Luận văn Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ To, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRꢀꢁNG ꢂꢃI HꢄC GIÁO DꢅC

*****

NGUYꢆN THꢇ THANH HUYꢈN

QUꢉN LÝ HOꢃT ꢂꢊNG CHꢋ NHIꢌM LꢍP

ꢎ TRꢀꢁNG TRUNG HꢄC PHꢏ THÔNG Mꢐ THO,

HUYꢌN Ý YÊN, TꢑNH NAM ꢂꢇNH

TRONG BꢒI CꢉNH HIꢌN NAY

LUꢓN VꢔN THꢃC Sꢕ QUꢉN LÝ GIÁO DꢅC

HÀ NꢊI, 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRꢀꢁNG ꢂꢃI HꢄC GIÁO DꢅC

*****

NGUYꢆN THꢇ THANH HUYꢈN

QUꢉN LÝ HOꢃT ꢂꢊNG CHꢋ NHIꢌM LꢍP

ꢎ TRꢀꢁNG TRUNG HꢄC PHꢏ THÔNG Mꢐ THO,

HUYꢌN Ý YÊN, TꢑNH NAM ꢂꢇNH

TRONG BꢒI CꢉNH HIꢌN NAY

LUꢓN VꢔN THꢃC Sꢕ QUꢉN LÝ GIÁO DꢅC

Chuyên ngành: Quꢖn lý giáo dꢗc

Mã sꢘ: 60 14 01 14

Ngꢙꢚi hꢙꢛng dꢜn khoa hꢝc: PGS.TS. TRꢞN HUY HOÀNG

HÀ NꢊI, 2016

LꢁI CꢉM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Giáo dục -

Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Quản lý giáo dục, các giảng viên đã trực tiếp

giảng dạy, hướng dẫn, quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khóa

học.

Cho tôi được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS.TS. Trꢟn Huy

Hoàng, viện Khoa học giáo dục đã tận tình giúp đỡ tôi trong việc định hướng

đề tài cũng như trong suốt quá trình nghiên cứu, viết luận văn.

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, cán bộ quản lý và giáo viên

trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đã động

viên giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành đề tài này.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những

thiếu sót. Tác giả luận văn kính mong nhận được sự chỉ dẫn và góp ý của các

thầy, cô giáo, bạn bè và đồng nghiệp.

Hà Nꢀi, tháng 10 nꢁm 2016

Tác giꢖ

Nguyꢠn Thꢡ Thanh Huyꢢn

i

DANH MꢅC CHꢣ VIꢤT TꢥT

KÍ HIỆU VIẾT TẮT

CỤM TỪ VIẾT TẮT

BGH

GV

Ban Giám hiệu

Giáo viên

CTĐ

Chữ thập đỏ

CSVC

NGLL

BPQL

Cơ sở vật chất

Ngoài giờ lên lớp

Biện pháp quản lý

ii

MꢅC LꢅC

Lời cảm ơn ......................................................................................................... i

Danh mục chữ viết tắt .......................................................................................ii

Mục lục ............................................................................................................iii

Danh mục bảng................................................................................................vii

Danh mục sơ đồ, biểu đồ................................................................................viii

Mꢎ ꢂꢞU ......................................................................................................... 1

Chꢙơng 1: CƠ Sꢎ LÝ LUꢓN Vꢈ QUꢉN LÝ HOꢃT ꢂꢊNG CHꢋ

NHIꢌM LꢍP ꢎ TRꢀꢁNG TRUNG HꢄC PHꢏ THÔNG TRONG BꢒI

CꢉNH HIꢌN NAY .......................................................................................... 6

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.................................................................... 6

1.1.1. Các nghiên cứu về hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông.............. 6

1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường phổ

thông.................................................................................................................. 7

1.2. Quản lý....................................................................................................... 8

1.2.1. Khái niệm................................................................................................ 8

1.2.2. Chức năng của quản lý..........................................................................10

1.3. Giáo viên chủ nhiệm lớp và hoạt động chủ nhiệm lớp............................11

1.3.1. Giáo viên chủ nhiệm lớp.......................................................................11

1.3.2. Hoạt động chủ nhiệm lớp......................................................................15

1.3.3. Đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT (thể chất và tâm lý) ........................25

1.4. Đổi mới giáo dục phổ thông và yêu cầu đặt ra đối với hoạt động chủ

nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp..............................................30

1.4.1. Đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay...................................................30

1.4.2. Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động

chủ nhiệm lớp..................................................................................................32

1.5. Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng phổ thông ................30

1.5.1. Vị trí, nhiệm vụ của hiệu trưởng trường phổ thông..............................30

iii

1.5.2. Nội dung quản lý hoạt động chủ nhiệm của hiệu trưởng trường phổ

thông................................................................................................................31

1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu

trưởng trường Trung học phổ thông................................................................35

1.6.1. Các yếu tố thuộc về hiệu trưởng trường trung học phổ thông..............35

1.6.2. Các yếu tố thuộc về giáo viên và học sinh trung học phổ thông ..........35

1.6.3. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở

trường phổ thông.............................................................................................36

Kết luận chương 1........................................................................................... 40

Chꢙơng 2: THꢦC TRꢃNG QUꢉN LÝ HOꢃT ꢂꢊNG CHꢋ NHIꢌM

LꢍP ꢎ TRꢀꢁNG TRUNG HꢄC PHꢏ THÔNG Mꢐ THO, HUYꢌN Ý

YÊN, TꢑNH NAM ꢂꢇNH.............................................................................. 42

2.1. Tổ chức khảo sát thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường

trung học phổ thông ........................................................................................42

2.1.1. Mục đích khảo sát .................................................................................42

2.1.2. Nội dung khảo sát..................................................................................42

2.1.3. Phương pháp khảo sát ...........................................................................42

2.1.4. Tiêu chí và thang đánh giá ....................................................................39

2.1.5. Địa bàn và mẫu khảo sát .......................................................................40

2.2. Thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ

Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định................................................................44

2.2.1. Thực trạng đội ngũ giáo viên và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp ..........44

2.2.2. Nhận thức về vai trò của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học

phổ thông.........................................................................................................50

2.2.3. Thực trạng mức độ thực hiện các nội dung hoạt động chủ nhiệm lớp .52

2.2.4. Đánh giá hiệu quả của hoạt động chủ nhiệm lớp..................................54

2.2.5. Thuận lợi và khó khăn khi tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp ..............55

2.3. Thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường

Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định .......................57

iv

2.3.1. Lập kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp................................................60

2.3.2. Tổ chức thực hiện hoạt động chủ nhiệm lớp.........................................62

2.3.3. Chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp .........................................................64

2.3.4. Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp.65

2.3.5. Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho công tác chủ nhiệm lớp................68

2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông.................................................69

2.4.1. Các yếu tố thuộc về hiệu trưởng trường Trung học phổ thông.............69

2.4.2. Các yếu tố thuộc về giáo viên và học sinh Trung học phổ thông.........71

2.4.3. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở

trường phổ thông.............................................................................................72

2.5. Thành công, hạn chế của công tác quản lý chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng

trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định............73

2.5.1. Thành công và nguyên nhân .................................................................68

2.5.2. Hạn chế..................................................................................................74

Kết luận chương 2........................................................................................... 78

Chꢙơng 3: BIꢌN PHÁP QUꢉN LÝ HOꢃT ꢂꢊNG CHꢋ NHIꢌM LꢍP ꢎ

TRꢀꢁNG TRUNG HꢄC PHꢏ THÔNG Mꢐ THO, HUYꢌN Ý YÊN,

TꢑNH NAM ꢂꢇNH TRONG BꢒI CꢉNH HIꢌN NAY............................... 79

3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp............................................................79

3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống và khoa học......................................................79

3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi.........................................................80

3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa............................................................................80

3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ

thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay.........81

3.2.1. Tổ chức nâng cao nhận thức về hoạt động chủ nhiệm lớp trong trường

phổ thông.........................................................................................................81

3.2.2. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực hoạt động cho đội ngũ giáo viên

chủ nhiệm lớp trong trường phổ thông ...........................................................85

v

3.2.3. Xây dựng quy chế quản lý đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp gắn với

công tác thi đua, khen thưởng.........................................................................89

3.2.4. Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động chủ nhiệm lớp trên cơ sở hiệu

quả công tác.....................................................................................................91

3.2.5. Xây dựng cơ chế phối kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với các lực

lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường......................................................95

3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ..............................................................99

3.4. Khảo sát về nhận thức tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý

hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý

Yên, tỉnh Nam Định........................................................................................99

3.4.1. Mục đích khảo nghiệm..........................................................................99

3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm.......................................................................100

3.4.3. Tiêu chí và thang đánh giá ..................................................................100

3.4.4. Kết quả khảo nghiệm ..........................................................................100

Kết luận chương 3........................................................................................ 105

KꢤT LUꢓN VÀ KHUYꢤN NGHꢇ............................................................. 107

1. Kết luận .....................................................................................................107

2. Khuyến nghị..............................................................................................110

DANH MꢅC TÀI LIꢌU THAM KHꢉO................................................... 112

PHꢅ LꢅC ..................................................................................................115

vi

DANH MꢅC BꢉNG

Bảng 2.1: Cơ cấu lứa tuổi, giới tính, trình độ đào tạo của đội ngũ GV.......... 41

Bảng 2.2: Cơ cấu lứa tuổi, giới tính, trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên

chủ nhiệm. ....................................................................................................... 43

Bảng 2.3. Nhận thức tầm quan trọng của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường

Trung học phổ thông....................................................................................... 46

Bảng 2.4. Biểu hiện tầm quan trọng của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường

Trung học phổ thông....................................................................................... 47

Bảng 2.5. Mức độ thực hiện các nội dung hoạt động chủ nhiệm lớp trường

Trung học phổ thông....................................................................................... 49

Bảng 2.6. Hiệu quả của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ

thông hiện nay.................................................................................................50

Bảng 2.7. Thuận lợi khi tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp............................. 51

Bảng 2.8. Khó khăn khi tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp............................. 52

Bảng 2.9. Đánh giá tầm quan trọng của quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THPT 53

Bảng 2.10. Tầm quan trọng của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm

lớp.................................................................................................................... 54

Bảng 2.11. Lập kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp........................................ 56

Bảng 2.12. Tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp................................................ 57

Bảng 2.13. Chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp................................................. 59

Bảng 2.14. Kiểm tra đánh giá hoạt động chủ nhiệm lớp ................................ 61

Bảng 2.15. Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động chủ nhiệm lớp..... 63

Bảng 2.16. Yếu tố thuộc về người hiệu trưởng............................................... 65

Bảng 2.17. Các yếu tố thuộc về giáo viên và học sinh Trung học phổ thông 66

Bảng 2.18. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

ở trường phổ thông.......................................................................................... 67

Bảng 3.1. Mẫu khảo nghiệm ........................................................................... 92

Bảng 3.2. Mức độ cần thiết của các BPQL hoạt động chủ nhiệm lớp............ 93

Bảng 3.3. Mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

của hiệu trưởng trường trung học phổ thông .................................................. 95

Bảng 3.4. Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và khả thi của biện pháp quản lý

hoạt động chủ nhiệm lớp................................................................................. 96

vii

DANH MꢅC SƠ ꢂꢧ, BIꢨU ꢂꢧ

Sơ đồ 1.1. Cấu trúc của một hệ thống quản lý.................................................. 9

Sơ đồ 1.2: Mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với các tổ chức, đoàn

thể và học sinh trong nhà trường..................................................................... 14

Biểu đồ 2.1. Cơ cấu lứa tuổi, giới tính, trình độ đào tạo của đội ngũ GV...... 43

Biểu đồ 2.2. Cơ cấu lứa tuổi, giới tính, trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên

chủ nhiệm........................................................................................................ 46

Biểu đồ 2.3. Tầm quan trọng của hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung

học phổ thông.................................................................................................. 47

Biểu đồ 2.4. Đánh giá tầm quan trọng của quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp

trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THPT 54

Biểu đồ 2.5. Tầm quan trọng của các biện pháp quản lý................................ 55

Biểu đồ 2.6. Lập kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp...................................... 57

Biểu đồ 2.7. Tổ chức hoạt động chủ nhiệm lớp.............................................. 59

Biểu đồ 2.8. Chỉ đạo hoạt động chủ nhiệm lớp............................................... 60

Biểu đồ 2.9. Kiểm tra đánh giá hoạt động chủ nhiệm lớp .............................. 62

Biểu đồ 2.10. Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động chủ nhiệm lớp 64

Biểu đồ 3.1. Mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm

lớp của hiệu trưởng trường trung học phổ thông............................................ 94

Biểu đồ 3.2. Mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm

lớp của hiệu trưởng trường trung học phổ thông............................................ 96

Biểu đồ 3.3. Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp

quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng trường trung học phổ thông98

viii

Mꢎ ꢂꢞU

1. Lý do chꢝn ꢩꢢ tài

1.1. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta đã khẳng định:

“Phát triꢂn giáo dꢃc và ꢄào tꢅo là mꢀt trong nhꢆng ꢄꢀng lꢇc quan trꢈng và

thúc ꢄꢉy sꢇ nghiꢊp công nghiꢊp hóa - hiꢊn ꢄꢅi hóa, là ꢄiꢋu kiꢊn ꢄꢂ phát huy

nguꢌn lꢇc con ngưꢍi - yꢎu tꢏ cơ bꢐn cꢑa sꢇ phát triꢂn xã hꢀi, tꢁng trưꢒng

kinh tꢎ nhanh và bꢋn vꢆng”. Đây là yêu cầu cấp bách đối với toàn xã hội nói

chung, ngành giáo dục nói riêng.[10]

Đại hội XI chỉ rõ: “Phꢐi ꢄꢓi mꢔi cꢁn bꢐn và toàn diꢊn nꢋn giáo dꢃc

quꢏc dân theo hưꢔng chuꢉn hóa, hiꢊn ꢄꢅi hóa, xã hꢀi hóa, dân chꢑ hóa và hꢀi

nhꢕp quꢏc tꢎ, trong ꢄó, ꢄꢓi mꢔi cơ chꢎ quꢐn lý giáo dꢃc, phát triꢂn ꢄꢀi ngꢖ

giáo viên và cán bꢀ quꢐn lý là khâu then chꢏt”.[10]

Phát triển giáo dục và đào tạo đã trở thành mục tiêu chiến lược của

công cuộc đổi mới đất nước, được xem là cuộc cách mạng mang tính thời đại

sâu sắc trong đó đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng

cách mạng quan trọng, quyết định thắng lợi sự nghiệp đổi mới giáo dục, góp

phần phát triển đất nước.

Để đạt được mục tiêu trên, vấn đề đặt ra cho ngành giáo dục là: “Tiꢎp

tꢃc nâng cao chꢗt lưꢘng giáo dꢃc toàn diꢊn, ꢄꢓi mꢔi nꢀi dung, phương pháp

dꢅy và hꢈc”, đồng thời đổi mới hoạt động quản lý, trong đó có quản lý hoạt

động chủ nhiệm lớp để đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về nhân lực của công

cuộc đổi mới kinh tế - xã hội của đất nước hiện nay.

Đối với trường phổ thông, ngoài quản lý hoạt động chuyên môn, quản lý

cơ sở vật chất, quản lý tài chính, v v... thì quản lý phát triển đội ngũ có vai trò

đặc biệt quan trọng, trong đó có đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp.

Giáo viên chủ nhiệm lớp là người tổ chức, quản lý trực tiếp và sâu sát

nhất về mọi mặt đối với học sinh và thực hiện giáo dục đạo đức, lối sống, phát

triển nhân cách, tư vấn hướng nghiệp cho từng học sinh. Như vậy, giáo viên

chủ nhiệm lớp giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì nền nếp,

1

góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh. Mặt khác, người

giáo viên chủ nhiệm lớp còn là “cầu nối” giữa nhà trường và gia đình học

sinh, góp phần thực hiện tốt mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

1.2. Ở trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam

Định, việc quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp đã được Ban giám hiệu nhà

trường quan tâm, song còn thiên về thủ tục hành chính, nặng về phổ biến,

giao việc, đáp ứng được rất ít các kĩ năng mà một người giáo viên chủ nhiệm

cần phải có. Trong khi đó nhiều giáo viên chủ nhiệm là giáo viên trẻ có độ

tuổi dưới 35, tuổi đời còn trẻ, tuổi nghề chưa nhiều, kinh nghiệm sống còn

hạn chế, kiến thức về tâm lý lứa tuổi còn ít.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu khoa học ứng

dụng là: “Quꢐn lý hoꢅt ꢄꢀng chꢑ nhiꢊm lꢔp ꢒ trưꢍng Trung hꢈc phꢓ thông Mꢙ

Tho, huyꢊn Ý Yên, tꢚnh Nam ꢛꢜnh trong bꢏi cꢐnh hiꢊn nay”.

2. Mꢗc ꢩích nghiên cꢪu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động chủ

nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam

Định, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất

lượng hoạt động chủ nhiệm lớp, đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện của

nhà trường.

3. ꢂꢘi tꢙꢫng và khách thꢬ nghiên cꢪu

3.1. Khách thꢀ nghiên cꢁu

Hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ Tho trong

bối cảnh hiện nay.

3.2. ꢂꢃi tưꢄng nghiên cꢁu

Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ

Tho trong bối cảnh hiện nay.

4. Giꢖ thuyꢭt khoa hꢝc

Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ

Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định còn có những hạn chế nhất định như chỉ đạo

2

hoạt động chủ nhiệm lớp chủ yếu bằng các biện pháp hành chính, kiểm tra

chưa thường xuyên. Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động

chủ nhiệm lớp phù hợp với yêu cầu của ngành hiện nay và điều kiện thực tế của

nhà trường thì sẽ nâng cao được chất lượng hoạt động chủ nhiệm lớp.

5. Nhiꢮm vꢗ nghiên cꢪu

5.1. Hệ thống hóa cơ sở lí luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp trong bối

cảnh hiện nay.

5.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở

trường trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

5.3. Đề xuất biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chủ

nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam

Định trong bối cảnh hiện nay.

Khảo nghiệm về nhận thức tính cấp thiết và khả thi của biện pháp quản

lý hoạt động chủ nhiệm lớp đề xuất.

6. Giꢛi hꢯn phꢯm vi nghiên cꢪu

6.1. Phꢅm vi vꢆ nꢇi dung

Một số biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của hiꢊu trưꢒng

trường Trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay.

6.2. Khách thꢀ khꢈo sát

Nhóm 1: Cán bộ quản lý trường Trung học phổ thông Mỹ Tho.

Nhóm 2: Giáo viên trường Trung học phổ thông Mỹ Tho.

6.3. ꢂꢉa bàn nghiên cꢁu

Trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

7. Câu hꢊi nghiên cꢁu

- Thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm

trường Trung học phổ thông Mỹ Tho có những mặt nào tích cực và mặt nào

còn hạn chế?

3

- Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường

Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định?

8. Phꢙơng pháp nghiên cꢪu

8.1. Phưꢋng pháp nghiên cꢁu lý luꢌn

- Nghiên cứu các văn bản pháp quy, những quy định của ngành giáo

dục về hoạt động chủ nhiệm lớp và các tài liệu tham khảo có liên quan để xây

dựng cơ sꢒ lí luꢕn của đề tài.

8.2. Phưꢋng pháp nghiên cꢁu thꢍc tiꢎn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Nghiên cứu các vấn đề hoạt động chủ nhiệm lớp, quản lý hoạt động chủ

nhiệm lớp của hiệu trưởng trường trung học phổ thông, các yếu tố ảnh hưởng

nhằm mục đích xây dựng cơ sꢒ thꢇc tiꢝn cho đề tài.

8.3. Phưꢋng pháp thꢃng kê toán hꢏc

Sử dụng các công thức toán thống kê như số trung bình cộng, số trung

bị, tính tần suất, hệ số tương quan... để xử lý và phân tích các số liệu trên cơ

sở đó rút ra các nhận xét khoa học khái quát về vấn đề quản lý hoạt động chủ

nhiệm lớp trường Trung học phổ thông.

9. ꢂóng góp mꢛi cꢰa ꢩꢢ tài

Làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm

lớp, phát hiện thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và thực trạng quản lý hoạt

động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên,

tỉnh Nam Định.

Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung

học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đồng thời góp phần

vào việc phổ biến kinh nghiệm quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp trong các

trường Trung học phổ thông.

4

10. Cꢱu trúc ꢩꢢ tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ

lục, nội dung chính của đề tài được trình bày trong 3 chương

Chưꢋng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường

Trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay

Chưꢋng 2: Thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường

Trung học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

Chưꢋng 3: Biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung

học phổ thông Mỹ Tho, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện

nay.

5

Chꢙơng 1:

CƠ Sꢎ LÝ LUꢓN Vꢈ QUꢉN LÝ HOꢃT ꢂꢊNG

CHꢋ NHIꢌM LꢍP ꢎ TRꢀꢁNG TRUNG HꢄC PHꢏ THÔNG

TRONG BꢒI CꢉNH HIꢌN NAY

1.1. Tꢲng quan nghiên cꢪu vꢱn ꢩꢢ

Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý

hoạt động chủ nhiệm lớp trong việc giáo dục nhân cách học sinh, cho nên

trong lĩnh vực giáo dục học, tâm lý học, quản lý giáo dục đã có nhiều công

trình nghiên cứu về vấn đề này. Luận văn sẽ tổng quan nghiên cứu vấn đề

theo 2 hướng: Các nghiên cꢞu vꢋ hoꢅt ꢄꢀng chꢑ nhiꢊm lꢔp và quꢐn lý hoꢅt

ꢄꢀng chꢑ nhiꢊm lꢔp.

1.1.1. Các nghiên cꢁu vꢆ hoꢅt ꢐꢇng chꢑ nhiꢒm lꢓp ꢔ trưꢕng phꢖ thông

Các công trình nghiên cứu về hoạt động chủ nhiệm lớp trong lĩnh vực

giáo dục và quản lý giáo dục của các nhà khoa học được thể hiện trong các bài

báo khoa học đăng tải trên các tạp chí khoa học, các cuốn sách chuyên khảo về

công tác chủ nhiệm lớp, các luận văn thạc sĩ khoa học,... có thể kể ra một số

công trình sau:

- Hà Nhật Thăng (2009), Công tác giáo viên chꢑ nhiꢊm lꢔp ꢒ trưꢍng

phꢓ thông, Nxb Giáo dục; [26]

- Hà Nhật Thăng (2000), Nhꢆng tình huꢏng giáo dꢃc hꢈc sinh cꢑa

ngưꢍi giáo viên chꢑ nhiꢊm, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội;[27]

- Phạm Viết Vượng (2010), Giáo dꢃc hꢈc (Chương XVI, Người giáo

viên chủ nhiệm), Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội;[30]

- Kỷ yếu hội thảo (2010), Công tác giáo viên chꢑ nhiꢊm ꢒ trưꢍng phꢓ

thông, Nxb Giáo dục;[16]

- Nguyễn Thanh Bình (2011), Mꢀt sꢏ vꢗn ꢄꢋ trong Công tác chꢑ nhiꢊm

lꢔp ꢒ trưꢍng Trung hꢈc phꢓ thông hiꢊn nay, Nxb Đại học Sư Phạm; [3]

- Hà Nhật Thăng (2004), Phương pháp công tác cꢑa ngưꢍi giáo viên

chꢑ nhiꢊm ꢒ trưꢍng Trung hꢈc phꢓ thông, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội;[28]

6

Một số bài viết đăng trên Tạp chí giáo dục như:

- Vũ Đình Mạnh, số 126 (11/2005), Rèn luyꢊn mꢀt sꢏ kꢙ nꢁng làm công

tác giáo viên chꢑ nhiꢊm lꢔp cho sinh viên Cao ꢄꢟng sư phꢅm; [18]

- Vũ Đình Mạnh, số 135 (kỳ 1 - 4/2006), Mꢀt sꢏ biꢊn pháp rèn luyꢊn kꢙ

nꢁng làm công tác giáo viên chꢑ nhiꢊm lꢔp cho sinh viên Cꢛ sư phꢅm; [19]

- Lê Phú Thăng, số 10/2010, Mꢀt sꢏ biꢊn pháp nhꢠm nâng cao hiꢊu quꢐ

công tác chꢑ nhiꢊm lꢔp ꢒ trưꢍng hꢆu nghꢜ T78; [29]

1.1.2. Các nghiên cꢁu vꢆ quꢈn lý hoꢅt ꢐꢇng chꢑ nhiꢒm lꢓp ꢔ trưꢕng phꢖ

thông

Trong lĩnh vực quản lý giáo dục nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ

nhiệm lớp được thể hiện ở hai bình diện lý luận và thực tiễn, các sản phẩm

nghiên cứu khoa học về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp được công bố trong

các bài báo, đặc biệt trong các luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo

dục, như:

- Nguyễn Khắc Hiền (2005), Mꢀt sꢏ biꢊn pháp tꢁng cưꢍng quꢐn lý cꢑa

Hiꢊu trưꢒng ꢄꢏi vꢔi công tác chꢑ nhiꢊm lꢔp trong các trưꢍng Trung hꢈc phꢓ

thông tꢚnh Bꢡc Ninh. [12]

- Ngô Thị Chuyên (2009), Biꢊn pháp quꢐn lý nâng cao chꢗt lưꢘng công

tác chꢑ nhiꢊm lꢔp tꢅi trưꢍng Trung hꢈc phꢓ thông Mꢅc ꢛꢢnh Chi quꢕn

Dương Kinh.[8]

- Nguyễn Văn Chương (2012), Biꢊn pháp quꢐn lý công tác chꢑ nhiꢊm

lꢔp ꢒ trưꢍng Trung hꢈc phꢓ thông Khoái Châu, tꢚnh Hưng Yên.[9]

- Đàm Liên Quân, Biꢊn pháp quꢐn lý bꢌi dưꢣng công tác chꢑ nhiꢊm

cho giáo viên trưꢍng Trung hꢈc phꢓ thông Yên Hoà, Hà Nꢀi trong giai ꢄoꢅn

hiꢊn nay.[22]

Nhꢕn xét:

- Các tác giả đã nghiên cứu thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và thực

trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp, từ đó đề xuất các BPQL hoạt động chủ

nhiệm lớp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động chủ nhiệm lớp.

7

- Ở trường Trung học phổ thông Mỹ Tho, vấn đề này thực sự cần thiết

nhưng chưa được tác giả nào nghiên cứu. Đề tài của tác giả đi theo hướng này

kế thừa đồng thời xác định được điểm mới. Kết quả nghiên cứu phục vụ trực

tiếp cho công tác giáo dục nhân cách học sinh.

1.2. Quꢖn lý

1.2.1. Khái niꢒm

Quản lý là một loại hình lao động của con người trong cộng đồng nhằm

thực hiện các mục tiêu mà tổ chức hoặc xã hội đặt ra. Quản lý là một hoạt

động bao trùm mọi mặt đời sống xã hội. Quản lý là nhân tố không thể thiếu

trong đời sống và sự phát triển của xã hội. Loài người đã trải qua nhiều thời

kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau do đó cũng trải qua nhiều

hình thức quản lý khác nhau. Trong quá trình nghiên cứu, đã có nhiều định

nghĩa thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau về quản lý:

Theo C.Mác: “Tꢗt cꢐ mꢈi lao ꢄꢀng xã hꢀi trꢇc tiꢎp hay lao ꢄꢀng chung

nào tiꢎn hành trên quy mô tương ꢄꢏi lꢔn thì ít nhiꢋu cꢖng ꢄꢋu cꢤn ꢄꢎn mꢀt sꢇ

chꢚ ꢄꢅo ꢄꢂ ꢄiꢋu hoà nhꢆng hoꢅt ꢄꢀng cá nhân và thꢇc hiꢊn nhꢆng chꢞc nꢁng

chung phát sinh tꢥ vꢕn ꢄꢀng cꢑa toàn bꢀ cơ thꢂ khác vꢔi sꢇ vꢕn ꢄꢀng cꢑa

nhꢆng khí quan ꢄꢀc lꢕp cꢑa nó. Mꢀt ngưꢍi ꢄꢀc tꢗu vꢢ cꢤm tꢇ ꢄiꢋu khiꢂn lꢗy

mình, còn mꢀt dàn nhꢅc thì cꢤn phꢐi có nhꢅc trưꢒng”.[Dẫn theo 7]

Như theo tác giả Frederich Wiliam Taylor (1856-1915) người Mỹ:

“quꢐn lý là nghꢊ thuꢕt biꢎt rõ ràng, chính xác cái gì cꢤn làm và làm cái ꢄó

thꢎ nào bꢠng phương pháp tꢏt nhꢗt và rꢦ tiꢋn nhꢗt”[1]

Paul Herscy và Ken Blanc Heard lại coi “quꢐn lý là mꢀt quá trình cùng

làm viꢊc giꢆa nhà quꢐn lý và ngưꢍi bꢜ quꢐn lý, nhꢠm thông qua hoꢅt ꢄꢀng

cꢑa cá nhân, cꢑa nhóm, huy ꢄꢀng các nguꢌn lꢇc khác ꢄꢂ ꢄꢅt mꢃc tiêu cꢑa tꢓ

chꢞc". [Dẫn theo 7]

Tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt coi “quꢐn lý là mꢀt quá trình

ꢄꢜnh hưꢔng, quá trình có mꢃc tiêu, quꢐn lý mꢀt hꢊ thꢏng nhꢠm ꢄꢅt ꢄưꢘc

nhꢆng mꢃc tiêu nhꢗt ꢄꢜnh”[20].

8

Tác giả Mai Hữu Khuê lại cho rằng “Hoꢅt ꢄꢀng quꢐn lý là mꢀt dꢅng

hoꢅt ꢄꢀng ꢄꢧc biꢊt cꢑa ngưꢍi lãnh ꢄꢅo mang tính tꢓng hꢘp các loꢅi lao ꢄꢀng

trí óc, liên kꢎt bꢀ máy quꢐn lý, ꢨình thành mꢀt chꢚnh thꢂ thꢏng nhꢗt ꢄiꢋu hoà

phꢏi hꢘp các khâu và các cꢗp quꢐn lý, làm sao cho hoꢅt ꢄꢀng nhꢜp nhàng,

ꢄưa ꢄꢎn hiꢊu quꢐ”[13]

Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc:“Hoꢅt ꢄꢀng quꢐn lý là

tác ꢄꢀng có ꢄꢜnh hưꢔng, có chꢑ ꢄích cꢑa chꢑ thꢂ quꢐn lý (ngưꢍi quꢐn lý) ꢄꢎn

khách thꢂ quꢐn lý (ngưꢍi bꢜ quꢐn lý) trong mꢀt tꢓ chꢞc nhꢠm làm cho tꢓ chꢞc

vꢕn hành và ꢄꢅt ꢄưꢘc mꢃc ꢄích cꢑa tꢓ chꢞc”. [7]

Những quan niệm về quản lý trên đây tuy có cách tiếp cận khác nhau,

nhưng tác giả nhận thấy chúng đều bao hàm nghĩa chung, đó là:

- Quản lý là các hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực

cá nhân, đảm bảo hoàn thành các công việc và là phương thức tốt nhất để đạt

được mục tiêu chung của tập thể.

- Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ

thể quản lý lên đối tượng quản lý thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng

có hiệu quả cao nhất các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để

hệ thống ổn định phát triển, đạt được mục tiêu đã định.

Từ những dấu hiệu bản chất trên có thể hiểu: Quꢐn lý là tác ꢄꢀng có tꢓ

chꢞc, có ꢄꢜnh hưꢔng cꢑa chꢑ thꢂ quꢐn lý ꢄꢎn ꢄꢏi tưꢘng quꢐn lý nhꢠm ꢄꢧt ꢄꢎn

mꢃc tiêu quꢐn lý ꢄꢧt ra.

Môi trường quản lý

Mục tiêu quản lý

Chủ thể quản lý

Khách thể quản lý

Sơ ꢄꢌ 1.1. Cꢗu trúc cꢑa mꢀt hꢊ thꢏng quꢐn lý

9

1.2.2. Chꢁc nꢗng cꢑa quꢈn lý

- Chꢞc nꢁng kꢎ hoꢅch hóa: là quá trình xác định các mục tiêu và lựa

chọn các biện pháp tốt nhất để đạt các mục tiêu đó. Nội dung thực hiện chức

năng kế hoạch bao gồm: Phân tích bối cảnh, xác định mục tiêu phát triển tổ

chức; lập các kế hoạch thực hiện mục tiêu; triển khai thực hiện kế hoạch;

đánh giá, điều chỉnh kế hoạch (nếu cần).

- Chꢞc nꢁng tꢓ chꢞc: là quá trình tiếp nhận, phân phối, sắp xếp các

nguồn lực tạo ra một cơ cấu tổ chức thích hợp đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu

đề ra để tổ chức phát triển.

Nội dung chức năng tổ chức bao gồm: xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý

và năng động, phù hợp với yêu cầu thực thi nhiệm vụ; xây dựng, phát triển

đội ngũ đảm bảo yêu cầu của tổ chức; xác lập mối quan hệ và cơ chế hoạt

động; tổ chức công việc khoa học.

- Chꢞc nꢁng chꢚ ꢄꢅo: là quá trình tác động, ảnh hưởng tới hành vi thái

độ của cấp dưới thông qua các hoạt động hướng dẫn, giúp đỡ, đôn đốc, động

viên và thúc đẩy những người dưới quyền làm việc với hiệu quả cao nhằm đạt

được mục tiêu đã đề ra.

Nội dung chức năng chỉ đạo: thực hiện quyền chỉ huy, giao việc và

hướng dẫn triển khai nhiệm vụ; đôn đốc, động viên, kích thích tạo động lực

làm việc cho nhân viên; giám sát, sửa chữa đảm bảo các hoạt động đúng

hướng, bám sát yêu cầu thực thi kế hoạch của tổ chức; xây dựng môi trường

thúc đẩy các hoạt động phát triển.

- Chꢞc nꢁng kiꢂm tra: là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực

trạng, khuyến khích những cái tốt, phát hiện những tồn tại, điều chỉnh nhằm

đạt tới những mục tiêu đặt ra và góp phần đưa toàn bộ hệ thống được quản lý

lên một trình độ cao hơn.

Nội dung thực hiện chức năng kiểm tra gồm: xác định các tiêu chuẩn để

đánh giá; đánh giá kết quả thực tế: thu thập thông tin về đối tượng được kiểm

tra; so sánh kết quả đo đạc thực tế với chuẩn để phát hiện mức độ thực hiện

10