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc

khe 67,6% và có 76,5% hộ gia đình cho là đủ nước phòng, trong đó Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông

dùng trong sinh hoạt. Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu là thôn là nội dung thứ 9 trong 11 nội dung quan trọng

93,7% trong đó chỉ có 46,4% hộ gia đình có nhà tiêu trong Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Chương

đạt về xây dựng. Loại hình nhà tiêu sử dụng nhiều là trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới [2].

nhà tiêu thấm dội nước 68,7%; tiếp theo là nhà tiêu tự Mục tiêu cụ thể năm 2015: 20% số xã đạt tiêu chuẩn

hoại chiếm 25,8%.

Từ khóa: Nhà ở, nước sinh hoạt, nhà tiêu, nhà tiêu nông thôn mới.

hợp vệ sinh.

Huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên, có nhiều đồng

nông thôn mới, đến năm 2020: 50% số xã đạt tiêu chuẩn

bào dân tộc thiểu số sinh sống. Hiện nay thực trạng vệ

sinh môi trường hộ gia đình cũng trong tình trạng như

HOUSEHOLD’S các huyện miền núi khác, để có cái nhìn toàn diện hơn

ABSTRACT:

THE SITUATION

ENVIRONMENTAL SANITATION CONDITIONS giúp các nhà quản lý có sở để nâng cao điều kiện vệ sinh

AMONG THE THAI ETHNIC MINORITY GROUP môi trường hộ gia đình cho người dân đồng bào Dân tộc

IN MUONG CHA DISTRICT, DIEN BIEN nói chung và Dân tộc Thái nói riêng, chúng tôi tiến hành

PROVINCE

nghiên cứu đề tài với mục tiêu: Mô tả thực trạng điều kiện

Thedescriptive,cross-sectionalsurveywasconducted vệ sinh môi trường hộ gia đình của đồng bào dân tộc Thái

in 304 households in 2 communes, named PaHam and huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên năm 2018.

Nam Nen, Muong Cha district, Dien Bien province,

to assess the status of the household’s environmental

sanitation conditions. The results showed that 99.8% of CỨU

households used the four-level house. The main water

source used for drinking and domestic was spring water

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

1. Địa bàn nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành tại 2 xã PaHam và Nậm

(67.6%). The rate of households had enough water for Nèn, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên

domestic use was 76.5%. Regarding latrine, while 93.7%

of the household had toilets, only 46.4% of households

had hygienic latrines meeting construction standards. The

dominant latrine was pouring ﬂush (68.7%), followed by

a septic tank at 25.8%.

2. Đối tượng nghiên cứu

- Hộ gia đình đồng bào dân tộc Thái

3. Thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2018 đến

12/2018

1. Trường Đại học Y Dược Thái Bình

2. Sở Y tế Điện Biên

Ngày nhận bài: 08/05/2020

Ngày phản biện: 15/05/2020

Ngày duyệt đăng: 30/05/2020

SỐ 4 (57) - Tháng 07-08/2020

Website: yhoccongdong.vn

130

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

4. Phương pháp nghiên cứu

Với các dữ liệu trên n được tính là 289/xã. Thực tế

* Thiết kế nghiên cứu: Dịch tễ học mô tả dựa trên chúng tôi đã điều tra được tại xã Pa Ham là 300 hộ gia

đình, xã Nậm Nèn là 304 hộ gia đình.

+ Chọn mẫu

Tại 2 xã được chọn, sử dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu

nhiên, chọn một hộ gia đình dân tộc Thái sau đó tiến hành

điều tra theo phương pháp “cổng liền cổng” cho đến khi

đủ cỡ mẫu nghiên cứu.

cuộc điều tra cắt ngang

* Chọn mẫu và cỡ mẫu:

+ Cỡ mẫu:

Cỡ mẫu được tính theo công thức sau:

p × (1− p)

Z₁²_{−α / 2}

e²

- n: cỡ mẫu nghiên cứu là số hộ gia đình điều tra

- a/2: Độ tin cậy lấy ở ngưỡng a = 0,05; Z_1-a/2= 1,96

- e: Độ sai lệch mong muốn, trong nghiên cứu này

chúng tôi chọn e=0,05

5. Xử lý số liệu

Các số liệu được nhập vào máy tính và phân tích dựa

trên phần mềm Epi-Data, SPSS và sử dụng các thuật toán

thống kê y học

- p: tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh ước tính

0,25 [5]

III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Bảng 3.1. Các loại hình nhà ở tại hộ gia đình

Nậm Nèn (n=304) Pa Ham (n=300)

Chung (n=604)

Loại hình nhà ở

303

99,7

0,3

300

100

99,8

0,2

Nhà cấp 4

603

Nhà 2 tầng

Tổng

304

100

300

100

604

100

Bảng 3.1 cho thấy 99,8% hộ gia đình tại 2 xã điều tra là nhà cấp 4.

Bảng 3.2. Diện tích nhà ở các hộ gia đình

Nậm Nèn (n=304) Pa Ham (n=300)

Chung (n=604)

Diện tích/người

4,9

2,0

3,5

<10 m²

³10 m²(**)

p**

289

95,1

294

98,0

583

96,5

<0,05

Diện tích trung bình nhà ở/người (≥10m²) chiếm tỷ lệ chung là 96,5%; trong đó xã Nậm Nèn là 95,1%; xã Pa

Ham là 98%.

SỐ 4 (57) - Tháng 07-08/2020

131

Website: yhoccongdong.vn

2020

JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE

Bảng 3.3 Nguồn nước chính hộ gia đình đang sử dụng

Nậm Nèn (n=304)

Pa Ham (n=300)

Chung (n=604)

Nguồn nước

Nước máy

1,0

2,6

0,3

18,1

0,5

Giếng khơi

1,3

Giếng khoan

Sông, suối, ao hồ

Máng lần/tự chảy

Nước khe

0,7

0,5

127

408

9,1

127

171

42,3

57,0

21,0

67,6

237

78,0

Thực trạng nguồn nước được người dân sử dụng Dùng nước khe là 67,6%; nước máng lần/tự chảy là 21%;

trong sinh hoạt hàng ngày được trình bày tại bảng 3.3: vẫn còn 9,1% người dân sử dụng nước sông, suối, ao hồ.

Bảng 3.4. Mức độ nguy cơ ô nhiễm các nguồn nước

Nậm Nên (n=247)

Pa Ham (n=298)

Chung (n=545)

SL %

Mức độ nguy cơ

Rất cao

0,8

0,4

Cao

120

25,9

48,6

24,7^*

0,3

11,9

54,3

33,4

Trung bình

Thấp

176

121

59,1

40,6^*

296

182

p (^*)

<0,05

Kết quả bảng 3.4 cho thấy các nguồn nước đang được nguy cơ ô nhiễm ở mức độ trung bình với tỷ lệ là 54,3%;

người dân sử dụng trong ăn uống và sinh hoạt đang có nguy cơ thấp là 33,4%; 11,9% có nguy cơ cao.

Biểu đồ 3.1. Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu (n=604)

SỐ 4 (57) - Tháng 07-08/2020

132

Website: yhoccongdong.vn

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Kết quả biểu đồ 3.1 cho thấy trong các hộ gia đình được điều tra tại 2 xã có 93,7% số hộ có nhà tiêu.

Bảng 3.5. Loại hình nhà tiêu hộ gia đình ở địa bàn điều tra

Nậm Nèn (n=272)

Pa Ham (n=275)

Chung (n=547)

Loại hình nhà tiêu

Tự hoại

113

41,5

0,4

57,7

10,2

2,2

25,8

1,3

141

Hai ngăn

Chìm thông hơi

Thấm dội nước

Khác (cầu, thùng)

1,1

0,7

157

219

79,6

6,9

376

68,7

3,5

Các loại hình nhà tiêu được sử dụng tại địa bàn sau đến nhà tiêu tự hoại chiếm 25,8%; các loại nhà tiêu

nghiên cứu chủ yếu là nhà tiêu thấm dội nước (68,7%); khác chiếm tỷ lệ thấp.

Bảng 3.6. Tỷ lệ nhà tiêu đạt tiêu chuẩn vệ sinh về xây dựng

Nậm Nèn

Pa Ham

Chung

Các loại hình nhà tiêu

44,7

Tự hoại (n=141)

Hai ngăn (n=7)

Chìm có ống t. hơi (n=4)

Thấm dội nước (n=376)

Tổng (n=547)

12,8

1/7

57,4

1/7

1/4

104

167

27,7

30,5

17,8

15,9

171

254

45,5

46,4

<0,05

Trong các loại nhà tiêu được sử dụng tại các hộ gia nông thôn là 50,2 % và 34,9% cao hơn nghiên cứu chúng

đình, kết quả bảng 3.6 cho thấy 57,4% nhà tiêu tự hoại; tôi; diện tích trung bình/người là 84,6m²thì lại thấp hơn

45,5% nhà tiêu thấm dội nước đạt yêu cầu về xây dựng. kết quả chúng tôi. Chúng tôi thấy cũng là phù hợp với

Trong đó xã Nậm Nèn chiếm tỷ lệ cao hơn xã Pa Ham có thực tế bởi vì địa bàn điều tra của tác giả là vùng nông

ý nghĩa thống kê với p<0,05.

thôn miền đồng bằng nên diện tích chật hẹp hơn vùng

miền núi, mặt khác điều kiện kinh tế cũng ít khó khăn hơn

địa bàn miền núi [5].

IV. BÀN LUẬN

Điều kiện nhà ở đóng một vai trò quan trọng trong

Nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy tỷ lệ người

việc kiểm soát nhiều loại bệnh tật, đặc biệt là sự lan truyền dân đồng bào dân tộc Thái sử dụng nguồn nước tại các hộ

các bệnh truyền nhiễm. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy gia đình chủ yếu là nước khe (67,6%), trong đó xã Nậm

tại 2 xã đồng bào dân tộc Thái sinh sống chủ yếu là nhà Nèn là 78%; xã Pa Ham là 57%; nước máng lần tự chảy

cấp 4 chiếm 99,8%; tuy nhiên diện tích trung bình/người là ở xã Pa Ham có 42,3% người dân sử dụng. Vẫn còn

chiếm 96,5%. Nghiên cứu của tác giả tại Hải Dương cho 9,1% sử dụng nước sông, suối, ao hồ. Về mức độ nguy

biết tỷ lệ người dân có nhà ở 1 và 2 tầng và tại 3 xã vùng cơ ô nhiễm nguồn nước cho thấy các nguồn nước được

SỐ 4 (57) - Tháng 07-08/2020

133

Website: yhoccongdong.vn

2020

JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE

người dân sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày có nguy cơ ô thấm dội nước là 10,2% như vậy thấp hơn kết quả của

nhiễm ở mức độ trung bình chiếm tỷ lệ cao nhất (54,3%); chúng tôi [4].

nguy cơ thấp chiếm tỷ lệ là 33,4% và còn 11,9% số nguồn

nước có nguy cơ ô nhiễm cao.

V. KẾT LUẬN

Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy tỷ lệ

- 99,8% nhà ở của hộ gia đình là nhà cấp 4 và 96,5%

người dân có nhà tiêu là 93,7%; số hộ sử dụng nhà tiêu diện tích nhà ở/người đạt trên 10m²

thấm dội nước cao nhất chiếm 68,7%; nhà tiêu tự hoại

- Nguồn nước chính hộ gia đình sử dụng trong ăn

là 25,8%. Như vậy có thể thấy rằng tỷ lệ hộ gia đình có uống và sinh hoạt là nước khe chiếm 67,6%

nhà tiêu và nhà tiêu được cho là hợp vệ sinh khá cao.

- Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu cao chiếm 93,7%; chủ

Nghiên cứu của tác giả Lù Thị Đoàn tại Sơn La cho thấy yếu là nhà tiêu thấm dội nước chiếm 68,7%; nhà tiêu tự

trong các hộ gia đình được điều tra thì 100% hộ đều có hoại chiếm 25,8%. Tỷ lệ nhà tiêu đạt về xây dựng chiếm

nhà tiêu, nhà tiêu tự hoại chiếm tỷ lệ là 20,4%; nhà tiêu 46,4%; đạt về sử dụng và bảo quản là 67,6%.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trần Văn An (2018), “Thực trạng vệ sinh chất lượng nước mưa dùng trong sinh hoạt tại huyện Đan Phượng và

Phúc Thọ, Hà Nội năm 2016”, Tạp chí Y học dự phòng, tập 28, số 5, Tr. 164.

2. Bộ Y tế (2011), Tiêu chí Quốc gia về y tế xã năm 2011-2020, Hà Nội ngày 22/9/2011.

3. Lê Thị Minh Chính, Nguyễn Thị Bình và cs (2011), “Điều kiện sống và công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản

ở 2 bản dân tộc người Mông tại huyện Đồng Hỷ và huyện Võ Nhai tỉnh Thái Nguyên năm 2011”, Tạp chí Y tế Công

cộng, số 21, Tr.50-54.

4. Lù Thị Đoàn (2015), Thực trạng và kiến thức thực hành của người dân về sử dụng nhà tiêu, phòng chống bệnh

lây truyền qua phân tại 2 xã thành phố Sơn La, Luận văn thạc sỹ YTCC, Trường Đại học Y Thái Bình.

5. Ngô Thị Nhu (2013), “Thực trạng điều kiện nhà ở và vệ sinh môi trường hộ gia đình tại ba xã vùng nông thôn

tỉnh Hải Dương năm 2012”, Tạp chí Y học Thực hành, số 1, Tr. 30-34.

SỐ 4 (57) - Tháng 07-08/2020

134

Website: yhoccongdong.vn

5 trang yennguyen 20420 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Thực trạng điều kiện vệ sinh môi trường hộ gia đình của đồng bào dân tộc Thái tại huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

thuc_trang_dieu_kien_ve_sinh_moi_truong_ho_gia_dinh_cua_dong.pdf