Luận văn Hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam tại huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
TRẦN VĂN THI
HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT, PHẢN BIỆN XÃ HỘI
CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
TẠI HUYỆN CHÂU THÀNH, TỈNH TIỀN GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC
HÀ NỘI, 2018
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
TRẦN VĂN THI
HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT, PHẢN BIỆN XÃ HỘI
CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
TẠI HUYỆN CHÂU THÀNH, TỈNH TIỀN GIANG
Chuyên ngành: XÃ HỘI HỌC
Mã số: 8.31.03.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. NGUYỄN ĐỨC CHIỆN
HÀ NỘI, 2018
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu phân
tích trong luận văn là trung thực. Kết quả nghiên cứu của luận văn chưa từng
được công bố dưới bất kỳ hình thức nào. Luận văn đã thừa kế các kết quả
nghiên cứu của một số nghiên cứu khác dưới hình thức trích dẫn. Các nguồn
trích dẫn đã được liệt kê trong mục tài liệu tham khảo của luận văn.
Người thực hiện
Trần Văn Thi
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU................................................................................................... 1
1.1. Hệ thống các khái niệm ...................................................................... 14
1.2. Lý thuyết: Thuyết vai trò .................................................................... 19
Tiểu kết chương 1....................................................................................22
Tiểu kết chương 2....................................................................................59
3.3. Văn bản quy định ............................................................................... 68
MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Giám sát và phản biện xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng
của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; qua
đó Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện tốt hơn chức năng đại diện chăm lo,
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Quyết định số
217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về việc ban hành “Quy chế
giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể
chính trị - xã hội” đã tạo ra cơ sở pháp lý quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi
cho Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp chủ động thực hiện giám sát và phản
biện xã hội đạt được những kết quả nhất định, đã tác động tích cực đến việc
mở rộng dân chủ, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, góp
phần xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh.
Thông qua hoạt động giám sát đã góp phần xây dựng và thực hiện đúng
hơn các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà
nước, các chương trình kinh tế, giáo dục, môi trường, văn hóa, xã hội; kịp
thời phát hiện những sai sót, khuyết điểm, yếu kém và kiến nghị sửa đổi, bổ
sung các chính sách cho phù hợp; phát hiện, phổ biến những nhân tố mới,
những mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, góp phần xây
dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh.
Phản biện xã hội nhằm phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa sát,
chưa đúng, chưa phù hợp trong các văn bản dự thảo của các cơ quan Đảng,
chính quyền gửi đến; kiến nghị những nội dung thiết thực, góp phần bảo đảm
tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội và tính hiệu quả trong
việc hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của
1
Nhà nước; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân; phát huy dân
chủ, tăng cường đồng thuận xã hội.
Sau hơn ba năm triển khai thực hiện quy định của Đảng, pháp luật của
Nhà nước, về công tác giám sát vả phản biện xã hội đã đạt được nhiều kết quả
tích cực. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội
của huyện thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp,
chính đáng của Nhân dân.
Tuy nhiên, hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang còn tồn tại những bất
cập và hạn chế nhất định. Chẳng hạn, một số cấp ủy, chính quyền cơ sở chưa
thực sự quan tâm. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện giám sát còn
hình thức, chưa đồng đều ở các xã (có 22 xã và thị trấn), lúng túng trong lựa
chọn nội dung, thiếu chủ động; đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận ở cơ sở
tuy có nhiều cố gắng, nhưng nhìn chung chưa có nhiều kinh nghiệm trong
giám sát và phản biện xã hội, dẫn đến hiệu quả chưa cao, chưa phát huy tốt
vai trò đại diện chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của
Nhân dân.
Có thể nói, thực tế công tác giám sát và phản biện xã hội của Ủy ban
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành đã đạt được một số thành tựu,
song nhiều câu hỏi liên quan đến hạn chế, bất cập trong công tác giám sát và
phản biện xã hội đang đặt ra cần nghiên cứu trả lời. Đây chính là lý do khiến
học viên chọn đề tài nghiên cứu “Hoạtđộng giám sát, phản biện xã hội của
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại huyện Châu Thành, tỉnh Tiền
Giang” là luận văn tốt nghiệp, nhằm góp phần tìm hiểu thực trạng và các yếu
tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động giám sát, phản biện xã hội; qua đó, đề
xuất giải pháp khắc phục những hạn chế trong công tác giám sát, phản biện xã
2
hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành, tỉnh Tiền
Giang.
2. Tổng quan nghiên cứu
Giám sát, phản biện xã hội ở cơ sở là một vấn đề quan trọng trong đời
sống chính trị ở nước ta hiện nay, bởi thông qua hoạt động giám sát, phản
biện sẽ cho thấy sự tham gia của người dân và các tổ chức đoàn thể trong việc
giám sát, kiểm tra các kế hoạch thực hiện phát triển kinh tế - xã hội ở các địa
phương, tính dân chủ, minh bạch và công khai trong đời sống xã hội.
Tìm hiểu và tra cứu các nguồn tài liệu hiện có cho thấy hiện nay ít
nghiên cứu quan tâm về hoạt động giám sát, phản biện, nhất là hoạt động
giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp ở cơ sở.
Sau đây nghiên cứu đi vào tổng quan văn bản liên quan và một số công trình
nghiên cứu về chủ đề này.
2.1. Tổng quan về các văn bản pháp luật và chính sách đã ban hành
có liên quan đến giám sát, phản biện xã hội
+ Hiến pháp năm 2013, tại Điều 9 quy định Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
là cơ sở chính trị của chính quyền Nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
+ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt
Nam, báo cáo chính trị có nêu Nhà nước ban hành cơ chế để Mặt trận và các
đoàn thể nhân dân thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội.
+ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản
Việt Nam, báo cáo chính trị có nêu việc thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra,
giám sát, kiểm soát của tổ chức Đảng, giám sát và phản biện xã hội của Mặt
trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và của nhân dân.
3
+ Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015, tại Khoản 2 Điều 25 quy
định Giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam mang tính xã hội; đại diện, bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, kịp thời phát hiện và
kiến nghị xử lý sai phạm, khuyết điểm; kiến nghị sửa đổi, bổ sung chính sách,
pháp luật; phát hiện, phổ biến những nhân tố mới, các điển hình tiên tiến và
những mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, góp phần xây
dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh.
+ Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về việc
ban hành “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội”;
+ Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị ban
hành “Quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị -
xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền”;
+ Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 ngày 20/4/2007 của Ủy ban
Thường vụ Quốc hội về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn;
+ Nghị quyết liên tịch số 403/2017/NQLT-UBTVQH14-CP-
ĐCTUBTWMTTQVN ngày 15/6/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội,
Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Quy định chi tiết các hình thức giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam;
+ Nghị quyết liên tịch số 09/2008/NQLT-CP-UBTWMTTQVN ngày
17/4/2008 của Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Hướng dẫn thi hành các Điều 11, Điều 14, Điều 16, Điều 22 và Điều 26 của
Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn;
+ Luật thanh tra năm 2010, tại Khoản 3 Điều 69 quy định Ban thanh tra
nhân dân có trách nhiệm báo cáo về hoạt động của mình với Ủy ban Mặt trận
4
Tổ quốc Việt Nam xã, phường, thị trấn. Khi cần thiết Trưởng Ban thanh tra
nhân dân được mời tham dự cuộc họp của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân
dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, phường, thị trấn;
+ Nghị định số 159/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 của Chính phủ Quy
định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật thanh tra về tổ chức
và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân;
+ Luật đầu tư công năm 2014, tại Điều 95 quy định chủ trì tổ chức giám
sát đầu tư của cộng đồng các chương trình, dự án theo quy định tại địa
phương;
+ Nghị định số 84/2015/NĐ-CP ngày 30/9/2015 của Chính phủ về giám
sát và đánh giá đầu tư;
+ Thông tư số 337/2016/TT-BTC ngày 28/12/2016 của Bộ Tài chính
Quy định về lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm
hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
và các tổ chức chính trị - xã hội;
+ Thông tư số 63/2017/TT-BTC ngày 19/6/2017 của Bộ Tài chính Quy
định về lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt
động của Ban Thanh tra nhân dân.
+ Thông tri số 23/TTr-MTTW-BTT ngày 10/8/2017 của Ban Thường
trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về hướng dẫn quá trình
giám sát và quy trình phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
+ Thông tri số 25/TTr-MTTW-BTT ngày 10/8/2017 của Ban Thường
trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về hướng dẫn tổ chức
và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng tại
xã, phường, thị trấn.
5
2.2. Một số nghiên cứu có liên quan
Trong thời gian qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về giám sát, phản
biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội.
Trong đó, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu, bài viết như:
- Luận văn Thạc sĩ về “giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc
Thành phố Đà Nẵng” của Hoàng Thị Ánh (2015), Học viện khoa học xã hội.
- Các bài viết đăng trên các Tạp chí chuyên ngành như: Hoàng Minh Hội
(2014), “Thực trạng pháp luật về giám sát của nhân dân đối với cơ quan
hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay và một số kiến nghị”, Tạp chí
Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội số 2/2014; Nguyễn Văn Pha (2016), “Để
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã
hội”, Tạp chí Xây dựng Đảng số 1+2/2016.
Nhìn chung, một số đề tài, bài viết nêu trên đã nghiên cứu hoạt động
giám sát, phản biện xã hội của nhân dân, của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và
các đoàn thể chính trị - xã hội ở các góc độ khác nhau cả về lý luận và thực
tiễn. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến nay chưa có luận văn nghiên cứu nào đề cập
chuyên sâu, về hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận tổ
quốc việt Nam huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang theo quy định của Hiến
pháp 2013, Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị
(khóa XI). Chính vì vậy, kế thừa những kết quả nghiên cứu trên, luận văn tập
trung nghiên cứu về hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang để làm sáng tỏ
thực trạng hoạt động giám sát, phản biện xã hội, các kết quả đạt được và hạn
chế, bất cập, cũng như chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động
giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp cơ sở.
6
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài là nghiên cứu nhằm tìm hiểu thực trạng và các yếu
tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang; qua đó, đề xuất
khuyến nghị khoa học nhằm xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả giám
sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu
Thành, góp phần phát huy thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở Tiền Giang
trong bối cảnh hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu để làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về giám sát, phản
biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
- Đánh giá thực trạng để chỉ rõ kết quả thành công và hạn chế trong hoạt
động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
huyện Châu Thành.
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát, phản biện xã
hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành.
- Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giám
sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu
Thành, tỉnh Tiền Giang.
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam tại huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang.
7
4.2. Khách thể nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu của đề tài này là nhóm cán bộ công chức Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam huyện và cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Châu Thành,
tỉnh Tiền Giang.
4.3. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: Luận văn tìm hiểu các văn bản liên quan đến chủ
trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật Nhà nước về giám sát,
phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành,
tỉnh Tiền Giang; tìm hiểu thực trạng hoạt động giám sát, phản biện xã hội của
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành tỉnh Tiền Giang; Yếu
tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, bao gồm
nhóm yếu tố cá nhân, tổ chức, văn bản pháp quy.
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu này thực hiện tại các xã, thị trấn trên
địa bàn huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang; trong đó tập trung khảo sát ý
kiến đánh giá của nhóm cán bộ đang công tác tại 22 xã và thị trấn trên địa bàn
huyện Châu Thành.
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu hoạt động giám sát, phản biện xã hội
của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành giai đoạn từ đầu
năm 2015 đến tháng 6/2018.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Đề tài nghiên cứu sử dụng phương pháp luận xã hội học để giải thích và
làm rõ hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Trong đó, đề tài sử dụng cách tiếp cận và phương pháp xã hội học để nghiên
8
cứu tìm hiểu và lý giải về cơ chế tham gia giám sát, phản biện xã hội và các
tác nhân chi phối, ảnh hưởng hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy
ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Câu hỏi nghiên cứu
- Thực trạng (thành công và hạn chế) trong giám sát, phản biện xã hội
của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành trong giai đoạn
hiện nay như thế nào?
- Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hoạt động giám sát, phản biện xã hội
của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành hiện nay?
Giả thuyết nghiên cứu
- Hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam huyện Châu Thành có một số thành công nhất định, song vẫn còn
tồn tại nhiều hạn chế bất cập và chưa đáp ứng mong đợi của hệ thống chính trị
và nhân dân địa phương.
- Các yếu tố cá nhân như giới tinh, tuổi và chuyên môn có ảnh hưởng
đến hoạt động giám sát, phản biện xã hội của các địa phương thuộc huyện
Châu Thành; bên cạnh đó, yếu tố liên quan đến tổ chức, văn bản thực hiện
giám sát, phản biện cũng đang chi phối hoạt động giám sát, phản biện ở mỗi
địa phương.
Các phương pháp nghiên cứu được áp dụng để làm sáng tỏ những
vấn đề liên quan đến đề tài bao gồm:
- Phân tích tài liệu thứ cấp: tiến hành tra cứu tổng hợp và phân tích tài
liệu có liên quan làm cơ sở cho thực hiện đề tài nghiên cứu, các tài liệu thứ
9
cấp thu thập được như các báo cáo thống kê của các xã, phường; sách; báo và
tạp chí chuyên ngành và một số luận văn có liên quan đến chủ đề nghiên cứu.
- Khảo sát định tính và định lượng:
+ Xây dựng mẫu phiếu khảo sát (xem phần phụ lục).
Chọn mẫu chỉ định khảo sát bảng hỏi với 81 người là Chủ tịch, Phó chủ
tịch, Chuyên viên, Nhân viên đang làm công tác Mặt trận của 22 xã, thị trấn
thuộc huyện Châu Thành, trong đó gồm các thành phần như sau:
Bảng 1: Đặc điểm mẫu khảo sát
Đặc điểm mẫu
Nam
Số lượng
Tỷ lệ %
74,1
25,9
13,6
30,9
55,5
82,7
17,3
65,4
34,6
59,3
11,1
7,4
60
21
11
25
45
67
14
53
28
48
9
Nữ
18 – 30 tuổi
31 – 45 tuổi
46 – 60 tuổi
Đảng viên
Không Đảng viên
Chủ tịch, Phó Chủ tịch
Chuyên viên, nhân viên
Từ lớp 9 đến lớp 12
Trung cấp
Cao đẳng
6
Đại học
18
22,2
+ Phỏng vấn sâu: Để có thông tin làm rõ hoạt động giám sát, phản biện
10
xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành, chúng tôi
đã tiến hành phỏng vấn sâu 8 cán bộ là các lãnh đạo và cán bộ của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam huyện và xã, thị trấn.
+ Quan sát không tham dự: Bên cạnh hoạt động phỏng vấn sâu và khảo
sát bảng hỏi, chúng tôi tiến hành quan sát không tham dự một số hoạt động
giám sát, phản biện ở một số địa phương thuộc huyện Châu Thành.
5.3. Khung phân tích
Chính sách, pháp luật của Nhà nước về giám
sát, phản biện xã hội của
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Giám sát, phản biện xã hội:
Đặc điểm cá nhân
- Giới tính
- Trong hoạt động kinh tế, cơ sở hạ
tầng
Thành công
Kết quả
Hạn chế
- Tuổi
- Trong hoạt động giáo dục
- Trong hoạt động môi trương
- Trong hoạt động văn hóa
- Chức vụ
- Quan tâm của lãnh
đạo địa phương
Đặc điểm kinh tế, xã hội và hoạt động giám sát,
phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
huyện Châu Thành
11
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Ý nghĩa lý luận
Qua kết quả nghiên cứu đề tài đánh giá khách quan thực trạng và các yếu
tố ảnh hưởng đến giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam huyện Châu Thành, từ đó góp phần khái quát làm rõ thêm cơ sở lý
luận về hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam huyện Châu Thành. Tổng quan tình hình đóng góp về mặt lý thuyết
của luận văn là sự vận dụng lý thuyết trong thực tiễn cụ thể một cách linh hoạt
và phù hợp. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng góp phần bổ sung những ý tưởng
mới làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu về giám sát, phản biện xã hội của
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành nói riêng, tỉnh Tiền
Giang nói chung.
- Ý nghĩa thực tiễn
Nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm những bằng chứng khoa học góp phần
giúp nhìn nhận và đánh giá một cách khách quan hơn về hiệu quả hoạt động
của hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam huyện Châu Thành.
Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp cho các nhà quản lý, hoạch định
chính sách, chính quyền các cấp có một cái nhìn khách quan hơn, thực tế hơn
về hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam huyện Châu Thành. Như vậy, các kết quả nghiên cứu có thể được sử
dụng để điều chỉnh và xây dựng các chính sách, biện pháp can thiệp nhằm
giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả giám sát, phản biện xã hội của Ủy
ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành nói riêng và tỉnh Tiền
Giang nói chung.
12
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, nội dung luận văn gồm có 3 chương, kết luận và
danh mục tài liệu tham khảo:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn.
- Chương 2:Tham gia giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành.
- Chương 3:Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát, phản biện xã
hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Châu Thành.
13
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Hệ thống các khái niệm
1.1.1. Giám sát
Giám sát là sự theo dõi, quan sát hoạt động mang tính chủ động
thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để
buộc và hướng hoạt động của đối tượng chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo,
quy chế, nhằm đạt được mục đích, hiệu quả đã định từ trước, đảm bảo cho
pháp luật được tuân theo nghiêm chỉnh (Viện Khoa học Pháp lý, 2010).
“Giám sát là sự theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá của cá nhân, tổ
chức, cộng đồng người này đối với cá nhân, tổ chức, cộng đồng người khác
trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế - xã hội; trong việc thực hiện chủ trương,
đường lối, quan điểm của Đảng, Hiến pháp, pháp luật, chính sách của Nhà
nước, các quyền, nghĩa vụ công dân, của các tổ chức chính trị - xã hội và
những kiến nghị phát huy ưu điểm, thành tựu, xử lý đối với các cá nhân, tổ
chức có những hành vi sai trái” (Quy định số 30-QĐ/TW, ngày 26/7/2016 của
Ban Chấp hành Trung ương Đảng).
Theo Quyết định số 217-QĐ/TW của Bộ Chính trị ban hành “Quy chế
giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể
chính trị - xã hội”, “Giám sát là việc theo dõi, phát hiện, xem xét; đánh giá,
kiến nghị nhằm tác động đối với cơ quan, tổ chức và cán bộ, đảng viên, đại
biểu dân cử, công chức, viên chức nhà nước về việc thực hiện các chủ trương,
đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”.
Giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được hiểu là “giám sát xã hội”.
Giám sát xã hội phát hiện cả những việc làm tốt, chưa tốt và chỉ dừng lại ở
14
mức “đánh giá, kiến nghị”, tức là áp dụng các biện pháp tác động mang tính
xã hội vào hoạt động của đối tượng bị giám sát (sự nhận xét, đánh giá, kiến
nghị từ phía xã hội, từ đó đối tượng bị giám sát tự chấn chỉnh, rút kinh
nghiệm trong quá trình hoạt động của mình), không có quyền yêu cầu hoặc
bắt buộc cơ quan, tổ chức phải tiến hành xử lý một vụ việc cụ thể nào đó.
Việc có xử lý hay không xử lý, xác định kết quả, kiến nghị giám sát đó đúng
hay sai phụ thuộc vào quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân
được giám sát theo pháp luật và các quy định hiện hành.
Từ những phân tích trên, có thể đưa ra khái niệm về giám sát của Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam như sau: “Giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là
việc Mặt trận các cấp theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ
chức, đại biểu dân cử, công chức, viên chức trong việc thực hiện các chủ
trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm kịp
thời phát hiện và kiến nghị xử lý những sai sót, khuyết điểm đồng thời kiến
nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù hợp; phát hiện, phổ biến những
nhân tố mới, những mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân góp
phần kiểm soát quyền lực của Nhà nước, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt
động của bộ máy Đảng và Nhà nước”.
Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và
các đoàn thể chính trị - xã hội và tại Khoản 2, Điều 25 Luật Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam năm 2015, mục đích giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là:
đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, kịp thới
phát hiện và kiến nghị xử lý sai phạm, khuyết điểm; kiến nghị sửa đổi, bổ
sung chính sách, pháp luật; phát hiện, phổ biến những nhân tố mới, các điển
hình tiên tiến và những mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của nhân dân,
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, góp phần xây
dựng Đảng, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh.
15
Tải về để xem bản đầy đủ
97 trang
10600
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam tại huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_hoat_dong_giam_sat_phan_bien_xa_hoi_cua_uy_ban_mat.pdf
