Luận văn Giải pháp phát triển ngân hàng công thương Việt Nam thành tập đoàn tài chính - ngân hàng từ nay đến năm 2015
-i-
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan luận văn này là do bản thân tự nghiên cứu và thực hiện theo sự
hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Đăng Dờn. Các kết quả nghiên cứu trong
luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên
cứu nào khác.
Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính pháp lý trong quá trình nghiên cứu
khoa học luận văn này.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 09 năm 2011.
Người Cam Đoan
Nguyễn Thị Huế
-ii-
MỤC LỤC
Trang bìa
Trang
Lời cam đoan................................................................................................................i
Mục lục........................................................................................................................ii
Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt.......................................................................... vii
Danh mục các hình vẽ............................................................................................... ix
Danh mục các bảng .....................................................................................................x
PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................................1
CHƯƠNG I: Tổng quan về tập đoàn Tài chính – ngân hàng...............................5
1.1. Tập đoàn tài chính – ngân hàng ...........................................................................5
1.1.1. Khái niệm......................................................................................................5
1.1.2. Đặc điểm......................................................................................................6
1.1.2.1. Cấu trúc tổ chức phức tạp......................................................................6
1.1.2.2. Quy mô lớn............................................................................................6
1.1.2.3. Dịch vụ tài chính đa dạng......................................................................9
1.1.3. Cơ cấu tổ chức ...........................................................................................10
1.2. Mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính – ngân hàng ........................................10
1.2.1. Theo mức độ chuyên môn hoá...................................................................10
1.2.2. Theo tính chất và phạm vi hoạt động.........................................................11
1.2.3. Mô hình cấu trúc của tổ chức tập đoàn tài chính – ngân hàng ..................11
1.3. Phương thức hình thành tập đoàn tài chính – ngân hàng..................................15
1.3.1. Sáp nhập tổ chức tín dụng...........................................................................15
1.3.1.1. Khái niệm ............................................................................................15
1.3.1.2. Các hình thức sáp nhập........................................................................15
1.3.2. Hợp nhất tổ chức tín dụng ..........................................................................15
1.3.1.1. Khái niệm ............................................................................................15
1.3.1.2. Các hình thức hợp nhất........................................................................15
1.3.3. Mua lại tổ chức tín dụng.............................................................................15
-iii-
1.3.1.1. Khái niệm ............................................................................................15
1.3.1.2. Các hình thức mua lại..........................................................................16
1.4. Sự cần thiết hình thành tập đoàn tài chính – ngân hàng ...................................19
1.4.1. Sức ép hội nhập, cạnh tranh.......................................................................19
1.4.2. Xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tế ............................................................20
1.4.3. Phát triển chiến lược, quảng bá thương hiệu ..............................................21
1.4.4. Số lượng ngân hàng tại Việt Nam nhiều nhưng quy mô nhỏ .....................21
1.5. Điều kiện hình thành tập đoàn tài chính – ngân hàng........................................22
1.5.1 Điều kiện khách quan...................................................................................22
1.5.1.1. Nền tảng pháp lý..................................................................................22
1.5.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ....................................................................23
1.5.2. Điều kiện chủ quan .....................................................................................23
1.6. Một số tập đoàn tài chính – ngân hàng trên thế giới..........................................24
1.6.1. Tập đoàn tài chính – ngân hàng Citigroup..................................................24
1.6.2. Tập đoàn Oversea Chinese Banking Corporation (OCBC).........................25
1.6.3. Tập đoàn Ngân hàng Trung Quốc (Hồng Kông)-BOCHK .........................25
1.6.4. Những qui định có tính thông lệ chung về Tập đoàn tài chính – ngân hàng
một số nước...........................................................................................................26
1.6.5. Bài học kinh nghiệm đối với ngân hàng thương mại Việt Nam..................29
Kết luận Chương I.....................................................................................................30
CHƯƠNG II: Thực trạng và kết quả hoạt động của Ngân hàng Công thương
Việt Nam giai đoạn 2008 - 2010 .............................................................................31
2.1. Mô hình hoạt động và cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Công thương Việt Nam 31
2.1.1. Mô hình hoạt động của Ngân hàng Công thương Việt Nam......................31
2.1.1.1. Ngân hàng Công thương Việt Nam hoạt động theo mô hình đa năng 31
2.1.1.2. Nhận xét về mô hình hoạt động của Ngân hàng Công thương Việt
Nam ..................................................................................................................36
2.1.2. Cấu trúc vốn của Ngân hàng Công thương Công thương Việt Nam..........36
2.1.2.1. Cấu trúc vốn của ngân hàng Công thương Việt Nam .........................36
-iv-
2.1.2.2. Nhận xét chung về cấu trúc vốn của Ngân hàng Công thương Việt
Nam ..................................................................................................................39
2.1.3. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Công thương Việt Nam ............................41
2.1.3.1. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Công thương Việt Nam.....................41
2.1.3.2. Cơ cấu bộ máy quản lý của Ngân hàng Công thương Việt Nam........42
2.1.4. Nguồn nhân lực của Ngân hàng Công thương Việt Nam...........................44
2.2. Kết quả hoạt động của Ngân hàng Công thương Việt Nam ..............................46
2.2.1. Ngành nghề, phạm vi kinh doanh và hoạt động .........................................46
2.2.1.1. Huy động vốn ......................................................................................46
2.2.1.2. Hoạt động tín dụng..............................................................................46
2.2.1.3. Hoạt động đầu tư.................................................................................46
2.2.1.4
.
Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ..........................................................46
2.2.1.5. Các hoạt động khác .............................................................................46
2.2.2. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Công thương Việt Nam
giai đoạn năm 2008 – 2010...................................................................................47
2.2.2.1 Huy độngvốn........................................................................................47
2.2.2.2 Hoạt động tín dụng...............................................................................51
2.2.2.3. Các hoạt động khác .............................................................................54
2.2.2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Công thương Việt Nam
năm 2010 ..........................................................................................................57
2.2.3. Kế hoạch kinh doanh của Ngân hàng Công thương Việt Nam từ nay đến
2015 .....................................................................................................................60
Kết luận chương II ....................................................................................................66
CHƯƠNG III: Giải pháp phát triển Ngân hàng Công thương Việt Nam thành
tập đoàn Tài chính – ngân hàng từ nay đến 2015 ................................................67
3.1. Chiến lược phát triển của Ngân hàng Công thương Việt Nam từ nay đến năm
2015...........................................................................................................................67
3.1.1. Mục tiêu chiến lược tổng thể ......................................................................67
3.1.2. Mục tiêu chiến lược cụ thể..........................................................................67
-v-
3.1.2.1. Chiến lược tăng cường năng lực tài chính, phát triển mạng lưới, đa
dạng hóa sản phẩm dịch vụ và nâng cao hiệu quả kinh doanh.........................67
3.1.2.2. Chiến lược về chuẩn hóa mô hình tổ chức, quản trị điều hành và minh
bạch hóa tài chính.............................................................................................68
3.1.2.3. Chiến lược về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao....................68
3.1.2.4. Chiến lược về đẩy mạnh phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin68
3.2. Thuận lợi và khó khăn của Ngân hàng Công thương Việt Nam trong giai đoạn
mới.............................................................................................................................69
3.2.1. Thuận lợi.....................................................................................................69
3.2.1.1. Tiềm năngphát triển củangànhtài chính - ngân hàng........................69
3.2.1.2. Ngân hàng Công thương Việt Nam là thương hiệu lớn ........................69
3.2.1.3. Mạng lưới hoạt động phủ khắp các tỉnh thành trong cả nước.............70
3.2.1.4. Hệ thống công nghệ thông tin ngânhànghiện đại.............................71
3.2.2. Nhân tố khó khăn......................................................................................71
3.2.2.1. Diễn biến bất lợi của nền kinh tế Việt Nam và thế giới ......................71
3.2.2.2. Khó khăn do áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt..............................72
3.2.2.3. Khó khăn do sự chuyển dịch nguồn lao động .....................................73
3.2.2.4. Hạn chế về công nghệ thông tin ..........................................................73
3.2.2.5. Các hạn chế khác.................................................................................74
3.3 Mô hình và giải pháp phát triển Ngân hàng Công thương Việt Nam thành tập
đoàn Tài chính - ngân hàng.......................................................................................74
3.3.1. Mô hình tập đoàn Tài chính – Ngân hàng Công thương Việt Nam ...........74
3.3.2. Giải pháp phát triển Ngân hàng Công thương Việt Nam thành tập đoàn Tài
chính – Ngân hàng từ nay đến năm 2015 .............................................................78
3.3.2.1. Tái cơ cấu mô hình tổ chức và hoạt động ...........................................78
3.3.2.2. Nâng cao năng lực tài chính................................................................79
3.3.2.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng ................................... 80
3.3.2.4. Mở rộng quy mô và phạm vi hoạt động trong nước và quốc tế..........81
3.3.2.5. Hiện đại hoá công nghệ Ngân hàng ....................................................82
-vi-
3.3.2.6. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực .................................................82
3.3.2.7. Tìm kiếm, lựa chọn ngân hàng mục tiêu cho chính sách liên kết hợp
tác, sáp nhập và mua lại ngân hàng..................................................................83
3.3.3. Lộ trình bước đi để thực hiện các giải pháp xây dựng NHCTVN thành tập
đoàn TC – NH ...........................................................................................................86
Kết luận Chương III ..................................................................................................88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................89
Tài liệu tham khảo.........................................................................................................
Phụ lục...........................................................................................................................
-vii-
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
ADB
Nội dung đầy đủ
Ngân hàng phát triển Châu Á
Tập đoàn Ngân hàng Trung Quốc (Hồng Kông)
Ban điều hành
BOCHK
BĐH
CAR
Capital Adequacy Ratio-Tỉ lệ an toàn vốn tối thiểu
Tập đoàn tài chính-ngân hàng Citi
Cổ phần
Citigroup
CP
CPH
Cổ phần hóa
DPRR
ĐHĐCĐ
EPS
Dự phòng rủi ro
Đại hội đồng cổ đông
Earning Per Share – Thu nhập trên mỗi cổ phiếu
Đầu tư trực tiếp nước ngoài
FDI
FHC
Mô hình tập đoàn tài chính
GDP
Thu nhập quốc dân
HĐQT
HOSE
IFC
Hội đồng quản trị
Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
Tổ chức Tài chính quốc tế
IMF
International Manetary Fund-Qũy tiền tệ thế giới
Merge & Acquisition-Sáp nhập và mua lại
Ngân hàng Nhà nước
M&A
NHNN
NHTM
NHTMCP
NHTMQD
NHCTVN
NHTMCP CTVN
Ngân hàng thương mại
Ngân hàng thương mại cổ phần
Ngân hàng thương mại quốc doanh
Ngân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank)
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam
-viii-
OCBC
ROA
Oversea Chinese Banking Corporation
Return on Assets-Thu nhập trên tổng tài sản
Return on Equity-Thu nhập trên vốn cổ phần
Tài chính - ngân hàng
ROE
TC-NH
TCTD
Tổ chức tín dụng
TNHH
TTCK
Trách nhiệm hữu hạn
Thị trường chứng khoán
Vietinbank Sc
Công ty cổ phần chứng khoán Ngân hàng Công thương Việt
Nam
Vietinbank Leasing Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Cho thuê tài
chính Ngân hàng Công thương Việt Nam
VFC
WB
Công ty Tài chính Việt Nam-Hồng Kông
World Bank-Ngân hàng thế giới
WTO
World trade Organization-Tổ chức thương mại thế giới
-ix-
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Quy mô của một số ngân hàng lớn trên thế giới
Bảng 1.2: Quy mô tập đoàn tài chính trong 100 tập đoàn kinh tế lớn nhất thế giới
Theo giá trị tài sản (năm 2010)
Bảng 1.3: Tổng tài sản của top 10 tập đoàn tài chính – ngân hàng lớn nhất thế giới đến
năm 2010
Bảng 1.4: Tóm tắt mô hình cấu trúc của tập đoàn tài chính – ngân hàng
Bảng 2.1: Tóm tắt 06 công ty con của Ngân hàng Công thương Việt Nam
Bảng 2.2: Cơ cấu Vốn Điều lệ của Ngân hàng Công thương Việt Nam sao đợt IPO
Bảng 2.3: Phân loại lao động tại thời điểm 31/12/2010
Bảng 2.4: Cơ cấu huy động vốn của NHCTVN giai đoạn 2008 – 2010
Bảng 2.5: Cơ cấu tiền gửi của khách hàng giai đoạn 2008 – 2010
Bảng 2.6: Kết quả hoạt động kinh doanh của NHCTVN
thời điểm 31/12/2010 và 30/06/2011
Bảng 3.1: Một số hệ số tài chính dự kiến giai đoạn 2012 – 2015
-x-
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hình 2.1:
Hình 2.2:
Hình 2.3:
Hình 3.1:
Hệ thống tổ chức NHCTVN
Cơ cấu tổ chức NHCTVN cấp chi nhánh (Mô hình 1)
Cơ cấu tổ chức NHCTVN cấp chi nhánh (Mo hình 2)
Mô hình tập đoàn Tài chính – Ngân hàng Công thương Việt Nam
Đồ thị 2.1: Cơ cấu Vốn Điều lệ NHCTVN thời điểm 31/12/2010
Đồ thị 2.2: Phân tích hoạt động huy động vốn của NHCTVN thời kỳ 2008 - 2010
Đồ thị 2.3: Cơ cấu tiền gửi năm 2010 và giai đoạn 2008-2010
Đồ thị 2.4: Tốc độ tăng trưởng tài sản và dư nợ cho vay
Đồ thị 2.5: Thu nhập từ lãi cho vay khách hàng
Đồ thị 2.6: Hệ số an toàn vốn năm 2008 - 2010
Đồ thị 2.7: Quỹ dự phòng rủi ro cho vay khách hàng
Đồ thị 2.8: Vốn Điều lệ và Lợi nhuận sau thuế dự kiến của NHCTVN
giai đoạn 2012 - 2015
Đồ thị 2.9: Vốn Điều lệ và cơ cấu Vốn Điều lệ dự kiến của NHCTVN
giai đoạn 2012 – 2015
Đồ thị 3.1: Tương quan tổng Tài sản và Vốn Điều lệ của NHCTVN với các
ngân hàng khác năm 2010
Đồ thị 3.2: Mạng lưới hoạt động của NHCTVN với các ngân hàng khác năm 2010
-Trang 1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Xu thế toàn cầu hoá và sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc
biệt là công nghệ thông tin và sự nới lỏng các quy định pháp lý về tài chính - ngân
hàng (TC-NH) là nguyên nhân chính thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển của
các tập đoàn TC-NH. Khi phát triển đến mức độ nhất định và do nhu cầu của nền
kinh tế, các ngân hàng, các công ty bảo hiểm hay các công ty chứng khoán đều
vươn ra hoạt động đa năng và hướng ra toàn cầu thông qua những hình thức khác
nhau như liên kết, hợp nhất, sáp nhập, thành lập các công ty trực thuộc. Mục tiêu
của việc hình thành tập đoàn TC-NH là mở rộng quy mô hoạt động và đổi mới công
nghệ, giảm chi phí để có thể tồn tại trong cạnh tranh, từ đó đem lại lợi nhuận tối đa
cho tập đoàn.
- Việc hình thành các tập đoàn TC-NH theo chính quy luật của thị trường, đó là
sự kết hợp tổng thể các phương thức phát triển, có thể là con đường nội sinh của
chính công ty mẹ trên cơ sở thành lập, góp vốn thành lập hàng loạt các công ty trực
thuộc ở trong và ngoài nước và con đường ngoại sinh thông qua việc mua lại, sáp
nhập, hợp nhất các công ty trong lĩnh vực tài chính ngân hàng để mở rộng phạm vi,
thâu tóm thị trường.
- Việc hình thành mô hình tập đoàn TC-NH ở Việt Nam là một xu thế tất yếu
xuất phát từ nhu cầu phát triển nội tại của mỗi ngân hàng, mỗi định chế tài chính.
Do đó, cũng như sự trưởng thành của một đứa trẻ, mỗi giai đoạn lớn lên sẽ cần phải
có “chiếc áo” đủ rộng, đáp ứng và thích nghi.
- Tuy nhiên, so với các ngân hàng thương mại (NHTM) nước ngoài, hệ thống
NHTM Việt Nam còn yếu kém về nhiều mặt như nguồn vốn, kinh nghiệm quản lý,
kinh doanh, công nghệ, kỹ thuật, chất lượng và loại hình dịch vụ, cũng như khả
năng chống đỡ rủi ro. Điều này đòi hỏi mỗi NHTM phải có định hướng và giải pháp
thích hợp để phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, làm chủ được thị trường tài
chính trong nước và vươn ra thị trường nước ngoài. Trong đó, việc hình thành
những ngân hàng lớn, hoạt động đa năng, có khả năng thích ứng trước những thay
-Trang 2-
đổi nhanh chóng trong thế giới hiện đại đã và đang trở thành một nhu cầu bức xúc
và một xu thế tất yếu. Trở thành tập đoàn TC-NH là một xu hướng hấp dẫn, tuy
nhiên không phải bất cứ ngân hàng nào cũng dễ dàng đạt được nó. Bên cạnh tiềm
lực tài chính khổng lồ, các ngân hàng cũng phải đáp ứng được những yêu cầu cơ
bản về tổ chức, cơ cấu hoạt động, nhân sự … theo tiêu chuẩn quốc tế.
- Trước những diễn biến phức tạp khó lường của nền kinh tế trong nước và quốc
tế, thời gian qua, Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam
(NHCTVN - Vietinbank) luôn tích cực phát huy vai trò NHTM hàng đầu qua việc
thực thi gương mẫu các giải pháp chính sách tiền tệ quốc gia, góp phần đạt mục
tiêu điều hành của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) về kiềm
chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô nhưng vẫn bảo đảm những mục tiêu, nhiệm vụ
lớn đề ra, trong đó, lớn nhất là việc chuyển đổi mô hình hoạt động và chính thức
niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP Hồ Chí Minh (HoSE)…
- Đến nay, VietinBank là ngân hàng duy nhất trong hệ thống ngân hàng Việt
Nam đã thành lập Trường Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực của riêng mình.
Với việc đưa Trung tâm xử lý tài trợ thương mại tập trung theo chuẩn mực quốc tế,
Trung tâm thông tin dự phòng vào hoạt động và khởi động giai đoạn hai Dự án hiện
đại hóa ngân hàng, VietinBank đã và sẽ tiếp tục khẳng định vị thế của một trong
những NHTM hàng đầu Việt Nam có vai trò chủ lực, chủ đạo trên thị trường tài
chính tiền tệ nước nhà.
- Là một người đang công tác trong NHCTVN Chi Nhánh tỉnh Bình Phước, với
mong muốn NHCTVN ngày càng phát triển, vững bước trên con đường hội nhập
và lớn mạnh thành một tập đoàn TC-NH đa năng tầm cỡ quốc tế hòa mình vào
dòng chảy của thế giới, tôi mạnh dạn nghiên cứu và thực hiện luận văn với đề tài:
“GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
THÀNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG TỪ NAY ĐẾN NĂM 2015”
-Trang 3-
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Đề tài nghiên cứu tổng quan những lý luận cơ bản về tập đoàn TC-NH và
tham khảo kinh nghiệm một số mô hình tập đoàn TC-NH trên thế giới.
Phân tích thực trạng, đánh giá những thuận lợi và khó khăn của NHCTVN trở
thành tập đoàn TC-NH và đưa ra các giải pháp góp phần hình thành tập đoàn tài
chính - NHCTVN giai đoạn từ nay đến 2015. Các giải pháp đề xuất được cân nhắc
và trình bày mang tính định hướng ở tầm quản lý vĩ mô và vi mô.
3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp nghiên cứu được vận dụng trong đề tài bao gồm phương pháp hệ
thống so sánh, phân tích, khái quát cụ thể, thu thập và xử lý số liệu từ đó đề xuất
các giải pháp nhằm giải quyết những vấn đề đặt ra trong đề tài.
4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu thực trạng hoạt động của NHCTVN và những kinh nghiệm của một
số tập đoàn TC-NH trên thế giới từ đó đưa ra các giải pháp thích hợp vận dụng vào
tình hình thực tế của NHCTVN.
5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Luận văn dựa trên thực trạng tình hình hoạt động của NHCTVN, từ đó đi sâu
vào phân tích những thuận lợi và khó khăn và đưa ra các giải pháp để NHCTVN
hình dung được hướng phát triển thành một tập đoàn TC-NH trong giai đoạn từ
nay đến 2015.
6. NHỮNG HẠN CHẾ CỦA LUẬN VĂN
Việc đưa ra những giải pháp chỉ dựa trên cơ sở lý luận và những kinh nghiệm
đúc kết từ các nước. Vì vậy, những định hướng, giải pháp còn mang tính chủ quan,
đồng thời với thời gian nghiên cứu và kiến thức còn hạn hẹp, luận văn không
thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp qúy
báu của qúy Thầy Cô để học viên điều chỉnh, hoàn thiện luận văn và mở rộng
kiến thức của mình trong công tác nghiên cứu sau này.
-Trang 4-
7. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
PHẦN MỞ ĐẦU
CHƯƠNG I
: Tổng quan về tập đoàn tài chính – ngân hàng
CHƯƠNG II : Thực trạng và kết quả hoạt động của NHCTVN
giai đoạn 2008-2010
CHƯƠNG III : Giải pháp phát triển NHCTVN thành tập đoàn
tài chính – ngân hàng từ nay đến năm 2015
PHẦN KẾT LUẬN
PHỤ LỤC
TÀI LIỆU THAM KHẢO
-Trang 5-
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
1.1. Tập đoàn tài chính – ngân hàng (TC-NH):
1.1.1. Khái niệm:
- Căn cứ vào nguồn gốc: Tập đoàn TC-NH là một chỉnh thể của một tập hợp
các đơn vị thành viên hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; có các
quan hệ liên kết về lợi ích kinh tế, tài chính, sản phẩm, công nghệ, thông tin, đào
tạo, nghiên cứu; được sắp xếp theo một cấu trúc tổ chức nhất định và được kiểm
soát điều hành bằng một bộ máy quản lý thống nhất.
- Căn cứ vào nguyên tắc hoạt động: Tập đoàn TC-NH là một tổ chức gồm hai
hay nhiều định chế tài chính được liên kết lại với nhau, được xem là một tổ chức
đáp ứng các yêu cầu sau:
+ Phải là một tổ chức bao gồm ba mảng hoạt động tài chính quan trọng đó là
ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm.
+ Phải là một tổ chức mà hoạt động kinh doanh chính là hoạt động tài chính.
Từ đó có thể hiểu tập đoàn TC-NH là một tổ chức mà ở đó hoạt động ngân hàng
là lĩnh vực kinh doanh chủ yếu.
- Căn cứ vào nghiệp vụ: Tập đoàn TC-NH là một tập đoàn kinh doanh đa năng
nhiều dịch vụ tài chính khác nhau. Các dịch vụ tài chính đó được tổ chức thành
nhóm do các công ty kinh doanh chuyên nghiệp một hay một số loại dịch vụ tài
chính nhất định. Các nhóm dịch vụ tài chính do các công ty trực thuộc kinh doanh
có quan hệ mật thiết với nhau, nhằm phân tán rủi ro, tăng quy mô lợi nhuận, đáp
ứng trọn gói, đầy đủ các dịch vụ tài chính cho một khách hàng.
Như vậy, tập đoàn TC-NH là một thực thể kinh tế gồm một số doanh nghiệp
kinh doanh trong lĩnh vực TC-NH và các hoạt động khác có liên quan đến hoạt
động TC-NH; mỗi thành viên tập đoàn là những pháp nhân độc lập, trong đó có
một doanh nghiệp làm nòng cốt. Giữa các doanh nghiệp đó có mối liên kết nhất
định để cùng nhau thực hiện một liên kết kinh tế có quy mô lớn nhằm đạt được
hiệu quả hoạt động tối đa.
Tập đoàn TC-NH, về mặt pháp lý, là một liên hợp pháp nhân; Tổ chức tập đoàn
-Trang 6-
gồm nhiều tầng lớp, với nguyên tắc tự nguyện và cùng có lợi. Điều này có nghĩa
là không cưỡng ép và không thể cứ “gom” các doanh nghiệp lại là có thể thành lập
tập đoàn kinh tế. Các thành viên trong tập đoàn TC-NH phải tạo điều kiện hỗ trợ,
giúp đỡ lẫn nhau, cạnh tranh lành mạnh, cùng nhau chia sẻ nguồn lực nhằm giảm
các chi phí trong hoạt động, tăng cường sức mạnh và tận dụng tổng lực của tập
đoàn để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong lĩnh vực hoạt động tài chính-tiền tệ đầy
bất trắc.
Mục tiêu của việc hình thành tập đoàn TC-NH là mở rộng quy mô hoạt động
và đổi mới công nghệ, giảm chi phí để có thể tồn tại trong cạnh tranh, từ đó đem
lại lợi nhuận tối đa cho tập đoàn.
1.1.2. Đặc điểm
1.1.2.1. Cấu trúc tổ chức phức tạp
Tập đoàn kinh tế nói chung và tập đoàn TC-NH nói riêng có cơ cấu tổ chức rất
đa dạng, bao gồm nhiều tầng nấc, nhiều mô hình khác nhau. Theo Bank of Japan
(2010), tập đoàn TC-NH có thể được tổ chức theo 3 mô hình:
- Mô hình ngân hàng đa năng (universal banking)
- Mô hình công ty mẹ - con (parent - subsidiary relationship)
- Mô hình công ty sở hữu tài chính (financial holding company)
1.1.2.2. Quy mô lớn
Các tập đoàn TC-NH có quy mô rất lớn về vốn, tổng tài sản và mạng lưới hoạt
động cả trong nước và nhiều quốc gia trên thế giới. Với quy mô vốn lớn và tài sản
khổng lồ, các tập đoàn tài chính luôn khẳng định được uy tín và vị thế của mình trên
thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của tập đoàn trước các đối thủ cạnh tranh.
Trong một tập đoàn TC-NH, quy mô vốn chủ sở hữu và tiềm lực tài chính đóng
vai trò sống còn trong việc duy trì các hoạt động thường nhật và đảm bảo cho tập
đoàn phát triển lâu dài. Nguồn vốn của công ty mẹ phải đủ mạnh để:
- Thứ nhất, cung cấp và phân bổ vốn cho các công ty con trong tập đoàn
- Thứ hai, đủ khả năng đầu tư cho các chương trình và dự án phát triển sản phẩm
mới, tăng cường trang thiết bị và công nghệ hiện đại.
-Trang 7-
- Thứ ba, cho phép mở rộng trụ sở, chi nhánh và văn phòng nhằm bắt kịp sự phát
triển của thị trường, mở rộng địa bàn phục vụ đa dạng các đối tượng khách hàng.
Quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu của tập đoàn TC-NH không ngừng tăng
mạnh, đạt được những con số khổng lồ và chiếm tỷ lệ đáng kể trong GDP.
Bảng 1.1 : Quy mô của một số ngân hàng lớn trên thế giới
Đơn vị: triệu USD
Số liệu về tập đoàn TC-NH
Xếp Tổng tài Vốn
Số liệu về quốc gia
Tổng
CAR
(%)
Tập đoàn
Citigroup
Tên nước
GDP
TS/GD
P
hạng
sản
CSH
2,374,562
119,064
17,333,587
1
11,85 Mỹ
14 %
2,042,845
1,568,456
825,555
107,614
63,891
55,762
2,483,899
6,365,965
2,638,926
HSBC Holdings
MTFG
3
7
12,00 Anh
11,76 Nhật
11,04 TQ
82 %
25 %
31 %
Bank of China
11
282,523
171,922
74,478
57,646
12,528
11,531
5,122
1,087,478
167,989
188,440
261,586
Kookmin Bank
DBS
76
83
11,01 HQ
26 %
102 %
40 %
15,80 Singapore
15,10 Malaixia
13,50 Thái Lan
Maybank
161
196
3,936
Bangkok Bank
22 %
Bank of the
Philipine Islands
13,384
1,560
155,086
396
8,50 Philipin
8,6%
(Nguồn: Tổng hợp từ Tổng cục thống kê, website của các
ngân hàng, WB và ADB, số liệu năm 2010)
Bảng 1.2 : Quy mô tập đoàn tài chính trong 100 tập đoàn kinh tế lớn nhất thế
giới theo giá trị tài sản (năm 2010)
Theo số lượng
Theo tài sản
Giá trị
Tập đoàn có tài sản >1000tỷUSD
Tập đoàn
Số
Số
Tỷ lệ
Giá trị
tài sản
Tỷ lệ
lượng
Tỷ lệ
Tỷ lệ
tài sản
lượng về sl
Tập đoàn
tài chính
49,3
%
84
88% 93,473.9 94,7%
12% 5,190.0 5,3%
21 21% 48,607.5
Tập đoàn
kinh tế khác
16
0
0
0
0
49,3
%
Tổng
100 100% 98,663.9 100%
21 21% 48,607.5
(Nguồn: tổng hợp và tính toán từ www.forbes.com)
-Trang 8-
Trong 100 tập đoàn kinh tế lớn nhất thế giới về tổng tài sản năm 2010, đã có đến
84 tập đoàn tài chính, chiếm gần 95% tổng tài sản của cả 100 tập đoàn. Hơn nữa,
trong số 100 tập đoàn này, có 21 tập đoàn có giá trị tài sản lên tới hơn 1000 tỷ USD,
điều đặc biệt là tất cả 21 tập đoàn này đều thuộc khu vực tài chính và có tổng giá trị
tài sản chiếm gần 50% giá trị tài sản của 100 tập đoàn lớn nhất. Điều đó đã cho thấy
sự lớn mạnh chưa từng thấy của lĩnh vực TC-NH trong nền kinh tế toàn cầu.
Bảng 1.3: Tổng tài sản của Top 10 tập đoàn
TC-NH lớn nhất thế giới đến năm 2010
Đơn vị: tỷ USD
2010
1995
1985
Giá
Giá trị
tài sản
Giá trị
tài sản
Hạng Tên tập đoàn
Tên tập đoàn trị tài Tên tập đoàn
sản
Deutsche
503 Citicorp
Bank
1
2
3
4
5
Barclays
3,118
167
158
142
135
133
Dai-Ichi
Kangyo Bank
BNP Paribas
Citigroup
3,037 Sanwa Bank
501
Sumitomo
3,014
500 Fuji Bank
Bank
HSBC
Holdings
Dai-Ichi
Kangyo Bank
Sumitomo
Bank
2,978
499
Mitsubishi
Bank
UBS
2,843 Fuji Bank
487
Banque
478 National de
Paris
6
ICBC (*)
2,728 Sakura Bank
123
Mitsubishi
2,584
7
8
9
ING Group
475 Sanwa Bank
123
123
115
Bank
Mitsubishi
UFJ Financial
Deutsche
Norinchukin
Crédit
430
2,538
Bank
Agricole
Crédit
Agricole
Bank of
America
2,378
386
Bank
Royal Bank
of Scotland
Crédit
Lyonnais
10
2,336 ICBC (*)
374
111
Tổng
27,554
4.633
1.330
(*) Industrial & Commercial Bank of China
Tải về để xem bản đầy đủ
109 trang
19640
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Giải pháp phát triển ngân hàng công thương Việt Nam thành tập đoàn tài chính - ngân hàng từ nay đến năm 2015", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_giai_phap_phat_trien_ngan_hang_cong_thuong_viet_nam.pdf
