Đề cương chi tiết học phần Khoa học gỗ

TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHOA LÂM NGHIỆP

BỘ MÔN NÔNG LÂM KẾT HỢP

THS. NGUYỄN VIỆT HƢNG

TS. NGUYỄN VĂN THÁI

ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Học phần: KHOA HỌC GỖ

Số tín chỉ: 02

Mã số: WSC221

Thái Nguyên, 2017

1

ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

1. Tên học phần: Khoa học gỗ

- Mã số học phần: WSC221

- Số tín chỉ: 02

- Tính chất của học phần: Bổ trợ

- Học phần thay thế, tương đương:

- Ngành (chuyên ngành) đào tạo: Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng

2. Phân bổ thời gian học tập:

- Số tiết học lý thuyết trên lớp:

22 tiết

- Số tiết làm bài tập, thảo luận trên lớp: 4

tiết

- Số tiết thí nghiệm, thực hành:

- Số tiết sinh viên tự học:

4

60 tiết

3. Đánh giá học phần

- Điểm thứ 1: 20% (0,2) điểm chuyên cần

- Điểm thứ 2: 30% (0,3) điểm kiểm tra giữa kỳ

- Điểm thứ 3: 50% (0,5) điểm thi kết thúc học phần

4. Điều kiện học

- Học phần học trước:

- Học phần song hành:

5. Mục tiêu đạt đƣợc sau khi kết thúc học phần:

5.1. Kiến thức:

- Nắm bắt được các ưu nhược điểm của gỗ

- Biết được cấu tạo của gỗ, từ đó có thể nhật biết được một số loại gỗ thông

dụng ở Việt Nam

- Biết được một số tính chất của gỗ vật lý, cơ học, hóa học gỗ và các khuyết

tật của gỗ, từ đó sử dụng gỗ hợp lý trong thực tế.

5.2. Kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào thực tế việc nhận biết gỗ, giải

thích và khắc phục các hiện tượng xảy ra trong quá trình sử dụng và chế biến gỗ

trong thực tế.

6. Nội dung kiến thức và phƣơng thức giảng dạy:

Phƣơng pháp giảng

TT

Nội dung kiến thức

Số tiết

1,5

dạy

Bài mở đầu

1

2

Lĩnh vực sử dụng gỗ

Ƣu nhƣợc điểm của gỗ và

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

0,5

1,0

2

phƣơng pháp khắc phục nhƣợc

điểm gỗ

hình ảnh minh họa

Chƣơng 1. CẤU TẠO GỖ

8

1.1

1.2

1.3

Các cấp độ khảo sát cấu tạo gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

0,5

Các mặt cắt trong khảo sát cấu

tạo gỗ

Những hiểu biết chung

2,5

1.3.1 Tế bào thực vật – cấu trúc vách tế

bào - các đặc trng trên vách tế

bào

1,0

1.3.1.1 Tế bào thực vật

1.3.1.2 Cấu trúc của vách tế bào

1.3.1.3 Những đặc trưng trên vách tế bào

1.3.2 Vòng tăng trưởng hàng năm

(vòng năm) – gỗ sớm và gỗ muộn

1.3.3 Gỗ giác – gỗ lõi

0,5

1

2

1

2

1.3.4 Cấu tạo thân cây

1.4

Cấu tạo gỗ lá kim

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

1.4.1 Quản bào dọc

1.4.2 Tế bào mô mềm

1.4.3 Tia gỗ

1.4.4 Ống dẫn nhựa

1.5

Cấu tạo gỗ cây lá rộng

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

1.5.1 Mạch gỗ

1.5.1.1 Hình dạng và kích thước mạch gỗ

1.5.1.2 Các hình thức phân bố và tụ tập

của mạch gỗ

1.5.1.3 Lỗ xuyên mạch

1.5.1.4 Hình thức sắp xếp của lỗ thông

ngang trên vách tế bào mạch gỗ

1.5.1.5 Thể bít

1.5.1.6 Vai trò của mạch gỗ

1.5.2 Quản bào

1

1.5.3 Sợi gỗ

3

1.5.4 Tế bào mô mềm xếp dọc thân cây

1.5.5 Tia gỗ

1.5.6 ống dẫn nhựa

1.5.7 Cấu tạo lớp

0,5

1.5.8 Tế bào chứa tinh dầu, chất kết

tinh

1.5.9 Vết tuỷ

Chƣơng 2. TÍNH CHẤT VẬT

LÝ CỦA GỖ

Nƣớc trong gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

6

3

2.1

2.1.1 Các hình thức tồn tại của nước

trong gỗ

2.1.2 Độ ẩm tương đối và độ ẩm tuyệt

đối

1

2.1.3 Phương pháp xác định độ ẩm gỗ

2.1.4 Sự biến đổi của độ ẩm trong gỗ

2.1.5 Điểm bão hoà thớ gỗ

2.1.6 Độ ẩm thăng bằng của gỗ

2.1.7 Tính chất hút nước và thấu nước

của gỗ.

1

2.1.7.1 Tính hút nước của gỗ

2.1.7.2 Tính chất thấu nước

2.2

sự co rút và giãn nở của gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

3

1

2.2.1 Quá trình co, dãn

2.2.2 Hiện tượng co, giãn không đều

theo các chiều ở gỗ

2.2.2.1 Nguyên nhân dẫn đến sự khác

nhau theo 2 chiều dọc và chiều

ngang

2.2.2.2 Nguyên nhân Tỷ lệ co, giãn theo

chiều dọc thân cây nhỏ hơn 1%

2.2.2.3 Nguyên nhẫn dẫn đến co, giãn

chiều xuyên tâm thường chỉ bằng

1/2 co, giãn chiều tiếp tuyến

2.2.3 Nhân tố ảnh hưởng đến sức co

giãn của gỗ.

2.2.3.1 Khối lượng thể tích

4

2.2.3.2 Tỷ lệ gỗ sớm – gỗ muộn

2.2.3.3 Phương pháp phơi sấy

2.2.4 Phương pháp làm giảm bớt sức

co, giãn của gỗ

2

2.3

Khối lƣợng thể tích

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

2.3.1 Khái niệm

1

2.3.2 Phương pháp xác định khối lượng

thể tích

2.3.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến khối

lượng thể tích gỗ.

2.3.3.1 Loài cây

2.3.3.2 Tỷ lệ gỗ sớm – gỗ muộn

2.3.3.3 Độ ẩm

1

2.3.3.4 Vị trí khác nhau trong thân cây

2.3.3.5 Vòng tăng trưởng hàng năm

2.4

Tính chất dẫn nhiệt của gỗ

Tự học

2.4.1 Tính chất truyền nhiệt

2.4.2 Tính chất toả nhiệt

2.4.3 Giãn nở đo nhiệt

2.5

2.6

Tính chất dẫn điện của gỗ

Tính chất truyền âm của gỗ

Tự học

2.6.1 Tốc độ truyền âm

2.6.2 Cường độ truyền âm

2.6.3 Năng lực cộng hưởng

2.7

Màu sắc, mùi vị và sự phản

quang của gỗ

Tự học

2.7.1 Màu sắc gỗ

2.7.2 Sự phản quang của gỗ

2.7.3 Mùi vị của gỗ

Chƣơng 3. TÍNH CHẤT CƠ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

5

0,5

1

HỌC CỦA GỖ

Khái niệm cơ bản về tính chất

cơ học của gỗ

3.1

3.1.1 Ứng lực

3.1.2 Ứng suất

3.1.3 Biến dạng

3.2

Tính chất không đồng nhất của

gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

5

3.3

Các Tính chất cơ học của gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

2,5

3.3.1 Sức chịu ép nén của gỗ

3.3.1.1 ép dọc thớ

3.3.1.2 ép ngang thớ

3.3.2 Sức chịu kéo

3.3.2.1 Kéo dọc thớ

3.3.2.2 Kéo ngang thớ

3.3.3 Sức chịu trượt

3.3.4 Lực uốn tĩnh

3.3.5 Sức chịu uốn xung kích

3.3.6 Sức chịu xoắn

3.3.7 Độ cứng

3.3.8 Sức chịu tách và lực bám đinh

3.3.8.1 Sức chịu tách

3.3.8.2 Lực bám đinh

3.4

C¸c nh©n tè ¶nh h ëng

®Õn tÝnh chÊt c¬ häc

cña gç

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

1

3.4.1 Khối lượng thể tích

3.4.2 Độ ẩm

3.4.3 Ảnh hưởng của cấu tạo

3.4.3.1 Ảnh hưởng của sự sắp xếp các tế

bào trong thân cây và cấu trúc

vách tế bào (sự sắp xếp các

mixen)

3.4.3.2 Ảnh hưởng của tia gỗ

3.4.3.3 Ảnh hưởng của gỗ sớm – gỗ

muộn

3.4.3.4 Tố thành tế bào trong cây

3.4.3.5 Tỷ lệ giữa 3 tổ chức

3.4.3.6 Tỷ lệ thành phần xenlulo và

lignin

3.4.3.7 Gỗ giác – gỗ lõi

3.4.4 Ảnh hưởng của các nhân tố vật lý,

hoá học và ảnh hưởng của sấy

3.4.5 Ảnh hưởng của nhiệt độ cao

3.4.6 Ảnh hưởng của hấp – luộc gỗ

3.4.7 Ảnh hưởng của nước sông và

1

6

nước biển

Chƣơng 4. THÀNH PHẦN

HÓA HỌC CỦA GỖ

Thµnh phÇn nguyªn tè

ho¸ häc cña gç

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

4.1

4.2

Thành phần hoá học của gỗ

1

4.2.1 Thành phần cấu tạo nên vách tế bào

4.2.1.1 Xenlulô (C₆H₁₀O₅)_n

4.2.1.2 Hêmixenlulô

4.2.1.3 Linhin

4.2.2 C¸c chÊt chøa trong

ruét tÕ bµo

1

4.3

Ảnh hƣởng của thành phần hóa

học đến quá trình chế biến và

sử dụng gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Chƣơng 5. KHUYẾT TẬT

GỖ

Khuyết tật tự nhiên

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

4,5

5.1

5.1.1 Mắt gỗ

5.1.1.1 Phân loại mắt gỗ

5.1.1.2 Ảnh hưởng của mắt

5.1.2 Thớ nghiêng, thớ chéo, thớ loạn

và thớ chùn

1

5.1.2.1 Nguyên nhân

5.1.2.2 Ảnh hưởng

5.1.3 Gỗ lệch tâm và vòng năm rộng

hẹp không đều

5.1.3.1 Nguyên nhân

5.1.3.2 Ảnh hưởng

5.1.4 Gỗ hai tâm và nhiều tâm

5.1.4.1 Nguyên nhân

5.4.1.2 Ảnh hưởng

1

5.1.5 U tich nhựa trong thân, vùng tích

nhựa không thấm

5.1.5.1 U tích nhựa

5.1.5.2 Vùng tích nhựa không thấm

5.1.6 Gỗ khô trong thân, lộn vỏ

7

5.1.6.1 Nguyên nhân

5.1.6.2 Ảnh hưởng

5.1.7 Thân cong

5.1.7.1 Nguyên nhân

5.1.7.2 Ảnh hưởng

5.1.8 Thót ngọn

5.1.8.1 Nguyên nhân

5.1.8.2 Ảnh hưởng

5.1.9 Bạnh vè, u bướu

5.1.9.1 Bạnh

1

5.1.9.2 Vè

5.1.9.3 U bướu

5.1.10 Thân không tròn nhẵn

5.2 Khuyết tật do sâu, nấm phá

hoại

Tự học

1

5.2.1 Gỗ biến màu và mục

5.2.1.1 Gỗ biến màu

5.2.1.2 Gỗ mục

5.2.4 Khuyết tật do sâu (côn trùng) gây

nên

5.3

Khuyết tật tạo nên trong quá

trình chế biến gỗ

Phát vấn, thuyết trình,

hình ảnh minh họa

1,5

5.3.1 Nứt nẻ

5.3.2 Nứt đầu gỗ

5.3.3 Nứt mặt ván

5.3.4 Cong vênh

5.3.4.1 Cong hình lòng máng

5.3.4.2 Cong hình cung

5.3.4.3 Cong theo bìa ván

5.3.4.4 Vênh

1

5.3.5 Các khuyết tật trong cưa xẻ

5.3.5.1 Lẹm cạnh

5.3.5.2 Vết cờm

5.3.5.3 Đầu to - đầu nhỏ, đầu dày - đầu

mỏng

0,5

5.3.5.4 Lượn sóng

5.3.6 Các khuyết tật trong quá trình

bóc, lạng

Thực hành

4

8

Bài 1. Quan sát, xác định cấu tạo

thô đại của gỗ lá kim

Bài 2. Quan sát, xác định cấu tạo

thô đại của gỗ lá rộng

1

3

7. Tài liệu học tập :

7.1. Nguyễn Việt Hưng (2008), Bài giảng khoa học gỗ, ĐH Nông lâm TN

8. Tài liệu tham khảo:

nghiÖp Hµ Néi

9. Cán bộ giảng dạy:

STT

1

2

Họ và tên giảng viên

Nguyễn Việt Hưng

Nguyễn Văn Thái

Thuộc đơn vị quản lý Học vị, học hàm

Khoa Lâm nghiệp

Thạc sỹ

Tiến sỹ

Phòng Đào tạo

Thái Nguyên, ngày tháng

năm 2017

Trƣởng khoa

Trƣởng Bộ môn

Giảng viên

ThS. Nguyễn Việt Hƣng

9

Đề cương chi tiết học phần Khoa học gỗ - Nguyễn Việt Hưng