Khóa luận Nghiên cứu một số yếu tố nội tại của các trạng thái rừng tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai phục vụ cho công tác phòng cháy chữa cháy rừng
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
-------------------------------
DƯƠNG TIẾN DŨNG
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ YẾU TỐ NỘI TẠI CỦA CÁC TRẠNG THÁI
RỪNG TẠI HUYỆN MƯỜNG KHƯƠNG - TỈNH LÀO CAI PHỤC VỤ
CHO CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY RỪNG
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
: Chính quy
: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
: Lâm nghiệp
Khóa học
: 2015 - 2019
Thái Nguyên, năm 2019
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
--------------------------------
DƯƠNG TIẾN DŨNG
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ YẾU TỐ NỘI TẠI CỦA CÁC TRẠNG THÁI
RỪNG TẠI HUYỆN MƯỜNG KHƯƠNG - TỈNH LÀO CAI PHỤC VỤ
CHO CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY RỪNG
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
: Chính quy
: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
: Lâm nghiệp
Khóa học
: 2015 - 2019
Giảng viên hướng dẫn : TS. Đàm Văn Vinh
Thái Nguyên, năm 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi dưới
sự hướng dẫn của giảng viên TS. Đàm Văn Vinh.
Các số liệu và kết quả nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn
trung thực, khách quan và chưa hề sử dụng cho một khóa luận nào.
Nội dung khóa luận có tham khảo và sử các tài liệu, thông tin đưꢀc đăng tải trên
các tác phꢁm, tꢂp chꢃ,…đã đưꢀc chỉ rõ nguồn gốc.
Nếu có gì sai sót tôi xin chịu hoàn toàn mọi trách nhiệm.
XÁC NHẬN CỦA GVHD
Người viết cam đoan
Dương Tiến Dũng
TS. Đàm Văn Vinh
XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN
(Ký,họ và tên)
ii
LỜI CẢM ƠN!
Thực tập tốt nghiệp đối với sinh viên có vị trꢃ rất quan trọng không thể
thiếu trong chương trình đào tꢂo đꢂi học. Công việc này cũng giúp sinh viên áp
dụng kiến thức đưꢀc học vào thực tế, bổ xung và củng cố kiến thức của bản thân
tꢃch lũy nhiều kinh nghiệm quý báu cho kiến thức chuyên môn sau này.
Đưꢀc sự nhất trꢃ của ban giám hiệu trường Đꢂi học Nông Lâm Thái
Nguyên, ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“NGHIÊN CỨU MỘT SỐ YẾU TỐ NỘI TẠI CỦA CÁC TRẠNG THÁI
RỪNG TẠI HUYỆN MƯỜNG KHƯƠNG - TỈNH LÀO CAI PHỤC VỤ CHO
CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY RỪNG”.
Kết quả của khóa luận là sự nỗ lực của cá nhân và sự giúp đỡ của tổ chức
cá nhân trong và ngoài trường. Để khóa luận này đưꢀc hoàn thành tôi xin chân
thành biết ơn sâu sắc đến thầy giáo TS. Đàm Văn Vinh đã tận tình giúp đỡ,
hướng dẫn và chỉ bảo tôi trong suốt quá trình làm khóa luận.
Ủy ban nhân dân huyện Mường Khương, các phòng ban và cùng một số
người dân đã tꢂo điểu kiện thuận lꢀi, cung cấp thông tin, số liệu phục vụ cho tôi
hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.
Do trình độ bản thân còn hꢂn chế và địa bàn nghiên cứu rộng, giao thông
đi lꢂi gặp nhiều khó khăn nên khóa luận cũng không tránh khỏi những thiếu sót
nhất định. Tôi mong đưꢀc sự đóng góp của các thầy cô giáo và các bꢂn để khóa
luận đưꢀc hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái nguyên, ngày tháng năm 2019
Sinh viên
Dương Tiến Dũng
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN! ............................................................................................................
LỜI CẢM ƠN! ............................................................................................................... ii
MỤC LỤC..................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC BẢNG..............................................................................................v
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ........................................................................................vi
Phần 1. MỞ ĐẦU ............................................................................................................1
1.1. Đặt vấn đề.................................................................................................................1
1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài .................................................................................2
1.3. Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài ......................................................................2
1.3.1. Ý nghĩa trong học tập ............................................................................................2
1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn..........................................................................................2
Phần 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ..........................................................................4
2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu ....................................................................4
2.2.1. Điều kiện tự nhiên ...............................................................................................13
2.2.2. Điều kiện kinh tế xã hội.......................................................................................14
3.1. Đối tưꢀng, phꢂm vi nghiên cứu..............................................................................16
3.1.1. Đối tưꢀng nghiên cứu..........................................................................................16
3.1.2. Phꢂm vi nghiên cứu.............................................................................................16
3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ..........................................................................16
3.3. Nội dung nghiên cứu ..............................................................................................16
3.4. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................16
iv
3.4.2. Chọn các địa điểm nghiên cứu. ...........................................................................17
3.4.3. Phương pháp thu thập số liệu ..............................................................................17
3.4.5. Phương pháp tổng hꢀp và phân tꢃch số liệu ........................................................22
Chꢃnh Phủ và của địa phương........................................................................................25
Khương..........................................................................................................................30
4.4.1. Đặc điểm trꢂng thái rừng tꢂi khu vực nghiên cứu. ..............................................30
4.4.2. Đặc điểm của vật liệu cháy..................................................................................33
Mường Khương, tỉnh Lào Cai. ......................................................................................36
4.4.4. Tình hình kinh tế xã hội ảnh hưởng đến cháy rừng.............................................40
4.5. Đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng......................................................40
4.5.2. Đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng...................................................41
4.6.1. Thuận lꢀi..............................................................................................................46
4.6.2. Khó khăn..............................................................................................................47
4.6.3. Đề xuất một số giải pháp phòng chống cháy rừng. .............................................47
PHẦN 5. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ...........................................................................50
5.1. Kết luận...................................................................................................................50
v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2. 2: Khả năng cháy rừng theo độ lớn I ....................................................... 7
mức độ nguy hiểm của cháy rừng ......................................................................... 7
Bảng 4.7: Kết quả điều tra cây tái sinh ............................................................... 33
huyện Mường Khương)....................................................................................... 37
vi
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 2. 1: Tam giác lửa......................................................................................... 5
Hình 4.2. cây mỡ tái sinh .................................................................................... 33
Hình 4.4: Vật liệu cháy ....................................................................................... 35
Hình 4.5: Biểu đồ lưꢀng mưa và độ ꢁm.............................................................. 38
vii
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ, TỪ VIẾT TẮT
BVPTR : Bảo vệ phát triển rừng
HDND
OTC
: Hội đồng nhân dân
: Ô tiêu chuꢁn
PCCCR
THPT
: Phòng cháy chữa cháy rừng
: Trung học phổ thông
PT DTNT : Phổ thông dân tộc nội trú
THCS
UBN
VLC
: Trung học cơ sở
: Ủy ban nhân dân
: Vật liệu cháy
1
Phần 1
MỞ ĐẦU
1.1. Đặt vấn đề
Rừng là tài nguyên vô cùng quý giá của đất nước, là lá phổi xanh
khổng lồ của nhân loꢂi. Rừng giữ vai trò quan trọng trong đời sống xã hội loài
người. Rừng không chỉ là nơi cung cấp thức ăn, vật liệu xây dựng, thuốc chữa
bệnh, tham gia vào quá trình giữ đất, giữ nước, điều hoà khꢃ hậu, phòng hộ và
bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn gen động, thực vật, bảo vệ đa dꢂng sinh học.
Bên cꢂnh đó, rừng là nơi học tập, nghỉ mát, tham quan du lịch do đó rừng đóng
góp vai trò rất quan trọng và góp phần đáng kể vào nền kinh tế quốc dân của
mỗi quốc gia. Rừng có vai trò rất quan trọng trong đời sống con người, điều đó
đưꢀc khẳng định trong nhiều Công ước quốc tế mà chꢃnh phủ Việt Nam đã ký kết
như CITES - 1973, RAMSA - 1998, UNCED - 1992, CBD - 1994, UNFCCC -
1994, UNCCD - 1998.
Theo FAO, trong mấy chục năm qua trên thế giới đã mất đi trên 200 triệu
ha rừng tự nhiên, trong khi đó phần lớn diện tꢃch rừng còn lꢂi bị thoái hoá
nghiêm trọng cả về đa dꢂng sinh học và chức năng sinh thái. Nguyên nhân chủ
yếu là do công tác quản lý, sử dụng tài nguyên rừng không hꢀp lý, không đảm
bảo phát triển bền vững, đặc biệt là về mặt xã hội và môi trường. Cháy rừng là
một thảm họa thường xảy ra nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam, gây
nên những tổn thất về của cải, tài nguyên, môi trường và cả tꢃnh mꢂng con
người. Vì vậy phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) là một trong những nội
dung rất quan trọng của công tác quản lý bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường.
Những tổn thất do cháy rừng gây ra về kinh tế, xã hội và môi trường là rất lớn và
khó có thể tꢃnh đưꢀc.
Mường Khương là một huyện biên giới phꢃa Bắc của Việt Nam nằm trong
tỉnh Lào Cai, cách thành phố Lào Cai 55 km về phꢃa Đông Bắc. Mường Khương
giáp với Trung Quốc ở phꢃa Đông Bắc với đường biên giới Việt -Trung dài 86,5
km, trong đó có 55 km đất liền. Phꢃa Đông và phꢃa Bắc giáp các huyện Si Ma
2
Cai và Bắc Hà. Phꢃa Tây và phꢃa Nam giáp huyện Bảo Thắng. Huyện Mường
Khương là một huyện có địa bàn rộng, địa hình phức tꢂp. Qua theo dõi những
năm gần đây, việc đốt nương rẫy làm lửa bén vào các vật liệu cháy ở rừng vào
mùa nắng là nguyên nhân chủ yếu gây ra cháy rừng tꢂi huyện. Các hộ dân, đặc
biệt là các hộ dân vùng cao đốt nương làm rẫy không tuân thủ tốt các quy định
về PCCCR đã gây ra các vụ cháy rừng trên địa bàn huyện. Chꢃnh vì vậy cần phải
có những nghiên cứu cụ thể về tổ chức dự báo phòng cháy chữa cháy, đánh giá
tổ chức này để làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp để hoàn thiện hơn, từ những
lý do trên tôi tiến hành:“Nghiên cứu một số yếu tố nội tại của các trạng thái
rừng tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai phục vụ cho công tác
phòng cháy chữa cháy rừng”.
1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
- Phân tꢃch đánh giá đưꢀc các yếu tố ảnh hưởng đến cháy rừng và công
tác phòng cháy chữa cháy rừng tꢂi huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai
- Xác định đưꢀc những thuận lꢀi, khó khăn trong công tác phòng cháy
chữa cháy rừng tꢂi huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai
- Đề xuất đưꢀc các giải pháp nhằm nâng cáo hiệu quả của công tác phòng
cháy chữa cháy rừng.
1.3. Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài
1.3.1. Ý nghĩa trong học tập
Đề tài có ý nghĩa to lớn trong việc:
- Giúp sinh viên làm quen với thực tế và vận dụng những kiến thức đã học
vào thực tế, từ đó tꢃch lũy, học hỏi kinh nghiệm, trau dồi kiến thức từ người dân,
cán bộ kiểm lâm.
- Nắm bắt đưꢀc các phương pháp điều tra, đánh giá công tác phòng cháy
chữa cháy rừng.
1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
Qua điều tra đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng tꢂi địa bàn
nghiên cứu từ đó nắm bắt đưꢀc tình hình thực tế về quản lý bảo vệ rừng của
3
huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai, làm tài liệu tham khảo cho huyện để công
tác phòng cháy chữa cháy rừng đưꢀc tốt hơn.
4
Phần 2
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
Theo tài liệu quản lý lửa rừng của tổ chức Nông Lương thế giới (FAO) cháy
rừng là “sự xuất hiện và lan truyền các đám cháy trong rừng mà không nằm
trong sự kiểm soát của con người, gây nên tổn thất nhiều mặt về tài nguyên, của
cải và môi trường”.
Một phản ứng cháy xảy ra khi đủ các yếu tố:
-Vật liệu cháy có w < 25% (chất bị cháy)
-Oxy (chất duy trì sự cháy)
- Nguồn lửa (nguồn nhiệt cháy). Nguồn lửa gây ra cháy rừng có nhiều
nhưng có thể chia ra làm 2 nhóm chꢃnh:
- Nguồn lửa do các hiện tưꢀng tự nhiên gây ra như sấm sét, núi lửa, động
đất, v.v… rất khó khống chế. Nguyên nhân này chiếm tỉ lệ thấp 1 – 5% và chỉ
xuất hiện trong những điều kiện hết sức thuận lꢀi cho quá trình phát sinh nguồn
lửa tiếp xúc với các vật liệu khô ở trong rừng. (Phꢂm Ngọc Hưng, 2005) [13].
- Trong thực tế nguồn lửa gây ra các đám cháy trong rừng là do con người
gây nên từ các hoꢂt động cố ý hay vô ý như: đốt nương, đốt ong, đốt lửa sưởi
ấm, v.v… Theo thống kê nguồn lửa gây cháy rừng do hoꢂt động của con người
chiếm trên 90%.
Nếu thiếu 1 trong 3 nhân tố trên quá trình cháy không xảy ra, sự kết hꢀp 3
nhân tố này tꢂo thành một tam giác lửa. (Bế Minh Châu, Phùng Văn Khoa,
2002) [7].
5
Nguồn lửa
Oxy
Vật liệu cháy
Hình 2. 1: Tam giác lửa
Qua hình 2.1 nếu thay đổi giảm hoặc phá hủy 1 hoặc 2 cꢂnh thì “tam giác lửa”
sẽ thay đổi và bị phá vỡ, điều đó có nghĩa là đám cháy bị suy yếu hoặc bị dập
tắt. Đây cũng là cơ sở khoa học của công tác phòng cháy chữa cháy rừng.
Vấn đề phòng cháy chữa cháy rừng cần lưu ý cả ba yếu tố trên:
- Giảm bớt vật liệu cháy trước mùa khô hanh.
- Kiểm soát các nguồn lửa.
- Ngăn sự tiếp xúc của Oxy với vật liệu cháy.
2.1.2. Tình hình nghiên cứu về phòng cháy chữa cháy rừng trên thế giới
Trên thế giới công tác dự báo cháy rừng đưꢀc tiến hành cách đây hàng trăm
năm (Bế Minh Châu, Phùng Văn Khoa, 2002) [7] đến nay đã đưa ra đưꢀc nhiều
phương pháp khác nhau và đưꢀc áp dụng ở nhiều nơi tùy thuộc vào từng quốc
gia và lãnh thổ (Lê Sỹ Trung, Đặng Kim Tuyến, 2003) [17].
Ở Hoa Kỳ năm 1914, E.A.Beal và C.B.Show đã đưa ra phương pháp dự
báo cháy rừng thông qua việc xác định độ ꢁm của tầng thảm mục trong rừng với
các yếu tố khꢃ tưꢀng thủy văn, để từ đó đề ra những biện pháp phòng cháy chữa
cháy rừng. Họ cho rằng: độ ꢁm của thảm mục nói lên mức độ khô hꢂn của rừng.
Độ khô hꢂn của rừng càng cao thì khả năng xuất hiện cháy rừng càng lớn.
6
Ở Nga trong những năm 1929 – 1940 Nesterop đã tiến hành nghiên cứu
tổng hꢀp (các yếu tố khꢃ tưꢀng thủy văn và các yếu tố khác), ông đã tìm ra đưꢀc
mối quan hệ chặt chẽ giữa khả năng xảy ra cháy rừng với các chỉ số khác như:
số ngày không mưa, nhiệt độ không khꢃ lúc 13h, nhiệt độ điểm sương. Từ đó
ông đã xây dựng lên công thức thể hiện mối quan hệ này:
Trong đó:
Pi: Chỉ tiêu tổng hꢀp đánh giá nguy cơ cháy rừng.
n: Số ngày không mưa kể cả ngày cuối cùng có p<5mm.
ti: Nhiệt độ không khꢃ lúc 13h.
Di: Nhiệt độ điểm sương.
Căn cứ vào độ lớn của P để lập cấp dự báo cháy rừng như sau:
Bảng 2. 1: Cấp nguy cơ cháy rừng theo độ lớn P
Cấp nguy cơ cháy
Chỉ tiêu tổng hợp theo
Nesterop
Mức độ nguy cơ cháy
rừng
rừng
I
< 300
Không nguy hiểm
Ít nguy hiểm
II
301 - 500
III
IV
V
501 - 1000
1001 - 4000
> 4000
Nguy hiểm
Rất nguy hiểm
Cực kỳ nguy hiểm
Phương pháp của Nesterop có ưu điểm dễ thực hiện, chỉ cần xác định
đưꢀc nhiệt độ lúc 13h từ ngày mưa cuối cùng là có thể xác định đưꢀc p.
Ở Thụy Điển và các nước thuộc bán đảo Scandinavia người ta sử dụng chỉ
số Angstrom để dự báo khả năng cháy rừng.
Công thức tꢃnh như sau:
7
Trong đó:
I: Chỉ số Angstrom để xác định khả năng cháy rừng.
R: Độ ꢁm không khꢃ tương đối thấp trong ngày (%).
T: Nhiệt độ không khꢃ cao nhất trong ngày (oC).
Sau khi tꢃnh đưꢀc I tiến hành phân cấp khả năng cháy rừng như sau:
Bảng 2.2: Khả năng cháy rừng theo độ lớn I
Cấp nguy cơ
Chỉ số I
Mức độ nguy cơ cháy rừng
cháy rừng
I
I > 4,0
Không có khả năng cháy rừng
II
2,5 < I < 4,0 Ít có khả năng xuất hiện cháy rừng
2,0 < I < 2,5 Có nhiều khả năng xảy ra cháy rừng
III
IV
I < 2,0
Rất có khả năng xảy ra cháy rừng
Phương pháp này có ưu điểm là đơn giản dễ tꢃnh, nhưng nhưꢀc điểm là độ
chꢃnh xác không cao. (Tài liệu tập huấn công tác phòng cháy chữa cháy rừng) [5].
Ở Đức, Waymann qua nghiên cứu thấy độ ꢁm nhỏ nhất của vật liệu cháy và
nhiệt độ cao nhất trong ngày có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, từ đó ông đã đưa
ra mối quan hệ giữa hệ giữa hàm lưꢀng nước của vật liệu cháy và khả năng cháy
rừng để dự báo nguy cơ cháy rừng.
Bảng 2.3: Mối quan hệ giữa hàm lượng nước của vật liệu cháy
và mức độ nguy hiểm của cháy rừng
Cấp nguy cơ
Mức độ nguy cơ
cháy rừng
Hàm lượng nước
cháy rừng
I
> 25 %
15 – 25 %
13 – 15 %
10 – 13 %
< 10 %
Không phát sinh cháy
Khó phát sinh cháy
Dễ phát sinh cháy
Nguy hiểm
II
III
IV
V
Cực kỳ nguy hiểm
8
Phương pháp dự báo cháy rừng này đòi hỏi việc tiến hành tương đối phức
tꢂp, vì vậy phương pháp này khó áp dụng để dự báo (Lê Sỹ Trung, Đặng Kim
Tuyến, 2003) [17].
Ngoài ra trên thế giới còn áp dụng một số phương pháp khác như: Phương
pháp chỉ tiêu khả năng bén lửa của Yanmei (Trung Quốc), phương pháp hệ
thống đánh giá mức độ nguy hiểm của cháy rừng (Hoa Kỳ) … (Bế Minh Châu,
Phùng Văn Khoa, 2002) [7].
2.1.3. Tình hình nghiên cứu về phòng cháy chữa cháy rừng ở Việt Nam
Cháy rừng gây ra hậu quả rất nghiêm trọng làm mất đi nhiều loài động thực
vật quý hiếm, làm ô nhiễm bầu khꢃ quyển, ô nhiễm nguồn nước; cháy rừng làm
môi trường bị suy thoái, tăng khả năng sảy ra thiên tai lũ lụt; cháy rừng làm mất
đi tầng che phủ cho đất làm cho đất bị sói mòn, rửa trôi, cằn cỗi,… Đó là chưa
kể tới hàng trăm vụ cháy rừng vẫn làm thiệt hꢂi rất nhiều về tài sản và tꢃnh mꢂng
của con người. Một số vụ cháy rừng gây thiệt hꢂi lớn như: vụ cháy rừng U Minh
Thưꢀng tháng 2 – 2002 làm cháy 3.212 ha rừng tràm, cháy rừng tꢂi vườn quốc
gia Hoàng Liên (Lào Cai) tháng 2 – 2010 với diện tꢃch là 1.700 ha (Tài liệu tập
huấn công tác phòng cháy chữa cháy rừng) [5].
* Thực trạng phòng cháy chữa cháy rừng ở Việt Nam
Nước ta hiện nay có 13.388.075 ha rừng, trong đó có 10.304.816 ha rừng tự
nhiên, 3.083.258 ha rừng trồng, (Tài liệu tập huấn công tác phòng cháy chữa
cháy rừng) [5] các trꢂng thái dễ cháy như:
- Rừng thông: phân bố tập trung ở các tỉnh Lâm Đồng, Quảng Ninh, Bắc
Giang, Thanh Hꢃa, Nghệ An, … Thông là loài cây có tinh dầu, về mùa khô hꢂn
dễ bắt lửa gây nguy cơ cháy rừng lớn.
- Rừng tràm: phân bố ở các tỉnh Kiên Giang, Cà Mau, Long An, Đồng
Tháp, An Giang, Cần Thơ,… Là loꢂi rừng chịu 6 tháng khô, 6 tháng ngập
nước có tầng than bùn dày từ 0,5 – 1m, lá có chứa tinh dầu, về mùa khô
9
nguồn than bùn, thảm tươi cây bụi khô đó là nguồn vật liệu cháy lớn dễ dẫn
tới cháy rừng lớn.
- Rừng tre nứa: tập trung ở các tỉnh thuộc khu vực Tây Bắc, Đông Bắc,
Khu V, Khu IV cũ, Tây Nguyên, … Về mùa đông lá tre nứa rụng hang loꢂt tꢂo
nên nguồn vật liệu cháy lớn.
- Rừng dầu lông: chủ yếu ở các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắc,… là loꢂi
cây thường xuyên bị cháy vào mùa khô ở Tây Nguyên thường bị cháy từ tháng
11 năm trước tới tháng 5 năm sau.
- Ngoài ra còn 1 số loꢂi rừng trồng khác như: bồ đề, mỡ, bꢂch đàn, rừng
đặc sản và hàng triệu ha đất trống đồi núi trọc, cỏ tranh lau lách đến mùa khô
hanh cũng gây cháy rừng nghiêm trọng.
Ở nước ta công tác dự báo cháy rừng thực hiện từ năm 1981 nhưng vẫn
chưa thật đồng bộ (Bế Minh Châu, Phùng Văn Khoa, 2002) [7]. Hiện nay nhà
nước ta đã có nhiều chꢃnh sách hỗ trꢀ đầu cho công tác phòng cháy chữa cháy
rừng đꢂt đưꢀc những kết quả bước đầu.
* Nguyên nhân cháy rừng ở Việt Nam
Nguyên nhân cháy rừng có nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng có một
số nguyên nhân chꢃnh sau đây:
- Do điều kiện khꢃ hậu hàng năm có mùa khô kéo dài, nhiều năm mùa khô
tới sớm khô hꢂn kéo dài. Vì vậy tꢂo nên nguồn vật liệu cháy khổng lồ nên dễ
xảy ra cháy và cháy lớn.
- Do loꢂi hình thực bì: thực bì có liên quan tới loꢂi vật liệu cháy, tꢃnh chất
và khối lưꢀng vật liệu cháy do loꢂi thực bì quyết định.
- Do địa hình: địa hình cũng là một nguyên nhân của cháy rừng. Nó có
tác dụng gián tiếp và chi phối cháy rừng, địa hình có tác dụng ngăn chặn các
hệ thống gió, hình thành các trung tâm khô hꢂn. Độ cao của địa hình cũng tꢂo
ra các địa hình khô hꢂn kéo dài, lưꢀng mưa ꢃt, nắng nhiều và dao động nhiệt
độ lớn
10
- Thời tiết và các nhân tố khꢃ tưꢀng là một điều kiện không thể thiếu cho sự
phát sinh, phát triển của cháy rừng. Nó bao gồm các yếu tố: gió, độ ꢁm, nhiệt độ.
- Con người là nguyên nhân chủ yếu gây nên nꢂn cháy rừng hiện nay. Do
người dân sống trong rừng, ven rừng, đồng bào di dân tự do còn nghèo đói, ý
thức người dân chưa cao đốt nương làm rẫy, tham quan du lịch, do thù hằn cá
nhân… đã gây nên các vụ cháy rừng.
- Cháy rừng do tự nhiên: nguồn gốc do núi lửa, động đất, sấm sét... cháy
rừng do tự nhiên xảy ra rất ꢃt và chỉ xuất hiện trong điều kiện hết sức thuận lꢀi.
- Cháy rừng do nguyên nhân quản lý điều hành: việc chậm trễ, khó khăn
trong triển khai các văn bản, chủ trương của nhà nướ, trang thiết bị, kinh phꢃ về
phòng cháy chữa cháy rừng còn thiếu thốn chưa đầy đủ, chꢃnh sách đãi ngộ chưa
rõ ràng, không thỏa đáng nên thiếu tꢃnh động viên, khuyến khꢃch mọi lực lưꢀng
tham gia vào công tác phòng cháy chữa cháy rừng.
* Phòng cháy chữa cháy rừng ở Việt Nam
Cháy rừng là một hiện tưꢀng phổ biến ở nước ta cũng như các nước trên
thế giới. Vì vậy muốn bảo vệ đưꢀc rừng một cách chủ động và hiệu quả thì công
tác dự báo cháy rừng cần phải chú ý và đꢁy mꢂnh.
Dự báo cháy rừng là căn cứ vào mối quan hệ đa chiều giữa thời tiết, khꢃ
hậu thủy văn với vật liệu cháy để dự tꢃnh, dự báo khả năng xảy ra cháy và có các
biện pháp phòng ngừa đꢂt đưꢀc hiệu quả cao nhất. Các bước dự báo cháy rừng ở
nước ta: xác định mùa cháy rừng, dự báo theo phương pháp tổng hꢀp (dự báo
ngắn hꢂn, dài hꢂn, dự báo ꢁm độ vật liệu cháy), thông tin cấp dự báo cháy rừng.
- Xác định mùa cháy rừng: đưꢀc xác định bằng biểu đồ giá trị trung
bình về lưꢀng mưa tuần trong nhiều năm (10 - 20 năm) liên tục và sử dụng
chỉ sổ khô hꢂn.
- Chỉ số khô hꢂn bao gồm ba con số đứng cꢂnh nhau đặc trưng cho tháng
khô, số tháng khô hꢂn, số tháng kiệt trong năm.
X = S;A;D
11
Trong đó:
X - Chỉ số khô hꢂn
P
T
T
P 2T
S - Số tháng khô là tháng có nằm trong giới hꢂn của là
<
A - Số tháng hꢂn – là những tháng có lưꢀng mưa trung bình nằm trong
P
T
giới hꢂn 5mm <
D - Số tháng kiệt là tháng có lưꢀng mưa < 5 mm.
Chỉ số khô hꢂn X có thể đồng thời cho biết tổng số thời gian và mức độ
khô hꢂn của các tháng trong mùa cháy rừng của một địa phương. Mỗi địa
phương khác nhau thì có chỉ số khô hꢂn khác nhau. Thời gian khô hꢂn càng dài
thì nguy cơ cháy rừng càng cao. Thông qua chỉ số X người ta đã xác định mùa
khô hꢂn của từng vùng sinh thái của nước ta theo bảng sau:
Bảng 2.4: Mùa cháy rừng tại các vùng sinh thái
Các tháng trong năm
STT
Vùng sinh thái
Tây Bắc
1
-
2
-
3
-
4
x
x
x
x
-
5
0
x
0
x
-
6
0
0
0
-
7
0
0
0
-
8
0
0
0
-
9
0
0
0
x
0
0
0
0
10 11 12
1
2
3
4
5
6
7
8
0
0
0
0
0
0
0
0
x
0
0
0
0
x
0
x
-
-
Đông Bắc
-
-
-
Đồng Bằng Sông Hồng
Bắc Trung Bộ
-
-
-
-
0
x
x
-
0
x
x
-
0
-
0
Duyên Hải Miền Trung
Tây Nguyên
-
x
0
0
0
x
0
0
0
0
-
-
-
0
x
0
x
x
x
Đông Nam Bộ
-
-
x
x
Đồng Bằng Sông Cửu Long
-
-
-
-
(Nguồn: Tài liệu tập huấn công tác phòng cháy chữa cháy rừng [5])
Trong đó:
Dấu ( x ) là số tháng khô có khả năng cháy rừng
Dấu ( - ) là số tháng hꢂn, kiệt và cực kỳ nguy hiểm trong mùa cháy rừng
Dấu ( 0 ) là tháng ꢃt có khả năng xảy ra cháy rừng
Dự báo cháy rừng tổng hꢀp: bao gồm các bước lập trꢂm để theo dõi vi khꢃ
hậu rừng, chủ yếu lấy các số liệu cần thiết, đồng thời so sánh với số liệu của đài
Tải về để xem bản đầy đủ
70 trang
9860
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Khóa luận Nghiên cứu một số yếu tố nội tại của các trạng thái rừng tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai phục vụ cho công tác phòng cháy chữa cháy rừng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khoa_luan_nghien_cuu_mot_so_yeu_to_noi_tai_cua_cac_trang_tha.pdf
