Khóa luận Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu trên địa bàn xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN
------
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
U
HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT
HỒ TIÊU XÃ GIO AN, HUYỆN GIO LINH,
TỈNH QUẢNG TRỊ
TRẦN THỊ THU TRANG
Huế, tháng 05 năm 2016
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................................i
MỤC LỤC ..................................................................................................................... ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ ....................................................................................................vi
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................... vii
ĐƠN VỊ QUY ĐỔI .................................................................................................... viii
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU ..........................................................................................ix
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................1
1. Lí do nghiên cứu đề tài:..........................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu đề tài ....................................................................................................2
2.1. Mục đích tổng quát..............................................................................................................2
2.2. Mục tiêu cụ thể ...................................................................................................................2
3. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................................2
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..........................................................................................4
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ........................................................................5
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT HỒ TIÊU ....5
1.1. Lý luận cơ bản về cây hồ tiêu..............................................................................................5
1.1.1. Nguồn gốc, xuất xứ của cây hồ tiêu .................................................................................5
1.1.2. Vai trò, giá trị của hồ tiêu................................................................................................6
1.2. Lý luận cơ bản về hu quả kinh tế sản xuất hồ tiêu............................................................7
1.2.1. Khái niệm việu quả kinh tế.........................................................................................7
1.2.2. Ý nghĩa của hiệu quả kinh tế ...........................................................................................9
1.2.3. Các phương pháp xác định hiệu quả kinh tế.....................................................................9
1.2.4. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của sản xuất rau .......................................................10
1.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu....................................13
1.2.5.1. Các yếu tố tự nhiên....................................................................................................13
1.2.5.2. Các yếu tố sinh học....................................................................................................15
1.2.5.3. Các yếu tố kinh tế - xã hội.........................................................................................15
1.2.5.4. Các nhân tố kỹ thuật..................................................................................................17
2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hồ tiêu ...............................................................................18
ii
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
2.1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ tiêu trên thế giới:...........................................................18
2.1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hồ tiêu tại Việt Nam.......................................................20
2.1.3. Tình hình sản xuất hồ tiêu trên địa bàn tỉnh Quảng Trị..................................................21
2.1.4. Tình hình sản xuất hồ tiêu ở xã Gio An..........................................................................23
2.2. Tình hình cơ bản của địa bàn nghiên cứu..........................................................................23
2.2.1. Điều kiện tự nhiên ..........................................................................................................23
2.2.1.1. Vị trí địa lý .................................................................................................................23
2.1.1.2. Địa hình, đất đai.........................................................................................................24
2.1.1.3. Đặc điểm khí hậu.......................................................................................................24
2.1.1.4. Nguồn nước, thủy văn ...............................................................................................24
2.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ...............................................................................................25
2.2.2.1. Tình hình dân số và lao động....................................................................................25
2.2.2.2. Tình hình phát triển kinh tế – xã hội của xã.............................................................26
2.2.2.3. Cơ sở hạ tầng..............................................................................................................27
2.2.2.4. Thực trạng sản xuất hồ tiêu của xã ...........................................................................28
2.2.3. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu...........................................................................28
2.2.3.1. Thuận lợi ....................................................................................................................28
2.2.3.2. Khó khăn ....................................................................................................................29
2.3. Tình hình sản xuất hồ tiêu củác hộ điều tra ..................................................................29
2.3.1. Tình hình nhân khẩu và lao động ...................................................................................30
2.3.2. Tình hình sử dụng đất đai của hộ ...................................................................................31
2.3.3. Tình hình trbị tư liệu phục vụ sản xuất....................................................................32
2.4. Phân tích kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu của các hộ điều tra...................................33
2.4.1. Chi phí sản xuất.............................................................................................................33
2.4.1.1. Chi phí cho thời kỳ KTCB........................................................................................34
2.4.1.2 Chi phí cho thời kỳ kinh doanh……………………………………………….37
2.4.2. Kết quả và hiệu quả của các hộ điều tra………………………………………..39
2.5. Nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu của các hộ điều tra ............45
2.6. Phân tích mức độ ảnh hưởng của các yếu tố gây khó khăn, hạn chế trong quá trình sản
xuất hồ tiêu ...............................................................................................................................47
2.7. Thị trường đầu ra cho sản phẩm........................................................................................49
iii
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
2.7.1. Chế biến tiêu đen theo quy mô nông hộ .........................................................................49
2.7.2. Kênh tiêu thụ sản phẩm hồ tiêu ......................................................................................49
2.8. Phân tích swot đối với kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất hồ tiêu.................................51
2.8.1. Những điểm mạnh (Strengths) .......................................................................................51
2.8.2. Những điểm yếu (Weaknesses) ......................................................................................51
2.8.3. Những cơ hội (Opportunitie ).........................................................................................52
2.8.4. Những thách thức (Threats)............................................................................................52
CHƯƠNG III: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN
XUẤT HỒ TIÊU Ở XÃ GIO AN ...............................................................................53
3.1. Định hướng phát triển sản xuất hồ tiêu ở xã gio an...........................................................53
3.2. Một số giải pháp cụ thể.....................................................................................................54
3.2.1. Giải pháp về giống..........................................................................................................54
3.2.2. Giải pháp về đất đai........................................................................................................54
3.2.3. Giải pháp về cơ sở hạ tầng ............................................................................................55
3.2.4. Giải pháp về khoa học kỹ thuật ......................................................................................55
3.2.5. Giải pháp về thị trường tiêu thụ......................................................................................55
3.2.6. Giải pháp về vốn.............................................................................................................56
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................58
1. Kết luận ................................................................................................................................58
2. Kiến nghị ..............................................................................................................................59
2.1. Đối với nhà nước...............................................................................................................59
2.2. Đối với chính yền địa phương.......................................................................................60
2.3. Đối với người tng hồ tiêu...............................................................................................60
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................61
PHỤ LỤC
iv
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
BVTV
CLĐ
Bảo vệ thực vật
Công lao động
ĐVT
Đơn vị tính
TLSX
LĐ
Tư liệu sản xuất
Lao động
KHKT
GTVT
Khoa học kỹ thuật
Giao thông vận tải
Nông nghiệp và phát triển nông thôn
Kiến thiết cơ bản
NN & PTNT
KTCB
EU
Liên minh châu Âu hay Liên hiệp châu Âu
(tiếng Anh: European Union)
Uỷ ban nhân dân
UBND
CP
Chi phí
CPLĐGĐ
BQ
Chi phí lao động gia đình
Bình quân
v
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2: Kênh tiêu thụ sản phẩm...................................................................................50
vi
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1: Địa điểm và số lượng các hộ được điều tra .......................................................3
Bảng 10: Tình hình sử dụng đất đai của các hộ năm 2015 ...........................................31
Bảng 11: Tình hình trang bị TLSX của hộ (BQ/hộ)......................................................32
các hộ điều tra qua 3 năm 2012- 2014...........................................................................39
Bảng 16: Kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu của các hộ ...........................................44
các hộ điều tra nă2016...............................................................................................46
trồng hồ tiêu trên địa bàn xã..........................................................................................47
vii
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
Thông qua thu thập và xử lý số liệu nghiên cứu tại địa phương đã cho thấy những
lợi thế về điều kiện sản xuất hồ tiêu của xã Gio An, đồng thời cho thấy được năng suất, sản
lượng và diện tích trồng cây hồ tiêu của các hộ tăng lên và ngày càng được đầu tư phát triển.
Hiệu quả và kết quả sản xuất hồ tiêu có tính khả quan, thu nhập lợi nhuân cao.
Năng suất của hồ tiêu của các hộ điều tra ở xã chịu tác động của nhiều nhân tố,
trong đó chủ yếu là công lao động và kinh nghiệm của người dân, tiếp đến là chi phí
giống và phân bón cũng ảnh hưởng đến hiệu quả và kết quả kinh tế của sản xuất hồ
tiêu. Kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố như: quy mô
đất đai, mức độ đầu tư, trình độ kinh nghiệm sản xuất hồ tiêu của người dân vv…Vì
vậy cần chú trọng và quan tâm đến các yếu tố này để có mức độ đầu tư hợp lý để sản
xuất đạt năng suất cao hơn. Ngoài ra vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, khó khăn mà
nguyên nhân có thể từ nguyên nhân chủ quan hoặc nguyên nhân khách quan.Quy mô
còn nhỏ hẹp, người dân trồng hồ tiêu không chủ động được trong công tác chăm sóc
dịch bệnh khi thời tiết thay đổi. Người dân chủ yếu sản xuất dựa vào kinh nghiệm,
kiến thức về kỹ thuật còn hạn chế.
Thị trường tiêu thụ chưổn định, chưa xây dựng được thương hiệu, người dân
thiếu thông tin về giá cả hồ tiêu trên thị trường, nhu cầu thị trường đó là những gì mà
người dân còn thiếu rất nhiều do đó ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sản xuất hồ tiêu
của xã. Hơn nữa ời dân chưa mạnh dạn đầu tư cho sản xuất hồ tiêu do tâm lý sợ rủi
ro bởi vốn cao và khó phòng ngừa do đó khó cho định hướng phát triển mở rộng.
ix
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do nghiên cứu đề tài:
Phát triển sản xuất, đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng nồn sản là một chủ trương
kinh tế lớn của Đảng và Nhà nước ta trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước. Nó không những góp phần quan trọng trong việc đảm bảo nhu cầu tiêu dùng
trong nước, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, giải quyết công ăn việc làm cho
người lao động đồng thời đẩy mạnh nguồn thu ngoại tệ, tích lũy vốn cho công nghiệp
hóa đất nước. Việt Nam đã trở thành nhà sản xuất và xuất khẩu chính một số loại nông
sản như gạo, cà phê, cao su, hạt tiêu, hạt điều.
Xuất khẩu nông sản được xác định là một trong những tiềm năng và thế mạnh
giúp phát triển nền nông nghiệp nước ta với nhiều mặt hàng nông sản điển hình. Trong
đó xuất khẩu hồ tiêu của nước ta luôn chiếm vị trí quan trọng, tiếp tục giữ vững kỷ lục
là quốc gia sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu số một trên thế giới 14 năm liền, với sản
lượng chiếm trên 30% và số lượng xuất khẩu chiếm 50% thị trường thế giới, có mặt tại
gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Ngành hồ tiêu đã có những bước tiến
dài trong việc đóng góp vào tăng trưởng kinh tế quốc gia, giúp tăng thu nhập cho
người dân nông thôn, nhất là người dân ở khu vực khó khăn.
Gio An là một xã thuộc huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị có lợi thế phát triển
nhiều loại cây công nghiệp dàgày, trong đó cây hồ tiêu là một loại cây chiếm diện
tích khá lớn ở xã, có vai trò then chốt trong sợ phát triển kinh tế xã hội của xã. Việc
trồng loại cây này đã giải quyết một số đông lực lượng lao động nông nhàn trên địa
bàn xã. Nó giúp ười dân từ đủ ăn tiến lên làm giàu bền vững trên vùng đất đỏ
bazan này. Hồ tiêu ngày càng được trồng nhiều cũng bởi do giá trị mà nó mang lại.
Tuy vậy, do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, xu hướng các hiện tượng thời
tiết cực đoan như bão lụt, hạn hán xảy ra thường xuyên hơn, dẫn đến dịch bệnh gây
hại cho hồ tiêu ngày càng nhiều và khó trong công tác quản lí. Hơn nữa việc sử dụng
phân bón, hay thuốc BVTV vv…còn chưa được quản lí và sử dụng đúng khoa học,
liều lượng. Trước thực tế đó, việc đánh giá hiệu quả cây hồ tiêu là cần thiết. Do vậy,
từ những thực tiễn trên, tôi đã chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất cây
hồ tiêu trên địa bàn xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị” làm khóa luận
tốt nghiệp của mình.
1
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
2. Mục đích nghiên cứu đề tài
2.1. Mục đích tổng quát
Trên cơ sở đánh giá hiệu quả sản xuất hồ tiêu của xã Gio An – Gio Linh đề xuất
một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất hồ tiêu tại địa phương.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế của sản xuất hồ tiêu
- Đánh giá thực trạng sản xuất, kết quả, hiệu quả sản xuất và tiêu thụ hồ tiêu của
xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến kết
quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu
- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất cây hồ tiêu và nghiên
cứu, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất hồ tiêu tại địa phương.
3. Phương pháp nghiên cứu.
-Phương pháp duy vật biện chứng:
Là phương pháp luận xuyên suốt trong quá trình thực hiện đề tài, là cơ sở lý luận
để nghiên cứu. Việc nghiên cứu một vấn đề luôn đặt trong sự tác động của các yếu tố
môi trường xung quanh.
-Phương pháp thu thập số liệu :
+ Số liệu sơ cấp: Là số liệu liên quan đến tình hình sản xuất, tiêu thụ hồ tiêu của
hộ nông dân.
* Phương pháp thường sử dụng để thu thập số liệu này là: Thu thập thông qua
phỏng điều tra nnhiên 50 hộ sản xuất hồ tiêu ở 2 thôn trọng điểm sản xuất hồ tiêu,
đó là thôn Hảo Sơn, thôn An Nha của xã Gio An.
* Hình thức điều tra: Phỏng vấn thông qua thống kê bảng hỏi
- Chọn hộ điều tra: + Phải là những hộ trồng hồ tiêu
+ Có diện tích từ 500 m2 trở lên (1 sào trung bộ)
-Cách chọn hộ điều tra: Chọn ngẫu nhiên trên địa bàn xã Gio An dựa vào phương
pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản. Cụ thể như dựa trên danh sách các hộ nông dân
tham gia trồng tiêu đã được đánh số thứ tự để có thể chọn mẫu ngẫu nhiên, làm sao để
đảm bảo các hộ có cơ hội lựa chọn bằng nhau, đủ số lượng mẫu, đặc biệt có tính đại
diện cho tổng thể.
2
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
Bảng 1: Địa điểm và số lượng các hộ được điều tra
Địa điểm
Số hộ điều tra
Thôn Hảo Sơn
25
25
Thôn An Nha
+ Số liệu thứ cấp: Nguồn số liệu thứ cấp là số liệu đã công bố bao gồm các
thông tin về tình hình sản xuất hồ tiêu trên thế giới và tình hình sản xuất hồ tiêu ở Việt
Nam được thu thập từ các báo cáo, tạp chí, niên giám thống kê, các trang website của
chính phủ và các bộ ngành…Các số liệu phản ánh tình hình sản xuất hồ tiêu bao gồm
diện tích, năng suất, sản lượng do phòng thống kê xã cung cấp. Các số liệu về tình
hình sử dụng đất đai, lao động, tình hình KT- XH của xã Gio An được thu thập từ ban
thống kê xã cung cấp.
- Phương pháp điều tra: Sử dụng bảng hỏi phỏng vấn trực tiếp hộ nông dân, với
bộ câu hỏi này số liệu thu thập có thể tổng hợp vào các bảng biểu, từ đó đưa ra những
nhận định về kinh tế sản xuất hồ tiêu.
- Đối tượng phỏng vấn:
+ Những hộ nông dân tham gia trồng hồ tiêu trên địa bàn xã.
+ Cán bộ địa phương (cán bộ khuyến nông, trưởng thôn).
- Chọn địa điểm điều tra: Điều tra tại xã Gio An- Gio Linh.
-Phương pháp PRA:
PRA là viết tắt ủa cụm từ tiếng anh: Participatory Rural Appraisal- Đánh giá
nông thôn có sự thm gia của người dân. PRA bao gồm một loạt cách tiếp cận giao lưu
và phương pháp khuyến khích, lôi cuốn người dân cùng tham gia điều tra, trao đổi,
chia sẻ, thảo luận, phân tích những khó khăn, thuận lợi của cộng đồng những kiến
thức, kinh nghiệm trong đời sống và điều kiện trong nông thôn để họ xây dựng kế
hoạch, thực hiện trong hiện tại và tương lai.
Đề tài này sử dụng phương pháp PRA để phỏng vấn chính thức nông dân trên cơ
sở bộ câu hỏi đã được xây dựng sẵn để thu thập thông tin.
- Phương pháp so sánh (thời gian, mức độ đầu tư…): Để xác định xu hướng,
mức độ biến động của các chỉ tiêu phân tích, phản ánh chân thực hiện tượng nghiên
3
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
cứu, giúp cho việc tổng hợp tài liệu, tính toán các chỉ tiêu được đúng đắn, cũng như
giúp cho việc phân tích tài liệu được khoa học, khách quan, phản ánh đúng nhugnwx
nội dung cần thiết.
- Phương pháp thống kê mô tả: Sử dụng các chỉ tiêu số tuyệt đối, số tương đối,
số bình quân để tính toán, mô tả thực trạng việc phát triển sản xuất hồ tiêu cùng với
những thuận lợi và khó khăn một cách khoa học. Đồng thời trên cơ sở hệ thống chỉ
tiêu thống kê có thể phản ánh một cách đầy đủ và khách quan về sự phát triển sản xuất
hồ tiêu của xã Gio An trong những năm qua.
- Phương pháp thống kê: Là căn cứ vào một hay một số tiêu thức nào đó để
phân chia tổng thể thành các tổ (tiểu tổ) có tính chất khác nhau.
- Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu:
+ Tổng hợp số liệu: đề tài đã sử dụng các phương pháp phân tổ thống kê theo
một số tiêu thức để tổng hợp và hệ thống hóa tài liệu điều tra theo các tiêu thức để phù
hợp với mục đích nghiên cứu.
+ Phân tích số liệu: trên cơ sở các số liệu đã tổng hợp, đề tài đã tiến hành phân
tích chúng để biết hơn bản chất, ý nghĩa của các hệ số và mối quan hệ giữa các yếu tố
của quá trình sản xuất..
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, tập trung chủ yếu
ở 2 thôn có diện tích trồng hồ tiêu lớn và tiêu biểu của xã, đó là: thôn Hảo Sơn, thôn
An Nha
- Về thời gian: nghiên cứu thực trạng sản xuất hồ tiêu ở địa phương qua 3 năm
2012- 2014 trong đó tập trung vào năm 2014, nhằm đưa ra định hướng và giải pháp
cho những năm tới.
- Đối tượng nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu sản xuất hồ tiêu trên địa bàn
xã Gio An và tìm hiều về kênh tiêu thụ thông qua điều tra phỏng vấn các hộ nông dân.
4
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ
KINH TẾ SẢN XUẤT HỒ TIÊU
1.1. Lý luận cơ bản về cây hồ tiêu
1.1.1. Nguồn gốc, xuất xứ của cây hồ tiêu
Cây hồ tiêu có tên khoa học là Piper nigrum L, thuộc họ Hồ tiêu Piperaceace.
Cây hồ tiêu có nguồn gốc ở Tây Nam Ấn Độ, được người Ấn Độ phát hiện và đưa vào
sự dụng đầu tiên. Người Hy Lạp gọi là Pigeri, người Anh gọi la Pepper black và tiếng
Latin gọi là Piper nigrum. Hồ tiêu là loại gia vị ưa thích ở Ấn Độ và là loại gia vị đặc
sản được các vua chúa Châu Âu ưa chuộng. Trong thời đế quốc Hy Lạp và Roma cổ,
theo Theopharastus (372- 287 B.C) thì các nhà hiền triết Hy Lạp gọi nó là “cha của các
loài thực vật”. Từ chỗ mọc hoang trong rừng núi Ấn Độ, đến nay hồ tiêu được sản xuất
với quy mô lớn ở nhiều nước châu Á, châu Phi, châu Mỹ với sản lượng hàng năm trên
dưới 300.000 tấn
Trong nhiều năm Ấn Độ là nước trồng tiêu nhiều nhất thế giới, với diện tích
25.000-30.000 ha, tập trung nhiều ở Kerela và Mysore. Từ Ấn Độ, sau đó cây hồ tiêu
được trồng rộng rãi ở các vùng Đông Nam Á như Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Việt
Nam, Lào …
Ở Srilanka, ây ồ tiêu được canh tác nhiều kể từ năm 1739, tập trung ở tỉnh
Kandy, sản xuất khoảng 7.000- 8.000 tấn/ năm, phần lớn được sử dụng trong nước
Ở Indonesia, cây hồ tiêu được đua vào trồng khoảng từ 100 năm trước Công
nguyên đến 600 năm sau Công nguyên, diện tích canh tác tổng cộng hơn 20.000 ha,
phần lớn ở Sumatra chiếm 70%, đảo Bangka chiếm 20% và Java chiếm 10%.
Ở Savawak (thuộc quần đảo Malaysia), tiêu được trồng theo lối thâm canh với
diện tích 12.000 ha vào thời kỳ 1953 – 1955. Ở các đảo khác thuộc Malaysia, diện tích
trồng tiêu không nhiều nhưng sản phẩm chủ yếu dùng cho xuất khẩu
Ở Thái Lan, hồ tiêu được trồng tập trong ở các tỉnh Krat và Chantaboun.
5
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
Ở Đông Dương, cây hồ tiêu hoang dại được tìm thấy tương đối sớm khoảng từ
trước thế kỷ XVI, nhưng mãi đến thế kỷ XVII các giống có năng suất cao mới được
đưa vào trồng, bắt đầu từ thế kỷ XIX mới canh tác tương đối quy mô ở Hà Tiên-Việt
Nam và vùng Kampot-Campuchia. Diện tích canh tác lớn nhất ở vào đầu thế kỷ XX,
với đỉnh cao là năm 1909 với 6.000 tấn hồ tiêu xuất khẩu sau đó giảm sút trong thời
gian chiến tranh.
Ở châu Mỹ có nhiều nước trồng hồ tiêu nhưng tập trung chủ yếu ở Brazil với
xuất xứ do ngưới Nhật đưa từ Singapore sang.
Ở châu Phi cây hồ tiêu chỉ mới được đưa vào trồng ở thế kỉ XIX, với Madagasca
là địa bàn canh tác lớn nhất, sau đó Nigeria, Công-gô và Cộng hòa Trung Phi.
Hiện nay, cây hồ tiêu chỉ mới được đưa vào trồng ở nhiều ở các nước nằm trong
vùng xích đạo (15 độ vĩ Bắc đến 15 độ vĩ Nam). Ở nước ta, cây hồ tiêu được trồng ở vĩ
độ 17 trở vào đến Phú Quốc (Kiên Giang). Cây hồ iêu không những mọc tốt ở vùng
đồng bằng mà còn được canh tác ở một số vùng cao nguyên, có thể tới độ cao 800m so
với mặt nước biển.
1.1.2. Vai trò, giá trị của hồ tiêu
a. Vai trò của hồ tiêu
- Chất gia vị: Hạt tiêu có vị nóng, cay, có mùi thơm hấp dẫn nên rất thích hợp
cho việc chế biến các món ăn. Vì vậy mà tiêu trở thành gia vị được sử dụng phổ biến
trên thế giới
- Trong y : Do có sự hiện diện của chất piperin, tinh dầu và nhựa có mùi
thơm, cay, nóng đặc biệt nên có tác dụng kích thích tiêu hóa, làm cho ăn ngon miệng.
Ngoài ra, tiêu còn có tác dụng làm ấm bụng, thường dùng chong với gừng để chữa
chứng tiêu chảy, ói mửa……..
- Trong công nghiệp hương liệu: Chất piperin trong hạt tiêu được thủy phân
thành piperidin và acid piperic. Oxi hóa acid piperic bằng permanganate kali
(KMNO4), ta thu được piperonal có mùi hương tương tự như heliotropin và coumarin,
dùng để thay thế các hương liệu trong kỹ nghệ làm nước hoa. Tinh dầu tiêu với mùi
thơm đặc biệt sử dụng trong công nghiệp hương liệu và hóa dược.
6
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
- Trừ côn trùng: Trước kia, người ta dùng dung dịch chiết xuất từ hạt tiêu xay để
ngừa côn trùng phá hoại, nhưng từ khi xuất hiện các loại tuốc hóa học thông dụng và
rẻ tiền hơn thì tiêu không còn được dùng trong lĩnh vực này nữa.
- Có vai trò trong việc thúc đẩy kinh tế phát triển do giá trị xuất khẩu của hồ tiêu
mang lại cao và thị trường tương đối ổn định.
- Là loài cây tuy tốn nhiều vốn nhưng lại là cây mau thu lại vốn nếu được trồng
và chăm sóc đúng kỹ thuật. Mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
- Được trồng trên vùng đất đỏ bazan phân bố trải dài các vùng trung du, gò đồi,
do đó có ý nghĩa về mồi trường sinh thái: có tác dụng che phủ và bảo vệ môi trường
rất lớn, nhất là trong việc giữ đất, nước và điều hòa khí hậu.
b. Giá trị của cây hồ tiêu:
* Giá trị kinh tế
Hồ tiêu là cây công nghiệp lâu năm có giá trị kinh tế cao, giữ vị trí quan trọng
trong cơ cấu cây trồng nông nghiệp. Việt Nam là một trong những nước đứng đầu thế
giới về sản xuất hạt tiêu, với sản lượng hàng trăm ngàn tấn hàng năm. Với giá tiêu thị
trường dao động từ 140.000 đồng/ kg – 190.000 đồng/ kg, năng suất từ 1,5 – 2,0 tấn/
ha ( thâm canh đạt từ 2,5 – 3,0 tấn/ha/năm).
* Giá trị dinh dưỡng
Tiêu được sử dụng nhivà thường xuyên hơn các sản phẩm gia vị khác. Nó
được dùng một cách rộng rãi nhất như là một loại gia vị, hương thơm và vị cay hòa
quyện tuyệt vời trong một món ăn khai vị cay nóng và thơm ngon. Thành phần hóa
học của nó như s: Hạt tiêu thương phẩm có chứa 12 -14% nước và 86- 88% chất
khô, các chất khô trong hạt tiêu gồm có: Ở tiêu đen: 95,49% là chất hữu cơ + 4,19% là
chất khoáng; Ở tiêu trắng: 98,38% là chất hữu cơ + 1,62% là chất khoáng.
Tiêu có tác dụng kích thích những hoạt động của cơ quan tiêu hóa tiết ra nhiều
nước bọt và dịch vị hơn. Tiêu được dùng rất nhiều trong việc bếp núc, nó được trộn
trong các loại thức ăn để tăng thêm vị ngon và sức hấp dẫn.
1.2. Lý luận cơ bản về hiệu quả kinh tế sản xuất hồ tiêu
1.2.1. Khái niệm về hiệu quả kinh tế
Hiệu quả kinh tế là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng trình độ tổ chức
quản lý, trình độ khai thác, sử dụng các yếu tố đầu vào, các nguồn lực tự nhiên phục
7
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
vụ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh. Nó chủ yếu đề cập đến lợi ích kinh tế sẽ thu
được từ các hoạt động đó, phản ánh mặt chất lượng của hoạt động kinh tế. Nâng cao
chất lượng của hoạt động kinh tế tức là làm cho hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu
quả nhằm đáp ứng nhu cầu càng cao của con người về mọi mặt.
Việc xác định bản chất và khái niệm hiệu quả kinh tế nền sản xuất xã hội phải
xuất phát từ những luận điểm triết học Mác và những luận điểm của thuyết hệ thống.
Theo Các Mác thì quy luật tiết kiệm thời gian là quy luật quan trọng đặc biệt tồn
tại trong nhiều phương thức sản xuất, mọi hoạt động của con người phải tuân theo quy
luật đó. Với một mục đích nhất định, con người phải thực hiện trong một thời gian lao
động ít nhất hay nói cách khác trong một lượng thời gian nhất định, kết quả đạt được
phải đạt cao nhất. Như vậy, hiệu quả là một phạm trù phản ánh kết quả yêu cầu của
quy luật tiết kiệm thời gian.
Theo GS. Paul A.samuelson: “Hiệu quả có nghĩa là không lãng phí hoặc sử dụng
các nguồn một cách tiết kiệm để thỏa mãn nhu cầu của con người. Cụ thể hơn, nền
kinh tế sản xuất có hiệu quả khi nó không thể sản xuất nhiều hơn một mặt hàng nào đo
mà không giảm bớt sản xuất một mặt hàng khác“.
Theo TS. Nguyễn Mạnh Tiến: “Hiệu quả kinh tế là một phạm trù két qur phản
ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xây dựng“.
Theo GS.TS Ngô Đình Giao thì lại cho rằng: “Hiệu quả kinh tế là tổ chức cao
nhất của sự lựa chọn kinh tế của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự
quản lý của nhà nước“.
Như vậy cnhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế, mỗi quan điểm
có mỗi góc nhìn nhận khác nhau. Tuy nhiên, xét cho cùng chúng ta có thể hiểu hiệu
quả kinh tế là sự so sánh giữa thành quả đạt được và toàn bộ chi phí bỏ ra để đạt được
kết quả đó.
Theo giáo trình Kinh tế nông nghiệp thì hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế
mà trong đó người sản xuất đạt cả hiệu quả kỹ thuật lẫn hiệu quả phân bổ. Với:
- Hiệu quả kỹ thuật ( TE ): Là số lượng sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị
chi phí đầu vào hoặc nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong những điều kiện cụ thể về
điều kiện kỹ thuật hay công nghệ áp dụng vào sản xuất nông nghiệp. Hiệu quả kỹ thuật
phản ánh trình độ, khả năng chuyên môn, tay nghề trong việc sử dụng các yếu tố đầu
8
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
vào để sản xuất. Hiệu quả kỹ thuật có liên quan đến phương tiện vật chất của sản xuất.
Nó chỉ ra một đơn vị nguồn lực dùng vào sản xuất đem lại bao nhiêu đơn vị sản phẩm.
- Hiệu quả phân bổ: Là chỉ tiêu hiệu quả trong đó các yếu tố giá sản phẩm và giá
đầu vào được tính để phản ánh giá trị thu thêm trên một đồng chi phí thêm về đầu vào
hoặc nguồn lực. Hiệu quả phân bổ phản ánh khả năng kết hợp các yếu tố đầu vào một
cách hợp lý để tối thiểu hoá chi phí với một lượng đầu vào nhất định nhằm đạt được
lợi nhuận tối đa. Thực chất của hiệu quả phân bổ là hiệu quả kỹ thuật có tính đến giá
của các yếu tố đầu vào và đầu ra nên hiệu quả phân bổ còn được gọi là hiệu quả về giá.
Việc xác định hiệu quả kinh tế có ý nghĩa rất quan trọng. Giúp chúng ta biết được
mức hiệu quả sử dụng các nguồn lực. Biết được các nguyên nhân ảnh hưởng tới hiệu
quả kinh tế; Giúp chúng ta có các biện pháp thích hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế
trong sản xuất nông nghiệp đồng thời làm căn cứ để xác định phương hướng tăng
trưởng cao.
1.2.2. Ý nghĩa của hiệu quả kinh tế
Đối với hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và hoạt động sản xuất nông
nghiệp nói riêng, việc đánh giá hiệu quả kinh tế sau mỗi chu kỳ sản xuất là rất quan
trong và không thể thiếu.
Nó cho viết được mức độ sử dụng các nguồn lực trong quá trình sản xuất đã hiệu
quả hay chưa, đã tối thiểu hóa cphi chưa…Biết được các nhân tố ảnh hưởng và nguyên
nhân của nó để từ đó có các giải pháp phù hợp cho hoạt động sản xuất tiến theo.
Việc đánh giá hiu quả kinh tế còn là căn cứ để xác định các mục tiêu, phương
hướng sản xuất kdoanh của đơn vị trong thời gian tiếp theo nhằm đạt được sự tăng
trưởng cao trong sản xuất trên cơ sở những cái đạt được.
1.2.3. Các phương pháp xác định hiệu quả kinh tế
- Phương pháp 1:
Hiệu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra
để thu được kết quả đó.
H=Q/C
Trong đó: H: là hiệu quả kinh tế
Q: là kết quả đạt được
C: là chi phí bỏ ra
9
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Khoá luận tốt nghiệp
GVHD: PGS. TS. Bùi Đức Tính
Đây là sự so sánh về mặt lượng giữa kết quả đạt được và chi phí sản xuất, nó
phản ánh trình độ sử dụng nguồn lực và việc tạo ra sản phẩm nhằm thoả mãn nhu cầu
con người.
- Phương pháp 2:
Hiệu quả kinh tế là tỷ số phần trăm của kết quả thu được với phần tăng thêm của
chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
∆H=∆Q/∆C
Trong đó:
∆H: là phần hiệu quả tăng thêm
∆Q: là phần kết quả tăng thêm
∆C: là phần chi phí tăng thêm
Phương pháp này giúp chúng ta xác định được hiệu quả của một đồng chi phí
đầu tư thêm mang lại. Nó thường áp dụng để tính hiệu quả trong đầu tư thâm canh, đặc
biệt xác định được khối lượng tối đa hoá kết quả sản xuất tổng hợp.
- Phương pháp 3:
Hiệu quả kinh tế có thể được xác định bằng mức chênh lệch tuyệt đối giữa kết
quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Dạng thuận (toàn phần): H=Q-C
Dạng nghịch (cận biên): ∆H=∆Q-∆C
Với cách tính này sẽ biết được tổng thu nhập, tổng lợi nhuận đạt được là bao
nhiêu. Tuy nhiên cách tính này không cho biết chi phí phải trả cho quy mô hiệu quả là
bao nhiêu và khthể so sánh được hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp, các đơn vị
sản xuất có quy mô khác nhau.
1.2.4. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của sản xuất rau
Hệ thống các chỉ tiêu kết quả
- Tổng giá trị sản xuất (GO): là toàn bộ giá trị của cải vật chất và dịch vụ được
hộ nông dân sản xuất ra trong một chu kỳ nhất định (thường là một năm)
GO=Qi*Pi (i=1,2,…,n)
Trong đó: Qi : Khối lượng sản phẩm thứ i
P
n
: Giá bán sản phẩm thứ i
: Số sản phẩm
10
SVTH: Trần Thị Thu Trang
Tải về để xem bản đầy đủ
76 trang
16361
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Khóa luận Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu trên địa bàn xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khoa_luan_danh_gia_hieu_qua_kinh_te_san_xuat_cay_ho_tieu_tre.pdf
