Mối tương quan giữa góc xoay và vận động xoắn thất trái trên siêu âm đánh dấu mô 3D với phân suất tống máu thất trái ở bệnh nhân suy tim mạn tính
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA GÓC XOAY VÀ VẬN ĐỘNG XOẮN
THẤT TRÁI TRÊN SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ 3D VỚI PHÂN SUẤT
TỐNG MÁU THẤT TRÁI Ở BỆNH NHÂN SUY TIM MẠN TÍNH
Nguyễn Kiều Ly1, Đỗ Văn Chiến1
Phạm Thái Giang1, Phạm Nguyên Sơn1
TÓM TẮT
Mục tiêu: Đánh giá mối tương quan giữa góc xoay và vận động xoắn của thất trái bằng siêu
âm đánh dấu mô 3D với phân suất tống máu thất trái (left ventricular ejection fraction - LVEF) ở
bệnh nhân (BN) suy tim mạn tính. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả
cắt ngang có so sánh với nhóm chứng, được thực hiện trên 110 BN suy tim mạn tính được điều
trị nội trú tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 từ 01/2018 - 10/2020. Kết quả: Tuổi trung
bình của nhóm BN suy tim 65,82 11,77 năm, nam giới chiếm 66,36%, đường kính thất trái
cuối tâm trương (Dd) là 52,7 9,0 mm, LVEF trung bình: 40,06 14,5%. Ở nhóm suy tim
chung: Góc xoay và vận động xoắn có tương quan vừa với LVEF trên siêu âm tim 3D (r = 0,56
và 0,62; p < 0,001). Ở BN suy tim LVEF < 50% m ối tương quan giữa góc xoay và LVEF là
nghịch vừa (r = -0,47; p < 0,001), giữa vận động xoắn và LVEF là thuận vừa (r = 0,51; p <
0,001). Kết luận: Có mối tương quan thuận chặt giữa góc xoay và vận động xoắn thất trái với
LVEF. Tương quan giữa góc xoay và vận động xoắn thất trái với phân suất tống máu, nhóm
suy tim phân suất tống máu bảo tồn yếu hơn so với nhóm suy tim phân suất tống máu giảm.
* Từ khóa: Siêu âm tim 3D; Góc xoay; Vận động xoắn; Suy tim.
Correlation Between Left Ventricular Twist, Torsion Assessed By
3-Dimensional Speckle Echocardiography and Left Ventricular
Ejection Fraction in Chronic Heart Failure Patients
Summary
Objectives: To evaluate the correlation between left ventricular twist and torsion by 3D
speckle tracking with left ventricular ejection fraction in patients with chronic heart failure.
Subjects and methods: A prospective, cross-sectional study on 110 patients with chronic heart
failure hospitalized at the Department of Cardiology, 108 Central Military Hospital from January
2018 to October 2020. Results: The mean age of patients with heart failure was 65.82 11.77,
men accounted for 66.36%, the left ventricular end-diastolic diameter (Dd) was 52.7
9.0,
LVEF was 40.06 14.5%. In the group of heart failure: angle of rotation (twist) and torsion
were moderately correlated with LVEF on 3D echocardiography (r = 0.56 and 0.62, p < 0.001).
1Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
Ngày nhận bài: 17/5/2021
Ngày bài báo được đăng: 03/6/2021
55
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
In patients with LVEF < 50%, the correlation between twist and LVEF was moderately negative
(r = -0.47; p < 0.001), between torsion and LVEF was moderate (r = 0.51; p < 0.001).
Conclusion: There is a strong positive correlation between left ventricular twist and torsion with
LVEF. The correlation between left ventricular twist and torsion with ejection fraction was
weaker in the group with preserved ejection fraction than in the heart failure group with reduced
ejection fraction.
* Keywords: 3-dimensional echocardiography; Twist; Torsion; Heart failure.
ĐẶT VẤN ĐỀ
phân suất tống máu thất trái ở bệnh nhân
suy tim mạn tính.
Trong thực hành lâm sàng, LVEF dựa
trên siêu âm tim là thông số thể hiện chức
năng co bóp của thất trái và là yếu tố tiên
lượng quan trọng của nhiều bệnh lý tim
mạch [1]. Cách đánh giá LVEF trên siêu
âm tim thường dựa vào phương pháp
Teichholz hoặc Simpson.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu
110 BN suy tim mạn tính được điều trị
tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
trong thời gian từ 01/2018 - 10/2020.
Trong những năm gần đây, siêu âm
đánh dấu mô 2D và 3D đã nổi lên như
một phương pháp mới, hiệu quả hơn, cho
phép đánh giá chính xác các thông số
biến dạng thất trái theo các hướng dọc,
bán kính, chu vi, diện tích, đặc biệt giúp
đánh giá khá chính xác góc xoay và vận
động xoắn của thất trái [2, 3]. Trong đó,
siêu âm tim đánh dấu mô 3D là phương
pháp mới, đánh giá được các thông số
biến dạng trong không gian 3 chiều, khắc
phục được các nhược điểm của siêu âm
tim đánh dấu mô 2D [4]. Những thông số
đo được bằng siêu âm tim đánh dấu mô
3D ngày càng giúp chúng ta hiểu rõ hơn
về chức năng co bóp của thất trái.
* Tiêu chuẩn lựa chọn:
Bệnh nhân được chẩn đoán suy tim
theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Châu
Âu (2016) [5]:
- Triệu chứng và dấu hiệu của suy tim
dựa trên khám lâm sàng.
- NT-proBNP > 125 pg/ml hoặc BNP
> 35 pg/ml.
- LVEF < 40% n ếu LVEF bảo tồn,
LVEF từ 40 - 49% cho suy tim khoảng
giữa và LVEF > 50% cho suy tim bảo tồn
(đo bằng siêu âm tim).
* Tiêu chuẩn loại trừ:
- Bệnh nhân có rung nhĩ, cuồng nhĩ
hoặc nhịp chậm < 50 lần/phút, hoặc nhịp
nhanh > 100 lần/phút.
Tuy nhiên, mối liên quan giữa các chỉ
số siêu âm tim đánh dấu mô 3D như góc
xoay và vận động xoắn với chỉ số LVEF
chưa được nghiên cứu nhiều, đặc biệt ở
nhóm BN suy tim có LVEF b ảo tồn. Vì
vậy, chúng tôi thực hiện nghiên cứu này
với mục tiêu: Tìm hiểu mối tương quan
giữa góc xoay và vận động xoắn thất trái
dựa trên siêu âm tim đánh dấu mô 3D với
- Bệnh van tim, bệnh tim bẩm sinh.
- Bệnh nhân có bệnh cấp tính không
làm siêu âm được.
- Bệnh nhân không đồng ý tham gia
nghiên cứu.
- Hình ảnh siêu âm không rõ nét và
không phân tích được.
56
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
Tất cả BN được thăm khám lâm sàng
để đánh giá triệu chứng và d ấu hiệu của
suy tim, lấy máu xét nghiệm các chức
năng cơ bản, xét nghiệm proBNP, sau đó
được tiến hành siêu âm tim 2D và 3D.
2. Phương pháp nghiên cứu
* Thiết kế nghiên cứu: Tiến cứu, mô tả
cắt ngang.
* Đánh giá các thông số góc xoay và
vận động xoắn bằng siêu âm tim:
Tất cả BN được thăm khám lâm sàng
và được lấy phiếu chấp thuận vào nghiên
cứu. Siêu âm tim được thực hiện trên
máy siêu âm Philips EPIQ 7C với đầu dò
ma trận X5 (hãng Philips Healthcare,
Hà Lan): Ghi hình động các mặt cắt cơ
bản có mắc điện tim kèm theo, sau đó
chuyển sang trạm phân tích có tích hợp
phần mềm TOMTEC Arena (hãng
Tomtec, CHLB Đức). Phân tích các thông
số cơ bản và các thông số biến dạng, vận
động xoắn thất trái dựa trên mặt cắt Full
volume toàn bộ thất trái trên phần mềm
TOMTEC.
Hình 1: Cách tính sức căng, góc xoay và
vận động xoắn của thất trái trên phần
mềm TOMTEC (hãng Tomtec arena,
CHLB Đức).
Một số chỉ s ố đo được trong nghiên
cứu như sau: Thông số siêu âm cơ bản
Độ xoay hay góc xoay thất trái (góc
xoay) - được tính là hiệu độ xoay của nền
về kích th ước theo khuyến cáo của Hội trừ đi độ xoay của mỏm thất trái. Đơn vị
là độ.
Siêu âm Tim Hoa Kỳ, chỉ số LVEF được
tính theo phương pháp simpson. Sử dụng
nút phân tích biến dạng (khung phân tích
strain) trên dao diện của máy để phân
Độ xoắn thất trái (vận động xoắn) -
được tính bằng góc xoay thất trái chia
cho chiều dài thất trái t ừ n ền tới mỏm.
tích các giá trị góc xoay và vận động xoắn Đơn vị là 0/m.
thất trái. Máy s ẽ t ự động cho ra giá trị
đỉnh biến dạng và biến dạng cuối tâm thu
của toàn bộ thất trái cũng như của từng
vùng thất trái (chia theo 16 vùng) dưới
dạng biểu đồ mắt bò và biểu đồ đồ thị, tự
động tính được góc xoay của nền tim và
mỏm tim, từ đó có thể tính được độ xoay
và vận động xoắn của thất trái (hình 1).
Tăng huyết áp được định nghĩa theo
Hội Tim mạch học Việt Nam khi huyết áp
tâm thu > 140 mmHg và huyết áp tâm
trương > 90 mmHg được coi là cao.
Chỉ số cân nặng chiều cao (BMI) được
định nghĩa là bình thường trong khoảng
từ 19 - 25 kg/m2, < 19 kg/m2 được coi là
gầy và > 25 kg/m2 được coi là béo.
57
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
* Xử lý số liệu: Bằng phần mềm SPSS Giá trị p < 0,05 được coi là có ý nghĩa
22.0. Các biến định lượng được biểu diễn thống kê.
* Đạo đức nghiên cứu: Nghiên cứu được
thông qua Hội đồng Y đức của Bệnh viện
Trung ương Quân đội 108 trước khi tiến hành.
dưới dạng
biểu diễn dạng phần trăm (%). Tìm mối
tương quan bằng thuật toán Pearson.
SD, bi ến định tính được
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bảng 1: Đặc điểm tuổi, giới và nhân trắc của nhóm nghiên cứu.
Thông số
Tuổi trung bình (năm)
Giá trị
65,82 11,77
73 (66,36)
Giới nam, n (%)
Giới nữ, n (%)
37 (33,64)
Chiều cao (cm)
58,29 10,67
1,60 0,07
Cân nặng (kg)
BMI (kg/m2)
22,7 3,53
BSA (m2)
1,67 0,17
Huyết áp tâm thu (mmHg)
Huyết áp tâm trương (mmHg)
Tần số tim (chu kỳ/phút)
128,72 20,90
78,44 12,90
85,64 14,94
Tuổi trung bình của BN trong nghiên cứu là 65,82 11,77, nam giới chiếm đa số
(66,36%). Các chỉ số BMI, huyết áp tâm thu, tâm trương và nhịp tim đều trong giới hạn
bình thường.
Bảng 2: Đặc điểm siêu âm tim TM và 2D của nhóm nghiên cứu.
Thông số
Giá trị
Dd (mm)
52,70 9,03
40,51 11,26
139,06 55,39
80,47 50,74
136,27 43,46
46,91 15,69
24,39 9,73
40,06 14,50
Ds (mm)
EDV (ml)
ESV (ml)
LVMI (g/m2)
LVEF Techholz (%)
FS (%)
LVEF Simpson (%)
Buồng thất trái có đường kính cuối tâm thu giãn nhẹ (52,70 9,03 mm), LVEF tính
theo phương pháp Simpson giảm (40,06
(46,91 15,69 mm).
14,50 mm) và thấp hơn với Techholz
58
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
Bảng 3: Mối tương quan giữa các thông số góc xoay và vận động xoắn thất trái trên
siêu âm 3D với LVEF theo Simpson.
Chỉ số
r
p
Phương trình hồi quy
T1 = 1,28 + 0,166 * LVEFs
Torrs = 0,049 + 0,024 * LVEFs
Góc xoay (độ)
0,56
0,62
< 0,001
< 0,001
Vận động xoắn (o/m)
Có mối tương quan chặt giữa các thông số góc xoay và vận động xoắn thất trái với LVEF.
Biểu đồ 1: Tương quan giữa góc xoay với LVEF.
Biểu đồ 2: Tương quan giữa vận động xoắn với LVEF.
59
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
Bảng 4: Mối tương quan giữa các thông số góc xoay và vận động xoắn thất trái với
phân suất tống máu ở các nhóm suy tim.
LVEF < 50%
LVEF ≥ 50%
Thông số
r
p
r
p
Góc xoay
Vận động xoắn
-0,47
0,51
< 0,001
< 0,001
0,25
0,29
< 0,001
< 0,001
Có mối tương quan thuận chặt giữa vận động xoắn thất trái với LVEF (r = 0,51;
p < 0,001) và tương quan nghịch trung bình giữa góc xoay v ới LVEF ở nhóm suy tim
có LVEF < 50% (r = -0,47; p < 0,001). Ở nhóm suy tim có LVEF > 50% có m ối tương
quan thuận yếu giữa vận động xoắn và góc xoay với LVEF.
BÀN LUẬN
Chính vì vậy, khi co bóp, cơ tim không chỉ
co ngắn theo trục dọc, dày lên theo trục
ngang mà còn vận động xoắn vặn quanh
trục của nó [7, 8]. Vận động xoay đóng
vai trò rất quan trọng trong hiệu suất cơ
học của tim, nó cho phép chỉ với sự co
ngắn 15% các sợi cơ đã làm giảm 60%
thể tích thất trái [9]. Các tác giả thấy nếu
LVEF đơn giản chỉ là sự co c ơ thì LVEF
chỉ là 15 - 20%, nhưng LVEF thực sự của
người bình thường là 60 - 70%, đó là nhờ
sự góp phần của chuyển động xoắn [10].
Vận động xoắn cũng là thông số đánh giá
chức năng tâm trương thất trái.
Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho
thấy có m ối tương quan chặt giữa góc
xoay và vận động xoắn của thất trái với
LVEF ở BN suy tim mạn tính. Kết quả này
cũng tương tự nghiên cứu của Lima và
CS [6], tác giả chỉ ra r ằng ở nhóm LVEF
từ 30 - 55%, t ương quan giữa LVEF và
góc xoay là 0,44; với vận động xoắn là
0,45; ở nhóm LVEF < 30% là 0,34 và
0,23. Các mối tương quan này chủ yếu là
thuận vừa. Trong nghiên cứu của chúng
tôi, ở nhóm < 50% là thuận chặt (0,51),
có sự khác biệt này là do cách phân chia
nhóm LVEF. Chúng tôi chọn cách chia
LVEF theo Hội Tim mạch Châu Âu gồm
LVEF < 50% và ≥ 50%.
Như vậy, mặc dù có tương quan yếu
hơn so với phân suất tống máu nhưng
góc xoay và vận động xoắn thất trái vẫn
là thông số khá nhạy để phát hiện những
biến đổi chức năng thất trái, đặc biệt ở
BN suy tim có LVEF > 50%. Đ iều này có
ý nghĩa quan trọng trong thực hành lâm
sàng vì những thay đổi nhỏ có th ể giúp
các bác sĩ theo dõi sát chức năng thất trái
và có chỉ định hợp lý ngay t ừ giai đoạn
sớm nhất của suy tim.
Nghiên cứu của chúng tôi cũng thấy
góc xoắn, vận động xoắn thất trái t ương
quan chặt với LVEF ở nhóm LVEF < 50%,
nhưng không mạnh bằng tương quan ở
nhóm phân suất tống máu > 50%. Cơ tim
có cấu trúc phức tạp, các sợi cơ lớp nội
tâm mạc có hướng xoay sang trái 1 góc
60 độ, còn các sợi cơ thượng tâm mạc có
hướng xoay sang phải 1 góc 60 độ.
60
T¹p chÝ y - d−îc häc qu©n sù sè 5-2021
mechanics with three-dimensional imaging.
Cardiovascular Diagnosis and Therapy 2018;
8(1):101.
KẾT LUẬN
Có mối tương quan thuận chặt giữa
góc xoay và vận động xoắn thất trái với
LVEF. Tương quan giữa góc xoay và vận
động xoắn thất trái với phân suất tống
máu ở nhóm suy tim phân suất tống máu
bảo tồn yếu hơn so v ới nhóm suy tim
phân suất tống máu giảm.
5. Ponikowski P, et al. 2016 ESC Guidelines
for the diagnosis and treatment of acute and
chronic heart failure: The task force for the
diagnosis and treatment of acute and chronic
heart failure of the European Society of
Cardiology (ESC) Developed with the special
contribution of the Heart Failure Association
(HFA) of the ESC. European Heart Journal
2016; 37(27):2129-2200.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Solomon S, et al. Candesartan in heart
failure reduction in mortality I. Influence of
ejection fraction on cardiovascular outcomes
in a broad spectrum of heart failure patients.
Circulation 2005; 112:3738-3744.
6. Lima MSM, et al. Global longitudinal
strain or left ventricular twist and torsion?
Which correlates best with ejection fraction?
Arq Bras Cardiol 2017; 109(1):23-29.
7. Ho SY. Anatomy and myoarchitecture of
the left ventricular wall in normal and in
disease. European Journal of Echocardiography
2009; 10(8):iii3-iii7.
2. Langeland S, et al. Experimental
validation of a new ultrasound method for
the simultaneous assessment of radial
and longitudinal myocardial deformation
independent of insonation angle. Circulation
2005; 112(14):2157-2162.
8. Greenbaum R, et al. Left ventricular
fibre architecture in man. Heart 1981; 45(3):
248-263.
3. Helle-Valle T, et al. New noninvasive
method for assessment of left ventricular
rotation: Speckle tracking echocardiography.
Circulation 2005; 112(20):3149-3156.
9. Van Dalen B, M Geleijnse. Left
ventricular twist in cardiomyopathy. In
Cardiomyopathies. Intech Open London 2013.
4. Muraru D, et al. Three-dimensional
speckle-tracking echocardiography: Benefits
and limitations of integrating myocardial
10. Nakatani S. Left ventricular rotation
and twist: Why should we learn? Journal of
Cardiovascular Ultrasound 2011; 19(1):1-6.
61
7 trang
12660
Free
Bạn đang xem tài liệu "Mối tương quan giữa góc xoay và vận động xoắn thất trái trên siêu âm đánh dấu mô 3D với phân suất tống máu thất trái ở bệnh nhân suy tim mạn tính", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- moi_tuong_quan_giua_goc_xoay_va_van_dong_xoan_that_trai_tren.pdf
