Kiến thức tự chăm sóc và một số yếu tố liên quan của người cao tuổi tăng huyết áp điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định năm 2016
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
KIẾN THỨC TỰ CHĂM SÓC VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
CỦA NGƯỜI CAO TUỔI TĂNG HUYẾT ÁP ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2016
Hoàng Thị Minh Thái1, Lê Thanh Tùng1, Nguyễn Bá Tâm1,
Nguyễn Thị Thu Hương1, Phạm Thị Hoàng Yến1
1Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
TÓM TẮT
Mục tiêu: Mô tả kiến thức tự chăm sóc
của người cao tuổi tăng huyết áp đang điều
trị ngoại trú tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam
Định và xác định mối liên quan giữa kiến thực
tự chăm sóc với tuổi, giới và thời gian mắc
bệnh. Phương pháp nghiên cứu: nghiên
cứu mô tả cắt ngang trên 410 người cao tuổi
tăng huyết áp. Đối tượng được lựa chọn ngẫu
nhiên và phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi.
Kết quả: Kiến thức tự chăm sóc của người
cao tuổi tăng huyết áp chưa đầy đủ với điểm
trung bình đạt mức 7,49 ± 0,88/10 điểm. Kiến
thức của người bệnh còn nhiều hạn chế:
52,9% người bệnh chưa nhận định được đầy
đủ chỉ số huyết áp; 19,5% người bệnh uống
thuốc chưa đúng cách; 16,8% chưa tuân thủ
dùng thuốc; 60% người bệnh chưa có kiến
thức đúng về loại thịt tốt cho người bệnh tăng
huyết áp và 60% người bệnh không biết tăng
huyết áp có thể gây suy thận, rối loạn thị giác.
Nghiên cứu này cũng cho thấy tuổi và giới
liên quan nghịch, mức độ yếu với kiến thức
tự chăm sóc của người bệnh với r lần lượt
là -0,179 và -0,259. Kết luận: Kiến thức tự
chăm sóc của người cao tuổi tăng huyết áp
trong nghiên cứu còn nhiều hạn chế.
Từ khóa: kiến thức, tăng huyết áp, tự
chăm sóc.
SELF-CARE KNOWLEDGE AND RELATED FACTORS
AMONG OLDER OUT-PATIENTS WITH HYPERTENSION
IN NAM DINH GENERAL HOSPITAL IN 2016
ABSTRACT
± 0.88 /10 points. Patients had a lack of
knowledge in some aspects: 52.9% of patients
were not fully aware of numbers for high
blood pressure; 19.5% of patients took the
medicine incorrectly; 16.8% of patients had
no medication adherence; 60% of patients
did not have proper knowledge about types of
meat benifited for hypertensive patients and
60% of patients did not know hypertension
can cause kidney failure, visual disorders.
The study also found that age and sex had
a negative correlation with the patients’ self-
care knowledge with r of -0.179 and -0.259,
respectively. Conclusion: the self-care
knowledge of the elderly outpatients with
hypertension within this study was limited.
Objective: To describe the knowledge
of self-care of elderly outpatients with
hypertensioninNamDinhgeneralhospitaland
explore the relationship of self-care with age,
gender and the duration of disease. Method:
The descriptive design was conducted among
410 elderly outpatients with hypertension.
The participants were randomized selected
and interviewed with questions. Results: the
knowledge of elderly hypertensive patients
was not adequate with mean score of 7.49
Người chịu trách nhiệm: Hoàng Thị Minh Thái
Email: minhthai82nd@gmail.com
Ngày phản biện: 30/5/2018
Ngày duyệt bài: 18/6/2018
Ngày xuất bản: 28/6/2018
Key word: knowledge, hypertension,
selfcare.
36
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Định và xác định mối liên quan giữa tuổi,
giới tính, thời gian mắc bệnh, kiến thức tự
chăm sóc.
Tăng huyết áp (THA) có tỷ lệ mắc
bệnh cao và tăng dẫn theo nhóm tuổi, từ
60 tuổi trở lên tỷ lệ mắc THA khoảng 50%
2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
[3],[12]. Đặc biệt trên đối tượng người cao NGHIÊN CỨU
tuổi(NCT), THA cũng là một bệnh chiếm tỷ
lệ cao nhất (73,9%) trong 10 bệnh thường
gặp. Theo Tổ chức y tế thế giới, tăng huyết
áp là nguyên nhân gây tàn phế và tử vong
cao nhất ở người cao tuổi [15]. Với tỷ lệ mắc
bệnh cao và biến chứng nặng nề, THA tạo
ra một gánh nặng bệnh tật không nhỏ. Tại
Mỹ, THA tiêu tốn khoảng 46,4 tỷ USD mỗi
năm, con số này tại Trung Quốc là 231,7
triệu USD [12]. Tại Việt Nam, chi phí điều
trị trực tiếp THA trung bình khoảng 65 USD/
người [13].
2.1. Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt
ngang.
2.2. Đối tượng nghiên cứu: Người cao
tuổi tăng huyết áp đang điều trị ngoại trú tại
bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định trong thời
gian nghiên cứu đạt các tiêu chuẩn chọn
mẫu.
- Tiêu chuẩn lựa chọn: Toàn bộ người
bệnh từ 60 tuổi trở lên, được chẩn đoán
tăng huyết áp và đang được điều trị ngoại
trú tại Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Nam Định.
- Tiêu chuẩn loại trừ: Người bệnh không
giao tiếp được; người mắc các bệnh tâm
thần, người bệnh không đồng ý tham gia
nghiên cứu.
Kiến thức tự chăm sóc của người bệnh
được xem là yếu tố quan trọng trong việc
cải thiện hành vi tự chăm sóc của người
bệnh. Người bệnh có kiến thức tự chăm
sóc tốt thì sẽ điều chỉnh hành vi theo hướng
tích cực từ đó sẽ giúp hạn chế sự tiến triển
của bệnh, hỗ trợ hiệu quả điều trị; dự phòng
được các biến chứng và giảm biến chứng
của bệnh [4], [7], [16]. Kiến thức của người
bệnh được cải thiện thông qua chương trình
can thiệp giáo dục sức khỏe. Tuy nhiên,để
tiến hành can thiệp giáo dục hiệu quả thì
điều cần thiết là phải tìm được khoảng trống
kiến thức của người bệnh.
2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 01 năm
2016 đến tháng 10 năm 2016.
- Địa điểm: Khoa khám bệnh – Bệnh viện
Đa khoa tỉnh Nam Định.
2.4. Mẫu và phương pháp chọn mẫu:
- Cỡ mẫu được tính bằng công thức ước
tính cho một tỷ lệ với d = 0,05 ; p = 0,41 [8]
chúng tôi tính được cỡ mẫu là 410 người.
- Phương pháp chọn mẫu: Trong số 3068
người cao tuổi đang được quản lý và điều
trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam
Định với tần suất tái khám 1 tháng/1 lần.
Mỗi ngày có khoảng 150 người bệnh đến
khám. Nếu đối tượng đáp ứng đủ tiêu chuẩn
chọn mẫu thì chúng tôi tiến hành phỏng vấn
cho đến khi đủ 410 người bệnh.
Tại Nam Định, tỷ lệ mắc THA ở NCT là
52,4%, 49,6% số NCT tăng huyết áp không
điều trị và trong số những người có tham
gia điều trị có 30,2% không tuân thủ đúng
phác đồ điều trị [3]. Theo thống kê của bệnh
viện Đa khoa tỉnh Nam Định, năm 2015 có
khoảng 3068 NB THA đang tham gia quản lý
điều trị ngoại trú, trong số đó chủ yếu là NCT
và nhiều người trong số này phải nhập viện
vì các biến chứng do THA gây nên. Chính vì
vậy, nghiên cứu này được thực hiện với mục
đích xác định mức độ kiến thức tự chăm sóc
của người cao tuổi tăng huyết áp đang điều
trị ngoại trú tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam
2.5. Công cụ, phương pháp đánh giá
Kiến thức về bệnh THA được đo bằng
thang đo “The Hypertension Knowledge-
Level Scale của Sultan Baliz Erkoc và CS
(2012) [9]. Thang đo có tổng số 22 câu hỏi
được chia thành 6 lĩnh vực kiến thức: định
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
37
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
nghĩa; điều trị; tuân thủ dùng thuốc; lối sống; hoặc không biết về vấn đề này. Tuy nhiên,
biến chứng của bệnh. Có 9 câu hỏi âm tính kiến thức đúng về định nghĩa THA khi Khi
gồm: 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 14 và 17.
HA tối đa ≥ 140 mmHg và/hoặc HA tối thiểu
≥ 90 mmHg thì có đến 52,9% NB trả lời sai
hoặc không biết.
Thiết kế cho mỗi một câu hỏi là một mệnh
đề, có 3 phương án để người bệnh lựa chọn
là đúng, sai và không biết; với mỗi câu mà
Tính điểm trung bình kiến thức của người
người bệnh có phương án trả lời đúng sẽ bệnh về định nghĩa THA là 6,51 ± 3,5 điểm,
được 1 điểm, trả lời sai hoặc không biết trong đó điểm thấp nhất là 0 điểm và cao
sẽ nhận 0 điểm. Điểm số của kiến thức về nhất là 10 điểm.
THA được tính bằng cộng điểm số câu trả
lời đúng của NB (điểm thấp nhất là 0 điểm
và cao nhất là 22 điểm), sau đó tổng điểm
kiến thức của người bệnh sẽ được quy về
thang điểm 10, điểm càng cao thì kiến thức
của người bệnh về tăng huyết áp càng cao.
Bảng 3.2: Kiến thức của NB về cách
dùng thuốc điều trị THA (n = 410)
Kiến thức
Đúng
Chưa đúng
của NB về
cách dùng
thuốc
Số lượng
(%)
Số lượng
(%)
Bộ công cụ có hệ số KR-20 = 0.78.
2.6. Phương pháp thu thập số liệu:
phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi thiết
kế sẵn.
Phải uống
thuốc hàng
ngày.
397 (93,8)
13 (3,2)
2.7. Xử lý và phân tích số liệu. Phân
tích mô tả và phân tích mối tương quan
được thực hiện trên phần mềm SPSS 22.0.
Chỉ phải dùng
thuốc khi
không khỏe.
372 (90,7)
335 (81,7)
38 (9,3)
3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Phải uống
suốt đời.
3.1. Kiến thức của người bệnh
75 (18,3)
Bảng 3.1: Kiến thức của người bệnh về
định nghĩa tăng huyết áp (n = 410)
Phải dùng
thuốc theo
cách làm cho 330 (80,5)
họ cảm thấy
tốt.
80 (19,5)
Đúng
Số lượng Số lượng
(%) (%)
Chưa đúng
Kiến thức (KT)
về định nghĩa
THA
Kết quả tại bảng 3.2 cho thấy 93,8% NB
trả lời đúng thuốc điều trị huyết áp phải uống
hàng ngày; 90,7% NB trả lời đúng về nội
dung chỉ phải dùng thuốc điều trị tăng HA
khi họ không khỏe; 81,7% NB trả lời đúng
về nội dung thuốc điều trị tăng huyết áp phải
uống suốt đời và 80,5% NB trả lời đúng về
nội dung người bệnh THA phải dùng thuốc
điều trị tăng huyết áp theo cách mà làm cho
họ cảm thấy tốt.
Khi HA tối đa ≥
140 mmHg gọi 341 (83,2) 69 (16,8)
là THA.
Khi HA tối đa
≥ 140 mmHg
và/hoặc
HA
193 (47,1) 217 (52,9)
tối thiểu ≥ 90
mmHg gọi là
THA.
Kết quả nghiên cứu tại bảng 3.1 cho
thấy đa số NB có kiến thức đúng về định
nghĩa THA khi HA tối đa ≥ 140 mmHg
83,2%; vẫn còn 16,8 người bệnh trả lời sai
Tính điểm trung bình kiến thức của người
bệnh về cách dùng thuốc điều trị THA là
8,49 ± 1,78 điểm, trong đó điểm thấp nhất là
2,5 điểm và cao nhất là 10 điểm.
38
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Bảng 3.3: Kiến thức của NB về tuân thủ
Bảng 3.4: Kiến thức của NB về lối
sống (n = 410).
điều trị (n = 410).
Chưa
đúng
Số
lượng
(%)
Chưa
đúng
Số
lượng
(%)
Đúng
Đúng
Số lượng
(%)
Kiến thức của NB
về tuân thủ điều
trị
Kiến thức của
NB về lối sống
Số
lượng
(%)
NBTHA có thể
uống nhiều
rượu, bia.
366
(89,3)
44
(10,7)
Không cần thiết phải
thay đổi lối sống
nếu dùng thuốc điều
trị THA mà kiểm
soát được HA
298
(70,5)
121
(29,5)
342
(83,4)
68
(16,6)
NBTHA không
được hút thuốc.
Nên ăn trái
cây và rau quả
thường xuyên.
395
(96,3)
15
(3,7)
Tăng huyết áp
là kết quả của
quá trình lão hóa
do vậy điều trị là
không cần thiết.
322
(78,5)
88
(21,5)
357
(87,1)
53
(12,9)
NBTHA nên ăn
thức ăn rán
NBTHA nên ăn
thức ăn luộc/
hấp/nướng
NB THA thay đổi lối
sống thì không cần
phải dùng thuốc.
361
(88)
49
(12)
338
(82,4)
72
(17,6)
Loại thịt tốt nhất
cho NB THA là
thịt trắng
152
(37,1)
258
(62,9)
NB THA có thể ăn
nhiều muối miễn là
họ dùng thuốc điều trị
THA thường xuyên.
341
(83,2)
69
(16,8)
Loại thịt tốt nhất
cho NB THA là
thịt đỏ
147
(35,9)
263
(64,1)
Kết quả nghiên cứu tại bảng trên chỉ ra
vẫn còn 29,5% NB trả lời sai/không biết khi
cho rằng không cần thiết phải thay đổi lối
sống nếu dùng thuốc điều trị THA mà kiểm
soát được HA; 21,5% NB trả lời sai/không
biết khi được hỏi tăng huyết áp là kết quả
của quá trình lão hóa do vậy điều trị là không
cần thiết; 17,6% NB trả lời sai hoặc không
biết khi hỏi rằng NB THA thay đổi lối sống thì
Số liệu tại bảng 3.4 cho thấy 10,7% NB
trả lời sai/không biết khi hỏi rằng NB THA có
thể uống nhiều đồ uống có cồn; 16,6% NB
trả lời sai/không biết rằng NB THA không
được hút thuốc. 12,9% trả lời sai/không biết
khi hỏi rằng BN THA nên ăn thức ăn rán;
12% người bệnh trả lời sai/không biết thức
ăn tốt nhất cho người bệnh THAlà luộc hoặc
hấp. Có đến 62,9% NB trả lời sai/không biết
không cần phải dùng thuốc và 16,8% trong khi hỏi rằng loại thịt tốt nhất cho người bệnh
tăng huyết áp là thịt trắng và 64,1% NB cho
rằng loại thịt tốt nhất cho người bệnh tăng
huyết áp là thịt đỏ.
số những người được hỏi cho rằng họ có
thể ăn nhiều muối.
Tính điểm trung bình kiến thức của người
bệnh về tuân thủ điều trị THA là 7,87 ± 2,05
điểm, trong đó điểm thấp nhất là 2,5 điểm và
cao nhất là 10 điểm.
Tính điểm trung bình kiến thức của người
bệnh về lối sống là 6,17 ± 2,00 điểm, trong
đó điểm thấp nhất là 0 điểm và cao nhất là
10 điểm.
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
39
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Bảng 3.5: Kiến thức của NB về biến
chứng THA (n = 410).
Bảng 3.6. Sự khác nhau giữa giới tính
với kiến thức tự chăm sóc
Điểm trung
bình kiến thức
Kiến thức
Đúng
Số lượng
(%)
Chưa đúng
Số lượng
(%)
Biến
t
p
NB về biến
chứng của
THA
Nam 17,04 ± 1,81
<
0,01
Giới
5,385
THA có thể
gây tử vong
Nữ
16,05 ± 1,93
388 (94,6)
22 (5,4)
24 (5,9)
Bảng 3.7: Mối liên quan kiến thức
tự chăm sóc với tuổi và thời gian mắc
bệnh (n = 410)
THA có thể
gây bệnh tim 386 (94,1)
mạch
Kiến thức
Biến
THA có thể
370 (90,2)
gây đột quỵ
40 (9,8)
r
p
THA có thể
115 (37,8)
Tuổi
-0,179
< 0,01
255 (62,2)
248 (60,5)
gây suy thận
Thời gian mắc bệnh 0,011
> 0,05
THA có thể
gây rối loạn
thị giác
Tuổi liên quan nghịch với kiến thức tự
chăm sóc với r = -0,179 (p < 0,01). Thời gian
mắc bệnh không liên quan đến kiến thức tự
chăm sóc của người bệnh (p > 0,05).
162 (39,5)
Kết quả tại bảng 3.5 đã chỉ ra, đa số NB
đã trả lời đúng về những biến chứng của
tăng huyết áp như gây tử vong (94,6%),
bệnh tim mạch (94,1%), đột qụy (90,2%).
Tuy nhiên, tỷ lệ người bệnh trả lời sai hoặc
không biết về biến chứng gây suy thận và rối
loạn thị giác thì còn cao, lần lượt là 62,2%
và 60,5%.
4. BÀN LUẬN
4.1. Kiến thức của người cao tuổi tăng
huyết áp về tự chăm sóc
4.1.1. Kiến thức về định nghĩa tăng
huyết áp.
Nhận thức được chỉ số huyết áp trong
giới hạn cho phép sẽ giúp người bệnh đánh
giá được hiệu quả điều trị, điều chỉnh lối
sống phù hợp, đặc biệt giúp người bệnh chủ
động hơn trong việc tự quản lý bệnh [2]. Kết
quả tại bảng 3.2 cho thấy đa số người bệnh
chỉ biết đến chỉ số huyết áp tối đa (83,2%);
số người bệnh biết đánh giá THA dựa vào
cả 2 chỉ số chiếm tỷ lệ thấp (47,1%). Lý giải
về điều này có thể cho rằng ở người cao
tuổi tăng huyết áp tâm thu là phổ biến nhất
[1] và đa số biến chứng nguy hiểm gây đột
quỵ, suy tim,… đều do tăng huyết áp tâm
thu gây ra. Tuy nhiên, cần thiết phải hiểu
đầy đủ rằng, khi đánh giá về tăng huyết áp
phải dựa vào cả 2 chỉ số là huyết áp tâm thu
Tính điểm trung bình kiến thức của người
bệnh về biến chứng của THA là 7,13 ± 2,05
điểm, trong đó điểm thấp nhất là 0 điểm và
cao nhất là 10 điểm.
Điểm trung bình chung kiến thức của
người bệnh về tăng huyết áp là 7,49 ± 0,88
điểm, trong đó điểm thấp nhất là 5,45 điểm
và cao nhất là 9,55 điểm.
3.2. Mối liên quan giữa kiến thức tự
chăm sóc với đặc điểm chung
Phân tích đơn biến cho thấy nữ giới có kiến
thức tự chăm sóc tốt hơn nam giới (p < 0,01)
(Bảng 3.6).
40
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
và huyết áp tâm trương [2], [6]. Đây là nội
4.1.4. Kiến thức về lối sống
dung quan trọng giúp cho điều dưỡng lập kế
hoạch để tư vấn giáo dục cho người bệnh
đạt hiệu quả. Kết quả này tương đồng với
nghiên cứu của F Saleem khi cho rằng chỉ
52.2% người bệnh nhận định được chỉ số
tăng huyết áp [10].
Một lối sống lành mạnh như tập thể dục
thường xuyên, không hút thuốc, hạn chế
uống rượu/bia, chế độ ăn hợp lý như: giảm
muối, tăng cường rau xanh, hoa quả tươi
và hạn chế thức ăn có nhiều cholesterol và
acid béo no … giúp người bệnh ngăn ngừa
sự tiến triển của bệnh và hạn chế được các
biến chứng và di chứng. Bảng 3.4 cho thấy
tỷ lệ cao người bệnh có kiến thức đúng về
việc hạn chế rượu bia là 89,3%; không hút
thuốc 83,4%; nên ăn trái cây và rau quả
96,3%, hạn chế thức ăn rán 87,1% và nên
ăn thức ăn luộc hoặc hấp 88%. Tuy nhiên,
kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng có đến
62,9% người bệnh trả lời sai hoặc không biết
rằng thịt trắng là loại thịt tốt cho người THA
và 64,1% người bệnh trả lời sai hoặc không
biết thịt đỏ là loại thịt có nhiều chất béo bão
hòa tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu dẫn
đến làm tăng huyết áp [2],[7].Kết quả của
chúng tôi cũng tương đồng với nghiên cứu
của E. Afriyie (2015) cho thấy 74% biết tác
dụng của việc ăn nhiều trái cây/rau; 63% đối
tượng không nhận thức được tác động của
thịt đỏ lên bệnh tăng huyết áp [8]. Nghiên
cứu của M. Michalska (2014) cũng chỉ ra
người cao tuổi tăng huyết áp có kiến thức
sai về lối sống chiếm tỷ lệ cao (65%) [11].
4.1.2. Kiến thức về cách dùng thuốc
điều trị tăng huyết áp
Kiến thức về tuân thủ sử dụng thuốc có
vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh,
người bệnh cần uống thuốc đều đặn theo
phác đồ điều trị. Kết quả tại bảng 3.3 cho
thầy đa số người bệnh đã có kiến thức đúng
về cách dùng thuốc. Tuy nhiên, vẫn còn một
tỷ lệ nhỏ người bệnh có kiến thức sai hoặc
không biết về việc phải uống thuốc hàng
ngày (3,2%); chỉ uống thuốc khi ốm (9,3%);
phải uống thuốc suốt đời (18,3%) hay cho
rằng uống theo cách làm cho họ cảm thấy
tốt (19,5%). Nghiên cứu của F Saleem cho
thấy chỉ có 40,3% đối tượng trả lời đúng khi
được hỏi về cách uống thuốc [10].
4.1.3. Kiến thức về tuân thủ điều trị
Kém tuân thủ điều trị là nguyên nhân
chính dẫn đến tình trạng tái nhập viện của
người bệnh tăng huyết áp[2], tuy nhiên vẫn
còn 29,5% người bệnh cho rằng chỉ cần
uống thuốc mà không cần thay đổi lối sống;
83,2% người bệnh cho rằng có thể ăn nhiều
muối, kết quả này cũng phù hợp với nghiên
cứu của E. Afriyie (2015) khi ông cho rằng
có trên 25% người bệnh cho rằng tăng huyết
áp là bệnh tuổi già nên chỉ uống thuốc khi
cần [8]. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi
phù hợp với các nghiên cứu trước khi chỉ ra
rằng 29,2% người cao tuổi không biết phải
điều chỉnh lối sống [11] và họ có thể ăn thêm
muối khi đã uống thuốc đều đặn [14]. Thay
đổi lối sống với người bệnh mãn tính gặp rất
nhiều khó khăn, vì phải thực hiện trong thời
gian dài cũng như những rào cản trong quá
trình thực hiện từ phía gia đình, xã hội… do
đó tỉ lệ người bệnh tuân thủ thay đổi lối sống
thường là thấp [14].
4.1.5. Kiến thức về biến chứng
Biến chứng trên người bệnh THA rất
nguy hiểm có nguy cơ cao để lại di chứng
suốt đời. Kết quả nghiên cứu tại bảng 3.7
cho thấy tỷ lệ người bệnh đã có kiến thức
đúng như nguy cơ gây tử vong (94,6%);
nguy cơ gây bệnh tim mạch (94,1%) và
nguy cơ gây đột quỵ (90,2%). Tuy nhiên,
nguy cơ gây suy thận và rối loạn thị giác thì
số người bệnh trả lời đúng chiếm tỷ lệ thấp
lần lượt là 37,8% và 39,5%. Kết quả nghiên
cứu của chúng tôi cao hơn so với kết quả
của tác giả A. Malik (2014) khi cho rằng có
70,4% đối tượng biết được 3 biến chứng tim
mạch. Sự khác biệt này là do sự khác nhau
về văn hóa của 2 quốc gia [5].
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
41
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
4.2. Mối liên quan giữa kiến thức tự của người bệnh về tự chăm sóc càng cao.
chăm sóc với tuổi, giới tính và thời gian Tuy nhiên kết quả nghiên cứu này lại chỉ ra
mắc bệnh
thời gian mắc bệnh không liên quan đến
kiến thức tự chăm sóc của người bệnh. Có
thể thấy rằng, đối tượng là người cao tuổi,
thời gian mắc bệnh càng dài thì tuổi lại càng
cao; sự gia tăng về tuổi kéo theo sự gia tăng
về mức độ lão hóa như đã trình bày ở trên
do vậy mà nghiên cứu này không tìm thấy
mối liên quan giữa kiến thức tự chăm sóc
với thời gian mắc bệnh của người bệnh (r =
0,011, p > 0,05). Kết quả này tương đồng so
với nghiên cứu của V.Eugene (2013) [14].
Kết quả của nghiên cứu chỉ ra nữ giới có
kiến thức tốt hơn nam giới với t = 5,385; p
< 0,01. Kết quả này được giải thích có thể
là do nữ giới thường chịu trách nhiệm chính
trong việc nội trợ và sinh hoạt gia đình, do
vậy có thể họ sẽ chủ động hơn trong việc
lựa chọn thức ăn, điều tiết sinh hoạt của bản
thân và gia đình. Hơn nữa nam giới thường
thích uống rượu bia, hút thuốc nên thường
ít quan tâm đến tác hại của nó đến sức khỏe
của mình. Chính vì vậy nữ giới thường có
kiến thức tốt hơn nam giới trong việc chăm
sóc sức khỏe. Kết quả này khác với nghiên
cứu của V.Eugene và Z. He và cộng sự
(2016) khi kết quả của các nghiên cứu này
đều chỉ ra rằng không có sự khác biệt kiến
thức giữa 2 giới [14], [16]; sự khác biệt này
có thể là do sự khác nhau về vùng miền và
văn hóa.
5. KẾT LUẬN
Kiến thức tự chăm sóc của người cao tuổi
tăng huyết áp chưa đầy đủ với điểm trung
bình đạt mức 7,49 ± 0,88/10 điểm. Đặc biệt
có 52,9% NB chưa nhận định được đầy đủ
chỉ số huyết áp; 19,5% NB uống thuốc chưa
đúng cách; trên 16,8% chưa tuân thủ dùng
thuốc; trên 60% NB chưa có kiến thức đúng
về loại thịt tốt cho NB THA và trên 60% NB
Bảng 3.8 cũng chỉ ra tuổi càng cao thì không biết THA có thể gây suy thận, rối loạn
kiến thức tự chăm sóc của người bệnh càng thị giác. Nghiên cứu này cũng cho thấy tuổi,
giảm (r = - 0,179; p < 0,01). Điều này được lý giới liên quan âm tính mức độ yếu với kiến
giải là do đối tượng nghiên cứu là NCT, cùng thức tự chăm sóc của NB với r lần lượt là -
với sự gia tăng về tuổi kéo theo sự gia tăng 0,179 và - 0,259.
về mức độ lão hóa cơ thể trong đó có sa sút
trí tuệ. Chính vì vậy, khả năng học tập và lưu
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Hoàng Bảo và Nguyễn Thị Mỹ
Hạnh (2017), Tăng huyết áp tâm thu đơn
độc: Cập nhật sau nghiên cứu Sprint, truy
cập ngày 03/6/2018, tại trang web http://
timmachhoc.vn/thong-tin-khoa-hoc/1385-
tang-huyet-ap-tam-thu-don-doc-cap-nhat-
sau-nghien-cuu-sprint.html.
giữ kiến thức của người có tuổi cao sẽ kém
hơn người trẻ tuổi. Đây là điểm đặc biệt ở
đối tượng này để người điều dưỡng lần lưu
ý trong chăm sóc sức khỏe cho người bệnh
sau này. So với nghiên cứu của V.Eugene,
nghiên cứu này chỉ ra không có sự liên quan
giữa tuổi và kiến thức [14]. Điều này là do đối
tượng trong nghiên cứu này là người trưởng
thành (từ 18 – 65 tuổi), ở độ tuổi này khả
năng nhận thức còn cao và chưa bị suy giảm
trí tuệ. Kết quả này tương đồng với nghiên
cứu của Z. He và cộng sự (2016) khi ông cho
rằng nhóm tuổi từ 60 – 75 tuổi có kiến thức
cao hơn nhóm tuổi > 75 tuổi [16].
2. Bộ Y tế (2010), Hướng dẫn chẩn
đoán và điều trị tăng huyết áp, ban hành
kèm theo Quyết định số 3192/QĐ-BYT ngày
31/08/2010 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Bộ Y tế
- Cục quản lý khám chữa bệnh.
3. Trần Văn Long, Nguyễn Thị Tuyết
Dương và Trịnh Hùng Mạnh (2010), Thực
trạng và một số yếu tố ảnh hưởng tới tình
trạng tăng huyết áp ở người cao tuổi huyện
Với các bệnh mạn tính, thông thường
thời gian mắc bệnh càng dài thì kiến thức
42
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Tạp chí Y học thực
hành, 818-819, tr. 691-696.
10. F Saleem, et al. (2011), Association
between Knowledge and Drug Adherence
in Patients with Hypertension in Quetta,
Pakistan. Tropical Journal of Pharmaceutical
Research, 10(2), pp. 125-132
4. Almas, et al. (2012), Good
knowledge about hypertension is linked to
better control of hypertension: A multicentre
cross sectional study in Karachi, Pakistan.
BMC Research, 5.
11. M. Michalska, et al. (2014), The
knowledge and awareness of hypertension
among patients with hypertension in central
Poland: a pilot registry.Sage journal, 65(6), pp.
525-532.
5. Malik, et al. (2014), Hypertension
related knowledge, practice and drug
adherence among inpatients of a hospital
in Samarkand, Uzbekistan.Nagoya Journal
Medication Science, 76, pp. 255-263.
12. Mozaffarian, D., et al. (2015), Heart
disease and stroke statistics--2015 update: a
report from the American Heart Association.
Circulation, 131(4), pp. e29-322.
6. CDC (2015), Heart Disease and
Stroke Statistics—2015 Update: A Report
From the American Heart Association.
Circulation, 131, pp. e29-e322.
13. Nguyen, T. P., et al. (2014), Direct
costs of hypertensive patients admitted to
hospital in Vietnam- a bottom-up micro-
costing analysis.BMC Health Serv Res, 14,
p. 514.
7. Chobanian, A.V., et al. (2003),
The Seventh Report of the Joint National
Committee on Prevention, Detection,
Evaluation, and Treatment of High Blood
Pressure.
14. Verna Eugene and Paul Andrew, B.
(2013), Hypertensive patients: knowledge,
self-care management practices and
challenges.Journal of Behavioral Health, 2
(3), pp. 259-268.
8. E. Afriyie (2015), Assessment
of knowledge, attitudes and behaviors
of hypertension patients at ST. Michael
hospital Master, University of Science and
Technology.
15. WHO (2015), World health statistic
2015, Risk factor.
9. Erkoc,
S.B.
et
al.
(2012),
16. Z. He, et al. (2016), Factors
Hypertension Knowledge-Level Scale (HK- Influencing
Health
Knowledge
and
LS): A Study on Development, Validity Behaviorsamong the Elderly in Rural China.
and Reliability.International Journal of International Journal of Environmental
Environmental Research and Public Health, Research and Public Health, 13, p. 975.
9(12), pp. 1018-1029.
Khoa học Điều dưỡng - Tập 01 - Số 02
43
8 trang
32100
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kiến thức tự chăm sóc và một số yếu tố liên quan của người cao tuổi tăng huyết áp điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định năm 2016", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- kien_thuc_tu_cham_soc_va_mot_so_yeu_to_lien_quan_cua_nguoi_c.pdf
