Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái ở huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang
No.16_June 2020|Số 16 – Tháng 6 năm 2020|p.72-79
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO
ISSN: 2354 - 1431
KHAI THÁC TIỀM NĂNG DU LỊCH SINH THÁI
Ở HUYỆN LỤC NGẠN TỈNH BẮC GIANG
Nguyễn Thị Hòa, Vi Thị Nhunga*
a Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên
* Email: [email protected]
Thông tin bài viết
Tóm tắt
Ở Việt Nam, du lịch được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn
của đất nước. Du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, đóng vai trò phát huy và
bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống mà còn có ý nghĩa bảo vệ môi trường
tự nhiên và xã hội với hình thức du lịch sinh thái. Mỗi địa phương ở nước ta đều
có những tiềm năng phát triển du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng. Bài
viết nhằm mục đích nghiên cứu về khai thác tiềm năng du lịch sinh thái ở huyện
Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Chúng tôi sử dụng phương pháp lịch sử và phương
pháp logic, các phương pháp nghiên cứu liên ngành (tổng hợp, thống kê, phân tích,
so sánh…), đặc biệt là phương pháp điền dã dân tộc học để tiến hành tập hợp dữ
liệu và thực hiện nghiên cứu. Bài viết làm rõ và đánh giá tiềm năng du lịch sinh
thái, nghiên cứu thực trạng khai thác tiềm năng phát triển du lịch của địa phương;
trên cơ sở đó xem xét và đề xuất định hướng, giải pháp nhằm khai thác hiệu quả
tiềm năng phát triển du lịch sinh thái ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Kết quả
nghiên cứu góp phần khẳng định tiềm năng du lịch sinh thái của huyện Lục Ngạn
và là cơ sở để địa phương xây dựng đề án tổng thể, định hướng, thực hiện các giải
pháp để phát triển du lịch sinh thái và du lịch nói chung.
Ngày nhận bài:29/4/2020
Ngày duyệt đăng:10/6/2020
Từ khóa:
Du lịch, Tiềm năng du lịch,
Du lịch sinh thái, Lục Ngạn,
Bắc Giang.
1. Đặt vấn đề
Theo Luật Du lịch năm 2017, Du lịch sinh thái là về “sức chứa” (cả về vật lý, sinh học, tâm lý và xã hội)
“loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc để hạn chế tới mức tối đa các tác động có thể của hoạt
văn hoá địa phương, có sự tham gia của cộng đồng dân động du lịch sinh thái đến tự nhiên và môi trường. Yêu
cư, kết hợp giáo dục về bảo vệ môi trường” [1]. Du lịch cầu thứ tư là thoả mãn nhu cầu nâng cao kiến thức và
sinh thái là một loại hình du lịch hấp dẫn phát triển theo hiểu biết mới đối với tự nhiên, văn hoá bản địa của
hướng bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên và phát huy khách du lịch. Để đáp ứng được các yêu cầu trên, chúng
các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, đồng ta cần thực hiện các nguyên tắc về môi trường; Các
thời nâng cao mức sống cho người dân khi tham gia vào nguyên tắc về đạo đức, cách ứng xử và nguyên tắc thực
hoạt động du lịch đóng góp tích cực vào sự phát triển hiện… [2].
kinh tế - xã hội của địa phương.
Lục Ngạn là một huyện miền núi ở phía Đông Bắc
Yêu cầu cơ bản đầu tiên để phát triển du lịch sinh
thái là cần sự tồn tại của các hệ sinh thái tự nhiên điển
hình với tính đa dạng sinh thái cao. Yêu cầu thứ hai là
người hướng dẫn ngoài kiến thức ngoại ngữ tốt còn phải
là người am hiểu các đặc điểm sinh thái tự nhiên và văn
hoá cộng đồng địa phương và phải có được người điều
hành có nguyên tắc. Thứ ba là yêu cầu du lịch sinh thái
cần được tổ chức với sự tuân thủ chặt chẽ các quy định
tỉnh Bắc Giang với địa hình xen kẽ trung du và miền
núi, khí hậu ôn hòa nên có nhiều cảnh quan thiên nhiên
đẹp, hoang sơ, các vườn cây ăn quả trù phú - là vựa cây
ăn quả lớn nhất miền Bắc. Bên cạnh đó, huyện Lục
Ngạn còn là một vùng đất có bề dày truyền thống lịch
sử với nhiều di tích lịch sử văn hóa có từ lâu đời (2 di
tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, 39 di tích lịch sử văn
N.T.Hoa et al/ No.16_June 2020|p.72-79
hóa cấp tỉnh). Huyện còn là nơi tập trung sinh sống của huyện, chính sách của các cấp chính quyền được triển
khai tới các hộ gia đình như thế nào, những thuận lợi và
khó khăn, nguyện vọng của người dân khi kinh doanh
du lịch và phục vụ du lịch… Những thông tin, số liệu
thu thập được chúng tôi xử lý, tổng hợp và dùng để
phân tích trong báo cáo.
các đồng bào dân tộc thiểu số Tày, Nùng, Cao Lan, Sán
Chí,… với những bản sắc văn hóa đa dạng và độc đáo.
Đây là những điều kiện thuận lợi để huyện khai thác
phát triển mô hình du lịch sinh thái. Do đó, việc nghiên
cứu khai thác tiềm năng du lịch sinh thái ở huyện Lục
Ngạn, tỉnh Bắc Giang có ý nghĩa to lớn trong việc chỉ
ra các tiềm năng phát triển du lịch sinh thái của huyện,
trên cơ sở đó đánh giá thực trạng và đề xuất định hướng,
giải pháp để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch một
cách bền vững.
Ngoài các phương pháp trên, tác giả còn sử dụng
phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp và
phương pháp phân tích SWOT để phân tích và đưa ra
những đánh giá về điểm mạnh, điểm yếu, thời cơ, thách
thức của việc khai thác các tiềm năng du lịch sinh thái
và đưa ra được những giải pháp tối ưu để phát triển các
nguồn lực đó.
2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Tác giả dựa vào phương pháp luận của chủ nghĩa
duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để nhận
diện, xem xét và đánh giá về tiềm năng và khai thác
tiềm năng du lịch sinh thái ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc
Giang.
Với các phương pháp nêu trên, tác giả nghiên cứu
và làm rõ tiền năng; thực trạng, định hướng và giải pháp
khai thác tiềm năng du lịch sinh thái của huyện Lục
Ngạn. Bài viết đề cập tới 03 nội dung: 1 - Tiềm năng
du lịch sinh thái của huyện Lục Ngạn, 2 - Thực trạng
khai thác tiềm năng phát triển du lịch sinh thái ở huyện
Lục Ngạn, 3 - Định hướng và giải pháp phát triển du
lịch sinh thái huyện Lục Ngạn.
Trong quá trình nghiên cứu, trình bày kết quả
nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp lịch sử và
phương pháp logic là hai phương pháp chính. Phương
pháp điền dã dân tộc học là phương pháp chủ đạo giúp
khảo sát, đánh giá đối tượng nghiên cứu, thu thập tư
liệu. Tác giả sử dụng các kỹ thuật như quan sát tham dự
tại thực địa; phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm; chụp ảnh
và khảo tả. Chúng tôi tiến hành thực tế nghiên cứu,
phỏng vấn tại địa phương từ tháng 10 năm 2019 đến
tháng 5 năm 2020. Cụ thể, chúng tôi tiếp xúc phỏng vấn
cán bộ quản lý từ cấp xã trở lên, trong đó có 2 cán bộ
Phòng Văn hóa và Thông tin của huyện, 29 cán bộ văn
hóa xã và thị trấn cùng 29 cán bộ là Chủ tịch, Phó chủ
tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn về việc huyện/thị
trấn/xã đã xây dựng đề án hay kế hoạch để phát triển du
lịch sinh thái tại huyện chưa, các chương trình huyện
đã thực hiện để thu hút khách du lịch và nhà đầu tư,
huyện đã có đề xuất về việc khai thác, phát triển du lịch
tại địa phương chưa; các hộ gia đình có miệt vườn, các
hộ gia đình có đón khách du lịch và những người tham
gia vào phát triển du lịch sinh thái như các loại
hình/hoạt động du lịch mà du khách được trải nghiệm,
quy mô các vườn cây là bao nhiêu ha, mức độ thường
xuyên của du khách đến là bao nhiêu lượt/năm, những
thuận lợi và khó khăn khi du khách đến tham quan gặp
phải là gì. Sau đó, chúng tôi đến gặp các hộ gia đình có
miệt vườn có khai thác dịch vụ du lịch và các hộ gia
đình kinh doanh ở quanh các điểm du lịch, di tích trong
địa bàn huyện, các chủ khách sạn/nhà nghỉ, chủ các nhà
hàng/quán ăn… để phỏng vấn, điều tra về thực trạng
khai thác các tiềm năng phục du lịch sinh thái của
3. Kết quả - bình luận
3.1. Tiềm năng du lịch sinh thái của huyện Lục
Ngạn
3.1.1. Các tiềm năng và điều kiện phát triển du lịch
a, Tài nguyên du lịch tự nhiên. Lục Ngạn là một
huyện miền núi ở phía Đông Bắc tỉnh Bắc Giang, cách
trung tâm thành phố Bắc Giang 40km về phía Đông,
cách thủ đô Hà Nội 90km về phía Bắc. Lục Ngạn là
huyện có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh Bắc Giang là
1.017,23km2 với 29 đơn vị hành chính cấp xã trực
thuộc. Đây là huyện có vị trí chiến lược quan trọng từ
Thủ đô Hà Nội lên biên giới phía Đông Bắc. Lục Ngạn
nằm trên trục đường quốc lộ 31 đi Sơn Động - Đình
Lập (Lạng Sơn) và trục đường 279 đi Tân Sơn rồi sang
Lạng Sơn. Ví trí địa lý như trên là điều kiện để Lục
Ngạn giao lưu phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội.
Lục Ngạn có địa hình là vùng núi cao và vùng đồi
thấp, khí hậu của vùng nhiệt đới gió mùa và thổ nhưỡng
có 59,93% đất Feralit. Các yếu tố trên thuận lợi cho việc
hình thành và phát triển các đồi/vườn cây công nghiệp,
cây ăn quả. Huyện Lục Ngạn đã hình thành tập đoàn
cây ăn quả đa dạng bốn mùa, thơm ngon với hơn 26.000
ha. Trong đó, cây vải thiều là cây chủ lực với diện tích
15.290 ha (trong đó có 11.423 ha
N.T.Hoa et al/ No.16_June 2020|p.72-79
sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap). Cây ăn quả có múi có nếp cái hoa vàng Phì Điền, rượu Kiên Thành, mỳ Chũ,…
là các sản phẩm du lịch hấp dẫn các du khách.
6.440 ha trong đó cam chiếm 3.945 ha, bưởi 2.165 ha. Các
loại cây có múi đang có xu hướng phát triển mạnh [3].
c, Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật. Lục Ngạn
có vị trí địa lí thuận lợi, nằm án ngữ trên 2 tuyến đường
giao thông chính đó là: đường bộ theo tuyến đường Quốc
lộ 31 Lạng Sơn - Sơn Động - Chũ - Thành phố Bắc Giang,
tuyến theo Quốc lộ 279 Chũ - Tân Sơn - Chi Lăng - Đồng
Mỏ (Lạng Sơn). Đường thủy theo sông Lục Nam xuôi về
Vạn Kiếp - Phả Lại. Đây là vùng có vị trí trọng yếu trên
đường từ thủ đô Hà Nội lên biên giới phía Đông Bắc.
Đường tỉnh lộ 285, 289, 290 với tổng chiều dài 85 km đã
được trải nhựa hết. Hiện nay xe ôtô đã đến được 100% các
xã. Trên địa bàn huyện hiện có Bến xe khách với lưu lượng
gần 100 lượt xe hoạt động/ngày. Ngoài ra, còn có hàng
chục lượt xe buýt các tuyến Sơn Động - Bắc Giang, Sơn
Động - Gia Lâm lưu thông qua địa bàn huyện. Cùng với
đó có các tuyến xe khách từ Chũ đi các tỉnh thành khác
như Thái Nguyên, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nội, các
chuyến xe nước ngầm đi Hà Nội,… cũng hoạt động khá
hiệu quả. Trên địa bàn huyện Lục Ngạn còn có khoảng 50
xe taxi của các hãng khác nhau. Hệ thống giao thông và
cơ sở hạ tầng giao thông không chỉ dễ dàng cho việc đi lại,
nâng cao đời sống vật chất của cư dân trong vùng mà còn
là điều kiện giúp cho du lịch phát triển, thu hút khách tham
quan tại các điểm du lịch.
Địa hình đa dạng, khí hậu thuận lợi kết hợp yếu tố
thổ nhưỡng, thủy văn và sông ngòi cũng đã tạo cho Lục
Ngạn cảnh quan tự nhiên hùng vĩ, thu hút với núi đồi,
sông núi, hồ nước lớn..., hệ động thực vật phong phú.
b, Tài nguyên du lịch nhân văn. Về dân số và dân tộc,
tổng dân số huyện Lục Ngạn là 223,8 nghìn người (năm
2018); tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên là 1,18%. Số lao động
của huyện Lục Ngạn khá dồi dào, năm 2018 có 158.450
nghìn người trong độ tuổi lao động. Dân cư trên địa bàn
huyện Lục Ngạn gồm 8 dân tộc anh em cùng sinh sống
(Kinh, Tày, Nùng, Cao Lan, Sán Chí, Sán Dìu, Hoa, Dao).
Các dân tộc tại huyện Lục Ngạn sống hòa thuận, tôn trọng
tập tục của nhau, hình thành nên sự giao thoa văn hóa cùng
những nét đặc sắc riêng trong văn hóa các dân tộc [3].
Về di tích lịch sử văn hóa, Lục Ngạn là vùng đất có bề
dày truyền thống lịch sử, đấu tranh chống giặc ngoại xâm
với những chứng tích lịch sử như Động Giáp, Nội Bàng,
Nam Điện,… Theo Phòng Văn hóa và Thông tin, trên địa
bàn huyện có 41 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 2 di
tích được công nhận cấp quốc gia (Đền Hả thuộc xã Hồng
Giang, chùa Am Vãi thuộc xã Nam Dương) và 39 di tích
được xếp hạng di tích cấp tỉnh [4].
Cùng với sự phát triển của thông tin liên lạc, các dịch
vụ bưu chính viễn thông ở huyện Lục Ngạn cũng không
ngừng phát triển cả về loại hình và phạm vi hoạt động,
chất lượng dịch vụ được cải thiện, số lượng thuê bao di
động cũng tăng nhanh với trên 10.000 thuê bao, các dịch
vụ như chuyển phát nhanh, chuyển tiền nhanh, internet…
đã đáp ứng được yêu cầu thông tin giữa huyện Lục Ngạn
với các vùng trong cả nước và quốc tế, từ đó góp phần vào
việc thúc đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế xã hội của
huyện Lục Ngạn.
Về lễ hội, hằng năm, huyện có nhiều lễ hội trải khắp
các tháng. Tiêu biểu và đặc sắc như lễ hội Đền Hả, hội
chùa Khánh Vân - đền Quan Quận, hội đền Tam Giang,
hội đền Chể,… và hội chợ vùng cao với các điệu hát
Soong Hao của dân tộc Nùng, điệu Soong Cô của dân tộc
Sán Dìu, điệu Then tình tứ của người Tày hay điệu Sình
ca của dân tộc Cao Lan,… Đặc biệt là những nét văn hóa
này được hội tụ trong Ngày hội Văn hóa Thể thao các dân
tộc huyện Lục Ngạn được tổ chức hằng năm vào ngày 18/2
Âm lịch đã trở thành bản sắc văn hóa của mảnh đất và con
người Lục Ngạn.
Về cơ sở lưu trú, hầu hết hệ thống cơ sở lưu trú trên
địa bàn huyện Lục Ngạn là nhà nghỉ/ Hiện nay, huyện có
1 khách sạn và 28 cơ sở đạt tiêu chuẩn kinh doanh nhà
nghỉ, với 23 phòng khách sạn và 299 phòng nhà nghỉ đạt
chuẩn trong đó những nhà nghỉ này tập trung chủ yếu ở
Thị trấn Chũ - Trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội của
huyện Lục Ngạn. Về cơ sở kinh doanh ăn uống thì toàn
huyện có 3 nhà hàng lớn và các quán ăn ven đường nằm
rải rác dọc tuyến Quốc lộ 31 và một số huyện lộ. Về cơ sở
vật chất văn hóa, trên toàn huyện có 01 trung tâm văn hóa
thể thao huyện; 10 sân tennis; 25 nhà thi đấu; 41 di tích
lịch sử văn hóa; 01 thư viện… góp phần cho cộng đồng
địa phương vui chơi giải trí, sinh hoạt cộng đồng. Hiện
nay, nhiều nhà vườn được các hộ gia đình xây dựng tổ
Lục Ngạn có các làng nghề thủ công truyền thống thu
hút sự khám phá của du khách, sản phẩm thẩm mĩ và chất
lượng, hấp dẫn như nghề làm mỳ Chũ ở thôn Thủ Dương,
xã Nam Dương huyện Lục Ngạn; nghề dệt, thêu và nhuộm
vải chàm của các dân tộc thiểu số sẽ là sản phẩm du lịch
hấp dẫn trong tương lai.
Về ẩm thực, Lục Ngạn là nơi sinh sống nhiều dân tộc
anh em, mỗi dân tộc lại có bản sắc văn hóa và phong cách
ẩm thực riêng với các món ăn nổi tiếng như: Bánh Vắt Vai
độc đáo của đồng bào người Sán Dìu; cơm lam, bánh trà
lam, khâu nhục của người Tày - Nùng. Ngoài ra, huyện
còn có một số đặc sản nổi tiếng như: Mật ong, vải thiều,
N.T.Hoa et al/ No.16_June 2020|p.72-79
chức kinh doanh phục vụ khách dưới các hình thức cung
Huyện Lục Ngạn có tiềm năng và cơ hội để phát triển
du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng. Nhằm khai
thác các tiềm năng du lịch của địa phương, thực hiện Nghị
quyết số 44-NQ/TU ngày 30/3/2015 của Ban Thường vụ
Tỉnh ủy tỉnh Bắc Giang về việc phát triển du lịch tỉnh Bắc
Giang, Ủy ban Nhân dân huyện Lục Ngạn đã xây dựng kế
hoạch số 86 KH/UBND ngày 19/6/2016 để phát triển du
lịch trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, đến nay, chưa có đề án
hay kế hoạch, quy hoạch tổng thể nào được thực hiện để
phát triển du lịch địa phương. Theo lãnh đạo địa phương,
đề án được xây dựng nhưng chưa được phê duyệt cấp kinh
phí thực hiện. Bởi vậy, cho đến nay, du lịch và du lịch sinh
thái ở Lục Ngạn hầu như vẫn dừng lại ở tiềm năng và khai
thác nhỏ lẻ phục vụ cho nhân dân trong huyện và lân cận.
Hoạt động kinh doanh du lịch chủ yếu xuất phát từ các gia
đình tự phát thông qua hoạt động buôn bán hoa quả kết
cấp dịch vụ cho khách nhưng chủ yếu là ăn uống và tham
quan trải nghiệm vườn đồi.
3.1.2. Đánh giá tiềm năng và khả năng khai thác các
tiềm năng
Để đánh giá tiềm năng và khả năng khai thác các tiềm
năng phát triển du lịch sinh thái ở huyện Lục Ngạn, chúng
tôi sử dụng phương pháp SWOT. Thực hiện phân tích theo
phương pháp SWOT, tôi đã xác định những điểm mạnh,
điểm yếu, cơ hội và thách thức trong việc khai thác tiềm
năng du lịch sinh thái huyện Lục Ngạn như sau:
Xét các yếu tố nội tại (nguyên nhân từ bên trong), điểm
mạnh của tiềm năng du lịch sinh thái huyện Lục Ngạn là
có vị trí địa lý thuận lợi, tài nguyên du lịch sinh thái phong
phú, đa dạng; khí hậu nhiệt đới gió mùa, đất feralit đặc
trưng thuận lợi trồng cây ăn quả nên hình thành nhiều
vườn cây rộng lớn cho quả thơm ngon nổi tiếng; là nơi hợp tham quan vườn đồi; các hoạt động dã ngoại tự tổ
sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số nên các giá
trị văn hóa của các dân tộc vẫn còn được lưu giữ; giao
thông thuận tiện; điểm đến an ninh an toàn và thân thiện.
Điểm yếu là công tác quy hoạch phát triển du lịch sinh thái
chưa được thực hiện; nguồn nhân lực phục vụ du lịch còn
thiếu và yếu, công tác đào tạo chưa được chú trọng; sản
phẩm và dịch vụ du lịch chưa phong phú, chưa khai thác
hết tiềm năng của vùng; các điểm vườn còn phát triển tự
phát; công tác quảng bá còn hạn chế lẫn cả nội dung và
phạm vi; hệ thống cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch
còn hạn chế và chưa được chú trọng đầu tư; ý thức giữ gìn
bản sắc văn hóa của người dân địa phương còn hạn chế.
chức của nhóm cá nhân... Năm 2019, du lịch huyện Lục
Ngạn đã có những chuyển biến tích cực. Để đáp ứng nhu
cầu tham quan của du khách và hưởng ứng Ngày hội trái
cây Lục Ngạn, qua nhiều lần khảo sát và thuyết phục các
chủ hộ vườn, Trung tâm Trải nghiệm Green Dream thuộc
Công ty TNHH Giáo dục, Trải Nghiệm Green Dream có
trụ sở ở thành phố Bắc Giang quyết định đầu tư phát triển
du lịch ở một số xã trên địa bàn huyện Lục Ngạn, trong đó
bước đầu lấy xã Thanh Hải làm trung tâm. Từ đầu tháng
11/2019 đến hết năm, Trung tâm Trải nghiệm Green
Dream ở xã Thanh Hải đã đón tiếp hơn 1000 lượt khách
trong và ngoài tỉnh. Chủ yếu khách đến từ Thủ đô Hà Nội
và thành phố Bắc Giang do các Công ty Du lịch Việt Hưng
Tourist, Du lịch Xuyên Việt, Du lịch Vietbiz Tour đưa đến
tham quan trải nghiệm thu hái tại các vườn cây ăn quả và
thăm quan các làng nghề trên địa bàn huyện [4].
Xét các yếu tố khách quan (nguyên nhân từ bên ngoài),
cơ hội đối với du lịch sinh thái huyện Lục Ngạn là xu
hướng phát triển chung du lịch sinh thái của thế giới và
Việt Nam nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững;
Nhà nước có chiến lược và chính sách ưu tiên đầu tư phát
triển du lịch sinh thái; hoạt động xúc tiến quảng bá du lịch
Lục ngạn và du lịch Việt Nam được đẩy mạnh giúp bạn bè
quốc tế biết đến Việt Nam ngày càng nhiều hơn. Nhưng
bên cạnh đó, du lịch sinh thái ở đây phải đối mặt với nhiều
thách thức: Tình trạng ô nhiễm môi trường và biến đổi khí
hậu ngày càng gia tăng; Việt Nam tham gia các Hiệp định,
hiệp ước hợp tác ở quy mô quốc tế và khu vực; nhu cầu về
chất lượng dịch vụ và sản phẩm đặc trưng địa phương
ngày càng cao; sự phát triển của nền kinh tế trong bối
cảnh hội nhập, toàn cầu hóa và mặt trái của công nghệ
thông tin đem lại làm mờ nhạt giá trị văn hóa truyền
thống bản địa; công tác quy hoạch, bảo vệ tôn tạo tài
nguyên thiên nhiên và môi trường còn thấp.
Huyện Lục Ngạn đầu tư phát triển mô hình du lịch
sinh thái cộng đồng gắn với trải nghiệm vườn cây ăn quả.
Tuy nhiên, huyện còn nhiều hạn chế về hạ tầng giao
thông và cơ sở vật chất phục vụ khách du lịch và trên địa
bàn còn nhiều tuyến đường liên thôn chưa được bê tông
hóa nên chưa hấp dẫn được nhiều du khách.
Theo ông Cao Văn Hoàn - Phó chủ tịch Ủy ban Nhân
dân huyện Lục Ngạn: “Trong thời gian tới, huyện Lục
Ngạn sẽ phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, huyện sẽ
kết hớp với các doanh nghiệp phát triển các vườn cây ăn
quả đảm bảo đáp ứng yêu cầu miệt vườn đối với du
khách”. Trước hết, từ năm 2019 đến năm 2025, huyện sẽ
huy động nguồn đầu tư hạ tầng ở vùng cây ăn quả tại hai
xã đó là xã Tân Mộc và xã Quý Sơn. Cụ thể là huyện chọn
thôn Hoa Quảng (xã Tân Mộc) và thôn Giành (xã Quý
3.2. Thực trạng khai thác tiềm năng phát triển du
lịch sinh thái ở huyện Lục Ngạn
N.T.Hoa et al/ No.16_June 2020|p.72-79
Sơn) để đầu tư xây dựng thí điểm mô hình này. Bằng các thái thành một quần thể du lịch hấp dẫn mang đặc trưng
nguồn lực huyện Lục Ngạn sẽ đầu tư gần 15 tỷ đồng để vùng cây ăn quả nhiệt đới, chưa có sự phân vùng cho du
cứng hóa đường giao thông liên thôn từ thôn Hoa Quảng lịch sinh thái và chưa xây dựng bản đồ chỉ dẫn tại các điểm
đi thôn Đồng Quýt ở xã Tân Mộc; xây dựng nhà văn hóa, khai thác hoạt động du lịch sinh thái. Cơ sở hạ tầng tại các
nhà vệ sinh công cộng. Trong hai năm (2019 - 2020), điểm du lịch chưa được đầu tư xây dựng, giao thông kết
huyện bố trí cho thôn Giành và Hoa Quảng mỗi thôn hơn nối các tour, tuyến chưa đồng bộ; chưa có các khu vui chơi
1 tỷ đồng để xây dựng nhà trưng bày sản phẩm đặc trưng hoạt động giải trí, khu trung tâm thương mại mua sắm.
và nhà văn hóa. Ông Nguyễn Đức Toản thôn Giành (xã Hơn nữa việc đầu tư phát triển du lịch chỉ dựa trên cái
Quý Sơn) chia sẻ: “Trước đây tuyến đường trong thôn chỉ mình có sẵn và làm theo cách dễ làm nhất, chưa có sự chú
rộng 2m, rất hẹp, mỗi khi đến mùa thu hoạch vải người trọng đến nhu cầu và mong muốn ngày càng cao của du
dân đi lại rất khó khăn. Khi Ủy ban nhân dân huyện triển khách. Do đó, các hoạt động du lịch sinh thái đang diễn ra
khai chương trình cứng hóa đường giao thông nông thôn, trên địa bàn huyện Lục Ngạn còn mang tính tự phát trong
các hộ dân trong thôn vận động nhau bàn cách mở rộng nhân dân và xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm các loại hình
đường. Đến nay toàn thôn đã hoàn thành cứng hóa du lịch tự nhiên của du khách, hoạt động du lịch của huyện
khoảng 10 km đường trục thôn, ngõ xóm với chiều rộng Lục Ngạn còn nhỏ lẻ, manh mún, các dịch vụ phục vụ du
trung bình là 4 m”.
lịch chưa phong phú và đa dạng. Vì vậy, để khai thác tiềm
năng để phát triển du lịch sinh thái huyện Lục Ngạn cần
đưa ra những định hướng và biện pháp tối ưu để khác phục
những hạn chế trong thời gian tới.
Ngoài các vườn cây ăn quả, các địa điểm sinh thái khác
như hồ Khuôn Thần, hồ Cấm Sơn, đập Làng Thum,.. cũng
có hoạt động du lịch. Danh thắng hồ Cấm Sơn là hồ thủy
điện lớn thứ 4 miền Bắc nằm trên địa bàn 4 xã của huyện
Lục Ngạn: Cấm Sơn, Sơn Hải, Tân Sơn, Hộ Đáp và 5 xã,
thị trấn của huyện Hữu Lũng, huyện Chi Lăng của tỉnh
Lạng Sơn. Trong hai năm 2018 - 2019, lượng du khách
đến hồ Cấm Sơn tăng cao. Đặc biệt là trong các dịp lễ 30/4
- 1/5 và mùa Hè, trung bình mỗi ngày có khoảng 2 nghìn
lượt khách đến tham quan. Anh Trần Văn Nguyễn - chủ
thuyền máy tại thôn Mới, xã Cấm Sơn cho biết: “Du khách
đến hồ tham quan sẽ đi bằng thuyền máy của người dân
ven hồ, mỗi thuyền có giá dao động khoảng 500 - 800
nghìn đồng với sức chứa lên đến 30 người/thuyền. Các
thuyền đều được trang bị áo phao và phao bơi cho du
khách”. Đến hồ Cấm Sơn, du khách được tham quan các
đảo nhỏ trên hồ, trải nghiệm các hoạt động như câu cá, bơi
lội,… và thưởng thức các đặc sản của bà con dân tộc ở
xung quanh hồ như vải thiều, na, nhãn, dứa, mật ong, gà
đồi leo cây, cá nướng, cá bống nấu măng chua, xôi ngũ
sắc,… Tuy nhiên, các dịch vụ phục vụ du lịch và cơ sở hạ
tầng chưa phát triển nên du khách đến đây tham quan cần
phải tự chuẩn bị hành trang và thực phẩm mang theo và
không lưu trú được gần hồ, ngắm cảnh đêm. Trong Hội
nghị xúc tiến đầu tư phát triển du lịch năm 2018 của tỉnh
Bắc Giang, dự án đầu tư của Tập đoàn FLC đã được Ủy
ban Nhân dân tỉnh Bắc Giang trao chứng nhân với kinh
phí đầu tư gần 14 nghìn tỷ đồng vào khu vực hồ Khuôn
Thần huyện Lục Ngạn nhưng đến nay dự án này vẫn chưa
được tiến hành đúng tiến độ.
3.3. Định hướng và giải pháp phát triển du lịch sinh
thái huyện Lục Ngạn
Thực hiện Quyết định 939/QĐ-UBND năm 2017 về
điều chỉnh Quy hoạch phát triển Văn hóa - Thể thao và Du
lịch tỉnh Bắc Giang đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030,
Đảng bộ và nhân dân huyện Lục Ngạn đang hướng tới
mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi
nhọn trong đó tập trung vào loại hình du lịch văn hóa tâm
linh, sinh thái nghỉ dưỡng. Để phát triển du lịch sinh thái,
đòi hỏi huyện Lục Ngạn cần có những hướng đi mới và có
thể đề ra những định hướng cơ bản sau:
Một là, định hướng phát triển các hình thức du lịch
sinh thái kết hợp với các loại hình du lịch đa dạng. Bao
gồm: Du lịch sinh thái: tham quan vườn cây ăn quả; du
lịch sinh thái nghỉ dưỡng gắn với du lịch tâm linh: hồ
Khuôn Thần, hồ Cấm Sơn, chùa Am Vãi…; du lịch văn
hóa lịch sử, sinh thái nhân văn: Đền Hả, chùa Am Vãi, hồ
Khuôn Thần,…; du lịch dã ngoại (bơi thuyền, leo núi, câu
cá) hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần,…
Hai là, định hướng phát triển du lịch theo lãnh thổ. Để
có thể thâm nhập vào thị trường khách nội địa và khách
quốc tế thì Lục Ngạn cần tập trung phát triển du lịch mang
đặc trưng riêng của vùng là du lịch miền sơn cước với các
loại hình vui chơi, giải trí, văn hóa, nghệ thuật truyền
thống của huyện, vừa phục vụ du khách, vừa giữ gìn và
phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc như hát dân ca của
các dân tộc Nùng, Tày, Cao Lan, Sán Chí; hoặc tham quan
các vườn cây ăn quả. Một trong những điểm cần lưu ý
trong chiến lược phát triển du lịch sinh thái huyện Lục
Ngạn là việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch gắn với
Tóm lại, dù đã có những chuyển biến tích cực nhưng
huyện Lục Ngạn vẫn chưa có đề án phê duyệt cụ thể nào
về quy hoạch và xây dựng đầu tư các điểm du lịch sinh
N.T.Hoa et al/ No.16_June 2020|p.72-79
từng vùng lãnh thổ của huyện, đáp ứng nhu cầu của các thuyền, bãi đậu xe, các chòi tre nứa, gõ, mái bằng lá cọ,
đối tượng khách du lịch. Bên cạnh đó, huyện cần hợp tác
với các huyện như Lục Nam, Sơn Động,… để xây dựng
các tuyến du lịch (tour), liên kết các điểm du lịch theo từng
nội dung để thu hút khách du lịch.
để phục vụ cho việc quan sát khám phá thiên nhiên và hoạt
động câu cá của du khách; các cơ sở kinh doanh ăn uống
có sức chứa lớn cho khách đoàn, có bãi đậu xe ô tô, cải
thiện chất lượng món ăn và đa dạng hóa các loại hình dịch
vụ để đáp ứng nhu cầu của du khác; cần xây dựng và phát
triển hệ thống cửa hàng đặc sản địa phương nhằm tận dụng
nguồn sản phẩm nông nghiệp cũng như thủ công nghiệp
đáp ứng dịch vụ mua sắm của du khách; tăng cường hệ
thống điện, thông tin liên lạc,… tại các điểm du lịch.
Trên cơ sở định hướng như trên, chúng tôi đề xuất một
số giải pháp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch
sinh thái ở huyện Lục Ngạn như sau:
Thứ nhất, cần xây dựng bản đồ quy hoạch phát triển
du lịch sinh thái. Để khai thác các tiềm năng của huyện
Lục Ngạn phát triển du lịch sinh thái, Ủy ban Nhân dân
huyện cần xây dựng bản đồ quy hoạch các điểm du lịch
sinh thái một cách chi tiết, cụ thể và mang tính khoa học
cao phù hợp với từng địa điểm và giai đoạn quy hoạch du
lịch. Khi quy hoạch phát triển du lịch sinh thái huyện Lục
Ngạn cần đảm bảo môi trường sinh thái luôn được bảo vệ,
không làm mất cảnh quan của khu du lịch; đảm bảo giữ
vững những nguyên tắc phát triển bền vững của du lịch
sinh thái.
Bốn là, đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng để phát
triển du lịch sinh thái. Huyện cần cử các cán bộ theo học
các khóa học đào tạo về tổ chức và quản lí các họat động
du lịch sinh thái, nghiệp vụ kinh doanh du lịch, công tác
giáo dục môi trường…; Khuyến khích tạo điều kiện để các
cán bộ trẻ được đào tạo một cách bài bản về hoạt động du
lịch sinh thái; đào tạo về kĩ năng giao tiếp, ngoại ngữ và
văn hóa cộng đồng địa phương. Những kiến thức cơ bản
về lâm nghiệp, về thiên nhiên môi trường; thường xuyên
tiến hành kiểm tra đánh giá, phân loại trình độ nghiệp vụ
của các cán bộ nhân viên làm trong ngành du lịch của địa
phương. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo các
hướng dẫn viên du lịch sinh thái; cần chú ý tới việc đào
tạo người dân địa phương có năng lực để họ trở thành
những hướng dẫn viên du lịch phục vụ cho hoạt động du
lịch sinh thái ngay trên địa phương của mình.
Hai là, giải pháp về cơ chế, chính sách. Để đảm bảo
giữ gìn được tài nguyên môi trường sinh thái huyện Lục
Ngạn cho phát triển bền vững cần phải ban hành một số
cơ chế, chính sách về bảo tồn thiên nhiên trên cơ sở phát
triển bền vững. Việc lựa chọn và xây dựng các địa điểm
du lịch, khu vui chơi giải trí cần phải tuân theo các nguyên
tắc của việc phát triển du lịch sinh thái. Các chính sách tạo
điều kiện thuận lợi để khuyến khích du lịch sinh thái phát
huy bản chất, vai trò hỗ trợ, bảo tồn và phát triển cộng
đồng ở các điểm du lịch sinh thái. Ban hành các cơ chế
chính sách về đầu tư, sử dụng vốn ngân sách, thị trường
để tạo điều kiện hỗ trợ cho sự phát triển du lịch sinh thái.
Huyện cần xây dựng cơ chế hợp tác giữa khu vực công và
khu vực tư nhân, phân định rõ vai trò, trách nhiệm, lợi ích
của các bên. Cơ quan quản lý nhà nước tạo môi trường
thông thoáng, hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp chủ
động phát huy vai trò góp phần tạo động lực thúc đẩy phát
triển du lịch của địa phương.
Đồng thời, huyện cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền
nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, của cán bộ
đảng viên và nhân dân địa phương về phát triển kinh
doanh du lịch; tổ chức tham quan, học tập kinh nghiệm về
công tác tổ chức - quản lí các hoạt động du lịch tại các
vườn quốc gia, khu bảo tồn có hoạt động du lịch.
Năm là, đẩy mạnh công tác quảng bá, xúc tiến du lịch.
Phòng Văn hóa, Thể thao và Du lịch huyện Lục Ngạn cần
xây dựng chương trình, kế hoạch về xúc tiến quảng bá du
lịch phù hợp với chiến lược chung của tỉnh Bắc Giang
nhưng mang dấu ấn về phát triển du lịch sinh thái giàu bản
sắc văn hóa địa phương. Đẩy mạnh xã hội hóa trong công
tác quảng bá, xúc tiến du lịch. Làm phim truyền hình về
du lịch, xây dựng các chuyên đề, chuyên mục, tin bài
tuyên truyền về phát triển du lịch phát sóng định kỳ hàng
tuần, tháng, năm trên Đài phát thanh và truyền hình huyện
Lục Ngạn, báo Bắc Giang, VOV, Tạp chí Du lịch,… để
quảng bá về miền đất, con người huyện Lục Ngạn, cơ chế
chính sách khuyến khích ưu đãi đầu tư phát triển du lịch
huyện. Tổ chức hội thảo về du lịch, các cuộc thi ảnh hay
thiết kế các bộ định dạng về thương hiệu để tạo nên sự
thống nhất và các nét đặc trưng nhằm định vị thương hiệu
Ba là, đầu tư, nâng cấp hệ thống cơ sở vật chất - kĩ
thuật, hạ tầng phục vụ du lịch. Để đầu tư xây dựng và nâng
cấp hoàn thiện cơ sở vật chất - kĩ thuật, hạ tầng du lịch,
chính quyền và nhân dân địa phương cần: Nâng cấp hệ
thống giao thông liên xã, liên thôn để tạo điều kiện thuận
lợi kết nối tuyến du lịch nội huyện, rút ngắn thời gian di
chuyển giữa các địa điểm hâp dẫn du lịch trên địa bàn
huyện Lục Ngạn; cần đầu tư xây dựng các trung tâm tư
vấn, cung cấp thông tin, hướng dẫn du lịch địa phương và
lắp đặt các bản chỉ dẫn du lịch; kêu gọi và khuyến khích
các doanh nghiệp đầu tư cơ sở lưu trú có chất lượng cao
với nhiều tiện ích, dịch vụ bổ sung đa dạng như bến
N.T.Hoa et al/ No.16_June 2020|p.72-79
cho du lịch huyện Lục Ngạn trong lòng khách du lịch. Các Thần - đền nếu đín cụ. Từ Hả - chùa Am Vãi…), các tuyến
du lịch ngoại tỉnh như (Các tỉnh - Bắc Giang - Suối Mỡ -
Vườn cây ăn quả Lục Ngạn - Rừng; Khe Rỗ - rừng Tây
Yên Tử; Các tỉnh - Bắc Giang - Suối Mỡ - Hồ Cấm Sơn -
Hang Gió (Lạng Sơn); các tỉnh Bắc Giang - Suối Mỡ - Hồ
Khuôn Thần - Côn Sơn (Hải Dương).
trang website của Lục Ngạn và doanh nghiệp du lịch cần
phải được cập nhật về điểm đến thường xuyên, đảm bảo
sự phong phú đa dạng về nội dung, hình thức đầy đủ, chính
xác, hình ảnh chân thực, rõ nét gây ấn tượng. Cần bổ sung
hệ thống biển báo chỉ dẫn bao gồm cả biển chỉ dẫn an toàn
cho du khách đặc biệt là khu vực lòng hồ, khu vực thác,…;
biển chỉ dẫn về an toàn giao thông hoặc những chỉ dẫn về
điểm đến. Cần có những câu trích dẫn về truyền thuyết,
tích xưa hoặc cội nguồn của những bài thơ, câu hát của
đồng bào dân tộc tại những nơi có phong cảnh đẹp mà phù
hợp với trích dẫn. Hiện nay, những thay đổi về công nghệ
thông tin truyền thông đã cung cấp cho người dân những
dữ liệu về sản phẩm du lịch phong phú và đầy đủ hơn. Mặt
khác, du khách hiện nay đã và đang tìm kiếm thông tin
điểm đến thông qua các kênh Internet như Facebook, Blog
và các trang mạng xã hội khác. Vì vậy, huyện cần tổ chức
các lớp đào tạo, tập huấn bồi dưỡng kĩ năng truyền thông
du lịch cho cán bộ làm công tác truyền thông. Đồng thời,
mỗi người dân cũng cần là một đại sứ du lịch thì công tác
quảng bá hình ảnh quê hương Lục Ngạn đến du khách thập
phương một cách chân thực và hữu ích.
4. Kết luận
Huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang là một huyện miền
núi sở hữu một tiềm năng du lịch hết sức phong phú, đặc
biệt là về du lịch sinh thái, bao gồm tiềm năng về tự nhiên
và tiềm năng về nhân văn độc đáo như: Hồ Khuôn Thần,
hồ Cấm Sơn, chùa Am Vãi, các vườn đồi cây ăn quả, làn
điệu dân ca của các tộc người thiểu số, phiên chợ vùng
cao, làng nghề truyền thống,… Những tiềm năng đó là
điều kiện thuận lợi lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái
tại địa phương, song vẫn còn những khó khăn không nhỏ
trong việc khai thác và quy hoạch các tiềm năng đó thành
các điểm du lịch sinh thái hấp dẫn. Để khai thác hiệu quả
tiềm năng và phát triển du lịch sinh thái ở huyện Lục
Ngạn, các cấp chính quyền địa phương cần phải có những
định hướng lâu dài trong việc quy hoạch, phát triển các
loại hình du lịch tương xứng với tiềm năng của huyện và
từ đó đưa ra những biện pháp kịp thời, phù hợp và hiệu
quả. Lục Ngạn hứa hẹn là một điểm du lịch, du lịch sinh
thái hấp dẫn du khách trong thời gian tới..
Sáu là, thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương
trong hoạt động du lịch. Hoạt động khai thác du lịch sinh
thái ở huyện Lục Ngạn đã thực hiện nhưng ảnh hương,
hiệu quả của hoạt động này đối với đời sống của cư dân
địa phương chưa cao. Để thu hút cộng đồng địa phương
tham gia vào các hoạt động khai thác du lịch sinh thái,
chính quyền các cấp ở huyện Lục Ngạn cần chỉ đạo các
phòng chuyên môn hướng dẫn các tổ chức, cá nhân, doanh
nghiệp, hộ gia đình phối hợp chặt chẽ, nâng cao năng lực
chuyên môn, kĩ năng nghiệp vụ, chất lượng dịch vụ trong
việc khai thác và triển khai các kế hoạch phát triển du lịch
địa phương.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nhiều tác giả (2018), Luật Du lịch (Hiện hành),
Nhà xuất bản Chính Trị Quốc Gia Sự Thật.
[2]. Thư viện Học liệu Mở Việt Nam (VOER),
[3]. UBND huyện Lục Ngạn (2018), Báo cáo tình hình
Kinh tế - Xã hội năm 2018.
[5]. Nguyễn Đình Hoè, Vũ Văn Hiếu (2001), Du lịch
bền vững, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
Bảy là, liên kết hợp tác phát triển du lịch sinh thái
trong vùng. Huyện Lục Ngạn ở vị trí phía Đông Bắc tỉnh
Bắc Giang, gần các trung tâm du lịch đã phát triển như Hà
Nội, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Quảng Ninh. Đây là điều kiện
thuận lợi để huyện phát triển kết nối các tour, các tuyến
du lịch khác trong tỉnh và các vùng xung quanh. Căn cứ
vào tiềm năng du lịch của huyện Lục Ngạn nói riêng và cả
tỉnh Bắc Giang nói chung, huyện cần có những định
hướng, chính sách thu hút các nhà đầu tư quan tâm đầu tư
xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật cho các loại hình kinh
doanh dịch vụ du lịch như các nhà hàng, khách sạn, khu
vui chơi giải trí,.. để có thể xây dựng một số tuyến du lịch
như: các tuyến du lịch trong tỉnh (Bắc Giang - chùa Vĩnh
Nghiêm - suối Mỡ - vườn cây ăn quả Lục Ngạn; Bắc
Giang - suối Mỡ - vườn cây ăn quả Lục Ngạn - hồ Khuôn
[6]. IUCN, VNAT, ESCAP (1999), Tuyển tập báo cáo
hội thảo “Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển Du
lịch sinh thái tại Việt Nam, Hà Nội.
Exploiting the potential for eco-tourism development
in Luc Ngan district, Bac Giang province
Nguyen Thi Hoa,
Vi Thi Nhung
Article info
Abstract
In Vietnam, tourism is identified as one of the country's key economic sectors.
Tourism not only brings economic benefits, plays a role of promoting and preserving
traditional cultural values, but also has the significance of protecting the natural and
social environment with the form of eco-tourism. Each locality in our country has the
potential to develop tourism in general and eco-tourism in particular. The article aims
to study the exploitation of eco-tourism potential in Luc Ngan district, Bac Giang
province. We use historical and logical methods, interdisciplinary research methods
(synthesis, statistics, analysis, comparison ...), especially the ethnographic fieldwork
method to conduct the gathering data and conducting research. The article clarifies
and assesses the potential of ecotourism, researches the actual situation of exploiting
the potential of local tourism development; on that basis, The article considers and
proposes orientations and solutions to effectively exploit the potential of eco-tourism
development in Luc Ngan district, Bac Giang province. The research results contribute
to confirming the ecotourism potential of Luc Ngan district and it is the basis for the
locality to build a comprehensive project, orienting and implementing solutions to
develop eco-tourism and tourism
Recieved:
29/4/2020
Accepted:
10/6/2020
Keywords:
Magic, tourism, guides,
belief, mysterious
8 trang
16380
Free
Bạn đang xem tài liệu "Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái ở huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khai_thac_tiem_nang_du_lich_sinh_thai_o_huyen_luc_ngan_tinh.pdf
