Khảo sát tình hình thiếu vitamin D ở bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi tại khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Chợ Rẫy
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
KHẢO SÁT TÌNH HÌNH THIẾU VITAMIN D
Ở BỆNH NHÂN GÃY XƯƠNG TRÊN 50 TUỔI
TẠI KHOA CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH BỆNH VIỆN CHỢ RẪY
*
Võ Khắc Khôi Nguyên*, Đỗ Phước Hùng , Kim Xuân Loan*
TÓM TẮT
Tình hình và mục đích nghiên cứu: Vitamin D có liên quan đến bất lợi với sức khỏe. Tình trạng Vitamin
D ở bệnh nhân gãy xương lớn tuổi‐ đối tượng nguy cơ cao thiếu Vitamin D chưa được chứng minh. Nghiên cứu
này khảo sát tình hình thiếu Vitamin D ở bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi nằm viện và mối liên quan với các
đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.
Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát tình hình thiếu Vitamin D và mối liên quan với các đặc điểm lâm sàng, cận
lâm sàng.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang 390 bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi điều trị
nội trú tại Khoa Chấn Thương Chỉnh Hình Bệnh Viện Chợ Rẫy. Thiếu Vitamin D được định lượng với nồng độ
25(OH) Vitamin D3 dưới 50 nmol/L.
Kết quả và bàn luận: Độ tuổi trung bình của mẫu là 67,91 ± 12,31 (trung bình ± SD). Giá trị trung bình
25(OH) Vitamin D3 là 49,17 ± 19,87 nmol/L. 55,38% bệnh nhân thiếu Vitamin D ở các mức độ, trong số này có
đến 26,85% thiếu trung bình và nặng. Các biến số có mối liên quan đến tình trạng thiếu Vitamin D phổ biến và
mức độ thiếu Vitamin D trầm trọng là: nhóm tuổi cao, nữ giới, gãy đầu trên xương đùi, thiếu Calcium máu toàn
phần, cơ chế chấn thương năng lượng thấp, và không tập thể dục. Các biến số chỉ có mối liên quan tình trạng
thiếu Vitamin D phổ biến: có yếu tố nguy cơ loãng xương. Chưa có mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với hút
thuốc lá, uống rượu, bệnh nội khoa đi kèm, nguyên nhân chấn thương, các vị trí gãy xương nơi khác (ngoại trừ
gãy đầu trên xương đùi).
Kết luận: Tình hình thiếu Vitamin D ở bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi là phổ biến và khá trầm trọng. Vì
nồng độ 25(OH) Vitamin D3 trung bình của đối tượng này xấp xỉ ngưỡng thấp nhất của mức bình thường.
Nếu không can thiệp, nồng độ này sẽ tiếp tục sụt giảm. Nhóm tuổi cao, nữ giới, gãy đầu trên xương đùi, thiếu
Calcium máu toàn phần, cơ chế chấn thương năng lượng thấp, và không tập thể dục có mối liên quan đến tình
trạng thiếu Vitamin D phổ biến và khuynh hướng trầm trọng.
Từ khóa: thiếu vitamin D, 50 tuổi, gãy xương
ABSTRACT
ASSESSMENT OF VITAMIN D DEFICIENCY IN PATIENTS OVER 50 YEARS OLD FRACTURES
AT ORTHOPEDIC DEPARTMENT CHO RAY HOSPITAL
Vo Khac Khoi Nguyen, Do Phuoc Hung, Kim Xuan Loan
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 18 ‐ Supplement of No 1 ‐ 2014: 464 ‐ 471
Background and Aims: Vitamin D insufficiency is adversely associated with health outcomes. Vitamin D
status in fracture of elderly populations is not well documented. This study sought to assess vitamin D status
and relationship with clinical characteristics, laboratory.
Method and materials: This cross‐sectional study involved 390 men and women over age 50 years
* Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh.
Tác giả liên lạc: BS. Võ Khắc Khôi Nguyên ĐT: 0903170117
Email: [email protected]
464
Chuyên Đề Ngoại Khoa
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
treatment at the Department of Orthopaedic Cho Ray Hospital. Vitamin D deficiency is the concentration of the
25(OH) Vitamin D3 below 50 nmol/L.
Results and discussion: The average age of the sample was 67.91 ± 12.31 (mean ± SD). The average value
25(OH) Vitamin D3 was 49.17 ± 19.87 nmol/L. 55.38 % of patients with Vitamin D deficiency, of which there
are 26.85 % average and serious. These variables can be associated with Vitamin D deficiency and related popular
trend Vitamin D deficiency is severe: high age, female gender, early fracture on the femur, whole blood calcium
deficiency, injury mechanism low energy, and do not exercise. The only variables that may be associated with
Vitamin D deficiency common: have risk factors for osteoporosis, have accompanied injuries. No association
between vitamin D deficiency with smoking, alcohol, concomitant medical illness, causes of injury, the location of
fractures elsewhere (except in the femoral head fracture).
Conclusion: Vitamin D deficiency in patients over 50 years old fractures are common and quite serious.
Because concentrations of 25(OH) Vitamin D3 is approximately the average of the lowest thresholds to normal
levels. Without intervention, these concentrations will continue to decrease. Older age groups, women, breaking
the femur head, complete blood calcium deficiency, injury mechanisms and low energy, and not exercising
relation to Vitamin D deficiency common and serious trends.
Keywords: Vitamin D deficiency, 50 years old, fractures
nhóm đối tượng có nguy cơ thiếu hụt Vitamin D
ĐẶTVẤNĐỀ
nhiều nhất. Nhiều câu hỏi được đặt ra xoay
Vitamin D thường được biết đến như một
quanh vấn đề này. Tình trạng thiếu Vitamin D ở
“nguyên liệu” quan trọng trong việc thúc đẩy và
bệnh nhân trên 50 tuổi gãy xương phổ biến như
duy trì sức khỏe bộ xương. Thiếu Vitamin D làm
thế nào ? Mức độ thiếu hụt trầm trọng ra sao?
tăng nguy cơ nhuyễn xương, loãng xương, gãy
Các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của đối
xương và làm tăng chu chuyển xương, qua đó
tượng này có liên quan gì đến tình trạng thiếu
ảnh hưởng đến quá trình lành xương khi có biến
hụt hay không? Vì vậy, chúng tôi quyết định
cố gãy xương xảy ra.
thực hiện đề tài: “Khảo sát tình trạng thiếu
Ở các vùng có vĩ độ cao như Bắc Âu và Bắc
Mĩ, tỉ lệ thiếu Vitamin D trong dân số khá cao
(50‐70%). Tại Nhật Bản và Hàn Quốc, tỉ lệ thiếu
Vitamin D lên đến 80‐90%. Trong khu vực Đông
Nam Á, các nước như Thái Lan, Malaysia… tỉ lệ
thiếu Vitamin D trong dân số chung xấp xỉ 50%.
Việt Nam, một nước có khí hậu nhiệt đới gió
mùa, tình hình thiếu Vitamin D cũng không khả
quan gì hơn. Tỉ lệ hiện mắc của người trưởng
thành sống tại nước ta là 30%‐ 46% ở nữ và 16%‐
20% đến ở nam giới trưởng thành.
Vitamin D ở bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi
tại Khoa Chấn Thương Chỉnh Hình Bệnh Viện
Chợ Rẫy”.
ĐỐITƯỢNG‐PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU
Thiết kế nghiên cứu
Cắt ngang mô tả.
Tiêu chuẩn chọn mẫu
Bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi điều trị
nội trú tại Khoa Chấn Thương Chỉnh Hình Bệnh
Viện Chợ Rẫy, đồng ý tham gia nghiên cứu.
Tình trạng thiếu Vitamin D trong cộng đồng
ở Việt Nam là phổ biến. Vitamin D lại có vai trò
quan trọng đối với sức khỏe bộ xương nói chung
và trong sự lành xương nói riêng. Tuy nhiên cho
đến nay không chỉ Việt Nam mà còn các nước
trên thế giới có rất ít các công trình nghiên cứu
về thiếu Vitamin D trên bệnh nhân gãy xương,
đặc biệt là ở người có tuổi – một trong những
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnh nhân đã được điều trị Vitamin D, hoặc
các chất dẫn xuất của Vitamin D, thuốc chống
động kinh, thuốc gây độc tế bào, thyroxin trong
3 tháng trước khi nhập viện. Bệnh nhân bị cắt dạ
dày, viêm đường tiêu hóa mạn tính, viêm khớp
dạng thấp, bất thường hệ cơ xương khớp bẩm
465
Chấn Thương Chỉnh Hình
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
sinh, gãy xương bệnh lí, suy thận mạn.
Các bước tiến hành nghiên cứu
Hỏi bệnh
Thu thập biến số tuổi, giới tính, nơi cư ngụ,
thói quen sinh hoạt (hút thuốc lá, uống rượu, tập
thể dục), nguyên nhân chấn thương, bệnh nội
khoa đi kèm và yếu tố nguy cơ loãng xương
(qua việc hỏi tiền căn).
Từ tháng 7/2012 đến tháng 04/2013, đã khảo
sát được 390 bệnh nhân trên 50 tuổi bị gãy
xương.
Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của
mẫu nghiên cứu
Giới tính
Nữ nhiều gấp 1,52 lần so với nam.
Tuổi
Khám lâm sàng
Tuổi trung bình của mẫu nghiên cứu 67,91 ±
12,31, của nam 64,73 ± 12,896, của nữ 70,00 ±
11,462.
Khám tổng quát, khám tìm các triệu chứng
gãy xương: vị trí đau, điểm đau chói, biến dạng,
cử động bất thường. Từ đây chúng ta thu thập
được biến số bệnh nội khoa đi kèm (qua việc
khám lâm sàng), vị trí gãy xương, chấn thương
đi kèm.
Thói quen sinh hoạt
Tỉ lệ bệnh nhân có hút thuốc lá là 20,51%, có
uống rượu là 6,67%, có tập thể dục là 41,54%.
Bệnh nội khoa đi kèm, yếu tố nguy cơ loãng
xương, chấn thương đi kèm
Xét nghiệm cận lâm sàng
‐ Chụp X quang để xác định chẩn đoán vị trí
gãy xương. Khi có chẩn đoán xác định, ta thu
thập hoàn chỉnh các biến số: bệnh nội khoa đi
kèm, vị trí gãy xương, chấn thương đi kèm.
87,68% bệnh nhân có nội khoa đi kèm.
95,13% bệnh nhân có yếu tố nguy cơ loãng xương.
46,15% trường hợp có chấn thương đi kèm.
Nguyên nhân và cơ chế chấn thương
‐ Xét nghiệm nồng độ 25(OH) Vitamin D3 trong
Nguyên nhân chấn thương do tai nạn giao
thông (36,92%), tai nạn sinh hoạt (61,03%), tai
nạn lao động (2,05%). 47,95% do cơ chế chấn
thương năng lượng cao, 52,05% chấn thương
năng lượng thấp. 126/144 (87,5%) trường hợp
tai nạn giao thông là cơ chế chấn thương năng
lượng cao. Có 185/238 (77,7%) trường hợp tai
nạn sinh hoạt là cơ chế chấn thương năng
lượng thấp.
máu.
Thực hiện trên máy Maplap Plus năm 2004
của Italy tại khoa sinh hóa bệnh viện Chợ Rẫy.
Xét nghiệm được thực hiện theo phương
pháp ELISA dựa trên nguyên lý phản ứng cạnh
tranh giữa 25(OH)Vitamin D3 của mẫu với chất
đánh dấu biotinylated 25(OH)Vitamin D3 gắn
trên protein mang (VDBP, Gc globulin). Bước
này thu thập được hai biến số: nồng độ
25(OH)Vitamin D3, phân độ nồng độ
25(OH)Vitamin D3.
Vị trí gãy xương
Số lượng bệnh nhân phân bố không đồng
đều giữa các nhóm vị trí gãy xương. Nhiều nhất
là nhóm gãy đầu trên xương đùi (chiếm tỉ lệ
34,6%), gãy nhiều xương (chiếm tỉ lệ 20,5%). Kế
đến là gãy thân xương cẳng chân, thân xương
đùi. Còn lại gãy xương các vùng khác chiếm tỉ lệ
rất nhỏ.
‐ Định lượng nồng độ Calcium toàn phần trong
máu
Xét nghiệm như sinh hóa máu thường quy,
lấy mẫu máu vào sáng sớm. Ở bước này, thu
thập được biến số: nồng độ Calcium toàn phần
trong máu, phân độ nồng độ Calcium toàn
phần trong máu, yếu tố nguy cơ loãng xương
(thiếu Calcium máu).
Nồng độ Calcium toàn phần trong máu
Nồng độ Calcium toàn phần trong máu
trung bình là 2,04 ± 0,214 mmol/L.
KẾT QUẢ
Phân độ nồng độ Calcium toàn phần trong
Chuyên Đề Ngoại Khoa
466
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
25(OH)VitaminD3
cộng
Nam
n (%)
Nữ
n (%)
0 (0)
máu
Đa số các bệnh nhân bị thiếu Calcium toàn
phần trong máu (chiếm 61,79%). Các bệnh
nhân có thừa Calcium toàn phần trong máu
Thừa
1 (0,65)
1 (0,26)
Bình thường
104 (67,10) 69 (29,36) 173(44,36)
40 (25,80) 118 (50,21) 158 (40,51)
Thiếu nhẹ
chiếm tỉ lệ thấp nhất (1,79%).
Thiếu trung bình
10 (6,45)
0 (0)
44 (18,72) 54 (13,85)
4 (1,71) 4 (1,03)
Thiếu nặng
Tình hình thiếu Vitamin D trong mẫu nghiên
cứu
Tổng cộng
155 (100,0) 235 (100,0) 390 (100,0)
p< 0,001
Nồng độ 25(OH)Vitamin D3 trung bình
Kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương khuynh
hướng, p<0,001 là giá trị chung cho cả bảng
trong máu: Nồng độ trung bình trong máu của
mẫu nghiên cứu là 49,17 ± 19,87 nmol/L. Nồng
độ 25(OH)Vitamin D3 trung bình ở giới nam
cao hơn giới nữ.
Nữ có khuynh hướng thiếu Vitamin D trầm
trọng hơn nam (χ2 khuynh hướng, p< 0,001).
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
nhóm tuổi
Bảng 4: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
nhóm tuổi
Phân độ nồng độ 25(OH)Vitamin D3
Bảng 1: Tỉ lệ các phân độ nồng độ thiếu Vitamin D
Phân độ
Không thiếu
Thừa
Số ca
174
1
Tỉ lệ (%)
44,62
0,26
25(OH)VitaminD3
trong máu
Bình thường
Thiếu
173
216
158
54
44,36
55,38
40,51
13,85
1,03
Nhóm tuổi Không
thiếu
PR
p
Thiếu
Thiếu nhẹ
Thiếu trung bình
Thiếu nặng
n (%)
n (%)
50- <60 74 (56,06) 58 (43,94)
1
4
1,34 (1,03 –
1,75)
60- <70 34 (40,96) 49 (59,04)
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D và
một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
1,42 (1,11 –
1,83)
1,39 (1,07 –
1,82)
70- <80 33 (37,50) 55 (62,50)
80- <90 28 (38,89) 44 (61,11)
0,027
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
giới tính
Bảng 2: Mốiliên quan giữathiếuVitamin Dvớigiớitính
1,51 (1,01 –
2,28)
5 (33,33) 10 (66,67)
≥ 90
Tổng cộng
174
25(OH)VitaminD3
216 (55,38)
(44,62)
trong máu
Tổng
cộng
Giới tính Không
thiếu
Thiếu
PR
p
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương, p=
0,027 là giá trị chung cho cả bảng
n (%)
n (%)
Nhóm tuổi càng cao, mức độ thiếu Vitamin
D càng trầm trọng (χ2 khuynh hướng, p= 0,004).
Nam
50
155
105 (67,74)
(32,26) (100,0)
166 235
(70,64) (100,0)
216 390
(55,38) (100,0)
<0,001
2,19
(1,72 –
2,79)
Nữ
69 (29,36)
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
thói quen sinh hoạt
Không có mối liên quan giữa hút thuốc lá,
uống rượu với thiếu Vitamin D. Bệnh nhân
không tập thể dục thiếu Vitamin D cao gấp 3 lần
(1/0,33) so với bệnh nhân có tập thể dục (χ2,
p<0,001).
Tổng
174 (44,62)
cộng
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương
Tỉ lệ thiếu Vitamin D ở nữ gấp 2,19 lần so
với nam (χ2, p< 0,001).
Bảng 3: Mối liên quan giữa phân độ nồng độ
25(OH)Vitamin D3 với giới tính
Giới tính
Phân độ nồng độ
Tổng
467
Chấn Thương Chỉnh Hình
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
Bảng 7: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với thói quen sinh hoạt
25(OH)VitaminD3 trong máu
Thói quen sinh hoạt
Không thiếu
n (%)
Thiếu
Tổng cộng
PR
p
n (%)
Không
159 (43,68)
15 (57,69)
174 (44,62)
132 (42,58)
42 (52,50)
174 (44,62)
53 (23,25)
121 (74,69)
174 (44,62)
205 (56,32)
11 (42,31)
216 (55,38)
178 (57,42)
38 (47,50)
216 (55,38)
175 (76,75)
41 (25,31)
216 (55,38)
364 (100,0)
26 (100,0)
390 (100,0)
310 (100,0)
80 (100,0)
390 (100,0)
228 (100,0)
162 (100,0)
390 (100,0)
Uống rượu
Có
Tổng cộng
Không
0,165
0,112
<0,001
Hút thuốc lá
Tập thể dục
Có
Tổng cộng
Không
0,33
(0,25 – 0,43)
Có
Tổng cộng
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương
Tỉ lệ thiếu Vitamin D ở nhóm bệnh nhân có
yếu tố nguy cơ loãng xương là cao gấp 1,79 lần ở
nhóm bệnh nhân không có yếu tố nguy cơ loãng
xương (χ2, p= 0,032).
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
bệnh nội khoa đi kèm
Không có mối liên quan giữa bệnh nội khoa
đi kèm và thiếu Vitamin D (χ2, p= 0,856).
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với yếu
tố nguy cơ loãng xương.
Bảng 8: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với bệnh nội khoa đi kèm
25(OH)VitaminD3 trong máu
Bệnh nội khoa đi
Không thiếu
n (%)
Thiếu
n (%)
Tổng cộng
PR
p
kèm
Không
Có
22 (45,83)
152 (44,44)
174 (44,62)
26 (54,17)
190 (55,56)
216 (55,38)
48 (100,0)
342 (100,0)
390 (100,0)
0,856
1,03
(0,78 – 1,35)
Tổng cộng
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương
Bảng 9: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với yếu tố nguy cơ loãng xương
25(OH)VitaminD3 trong máu
Yếu tố nguy cơ
loãng xương
Không thiếu
n (%)
Thiếu
n (%)
Tổng cộng
PR
p
Không
Có
13 (68,42)
161 (43,40)
174 (44,62)
6 (31,58)
210 (56,60)
216 (55,38)
19 (100,0)
371 (100,0)
390 (100,0)
0,032
1,79
(0,92 – 3,50)
Tổng cộng
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương
kê (χ2, p= 0,674).
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
nguyên nhân, cơ chế chấn thương
Tỉ lệ thiếu Vitamin D ở các nguyên nhân
chấn thương khác biệt không có ý nghĩa thống
Tỉ lệ thiếu Vitamin D ở nhóm cơ chế chấn
thương năng lượng thấp cao hơn nhóm chấn
thương năng lượng cao (χ2, p< 0,001).
Bảng 10: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với nguyên nhân, cơ chế chấn thương
25(OH)VitaminD3 trong máu
Không thiếu
n (%)
Thiếu
n (%)
Tổng cộng
PR
p
Nguyên nhân
TNGT
68 (47,22)
76 (52,78)
144 (100,0)
1
0,674
468
Chuyên Đề Ngoại Khoa
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
chấn thương
TNSH
TNLĐ
102 (42,86)
4 (50,00)
136 (57,14)
4 (50,00)
238 (100,0) 1,08 (0,90 – 1,31)
8 (100,0)
390 (100,0)
187 (100,0)
203 (100,0)
390 (100,0)
0,95 (0,47 – 1,93)
Tổng cộng
174 (44,62)
108 (57,75)
66 (32,51)
174 (44,62)
216 (55,38)
79 (42,25)
137 (67,49)
216 (55,58)
Cơ chế chấn
thương
Năng lượng cao
Năng lượng thấp
Tổng cộng
1,60 (1,32 – 1,94) <0,001
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương, p=0,674 là giá trị chung cho cả 3 nhóm nguyên nhân chấn thương
Bảng 11: Mối liên quan giữa phân độ nồng độ 25(OH)Vitamin D3 với cơ chế chấn thương
Cơ chế chấn thương
Phân độ nồng độ 25(OH)VitaminD3
Năng lượng cao
n (%)
Năng lượng thấp
n (%)
Tổng cộng
Thừa
Bình thường
Thiếu nhẹ
0 (0)
1 (0,49)
1 (0,26)
173 (44,36)
158 (40,51)
54 (13,85)
4 (1,03)
108 (57,75)
67 (35,83)
11 (5,88)
1 (0,53)
65 (32,02)
91 (44,83)
43 (21,18)
3 (1,48)
Thiếu trung bình
Thiếu nặng
Tổng cộng
187 (100,0)
203 (100,0)
390 (100,0)
p < 0,001
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương khuynh hướng, p<0,001 là giá trị chung cho cả bảng.
Ở nhóm cơ chế chấn thương năng lượng
thấp, tỉ lệ Vitamin D bình thường giảm dần,
mức độ thiếu Vitamin D mức nhẹ, trung bình và
nặng tăng dần (χ2 khuynh hướng, p<0,001).
Tỉ lệ thiếu vitamin D cao nhất ở nhóm
bệnh nhân gãy xương cổ bàn ngón tay (100%),
thấp nhất ở nhóm gãy đầu dưới xương đùi
(21,43%). Tuy nhiên, sự khác biệt giữa tất cả
các vị trí gãy không có ý nghiã thống kê (χ2, p=
0,674). Đáng lưu ý vị trí gãy đầu trên xương
đùi có p= 0,061, là trị số p thấp nhất trong các
vị trí gãy xương.
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với vị
trí gãy xương
Bảng 12: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với gãy đầu trên xương đùi
Vị trí gãy xương
25(OH)VitaminD3 trong máu
Tổng cộng
PR
p
Không thiếu n (%)
Thiếu n (%)
129 (50,79)
87 (63,97)
Gãy nơi khác
Đầu trên xương đùi
Tổng cộng
125 (49,21)
49 (36,03)
174 (44,62)
254 (100)
136 (100)
390 (100)
1,26 (1,06 – 1,50)
0,013
216 (55,38)
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương
25(OH)VitaminD3
cộng
Gãy nơi Gãy đầu trên
Tỉ lệ thiếu Vitamin D ở nhóm bệnh nhân gãy
đầu trên xương đùi cao gấp 1,26 lần ở nhóm bệnh
nhân gãy xương nơi khác (χ2, p= 0,013).
khác
xương đùi
n (%)
n (%)
Thừa
Bình thường
Thiếu nhẹ
1 (0,39)
0 (0)
1 (0,26)
124 (48,82) 49 (36,03) 173 (44,36)
104 (40,94) 54 (39,71) 158 (40,51)
Bệnh nhân gãy đầu trên xương đùi có
khuynh hướng thiếu Vitamin D trầm trọng hơn
người bị gãy nơi khác (χ2 khuynh hướng,
p<0,001).
Thiếu trung bình
Thiếu nặng
Tổng cộng
25 (9,84)
0 (0)
29 (21,32) 54 (13,85)
4 (2,94) 4 (1,03)
254 (100,0) 136 (100,0) 390 (100,0)
Bảng 13: Mối liên quan giữa phân độ nồng độ
25(OH)Vitamin D3 với gãy đầu trên xương đùi
p = 0,001
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương
khuynh hướng, p=0,001 là giá trị chung cho cả bảng.
Vị trí gãy xương
Phân độ nồng độ
Tổng
469
Chấn Thương Chỉnh Hình
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với phân độ Calcium toàn phần trong máu
Bảng 14: Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với phân độ nồng độ Calcium toàn phần trong máu
25(OH)VitaminD3 trong máu
Phân độ nồng độ
Tổng cộng
PR
p
Không thiếu
n (%)
Thiếu
n (%)
Calcium
Thiếu
Bình thường
Thừa
94 (39,00)
79 (55,63)
1 (14,29)
147 (61,00)
63 (44,37)
6 (85,71)
216 (55,38)
241 (100)
142 (100)
7 (100)
1
0,002
0,035
0,414
0,73 (0,54 – 0,98)
1,4 (0,62 – 3,17)
Tổng cộng
174 (44,62)
390 (100)
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương, p=0,002 là giá trị chung cho cả bảng.
trong máu có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê
(χ2, p= 0,002).
Tỉ lệ thiếu Vitamin D phân bố theo các
nhóm phân độ nồng độ Calcium toàn phần
Bảng 15: Mối liên quan giữa phân độ nồng độ 25(OH) Vitamin D3 với phân độ nồng độ Calcium toàn phần
trong máu
Phân độ nồng độ Calcium
Phân độ 25(OH)Vitamin D3
Thừa
n (%)
Bình thường
n (%)
Thiếu
n (%)
Tổng cộng
Thừa
Bình thường
Thiếu nhẹ
0 (0,0)
0 (0,0)
1 (0,42)
1 (0,26)
173 (44,36)
158 (40,51)
54 (13,85)
4 (1,03)
2 (22,22)
5 (55,56)
2 (22,22)
0 (0,0)
78 (55,72)
44 (31,43)
17 (12,14)
1 (0,71)
93 (38,60)
109 (45,22)
35 (14,52)
3 (1,24)
Thiếu trung bình
Thiếu nặng
Tổng cộng
9 (100)
140 (100)
p = 0,001
241 (100)
390 (100)
Ghi chú: kiểm định bằng phép kiểm Chi bình phương khuynh hướng, p=0,001 là giá trị chung cho cả bảng.
nam giới. Tuổi càng cao, tình trạng thiếu
Người có Calcium máu toàn phần càng thấp
thì có khuynh hướng thiếu Vitamin D càng trầm
trọng (χ2 khuynh hướng, p= 0,001).
Vitamin D càng phổ biến và mức độ thiếu hụt
Vitamin D càng trầm trọng. Điều này cũng
giống với ghi nhận của y văn trong nước và thế
giới.
BÀN LUẬN
Ở bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi, tình
hình thiếu Vitamin D ở người lớn tuổi gãy
xương nằm viện là phổ biến. Trung bình cứ 50
bệnh nhân lớn tuổi gãy xương nằm viện thì có
31 bệnh nhân bị thiếu Vitamin D ở các mức độ
khác nhau. Sự phổ biến này cũng tương đồng
với ghi nhận của y văn thế giới. Mức độ thiếu
Vitamin D ở đối tượng này cũng khá trầm trọng.
Trong nhóm bệnh nhân bị thiếu Vitamin D,
đáng chú ý hơn cả khi có một tỉ lệ khá cao bệnh
nhân thiếu Vitamin D mức độ trung bình và
nặng, có 58/216 ca chiếm tỉ lệ 26,85%.
Tỉ lệ thiếu Vitamin D trong nhóm người đến
từ tỉnh khác phổ biến hơn và có mức độ thiếu
hụt Vitamin D trầm trọng hơn nhóm bệnh nhân
ở Thành Phố Hồ Chí Minh.
Không có mối liên quan giữa hút thuốc lá,
uống rượu và thiếu Vitamin D. Nhưng tập thể
dục có mối liên quan về tính phổ biến và mức độ
trầm trọng với thiếu Vitamin D.
Bệnh nhân có yếu tố nguy cơ loãng xương
cũng sẽ làm tăng 1,79 lần nguy cơ thiếu
Vitamin D so với người không có yếu tố nguy
cơ loãng xương.
Tỉ lệ hiện mắc của thiếu Vitamin D ở bệnh
nhân nữ lớn tuổi gãy xương nằm viện nhiều gấp
2,19 lần ở bệnh nhân nam. Đồng thời, nữ giới có
khuynh hướng thiếu Vitamin D trầm trọng hơn
Không có mối liên quan giữa thiếu Vitamin
D và nguyên nhân chấn thương nhưng cơ chế
chấn thương có mối liên quan về tính phổ biến
470
Chuyên Đề Ngoại Khoa
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Phụ bản của Số 1 * 2014
Nghiên cứu Y học
và mức độ thiếu Vitamin D trầm trọng.
trí gãy xương ngoài cột sống (ngoại trừ gãy đầu
trên xương đùi).
Bệnh nhân bị gãy đầu trên xương đùi có
nguy cơ thiếu Vitamin D nhiều hơn và trầm
trọng hơn so với gãy xương nơi khác.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
Allali F, El Aichaoui S, Khazani H, Benyahia B, Saoud B, El
Kabbaj S, Bahiri R, Abouqal R, Hajjaj‐Hassouni N (2009),
Người có Calcium máu toàn phần càng
thấp thì có tình trạng thiếu Vitamin D càng
phổ biến và mức độ thiếu Vitamin D càng
trầm trọng hơn. Người có nồng độ Calcium
máu toàn phần bình thường sẽ giảm 73% nguy
cơ thiếu Vitamin D so với bệnh nhân thiếu
Calcium máu. Điều này cũng tương đồng với
ghi nhận của y văn thế giới.
High prevalence of hypovitaminosis
D in Morocco:
relationship to lifestyle, physical performance, bone markers,
and bone mineral density, Semin Arthritis Rheum, (2009)
Jun;38(6):444‐51
2.
3.
Bischoff‐Ferrari
HA
(2011),
The
role
of
falls
in fracture prediction. Curr Osteoporos Rep, 2011 Sep;9(3): 116‐
21.
Girgis CM, Clifton‐Bligh RJ, Hamrick MW, Holick MF,
Gunton JE (2013), The Roles of Vitamin D in Skeletal Muscle:
Form, Function, and Metabolism, Endocr Rev 2013 34(1): 33‐
83.
KẾT LUẬN
4.
5.
Houston DK, Tooze JA, Neiberg RH, Hausman DB, Johnson
MA, Cauley JA, Bauer DC, Shea MK (2012) Low 25‐
Với các đặc điểm nêu trên, chúng tôi kết
luận:
Hydroxyvitamin
D
status and change in physical
performance and strength in older adults: the Health, Aging,
and Body Composition Study. Am J Epidemiol. 176(11):1025‐
34.
Tình hình thiếu Vitamin D ở bệnh nhân
gãy xương trên 50 tuổi là phổ biến và khá
trầm trọng
55,38% bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi bị
thiếu Vitamin D, nhiều gấp 1,24 lần bệnh nhân
Houston DK, Neiberg RH, Tooze JA, Hausman DB, Johnson
MA, Cauley JA, Bauer DC, Shea MK, Schwartz GG,
Williamson JD, Harris TB, Kritchevsky SB (2013). Low 25‐
Hydroxyvitamin D predicts the Onset of Mobility Limitation
and Disability in Community‐Dwelling Older Adults: The
Health ABC Study.Gerontol A Biol Sci Med Sci. 68(2): 181‐187.
Forrest KY, Stuhldreher WL (2011), Prevalence and correlates
of vitamin D deficiency in US adults, Nutr Res, 2011 Jan;
31(1):48‐54.
không
thiếu
Vitamin
D.
Nồng
độ
6.
7.
25(OH)Vitamin D3 trung bình trong máu của
mẫu nghiên cứu là 49,17 ± 19,87 nmol/L. Nồng
độ này ở mức thiếu hụt. Trong số các bệnh nhân
thiếu Vitamin D, có đến 26,85% thiếu mức trung
bình và nặng.
Ho‐Pham LT, Nguyen ND, Lai TQ, Eisman JA, Nguyen TV
(2010), Vitamin D status and parathyroid hormone in a urban
population in Vietnam, Osteoporos Int, 2011 Jan;22(1):241‐8.
doi: 10.1007/s00198‐010‐1207‐4. Epub 2010 Apr 23.
Glowacki J, Harris MB, Simon J, Wright J, Kolatkar NS,
Thornhill TS, Leboff MS (2010), Brigham Fracture
Intervention Team Initiatives for Hospital Patients with Hip
8.
9.
Mối liên quan giữa thiếu Vitamin D với
các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
Liên quan đến tình trạng thiếu Vitamin D
phổ biến và liên quan khuynh hướng với mức
độ thiếu Vitamin D trầm trọng là các biến số:
nhóm tuổi cao, nữ giới, thiếu Calcium máu
toàn phần.
Fractures,
A
Paradigm Shift International Journal of
Endocrinology Volume 2010 (2010), Article ID 590751, 7 pages.
Larrosa M, Gomez A, Casado E, Moreno M, Vázquez I,
Orellana C, Berlanga E, Ramon J, Gratacos
J (2012),
Hypovitaminosis D as a risk factor of hip fracture severity,
Osteoporos Int, 2012 Feb;23(2):607‐14.
Ngày nhận bài báo: 24/10/2013
Chúng tôi chưa có cơ sở để xác nhận mối
liên quan giữa thiếu Vitamin D với bệnh nội
khoa đi kèm, nguyên nhân chấn thương, các vị
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 24/10/2013
Ngày bài báo được đăng: 05/01/2014
471
Chấn Thương Chỉnh Hình
8 trang
14980
Free
Bạn đang xem tài liệu "Khảo sát tình hình thiếu vitamin D ở bệnh nhân gãy xương trên 50 tuổi tại khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Chợ Rẫy", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khao_sat_tinh_hinh_thieu_vitamin_d_o_benh_nhan_gay_xuong_tre.pdf
