Bài giảng Bệnh tăng huyết áp

BꢀNH TĂNG HUYꢁT ꢂP

www.tanghuyetap.com.vn

Tăng

huyꢀt

ꢁp

là gì?

• Huyết áp cao, hoặc tăng huyết áp, là một bꢀnh ly

Huyết ꢁp cao thê hiꢀn sư tăng ꢁp lꢂc dꢃng mꢁu tꢁc động lên thꢄnh động mꢅch, cꢆng

cꢇ nghꢈa lꢄ tim phải làm viꢀc nhiều hơn để bơm máu. Tăng huyết áp cꢆng có thể làm

́ rất phổ biến ở người lớn tuổi.

̉

̣

hỏng thꢄnh động mꢅch va

bꢀnh thận, và đột quỵ.

̀ theo thời gian, tăng huyết áp làm tăng nguy cơ bꢀnh tim,

Triꢂu

chꢃng

• Tăng huyết áp có thể không cꢇ triꢀu chứng, ngay cả khi bꢅn bꢉ bꢀnh trong nhiều

năm. Đꢇ là lý do tꢅi sao nꢇ đưꢊc gọi là "kẻ giết người thầm lặng". Người ta ước tính

rằng 1 trong số 5 người bꢉ huyết áp cao không biết rằng họ cꢇ nguy cơ cao bꢉ đột

quỵ và đau tim. Nếu không đưꢊc điều trꢉ đúng cách, huyết áp cao có thể gây hꢅi cho

tim và tuần hoàn, phổi, não, thận mà không hề cꢇ cꢁc triꢀu chứng nhận biết.

Nguyên

nhân

• Huyết áp đưꢊc đo bằng hai chꢋ số, chẳng hꢅn như 110/70. Số lớn hơn (HA tâm thu)

là áp suất khi tim đập. Số thấp hơn (HA tâm trương lꢄ áp lꢂc khi tim nghỉ giꢌa 2 lần

bơm mꢁu). Huyết áp bình thường thấp hơn 120/80. Nguyên nhân của hầu hết các

trường hꢊp cao huyết áp đều chưa đưꢊc biết ro. Đôi khi, bꢀnh ly của thận hoặc

tuyến thưꢊng thận là nguyên nhân gây ra huyết áp cao.

̃

́

Tiꢄn

cao

huyꢀt

ꢁp lꢅ

gì?

• Tiền cao huyết ꢁp (CHA) có nghꢈa là huyết áp của bꢅn cao hơn mức bình thường,

tương ứng với huyết áp tâm thu từ 120 đến 139 hoặc huyết áp tâm trương từ 80 đến

89. Khoảng một phần tư người Mỹ có tiền CHA, và nhꢌng người này cꢇ nguy cơ

mꢍc bꢀnh tim cao gấp 2 lần so với nhꢌng người cꢇ huyết ꢁp bꢎnh thường. Thay đổi

lối sống có thể giúp lꢄm giảm huyết ꢁp ở nhꢌng người nꢄy.

Huyꢀt

ꢁp bao

nhiêu

lꢅ

nguy

hiꢆm?

• Bꢅn bꢉ tăng huyết ꢁp nếu huyết ꢁp lớn hơn 140/90. Khi huyết áp đꢅt 180/110 hoặc

cao hơn, bꢅn cꢇ thể bꢉ cơn tăng huyết ꢁp kꢉch phꢁt, điều này có thể dẫn đến đột quỵ,

suy thận, nhồi máu cơ tim, hoặc mất ý thức. Nếu huyết ꢁp của bꢅn cao hơn 180/110

nhiều hơn 2 lần đo, hꢏy gọi cấp cứu 115. Các triꢀu chứng của cơn tăng huyết ꢁp

kꢉch phꢁt có thể bao gồm lo lꢍng, chảy máu cam, nhức đầu dꢌ dội, và khó thở.

Ai dê

̃

bꢇ

tăng

huyꢀt

ꢁp?

• Huyết áp cao là phổ biến hơn ở người lớn tuổi. Ở tuổi 45, nam giới có huyết áp cao

hơn so với phụ nꢌ. Ở 65 tuổi, điều này bꢉ đảo ngưꢊc và nhiều phụ nꢌ bꢉ ảnh hưởng

bởi cao huyết ꢁp. Người bꢉ tiểu đường có nguy cơ tăng huyết áp cao hơn nhꢌng

người không có bꢀnh, và nếu trong gia đꢎnh cꢇ người thân bꢉ cao huyết ꢁp thì bꢅn

cꢆng cꢇ nguy cơ cao phát triển bꢀnh. Khoảng 60% nhꢌng người có bꢀnh tiểu đường

bꢉ cao huyết áp.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

̀

chꢈng

tꢉc

• Người Mỹ gốc Phi có nguy cơ phát triển bꢀnh cao huyết áp hơn nhꢌng người thuộc

các chủng tộc khác. Một số nghiên cứu cho rằng người Mỹ gốc Phi có thể nhꢅy cảm

hơn với muối hơn các chủng tộc khác. Đối với nhꢌng người di truyền dễ bꢉ nhꢅy

cảm với muối, một số lưꢊng nhỏ như một nửa thìa cà phê muối có thể làm tăng

huyết áp 5 mmHg. Các yếu tố dinh dưỡng và thừa cân cꢆng có thể làm tăng huyết

áp.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

muꢊi

̀

• Natri, một chất hóa học đưꢊc tìm thấy trong muối, làm tăng huyết áp bằng cách thúc

đẩy viꢀc giꢌ chất lỏng trong cơ thể. Điều này làm tăng khối lưꢊng công viꢀc cho tim.

Hiꢀp hội Tim mꢅch Hoa Kỳ khuyến cáo giới hꢅn tiêu thụ natri hàng ngày lꢄ 1.500 mg.

Kiểm tra nhãn thꢂc phẩm và các thꢂc đơn có thể giúp bꢅn tính toán bao nhiêu natri

bꢅn đang tiêu thụ. Cꢁc thꢂc phẩm chế biến sꢐn thường chứa lưꢊng lớn natri, hiꢀn

chiếm khoảng 75% lưꢊng natri tiêu thu

̣ hꢄng ngꢄy. Trong số này, các loꢅi thꢉt và súp

đꢇng hộp có một số chứa lưꢊng cao nhất của natri trong chế độ ăn uống.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

̀

stress

• Căng thẳng dẫn đến cao huyết áp tꢅm thời, nhưng không có bằng chứng cho thấy

căng thẳng đang diễn ra gây ra cao huyết áp. Căng thẳng có thể ảnh hưởng gián

tiếp đến huyết áp vì nó có thể ảnh hưởng đến các yếu tố nguy cơ khác của bꢀnh tim.

Nhꢌng người bꢉ căng thẳng có xu hướng cꢇ nhꢌng thói quen không lành mꢅnh như

dinh dưỡng kém, uống rưꢊu và hút thuốc, tất cả đều có thể đꢇng một vai trò trong sꢂ

phát triển của huyết áp cao và bꢀnh tim.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

cân

̀

nꢋng

• Thừa cân làm tăng nguy cơ bꢉ cao huyết áp và làm tim phải lꢄm viꢀc nhiều hơn. Chế

độ ăn uống đưꢊc thiết kế để kiểm soát huyết áp thường bao gồm cả viꢀc giảm cân.

Hầu hết các chế độ ăn cần giảm tiêu thụ thức ăn béo và đường trong khi tăng tiêu

thụ các protein nꢅc, chất xơ, trái cây và rau xanh. Chꢋ cần giảm 10 pound trọng

lưꢊng (4.5 kg) có thể tꢅo sꢂ khác biꢀt trong huyết áp của bꢅn.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

rưꢌu

̀

• Uống quá nhiều rưꢊu là một yếu tố nguy cơ gây huyết áp cao. Hướng dẫn của Hiꢀp

hội Tim mꢅch Hoa Kỳ khuyên bꢅn nên tiêu thụ không quꢁ 2 ly rưꢊu (hoặc 2 lon bia

330 ml) mỗi ngày đối với nam và không quá một ly mỗi ngày cho phụ nꢌ.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

cꢅ

̀

phê

• Caffeine có thể khiến tim đập nhanh, nhưng không có bằng chứng cho thấy nó có

thể gây tăng huyết áp lâu dài. Tuy nhiên, đối với nhꢌng người không quen uống cà

phê, nước giải khát chứa caffeine thì nꢇ có thể gây tăng huyết áp tꢅm thời.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

̀

thai

ky

̀

• Tăng huyết áp thai kỳ là huyết áp cao mà phát triển trong thời kỳ mang thai . Nếu

không đưꢊc quản lý đúng cách, nó có thể phát triển thành tiền sản giật . Tiền sản

giật lꢄ tꢎnh trꢅng huyết áp tăng cao và rò rꢋ protein tư

giật có thể gây nguy hiểm cho cả mẹ và con . Sau khi em bé đưꢊc sinh ra, huyết áp

của thai phu thường trở lꢅi mức bình thường.

̀ thận vào nước tiểu. Tiền sản

̣

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

̀

thuꢊc

• Một số loꢅi thuốc có chứa thành phần có thể lꢄm tăng huyết áp. Thuốc trꢉ cảm lꢅnh

và cảm cúm có chứa thꢄnh phần thông mꢆi (xylometazolin) là một trong nhꢌng ví dụ

về các loꢅi thuốc làm tăng huyết áp. Các loꢅi thuốc có thể làm tăng huyết áp là

steroid, thuốc giảm cân, thuốc ngừa thai, thuốc giảm đau NSAID, và một số thuốc

chống trầm cảm. Nói chuyꢀn với bác sꢈ về các loꢅi thuốc bổ sung mà có thể ảnh

hưởng đến huyết áp của bꢅn.

Tăng

huyꢀt

ꢁp “ꢁo

choꢅng

trꢍng”

• Lꢄ hiꢀn tưꢊng khi mọi người có huyết áp cao hơn khi đo ở phꢃng khꢁm của bác sꢈ.

Điều này có thể là do sꢂ lo lꢍng, căng thẳng. Để biết chính xác nhất, lấy huyết áp ở

nhà vào nhꢌng thời điểm khác nhau và so sꢁnh huyết ꢁp đo với bác sꢈ của bꢅn.

Tăng huyết ꢁp ꢁo choꢄng trꢍng cꢇ ꢑt nguy cơ bꢀnh tim mꢅch, đôi khi chꢋ cần thay đổi

lối sống và không cần dꢒng thuốc.

Tăng

huyꢀt

ꢁp va

̀

tre em

̉

• Mặc dù đꢇ là bꢀnh phổ biến nhất ở người lớn tuổi, tăng huyết áp cꢆng có thể ảnh

hưởng đến trẻ em. Huyết áp bình thường đối với một đứa trẻ phụ thuộc vào tuổi,

giới tính, và chiều cao của trẻ. Trẻ em có nguy cơ cao bꢉ tăng huyết áp nếu bꢉ thừa

cân, là người Mỹ gốc Phi, hoặc nếu họ có một lꢉch sử gia đꢎnh bꢉ bꢀnh này .

Điꢄu

trꢇ –

Chê

́

đô ăn

̣

uꢊng

• Thay đổi chế độ ăn uống có thể giúp kiểm soát huyết áp. Một chế độ ăn uống đưꢊc

thiết kế để thúc đẩy giảm huyết áp đưꢊc gọi là chế độ ăn DASH – đây là viết tꢍt của

phương pháp tiếp cận chế độ ăn uống để ngăn chặn huyết áp. Chế độ ăn DASH

khuyến nghꢉ nên ăn nhiều rau, trái cây, ngꢆ cốc, các sản phẩm sꢌa ít chất béo, thꢉt

gia cầm, các loꢅi hꢅt và cá. Thꢉt đỏ, chất béo bão hòa, và đồ ngọt nên tránh. Giảm

tiêu thụ muối

Điꢄu

trꢇ –

vꢎn

đꢉng

• Tập thể dục là một yếu tố lối sống có thể làm giảm huyết áp. Đꢇ là khuyến cáo rằng

người lớn nhận đưꢊc khoảng 150 phút mỗi tuần tập thể dục vừa phải. Điều này có

thể bao gồm các hoꢅt động như đi bộ, đi xe đꢅp, làm vườn, hoặc các bài tập

aerobic… Hoꢅt động tăng cường cơ bꢍp đưꢊc khuyến cáo ít nhất hai lần một tuần .

Điꢄu

trꢇ –

Thuꢊc

lꢌi

tiꢆu

• Nếu chế độ ăn uống và tập thể dục là không đủ để làm giảm huyết áp, các loꢅi thuốc

đầu tiên đưꢊc đề nghꢉ là thuốc lꢊi tiểu giúp giảm natri và mức chất lỏng trong cơ thể

đê

̉

làm giảm huyết áp. Thuốc lꢊi tiểu có nghꢈa là bꢅn sẽ đi tiểu thường xuyên hơn.

lꢄm giảm kali, mà có thể dẫn đến yếu cơ, chuột rút ở

Đôi khi, thuốc lꢊi tiểu cꢇ thê

̉

chân, và mꢀt mỏi. Tác dụng phụ khác của thuốc lꢊi tiểu có thể bao gồm lưꢊng

đường trong máu cao ở nhꢌng người bꢉ bꢀnh tiểu đường. Ít phổ biến hơn lꢄ tꢎnh

trꢅng rối loꢅn chức năng cương dương.