Khóa luận Đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang - Tỉnh Thừa Thiên Huế
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ PHÁT TRIỂN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ NUÔI TÔM SÚ TẠI
HUYỆN PHÚ VANG – TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Sinh viên thực hiện: hị Thu Diệu
Lớp: K42KDNN
Giáo viên hướng dẫn
T.S Bùi Đức Tính
Niên khoá2008 – 2012
Huế, tháng 5 – năm 2012
K42KDNN
Trang 1
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
LỜI CẢM ƠN
Sau quá trình thực tập tại Phòng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Huyện Phú Vang
tôi đã hoàn thành đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang - Tỉnh Thừa
Thiên Huế”. Để hoàn thành tốt đề tài này, ngoài sự nỗ lực của bản thân tôi đã nhận được sự giúp
đỡ và cộng tác của nhiều tập thể, cá nhân.
Trước tiên tôi xim gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến thầy T.S Bùi Đức Tính,
người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn cho tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị ở Phòng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn của
huyện, cùng các hộ nuôi tôm ở huyện Phú Vang đã giúp đỡ, trực tiếp truyền đạt những kinh
nghiệm thực tế quý báu, đồng thời cung cấp số liệu cần thiết cho tôi trong quá trình thực tập.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể bạn bè và gia đình đã luôn là nguồn động viên,
khích lệ cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như trong thời gian thực tập để tôi hoàn thành tốt
khóa luận tốt nghiệp của mình.
Vì đây là giai đoạn đầu được tiếp cận và nghiên cứu với thực tế, bản thân cũng chưa đủ
kinh nghiệm. Do vậy đề tài không tránh được những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của
quý Thầy cô cũng như bạn đọc để đề tài được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Huế, tháng 5 năm 2012
Sinh viên thực hiện
Đỗ Thị Thu Diệu
K42KDNN
Trang 2
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
MỤC LỤC
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ ............................................................................................10
1.1 Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................10
1.2 Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................. 11
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................11
1.4 phương pháp nghiên cứu ........................................................................................12
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................................ 12
PHẦN II : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ...................................................................14
Chương 1 : Tổng quan về vấn đề nghiên cứu.............................................................. 14
1.1 Cơ sở lý luận ...........................................................................................................14
1.1.1 Hiệu quả kinh tế .............................................................................................................. 14
1.1.1.1 Khái niệm và ý nghĩa của hiệu quả kinh tế ......................................................14
1.1.1.2 Hiệu quả kinh tế trong sản xuất Nông Nghiệp .................................................15
1.1.1.3 Phương pháp xác định hiểu quả kinh tế ...........................................................18
1.1.2 Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi tôm ............................................. 20
1.1.2.1 Các chỉ tiêu đánh giức độ đầu tư các yếu tố sản xuất................................. 21
1.1.2.2 Các chỉ tiêu xác định kết quả và hiệu sản xuất................................................. 21
1.1.3 Vị trí, vai trò của ngành NTTS và những đặc điểm kỹ thuật của nuôi tôm Sú ............ 23
1.1.3.1 Vị trí, vai rò của nghành nuôi trồng thủy sản.................................................. 23
1.1.3.2 Đm sinh học của tôm Sú ......................................................................... 23
1.1.3.3 Các hình thức nuôi tôm hiện nay ......................................................................24
1.1.3.4 Các phương pháp nuôi tôm .............................................................................. 25
1.1.3.5 Yêu cầu kỹ thuật cơ bản trong nuôi tôm Sú .....................................................25
1.2 Cơ sở thực tiễn ........................................................................................................27
1.2.1 Khái quát tình hình nuôi tôm ở Việt Nam...................................................................... 27
K42KDNN
Trang 3
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
1.2.2 Khái quát tình hình nuôi tôm ở tỉnh Thừa Thiên Huế..........................................31
1.2.3 Tình hình nuôi tôm tại Huyện Phú Vang – Tỉnh Thừa Thiên Huế ................................. 31
Chượng 2: Hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang - Tỉnh Thừa Thiên Huế ......... 33
2.1 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ...................................................................................... 33
2.1.1 Điều kiện tự nhiên ...............................................................................................33
2.1.1.1 Vị trí địa lý .......................................................................................................33
2.1.1.2 Đặc điểm địa hình............................................................................................. 33
2.1.1.3 Khí hậu - thủy văn............................................................................................ 34
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội .................................................................................... 36
2.1.2.1 Dân số - lao động.............................................................................................. 36
2.1.2.2 Nông nghiệp ................................................................................................... 36
2.1.2.3 Thuỷ sản ...........................................................................................................37
2.2 Kết quả và hiệu quả nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang - Tỉnh Thừa Thiên Huế ................ 39
2.2.1 Khái quát đặc điểm nuôi tôm ở Huyện Phú Vang............................................... 39
2.2.2 Diện tích, năng suất và sản lượng nuôi tôm của các hộ ...................................... 42
2.2.3 Chi phí đầu tư nuôi tôm...................................................................................... 44
2.2.3.1 Chi phí trung gian .............................................................................................44
2.2.3.2 Chi phí sản xuất bằnền ................................................................................54
2.2.4 Hiệu quả nuôi tôm của các hộ điều tra ................................................................59
2.2.4.1 Về mặt kinh tế ..................................................................................................59
2.4.2.2 Về mặt xã hội và môi trường ............................................................................68
2.2.5 Cátố ảnh hưởng đến hoạt động nuôi tôm của các hộ điều tra.................. 69
Chương 3 : Định hướng và giải pháp ........................................................................... 72
3.1 Định hướng ........................................................................................................................ 72
3.2 Giair pháp.......................................................................................................................... 73
3.2.1 Các giải pháp đối với ban lãnh đạ .................................................................................. 73
3.2.2 Các giải pháp đối với hộ nuôi tôm ......................................................................74
K42KDNN
Trang 4
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
PHẦN III : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ................................................................ 76
1.1 Kết luận ............................................................................................................................. 76
1.2 Kiến nghị ................................................................................................................ 77
K42KDNN
Trang 5
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
DANH MỤC VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
NTTS
TC
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Nuôi trồng thủy sản
Thâm canh
BTC
QCCT
ĐTXDCB
MMTB
LĐ
Bán thâm canh
Quảng canh cải tiến
Đầu tư xây dựng cơ bản
Máy móc thiết bị
Lao động
BQC
GO
Bình quân chung
Giá trị sản xuất
VA
Giá trị gia tăng
GDP
TC
Tổng sản phẩm quốc nội
Tổng chi phí sản xuất
Chi phí trung gian
Thu nhập hỗn hợp
Tài sản cố định
IC
MI
TSCĐ
GTSX
GTGT
SNA
Giá trị sản xuất
Giá trị gia tăng
Hệ thống tài khoản quốc gia
K42KDNN
Trang 6
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1: Hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối, hiệu quả kinh tế trong trường hợp quá
trình sản xuất sử dụng hai yếu tố đầu vào X1 và X2
..............................................7
Sơ đồ 2: Hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối, hiệu quả kinh tế trong trường hợp quan
hệ giữa một đầu vào và một đầu ra ..................................................................8
K42KDNN
Trang 7
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1 : Diện tích nuôi tôm ở Việt Nam từ năm 2004 - 2010Error!
Bookmark
not
defined.
Bảng 2 : Sản lượng tôm nuôi của Việt Nam..................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3 : Diện tích và sản lượng nuôi trồng thủy sản của Tỉnh Thừa Thiên Huế.. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 4 : Giá trị sản xuất nông nghiệp của huyện Phú Vang phân theo ngành kinh tế
.......................................................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 5 : Sản lượng ngành thủy sản Huyện Phú Vang ..Error! Bookmark not defined.
Bảng 6 : Giá trị sản xuất ngành thủy sản huyện Phú Vang hân theo ngành kinh tếError!
Bookmark not defined.
Bảng 7 : Tình hình nuôi tôm ở huyện Phú Vang qua 3 năm 2009 – 2011............ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 8 : Thông tin chung các hộ điều tra năm 2011.....Error! Bookmark not defined.
Bảng 9 : Vốn đầu tư XDCB và mua sắm MMTB của các hộ điều tra năm 2011. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 10 : Diện tích , năng svà sản lượng tôm của các hộ năm 2011Error! Bookmark
not defined.
Bảng 11: Chi phí giống của các hộ điều tra theo các hình thức năm 2011 ........... Error!
Bookmark not dfined.
Bảng 12hí thức ăn của các hộ điều tra theo hình thức nuôi năm 2011....... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 13: Chi phí xử lý ao hồ của các hộ điều tra năm 2011Error!
Bookmark
not
defined.
Bảng 14: Chi phí phòng trừ dịch bệnh của các hộ điều tra năm 2011Error!
Bookmark
not defined.
K42KDNN
Trang 8
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
Bảng 15: Chi phí trung gian của các hộ điều tra năm 2011Error! Bookmark not defined.
Bảng 16: Số lượng công lao động của các hộ điều tra năm 2011Error! Bookmark not
defined.
Bảng 17: Chi phí thuê lao động của các hộ điều tra năm 2011Error! Bookmark not
defined.
Bảng 18: Chi phí khấu hao tài sản cố định của các hộ điều tra năm 2011............ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 19: Chi phí sản xuất bằng tiền của các hộ điều tra năm 2011Error! Bookmark not
defined.
Bảng 20: Giá trị sản xuất của các hộ điều tra năm 2011Error! Bookmark not defined.
Bảng 21: Giá trị gia tăng của các hộ điều tra năm 2011Eror! Bookmark not defined.
Bảng 22: Thu nhập hỗn hợp của các hộ điều tra năm 2011Error! Bookmark not defined.
Bảng 23: Tổng hợp các chỉ tiêu về kết quả nuôi tôm Sú của huyện Phú Vang – Tỉnh Thừa
Thiên Huế năm 2011 .....................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 24: Các chỉ tiêu về kết quả nuôi tôm Sú của huyện Phú Vang – Tỉnh Thừa Thiên
Huế năm 2011................................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 25: Kết quả phân tích hồi quy về các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất tôm Sú của
các hộ điều tra........................................................Error! Bookmark not defined.
K42KDNN
Trang 9
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trước đây, nghề nuôi tôm ở Việt Nam chủ yếu cung cấp cho nhu cầu trong nước và
sản xuất phần lớn dựa vào điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên có sẳn nên người ta
rất ít quan tâm đến việc làm thế nào để nâng cao sản lượng tôm nuôi trồng trong điều kiện
các ngucó hạn. Tuy nhiên, ngày nay nhu cầu về các mặt hàng thủy sản nói chung
và mặt hàng tôm nói riêng không ngừng tăng cao, trở thành một mặt hàng xuất khẩu quan
trọng của đất nước. Chính vì vậy, vấn đề hiệu quả kinh tế trong nuôi tôm đang dần được
quan tâm nhiều hơn, hiệu quả kinh tế trong nuôi tôm phản ánh kết quả sản xuất và trình
độ sản xuất của những người nuôi tôm trong sự tác động của nền kinh tế thị trường (giá
cả), nó giúp ta biết được việc sử dụng các nguồn lực có hạn (diện tích mặt nước, vốn, lao
K42KDNN
Trang 10
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
động, tài nguyên thiên nhiên…) trong hoạt động nuôi tôm đã đạt hiệu quả hay chưa? Đã
khai thác tối đa sức sản xuất của các nguồn lực đó hay chưa? Và nó cho ta biết kết quả đạt
được đã là tốt nhất hay chưa? Việc nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sản xuất trong nuôi
tôm sẽ giúp ta trả lời được các câu hỏi trên, từ đó có những biện pháp tác động phù hợp
nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong nuôi tôm, ngoài ra nó còn giúp ta nắm rõ tình hình
sản xuất tôm của địa bàn nghiên cứu, góp phần định hướng cho việc phát triển nghề nuôi
tôm của địa phương.
Huyện phú vang là một trong những huyện thuộc vùng đầm phá ven biển tỉnh Thừa
Thiên Huế, toàn huyện có 2.301,9 ha diện tích mặt nước. Do có bờ biển dài, diện tích mặt
nước đầm phá rộng lớn nên huyện Phú Vang có tiềm năng lớn về đánh bắt và nuôi trồng
thủy sản . Nghề NTTS ở huyện đã hình thành từ rất lâu và đã trở thành nghành kinh tế
trọng yếu của huyện, nó góp phần giải quyết công ăn việc làm, tạo thêm thu nhập, cải
thiện đời sống của người dân địa phương. Vì vậy, chính quyền địa phương cần phải quan
tâm hơn nữa đến công tác quản lý và thúc đẩy nghành thủy sản phát triển, đáp ứng tốt nhu
cầu tiêu dùng của huyện và xuất khẩu.
Ngành nuôi tôm của nước ta nói chung và của huyện phú vang nói riêng, tuy đã đạt
được nhiều kết quả đáng kể nhưng cũng gặp phải nhiều hạn chế như về kỹ thuật nuôi
trồng, về xuất sứ, về an toàn thực phẩm ...
Xuất phát từ những vấn đề trên tôi đã quyết định chọn đề tài: “Đánh giá hiệu quả
kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang – Tỉnh Thừa Thiên Huế”.
1.2 MỤU NGHIÊN CỨU
- Hệ thống hóa có sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế nói chung và của
nghành nuôi tôm nói riêng.
- Đánh giá kết quả và hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang – tỉnh Thừa
Thiên Huế.
K42KDNN
Trang 11
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
- Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú của
huyện, qua đó biết được những thuận lợi cũng như khó khăn của hoạt động nuôi tôm tại
địa phương.
- Đưa ra định hướng và đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết những hạn chế
còn tồn tại, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế của hoạt động nuôi tôm Sú tại
huyện Phú Vang – tỉnh Thừa Thiên Huế.
1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Đối tượng nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú
Vang – Tỉnh Thừa Thiên Huế”
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Phạm vi không gian: Tại huyện Phú Vang – Tỉnh Thừa Thiên Huế.
+ Phạm vi thời gian: các số liệu thu thập được từ năm 2009 – 2011.
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHÊN CỨU
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu
Các loại dữ liệu thu thập:
- Dữ liệu hứ cấp :
+ yết về hiệu quả kinh tế (khái niệm, các nhân tố ảnh hưởng, các phương
pháp xác định hiệu quả kinh tế), từ đó đánh giá những ưu điểm, nhược điểm của những
thông tin thu thập được, chắt lọc những thông tin phù hợp để làm nền tảng lý thuyết cho
việc thực hiện đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang – tỉnh
Thừa Thiên Huế”.
K42KDNN
Trang 12
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
+ Đặc điểm kỹ thuật của nuôi tôm, các hình thức nuôi và phương pháp nuôi, từ đó
hiểu rõ hơn về kỹ thuật nuôi tôm và đưa ra cách đánh giá phù hợp.
các báo cáo tổng kết nuôi trồng thủy sản của huyện qua các năm, tài liệu mạng và
các đề tài nghiên cứu khoa học có liên quan đến vấn đề đánh giá hiệu quả nuôi tôm
+ Các loại thông tin khác liên quan đến vấn đề hiệu quả kinh tế nuôi tôm.
- Dữ liệu sơ cấp: thu thập thông tin từ các hộ nuôi trồng tôm của huyện bằng cách
phỏng vấn cá nhân.
1.4.2 Phương pháp chọn mẫu
Số mẫu điều tra: 80 hộ
Sử dụng phương pháp chọn mẫu theo khối: chia tổng thể thành 12 khối phân theo
xã. Sau đó, đánh số thứ tự tên của các khối theo thứ tự ừ 1 đến 12 theo bảng chữ cái
Alphabet, tiến hành bốc thăm ngẫu nhiên ra 4 khối bao gồm các xã: Phú Xuân, Phú Mỹ,
Vinh Hà, Thuận An và chọn ra 20 hộ ở mỗi xã để tiến hành phỏng vấn.
1.4.3 Phương pháp thu thập số liệu
–Số liệu thứ cấp: xin các báo cáo về tổng kết hoạt động nuôi trồng thủy sản của
huyện Phú Vang tại phòng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn, niên giám thống kê
tại sở thống kê huyện Phú Vang, thu thập các báo các về đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi
tôm ở thư viện và trên các wite…
–Số liệu sơ cấp: thu thập số liệu từ các hộ nuôi tôm được chọn ra bằng cách phỏng
vấn trực tiếp từng cá nhân.
1.4.4 Phưng páp xử lý số liệu
Từ liệu sơ cấp thu được, sử dụng phần mềm excel để phân tích và xử lý theo
các phương pháp sau:
Phương pháp thống kê mô tả và hoạch toán kinh tế:
Dựa vào các số liệu thứ cấp và sơ cấp thu thập được, sử dụng phương pháp thống kê
mô tả, tứ đó phân tích, đánh giá theo các chỉ tiêu qua thời gian. Ngoài ra, đề tài còn sử
K42KDNN
Trang 13
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
dụng phương pháp hoạch toán kinh tế để phân tích, so sánh các chỉ tiêu kết quả và hiệu
quả kinh tế của địa phương và các hộ điều tra trong nuôi tôm.
Phương pháp toán kinh tế:
Để đánh giá được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến lợi nhuận kinh tế của quá
trình sản xuất, trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng phương pháp phân tổ thống
kê, thống kê mô tả và phương pháp toán kinh tế, kinh tế lượng với sự hỗ trợ của phần
mềm Excell để xây dựng hàm hồi quy bội:
Hàm hồi quy có dạng:
α1
α2
α3
α4
α5
Y=A.X1 X2 X3 X4 X5
Trong đó: αi : hệ số của các biến độc lập X1 (i= 1 – 5)
Y : Năng suất thu hoạch (Kg/sào)
A : Hệ số tự do
X1 : Mật độ thả giống (Con/ha)
X2 : Thức ăn tươi (Nghàn đồng/ha)
X3 : Thức ăn công nghiệp (Nghàn đồng/sào)
X4 : Chi phí xử lý ao hồ và phòng trừ dịch bệnh (Nghàn đồng/sào)
X5 : Công lao động (Công/sào)
Sau khi xây dựng đượm hồi quy ta dựa vào các hệ số α đánh ảnh hưởng của các
biến độc lập X đến biến phụ thuộc Y. Sử dụng các loại kiểm định để giải thích mô hình.
HẦN II : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1.1 Hiệu quả kinh tế
K42KDNN
Trang 14
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
1.1.1.1 Khái niệm và ý nghĩa của hiệu quả kinh tế
Các nguồn lực được sử dụng vào trong quá trình sản xuất như đất đai, vốn, lao động,
các tài nguyên thiên nhiên … ngày càng khan hiếm hơn so với việc đáp ứng nhu cầu ngày
càng tăng của con người. Do đó, muốn giải quyết tình trạng khan hiếm về nguồn lực, đảm
bảo một nền sản xuất ổn định, chúng ta cần phải nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực
đó. Khi đề cập đến hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong nông nghiệp, chúng ta thường
nói đến hiệu quả kinh tế sử dụng các nguồn lực đó. Vậy hiệu quả kinh tế lgì?
Hiệu quả kinh tế nền sản xuất xã hội là phạm trù kinh tế quan trọng biểu hiện quan
hệ so sánh giữa kết quả kinh tế mà xã hội đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả
đó.
Hiệu quả kinh tế = kết quả kinh tế - chi phsản xuất
Hiệu quả kinh tê = Hiệu quả kinh tế/Chi phí sản xuất
Ngoài ra hiệu quả kinh tế còn biểu hiện quan hệ giữa phần tăng thêm của kết quả với
phần tăng thêm của chi phí, hay quan hệ giữa kết quả bổ sung và chi phí bổ sung.
Hiệu quả kinh tế = ∆K/∆C
∆K : là phần tăng thêm của kết quả sản xuất
∆C : là phần tăng thêm của chi phí sản xuất
Hiệu quả hoạt động coanh nghiệp được đánh giá thông qua một hoặc một số chỉ
tiêu nhất định. Về phần mình, những chỉ tiêu này phụ thuộc chặt chẽ vào mục tiêu hoạt
động của chủ thể hiệu quả. Bởi vậy, tính hiệu quả của các phương án cần xác định rõ
chiến lược phát tển cũng như mục tiêu của mỗi chủ thể trong từng giai đoạn phát triển
nhất định
Xã hội quan tâm đến GO hay GDP? Vì vậy tăng GO và GDP là cơ sở để xác định
hiệu quả theo quan điểm xã hội.
Trong nền kinh tế thị trường, hiệu quả kinh tế không chỉ là mối quan tâm hàng đầu
của mỗi nhà sản xuất, mỗi doanh nghiệp mà còn là mối quan tâm của toàn xã hội.
K42KDNN
Trang 15
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
Nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội có ý nghĩa quan trọng đối với yêu cầu tăng trưởng
và phát triển kinh tế nói riêng và sự phát triển của xã hội loài người nói chung. Nâng cao
hiệu quả kinh tế nền sản xuất xã hội là cơ sở vật chất để không ngừng nâng cao mức sống
dân cư. Như vậy, việc tăng hiệu quả kinh tế là một trong những yêu cần tất yếu trong mọi
hình thái kinh tế xa hội. Nâng coa hiệu quả nền sản xuất xã hội càng có ý nghĩa đặc biệt
trong một số điều kiện nhất định : khả năng phát triển kinh tế theo chiều rộng (tăng vốn,
nguồn lao động, tài nguyên thiên nhiên…) bị hạn chế khi chuyển san nền kinh tế thị
trường. Tăng hiệu quả kinh tế là một trong những yếu tố làm tăng sức cạnh tranh, cho
phép dành lợi thế so sánh trong quan hệ kinh tế.
1.1.1.2 Hiệu quả kinh tế trong sản xuất Nông Nghiệp
Hiệu quả sản xuất trong nông nghiệp đã được nhều tác giả bàn đến như Farrel
(1957), Xhultz (1964), Rizzo(1979) và Ellis (1993). Các học giả đều đi đến thống nhất là
cần phân biệt rõ khái niệm cơ bản về hiệu quả : hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối và
hiệu quả kinh tế.
Hiệu quả kỹ thuật là số lượng có thể đạt được trên một đơn vị chi phí đầu vào hay
nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong những điều kiện cụ thể về kỹ thuật hay công nghệ
áp dụng vào nông nghiệp. Hiệu quả này thường được phản ánh trong mối liên hệ về các
hàm sản xuất. Hiệu quả kỹ t liên quan đến phương diện vất chất của sản xuất, nó chỉ
ra rằng một đơn vị nguồn lực dung vào sản xuất đem lại them bao nhiêu sản phẩm. Hiệu
quả kỹ thuật của việc sử dụng nguồn lực được thể hiện thongo qua mối quan hệ giữa đầu
vào và đầu ra., ga các đầu vào với nhau và giữa các sản phẩm khi nông dân ra quyết
định sản Hiệu quả kỹ thuật phụ thuộc nhiều vào bản chất kỹ thuật và công nghệ áp
dụng vào sản xuất nông nghiệp, kỹ năng của người sản xuất cũng như môi trường kinh tế
xã hội mà trong đó kỹ thuật được áp dụng.
Hiệu quả phân phối là chỉ tiêu hiệu quả trong đó yếu tố sản xuất và giá đầu vào được
tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu trên một đồng chi phí chi thêm về đầu vào hay
nguồn lực. Thực chất của hiệu quả phân phối là hiệu quả kỹ thuật có tính đến yếu tố đầu
K42KDNN
Trang 16
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
vào và giá của sản phẩm đầu ra. Việc xác định hiệu quả phân phối giống như xác định các
điều kiện về lý thuyết biên để tối đa hóa lợi nhuận. Điều đó có nghĩa là giá trị biên của
sản phẩm phải bằng giá trị biên của nguồn lực sử dụng vào trong sản xuất.
Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế mà trong đó sản xuất đạt cả hiệu quả kỹ thuật
và hiệu quả phân phối. Điều đó có nghĩa là hai yếu tố hiện vật và giá trị đều được tính đến
khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực vào nông nghiệp. Nếu đạt được một trong hai yếu
tố hiệu quả kỹ thuật hay hiệu quả phân phối mới là điều kiện cần chứ cưa phải là điều
kiện đủ để đạt được hiệu quả kinh tế.chỉ khi nào việc sử dụng nguồn lực đạt cả chỉ tiêu
hiệu quả kỹ thuật và phân phối thì khi đó sản xuất mới đạt hiệu quả kinh tế.
Xét hiệu quả kinh tế trong trường hợp quá trình sản xuất sử dụng hai yếu tố đầu vào
X1 và X2.
X2
D
X2D
P
C
R
A
X2A
B
O
X
P’
X1
X1D
1A
Sơ 1: Hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối, hiệu quả kinh tế trong
trường hợp quá trình sản xuất sử dụng hai yếu tố đầu vào X1 và X2.
Nếu các điểm A, B, C, D biểu thị các nông trại sản xuất ra một đơn vị sản phẩm thì
các nông trại A, B, C đạt hiệu quả kỹ thuật còn nông trại D không có hiệu quả kỹ thuật.
Hiệu quả kỹ thuật = OC/OD
K42KDNN
Trang 17
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
Nông trại D có thể giảm mức sử dụng các đầu vào theo tỷ lệ OC/OD mà vẫn sản
xuất ra một khối lượng đầu ra như cũ. Đường thẳng đồng giá PP’ chỉ rõ chi phí tối thiểu
để làm ra một đơn vị sản phẩm. Do đó doanh nghiệp R, A đạt hiệu quả phân phối.
Hiệu quả phân phối = OR/OC
Như vậy chỉ có doanh nghiệp A đạt hiệu quả kinh tế:
Hiệu quả kinh tế = OR/OD
Hiệu quả kinh tế = hiệu quả kỹ thuật*hiệu quả phân phối
Xét trường hợp quan hệ giữa một đầu vào và một đầu ra.
Y (Đầu ra)
C
TPP2
YC
YB
YA
TPP1
B
A
X (Đầu vào)
XA= XB
XC
Sơ đồ 2: quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối, hiệu quả kinh tế trong trường hợp
quan hệ giữa một đầu vào và một đầu ra
Hiệu quả kỹ thuật = YOA/YOB
Hiệu quả phân phối = YOB/YOC
Hiệu quả kinh tế = YOA/YOC = (YOA/YOB)*(YOB/YOC)
Như vậy chỉ có doanh nghiệp C đạt hiệu quả kinh tế.
K42KDNN
Trang 18
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
Trong xã hội chủ nghĩa, mục đích sản xuất hướng tới con người, là đáp ứng nhu cầu
con người nên hiệu quả kinh tế gắn liền với hiệu quả xã hội, hiệu quả của toàn nền kinh tế
quốc dân.
1.1.1.3 Phương pháp xác định hiểu quả kinh tế
Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế xã hội, vừa thể hiện tính lý luận khoa học
sâu sắc vừa là yêu cầu đạt ra của thực tiễn sản xuất. Bản chất của hiệu quả kinh tế là sự so
sánh giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra. Do đó để tính hiệu quả kintế, ta phải xác
định được kết quả và chi phí.
Trong hệ thống cân đối quốc dân (MPS), kết quả thu được có thể là toàn bộ giá trị
sản phẩm (c+v+m) hoặc có thể là thu nhập (v+m), hoặc có thể là thu nhập thuần túy
(m)… Trong hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) thì kết qả thu được có thể là tổng giá trị
sản xuất (GO), có thể là giá trị gia tăng (VA), có thể là thu nhập hỗn hợp (MI), hoặc lãi
(Pr)…
Tùy theo mục đích tính toán hiệu quả kinh tế mà xác định kết quả thu được cho phù
hợp. Nếu mục tiêu là sản xuất ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu xã hội là chính thì kết quả
được sử dụng là tổng giá trị sản xuất GO. Nhưng với doanh nghiệp hay trang trại phải
thuê mướn công nhân thì kết quả thu được cần quan tâm lại là lợi nhuận, còn với các nông
hộ là thu nhập, thu nhập hỗp.
Chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh các các chi phí cho các yếu tố đầu
vào như đất đai, lao động, tiền vốn, nguyên nhiên vật liệu… Tùy theo mục đích nghiên
cứu mà chi phí bra có thể tính toán toàn bộ hay cho từng yếu tố chi phí. Thông thường
chi phí bỏ ược tính là tổng chi phí, chi phí vật chất, lao động sống, tổng vốn, tổng diện
tích đất, tổng chi phí trung gian.
Sau khi đã xác định kết quả thu được và chi phí bỏ ra chúng ta có thể tính được hiệu
quả kinh tế. Tuy nhiên có thể tính hiệu quả kinh tế theo các mục đích tiếp cận khác nhau.
K42KDNN
Trang 19
Khóa luận tốt nghiệp
SV: Đỗ Thị Thu Diệu
Thứ nhất, hiệu quả toàn phần được xác định bằng tỷ số giữa kết quả đạt được và chi
phí bỏ ra, nghĩa là hiệu quả kinh tế là sự so sánh về mặt lượng giứcx kết quả và chi phí
sản xuất.
Dạng thuận H = Q/C
H = Q – C
Dạng nghịch h = C/Q
H, h : hiệu quả kinh tế
Q : kết quả thu được
C : chi phí bỏ ra
Phương pháp này có ưu điếm là phản ánh rõ nét trình độ sử dụng các nguồn lực,
xem xét được một đơn vị nguồn lực đã sử dụng mang lịa oa nhiêu kết quả, hoặc một đơn
vị kết quả cần tiêu tốn bao nhiêu đơn vị nguồn lực. vì vậy, chỉ tiêu này giúp ta đo được
hiệu quả ở các quy mô khác nhau.
Thứ hai, hiệu quả cận biên được xác định bằng cách so sánh phần tăng them của kết
quả thu được và phần tăng them của chi phí bỏ ra.
Dạng thuận : Hb = ∆Q/∆C
∆H = ∆Q - ∆C
Dạng ch: hb = ∆C/∆Q
∆Q : kết quả tăng them
∆C : chi phí tăng them
Phương phánày được sử dụng trong nghiên cứu đầu tư theo chiều sâu, đầu tư thâm
canh, đầu o tái sản xuất mở rộng. Nó xác định được lượng kết quả thu thêm trên một
đơn vị chi phí tăng thêm, hay nói cách khác một đơn vị chi phí tăng thêm đã tạo ra được
bao nhiêu đơn vị kết quả thu thêm. Hoặc để tăng thêm một đơn vị đầu ra cần bổ sung bao
nhiêu đơn vị đầu vào.
Hai phương pháp này vừa phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực và chi phí, trình
độ tiết kiệm nguồn lực và chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các loại hình
K42KDNN
Trang 20
Tải về để xem bản đầy đủ
83 trang
21660
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Khóa luận Đánh giá hiệu quả kinh tế nuôi tôm Sú tại huyện Phú Vang - Tỉnh Thừa Thiên Huế", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khoa_luan_danh_gia_hieu_qua_kinh_te_nuoi_tom_su_tai_huyen_ph.pdf
