Chiến lược phát triển đô thị gắn với hệ thống giao thông công cộng đường thủy thành phố Hồ Chí Minh
Chi’n l≠Óc
PHAÙT TRIEÅN ÑOÂ THÒ GAÉN VÔÙI HEÄ THOÁNG
GIAO THOÂNG COÂNG COÄNG ÑÖÔØNG THUÛY TP.HCM
TS.KTS. MAõ VAên PHUÙC*
ThS.KTS. KHOånG MInH TrAnG
Söï hình thaønh heä thoáng giao thoâng coâng coäng ñöôøng thuûy ôû TP.HCM vaø caùc
taùc ñoäng ñoâ thò
Söï ra ñôiø cuaû tuyená xe buytù ñöônø g sonâ g docï sonâ g Saiø Gonø seõ ñanù h dauá söï hình thanø h cuaû heä thoná g
giao thoâng coâng coäng ñöôøng thuûy cuûa TP.HCM. Ñayâ laø moät böôùc khôûi ñaàu nhieàu höùa heïn veà moät heä
thoná g giao thonâ g môiù cho thanø h pho,á gopù phanà giaiû quyetá cho baiø toanù veà ganù h nanë g quaù taiû cuaû heä
thoná g giao thonâ g ñöônø g boä maø cuï theå tröôcù maté laø vaná nanï ketï xe. Khonâ g nhönõ g vayä , xetù veà matë lòch
söû vaø nhìn laiï banû chatá quaù trình phatù trienå cuaû TP.HCM, ñònh höônù g xayâ dönï g heä thoná g giao thonâ g
conâ g conä g ñöônø g sonâ g ratá phuø hôpï vôiù ñacë tính ñòa lyù heä thoná g kenâ h racï h vaø sonâ g nöôcù chanè g chòt
cuõng nhö beà daøy lòch söû xaây döïng vaø phaùt trienå caùc coäng ñoàng daân cö sinh soáng trong thaønh phoá
gané vôiù matë nöôcù . Cacù ñacë tröng cuaû conä g ñonà g danâ cö gané vôiù matë nöôcù töø quaù khöù khonâ g chæ bao
gomà vaná ñeà veà heä thoná g giao thonâ g, maø conø laø motä heä thoná g huyetá macï h veà kinh te,á motä chuoiã gané
ketá veà vanê hoaù ñoâ thò gané vôiù sonâ g nöôcù .
& TAÙC GIAÛ
Tuy nhienâ , hienä thöcï thanø h phoá ngayø nay ñaõ traiû qua quaù trình ñoâ thò hoaù , khonâ g theå phuû nhanä ñoâ
thò TP.HCM ñang ngayø motä ñoiå thay, vaø khonâ g theå phuû nhanä boiá canû h cuaû nhönõ g apù löcï lenâ kinh
te,á vanê hoaù , haï tanà g cuaû thanø h phoá töø heä quaû cuaû ñoâ thò hoaù . Chính boiá canû h nayø laø phepù conä g
themâ trong ñauà ñeà baiø toanù canà lamø roõ veà vai troø vaø söï anû h höônû g cuaû viecä hình thanø h heä thoná g
giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g thuyû ñoiá vôiù söï phatù trienà cuaû thanø h phoá ñöôcï neuâ ra ôû ñayâ . Ñonà g thôiø
vôiù boiá canû h ñoâ thò hoaù , vôiù nhaø pho,á manï g ñöônø g xe cô giôiù , söï phatù trienå oà atï cuaû cacù döï anù khu
danâ cö vaø heä thoná g giao thonâ g ñöônø g boä chanè g chòt laiï trôû thanø h söcù epù cho motä yù töônû g môiù veà heä
thoná g giao thonâ g thuyû nhen nhomù hình thanø h. Lieuä motä heä thoná g khonâ g coù gì laø môiù vôiù beà dayø lòch
söû 300 naêm cuûa moät thaønh phoá sinh ra vaø lôùn leân gané vôùi soâng nöôùc, nhöng hieän taïi laïi coù veû laø môùi
vôùi ngöôøi Saøi Goøn giôø ñaõ quen xe mayù , nhaø phoá taáp vaøo hai beân… laïi coù theå tìm ñöôïc choã ñöùng phuø
76
SË93 .2018
Quy hoπch & t∏c gi∂
hôpï , tìm ñöôcï söï tích hôpï vaoø nhu cauà ñoâ thò
bình ñeå trung chuyenå ñená bená tauø laø 6,42km,
trong ñoù khoanû g cacù h di chuyenå ñená bená tauø
daiø nhatá laø9,3km,vaøngané nhatá laø3,4km.Tonå g
thôiø gian di chuyenå trenâ tuyená docï sonâ g chính
Chao Phraya cho moät chuyeán ñi vaøo khoaûng
chuyenå theo tuyená ñöônø g thuyû vanã ñonù g
vai troø hetá söcù quan tronï g trong ñôiø soná g
cuûa hoï.
hienä nay, vaø ñonù g gopù ñöôcï vai troø tích cöcï
trong baiø toanù phatù trienå benà vönõ g cuaû thanø h
phoá hay khoâng.
Tuy nhienâ , ñeå heä thoná g nayø coù theå phatù
trienå trong töông lai vaø trôû thanø h motä heä
thoná g giao thonâ g benà vönõ g gopù phanà giamû
taiû cho giao thonâ g ñöônø g boä thì vaná ñeà tiepá
canä ñená bená tauø veà khoanû g cacù h, thôiø gian
di chuyenå canà phaiû ñöôcï caiû thienä , tanê g
cöônø g khaû nanê g ketá noiá vôiù cacù loaiï hình
phöông tienä khacù , vaø coù söï ñauà tö veà haï
tanà g cô sôû ñeå thucù ñayå nhu cauà söû dunï g
Kinh nghieäm töø caùc ñoâ thò 50 phutù , trong ñoù thôiø gian di chuyenå banè g
Bangkok vaø Amsterdam vôùi ñaëc tauø thuyenà khoanû g 20 phutù , conø laiï laø thôiø gian
tröng phaùt trieån heä thoáng giao trung chuyeån baèng caùc phöông tieän khaùc ñeán
thoâng coâng conä g ñöôøng thuûy
Bangkok
bená thuyenà . Loä trình cuaû tuyená ñöônø g sonâ g
chính nayø laø 35km vôiù 36 bená vaø phucï vuï
trung bình 73.332 löôtï hanø h khacù h moiã ngayø .
Giaù veù khoanû g töø 9-32 Baht/chuyená . Khoanû g
cacù h thôiø gian giöaõ 2 chuyená laø 5-20 phutù tuyø
Tauø thuyenà laø phöông tienä vanä chuyenå lauâ
ñôiø nhatá ôû Bangkok. Tuy nhienâ , do söï thay
ñoiå ñanù g keå trong söï phatù trienå cuaû thanø h
pho,á baté ñauà töø namê 1857, döôiù trieuà vua
Mongkut (Rama IV) thì loiá soná g gané vôiù ñatá
lienà ñöôcï phatù huy vaø phöông thöcù vanä taiû
ñöônø g sonâ g nöôcù laiï giamû danà . Ngayø nay,
tuy coù khoanû g 1.200 tuyená ñöônø g thuyû
nhöng chæ coù motä vaiø tuyená chính thöcù tiepá
tucï cacù dòch vu.ï
Heä thoná g giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g thuyû
ôû Bangkok laø söï ketá hôpï trenâ motä manï g löôiù
bao goàm ñöôøng sonâ g chính Chao Pharaya
vaøcacù nhanù hkenâ hracï hketá noiá vaoø benâ trong
ñoâ thò. Coù 3 loaïi hình phöông tienä giao thonâ g
coâng coäng ñöôøng thuyû vôùi caùc dòch vuï khaùc
nhau bao gomà : tuyená express boats (tauø cao
tocá ), ferryboats (pha)ø , vaø tuyená long-tailed
boats (taøu “ñuoâi daøi”). Caùc phöông tieän naøy
coù kích côõ vaø mucï ñích khacù nhau. Tauø cao
tocá (thuyenà coù söcù chöaù ganà 80 hanø h khacù h)
phucï vuï cacù bená tauø trenâ sonâ g Chao Phraya,
chayï töø 10-20 phutù töø WatRatsingkhon (motä
ngoiâ ñenà ven sonâ g ôû khu vöcï Yannawa) ñená
tænh lanâ canä phía bacé cuaû Bangkok thuocä tænh
Nonthaburi. Trong nhönõ g giôø cao ñiemå , tauø
cao tocá coù côø mauø ñoû vaø cam chayï docï theo
cunø g tuyená ñöônø g vaø chæ dönø g laiï ôû cacù bená
taøu chính. Moät cuoäc khaûo saùt vaøo naêm 2000
cho thayá khi ketá hôpï vôiù nhau, nhönõ g chiecá
thuyenà sonâ g nayø vanä chuyenå qua laiï 78.664
hanø h khacù h moiã ngayø . Phaø cunõ g lienâ ketá cacù
khu vöcï giöaõ 2 bôø phía ñonâ g vaø phía tayâ , vaø
cacù tauø ñuoiâ daiø ñeå ñi vaoø cacù nhanù h kenâ h
phu.ï Tuy nhìn trenâ tonå g the,å heä thoná g cacù
tuyená kenâ h racï h vanã hoatï ñonä g nhöng chæ
nhö nhönõ g manû h ghepù rôiø racï vunï vôõ trong
söï choàng cheùo vaø ñan nhau cuaû heä thoná g
giao thonâ g ñöônø g boä cuaû thanø h pho.á
Maïng löôùi tuyeán ñöôøng thuûy chính soâng Chao Phraya vaø caùc tuyeán nhaùnh
trong moái lieân heä vôùi ñoâ thò
thuocä vaoø giôø cao ñiemà
.
tuyeán giao thoâng conâ g coäng ñöôøng thuûy.
Amsterdam
Caùc thonâ g soá coù anû h höôûng ñeán vieäc söû
dunï g heä thoná g conâ g conä g ñöônø g thuyû tuyø
thuocä vaoø khaû nanê g tiepá canä cuaû cacù bená
tauø (vò trí, tính chatá söû dunï g ñatá , thôiø gian di
chuyenå vaø khoanû g cacù h di chuyenå ). Trong
ñoù cho thayá mucï ñích di chuyenå giöaõ vunø g
loiõ ñoâ thò vaø vunø g ngoaiï oâ coù löu löônï g lônù
nhatá . Do ño,ù hienä nay coù theå thayá hieuä quaû
cuûa heä thoáng chuû yeuá naèm ôû tuyeán express
bus vanä chuyenå docï sonâ g Chao Phraya giaiû
quyetá nhu cauà di chuyenå trenâ tuyená ñöônø g
daiø trong vaø ngoaiø ñoâ thò, ñonà g thôiø laø motä
löaï chonï thay theá trong giôø cao ñiemå , chia
seû moät phaàn nhoû ganù h naëng lenâ haï taàng
ñöônø g boä hienä nay. Ñonà g thôiø , motä matë
naoø ñoù ñoiá vôiù cacù conä g ñonà g sinh soná g
docï theo heä thoná g kenâ h racï h nayø , viecä di
Nöôcù luonâ laø vaná ñeà ñöôcï ñatë lenâ hanø g ñauà
vôiù Amsterdam. Phöông thöcù önù g xöû vôiù
nöôcù vanã luonâ thay ñoiå qua hanø g theá ky.û
Amsterdam laø thanø h phoá sinh ra töø motä vunø g
bunø layà ñöôcï boià ñapé bôiû phuø sa Amstel.
Trong tiená trình cuocä chiená vôiù nöôcù , töø thôiø
ñiemå namê 1250, cacù heä thoná g kenâ h racï h,
ñe,â ke,ø coná g, cöaû sonâ g ñaõ danà danà biená ñoiå
vunø g ñatá bunø layà nayø thanø h vunø g ñatá xayâ
dönï g. Benâ canï h phucï vuï cho nhu cauà tröõ vaø
löu thoatù nöôcù , cacù heä thoná g kenâ h racï h ñauà
tienâ conø ñonù g vai troø laø heä thoná g phonø g thuû
cho thanø h pho.á Sau nhieuà söï banø h tröônù g
cuaû ñoâ thò, heä thoná g haoø nöôcù phonø g thuû
nayø laiï trôû thanø h heä thoná g kenâ h racï h chayû
benâ trong ñoâ thò vaø matá danà chöcù nanê g
Hoatï ñonä g hienä nay chæ conø nhanä thayá chuû
yeuá docï theo tuyená ñöônø g sonâ g chính Chao
Phraya. Mucï ñích di chuyenå trenâ tuyená nayø
hienä nay coù theå thayá ratá ña danï g bao gomà ñi
mua samé , ñi lamø , ñi hocï … Khoanû g cacù h trung
SË 93 .2018 77
phonø g thuû cuaû no.ù Tuy nhienâ chunù g ñamû nhanä motä vai troø môiù laø cacù
keânh giao thöông haøng hoùa vaø vanä chuyeån haønh khaùch, ñoùng goùp
cho söï phonà vinh cuaû thanø h pho.á Ñená theá kyû 18, thanø h phoá ñaõ tonà taiï
khonâ g ít hôn 60 chôï noiå vaø traiû ronä g khapé thanø h phoá laø cacù ñiemå neo
ñaäu taøu thuyeàn vaø dòch vuï.
hutù taoï nhu cauà cho ngöôiø danâ söû dunï g heä thoná g giao thonâ g ñöônø g
thuyû , vaø ngöôcï laiï heä thoná g giao thonâ g ñöônø g thuyû laø chuoiã lienâ ketá ñeå
taïo neân giaù trò cuûa caùc khoâng gian ñoâ thò gané vôùi maët nöôùc.
Ñònh höôùng chieán löôïc phatù trieån ñoâ thò gaén vôùi heä
thoáng giao thoâng coâng coäng ñöôøng thuûy TP.HCM
Theo Sôû Giao thonâ g vanä taiû TP.HCM, Thanø h phoá seõ ñöa tuyená ñöônø g
thuyû ñauà tienâ ñi vaoø hoatï ñonä g trong thanù g 10/2017 vôiù noã löcï giamû
bôùt taéc ngheõn giao thoâng ñöôøng bo.ä Tuyeán ñaàu tieân seõ baét ñaàu töø Beán
Bacï h Ñanè g ôû Quanä 1 vaø ñi docï sonâ g Saiø Gonø ñeå vaoø kenâ h Thanh
Ña, sau ñoù di chuyenå ñená bená trenâ sonâ g Bình Quôiù taiï phöônø g Linh
Ñonâ g, quanä Thuû Ñöcù . Tuyená seõ coù chieuà daiø ganà 11km vaø coù 7 ñiemå
dönø g. Tuyená thöù hai, keoù daiø khoanû g 10,3km, cunõ g seõ khôiû hanø h töø
Beán Baïch Ñaèng treân soâng Saøi Goøn qua caùc keânh Beán Ngheù vaø Taøu
Ñená theá kyû 20, cacù heä thoná g kenâ h racï h coù hienä töônï g ngayø motä oâ
nhieãm bôûi vieäc vöùt raùc thaûi cuûa ngöôøi daân ñoâ thò, ñonà g thôøi ñaûm nhieäm
vai troø ñöônø g coná g thoatù nöôcù nenâ chatá löônï g moiâ tröônø g nöôcù ngayø
canø g bò biená ñoiå . Themâ vaoø ñoù laø bunø g noå xu höônù g lapá kenâ h racï h ñeå
xaây döïng ñöôøng do aûnh höôûng cuûa kyû nguyeân oâ toâ. Vieäc xaây döïng Ga
trung tamâ namê 1885 ñanù h dauá böôcù chuyenå ñoiå quan tronï g trong moiá
lienâ heä cuaû ngöôiø danâ Amsterdam vaø matë nöôcù . Xayâ dönï g vaø phatù
trienå heä thoná g ñöônø g saté ñaõ danà danà caté ñötù moiá lienâ heä cuaû heä thoná g
kenâ h racï h vaø trung tamâ ñoâ thò. Heä thoná g kenâ h racï h danà matá ñi chöcù
naêng cuûa caùc haønh lang giao thoâng chính.
Tuy nhienâ , vôiù böôcù chuyenå biená tiepá theo keå töø thapä nienâ 1950 do cacù
hoatï ñonä g giaiû trí gané vôiù matë nöôcù trôû thanø h motä traoø löu thì heä thoná g
kenâ h racï h laiï ñöôcï môû ronä g. Ñieuà nayø khiená Amsterdam trôû nenâ hapá
danã hôn vôiù cacù hoatï ñonä g giaiû trí vaø theå thao trenâ nöôcù . Töø ñoù cacù khu
vöcï kenâ h racï h nayø trôû thanø h ñiemå thu hutù ngöôiø danâ ñoâ thò vaø cacù hoatï
ñoäng coäng ñoàng gaén keát vôùi noù.
Söï hienä dienä cuaû cacù ñiemå gapë gôõ conä g ñonà g ñonù g vai troø quan tronï g
trong viecä duy trì söï hapá danã cuaû cacù khonâ g gian conâ g conä g ven matë
nöôcù nayø . Khonâ g nhö London, Paris hay Madrid vôiù cacù trucï ñaiï loä vaø
quanû g tröônø g, khonâ g gian ñoâ thò cuaû Amsterdam laø cacù tuyená kenâ h
racï h vôiù hanø g cayâ ngaû bonù g hai benâ , nôi ñayâ tranø ngapä cacù khonâ g gian
matë nöôcù vaø bená thuyenà . Ñayâ laø nhönõ g nôi choná ngöôiø danâ vaø khacù h
du lòch coù theå gapë gôõ vaø troø chuyenä cunø g nhau, laø khonâ g gian hopï
chô,ï vaø hanø g dayõ nhönõ g gheá ngoià döôiù bonù g ramâ , chunù g ñonù g vai troø
laø khoâng gian ñöôøng daïo nôi daønh cho caùc hoaït ñoäng cuûa ñoâ thò. Moät
ñieàu kieän tieân quyeát ñeå caùc hoaït ñoäng naøy dieãn ra laø caùc bená caûng vaø
matë nöôcù phaiû thöcï söï coù theå tiepá canä ñöôcï deã danø g, khonâ g bò chané bôiû
cacù baiõ ñoã xe oâ to,â chöônù g ngaiï vatä , nhönõ g con thuyenà hay cacù ranë g
cayâ khiená tamà nhìn cuaû nöôcù bò che khuatá . Cacù cauà tauø danã xuoná g matë
nöôcù cunõ g lamø cho ngöôiø danâ deã tiepá canä hôn. Nhönõ g khonâ g gian nayø
conø ñacë tröng bôiû cacù loiá ñi boä ronä g vôiù tamà nhìn ra matë nöôcù hoacë vôiù
moät cöûa haøng anê uoáng hoaëc quanù caø pheâ ñöôïc thieát laäp ôû ñoù.
Loä trình tuyeán buyùt ñöôøng soâng Saøi Goøn
keát noái giöõ khu vöïc loõi trung taâm vaø ngoaïi thaønh
Huû qua caùc quanä 1, 4, 5, 6 vaø 8.
Trong giai ñoanï ñauà , nhaø ñauà tö seõ cung capá 10 tauø thuyenà coù theå
chöaù 60 ngöôiø . Vôiù khoanû g cacù h 11km, moiã chuyená ñi seõ matá khoanû g
30 phuùt. Hai tuyená ñöôøng naøy döï kieán seõ phucï vuï khoanû g 5.000 hanø h
khaùch moãi ngaøy.
Nhö vayä coù theå thayá ñoâ thò vaø vai troø cuaû heä thoná g kenâ h racï h ñaõ coù
nhönõ g böôcù chuyenå biená thanê g tramà , heä thoná g giao thonâ g ñöônø g thuyû
ôû ñayâ cunõ g coù thôiø kyø bò laná atù vaø chia caté bôiû heä thoná g giao thonâ g
ñöônø g boä vaø ñoâ thò hoaù , nhöng banè g söï taiù taoï vaø khoiâ phucï laiï , cacù
khonâ g gian matë nöôcù nayø ñaõ trôû thanø h ñiemå ñená cho nhönõ g ngöôiø
danâ ñoâ thò. Cacù khonâ g gian conâ g conä g vaø ñiemå ñená nayø trôû thanø h löcï
Tuyená xe buytù ñöônø g thuyû seõ ñöôcï ketá noiá vôiù cacù tuyená xe buytù trenâ
ñaát lieàn ñeå cho pheùp haønh khaùch ñi ñeán caùc ñieåm ñeán khaùc treân toaøn
thaønh phoá. Caùc tuyeán ñöôøng naøy döï kieán caiû thienä giao thonâ g ñöônø g
Caûnh quan caùc khoâng gian coâng coäng gaén lieàn vôùi maët nöôùc cuûa Amsaterdam
78
SË93 .2018
Quy hoπch & t∏c gi∂
boä vaø giaûm taéc ngheõn trong cacù quaän noäi thanø h cuûa thaønh phoá.
nhöng ñang ngaøy caøng bò maát daàn vaø queân laõng.
Tuy nhieân hieän nay vieäc xaây döïng maïng löôùi naøy chæ tính toaùn ñeán
löu löôïng giao thoâng maø noù seõ goùp phaàn gaùnh vacù cho ñoâ thò. Nhö
vaäy thì chöa ñuû, bôûi noù coù nhönõ g taùc ñoäng anû h höôûng khoâng chæ
veà maët giao thoâng, maø coøn veà khoâng gian caûnh quan, caáu truùc ñoâ
thò, ñôøi soáng kinh teá xaõ hoäi vaø taäp quaùn sinh soáng cuûa ngöôøi daân.
n
Tiemà nanê g phatù trienå heä thoná g khonâ g gian canû h quan conâ g
coäng gaén vôùi maët nöôùc
Vôiù tiemà nanê g sanü coù cuaû heä thoná g sonâ g ngoiø , kenâ h racï h, ñacë bietä laø
tuyeán soâng Saøi Goøn vaø caùc tuyeán keânh raïch chính laø keânh Nhieâu Loäc
vaø kenâ h Tauø Hu,û khi heä thoná g giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g thuyû xuatá
hienä thì söï ketá noiá manï g löôiù nayø seõ laø cô hoiä ñeå khoiâ phucï vaø phatù
trienå , giupù dienä maoï cuaû thanø h phoá thay ñoiå , gané lienà vôiù matë nöôcù ,
ñonà g thôiø laø cô hoiä ñeå caiû taoï heä thoná g haï tanà g, heä thoná g nhaø ô,û heä
thoná g thöông maiï dòch vu,ï vaø ñacë bietä laø khonâ g gian canû h quan docï
theo cacù tuyená sonâ g vaø kenâ h racï h.
n
Thaønh phoá cuûa soâng ngoøi vaø keânh raïch
Nhìn laïi baûn chaát, TP.HCM cuõng ñöôïc xaây döïng treân dieän tích
vuøng ñaát truõng thaáp vôùi 65% maët ñaát ôû ñoä cao döôùi 1,5m so vôùi
möïc nöôùc bieån. Cuoäc soáng ñoâ thò dieãn ra chuû yeuá gaén lieàn vôùi
heä thoáng keânh raïch vaø maët nöôcù . Nöôùc coù maët ôû khaép nôi trong
thaønh phoá. Thaønh phoá hieän nay ñöôïc bao phuû bôiû moät maïng löôùi
soâng ngoøi daøy ñaëc daøi khoaûng 8000km, chieám 16% toång dieän tích.
Maïng löôùi naøy tröôùc tieân ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho giao thoâng
vaø giao thöông ñöôøng thuûy, gopù phaàn vaøo söï phaùt trieån thanø h
phoá. Vaøo theá kyû 18, maïng löôùi kenâ h raïch ñaõ ñöôïc caûi taïo vaø phaùt
trieån nhaèm taêng cöôøng thöông maïi vôùi vuøng ñonà g baèng soâng Cöûu
Long. Veà maët lòch söû, soâng Saiø Goøn ñöôïc conâ g nhaän laø khu vöïc
haáp daãn nhaát vaø coù vò trí quan troïng trong hình thaùi ñoâ thò TP.HCM.
Ngoaøi ra, heä thoáng keânh raïch coøn ñoùng goùp trong vieäc ñieàu hoøa
nöôùc cho thaønh phoá trong nhöõng tröôøng hôïp ngaäp luït.
Canû h quan docï sonâ g Saiø Gonø hienä nay mang ratá nhieuà dienä maoï ,
töø nhönõ g khu vöcï samà uatá cuaû trung tamâ ñoâ thò (bená Bacï h Ñanè g),
nhönõ g cauà canû g tiepá noiá vaoø khu danâ cö môiù (bená Saiø Gonø Pearl,
Thaoû Ñienà ), ñená nhönõ g khu danâ cö vaø chöcù nanê g hienä höuõ coù nhu
cauà ketá noiá cao nhö Thanh Ña, Bình Trieuä , Thuû Ñöcù . Coù theå thayá
ñayâ ñeuà laø cacù khu vöcï bená tauø tiemà nanê g canà phaiû ñöôcï tanê g cöônø g
ñauà tö, vaná ñeà ñauà tö khonâ g chæ laø cô sôû haï tanà g cuaû rienâ g bená tauø ,
maø canà phaiû nanâ g cao hôn möcù ñoä thietá keá canû h quan, taoï ra cacù
khonâ g gian hoatï ñonä g thu hutù ngöôiø danâ , ñonà g thôiø ñauà tö hôn motä
möcù nöaõ veà söï tích hôpï chöcù nanê g vaoø cacù khu vöcï bená tauø vaø cacù
khu vöcï lanâ canä bená tauø . Phamï vi phatù trienå khonâ g chæ ôû conâ g trình
bená tauø maø canà tö duy phamï vi anû h höônû g lan toaû hôn laø canû h quan
ketá noiá trong phamï vi kích thích ñi boä hay chuyenå tiepá töø cacù phöông
tieän khacù (khoaûng baùn kính 500-600m).
Söï nhaän thöùc veà ñöôøng thuyû ñoâ thò ñaõ thay ñoåi trong theá kyû 20. Vaøo
giai ñoaïn naøy, aùp löïc veà daân soá vaø thaønh thò biená nöôùc thaønh moät
vaán ñeà quan troïng ñoái vôùi thaønh phoá. Khi keânh racï h bò bieán thaønh
nôi ñeå ñoå chaát thaûi doïc theo cacù khu daân cö, caùc cô quan thöïc daân
Phaùp ñaõ quyeát ñònh san laáp taát caû caùc keânh raiû beân trong trung
taâm thaønh phoá vì muïc ñích baûo veä moâi tröôøng vaø söùc khoûe. Ngaøy
nay, cuøng vôùi vieäc ñoâ thò hoùa, cacù beán caûng ñaõ trôû neân loãi thôøi vaø
nhöõng khu oå chuoät naèm doïc theo caùc soâng vaø kenâ h chính ñaõ gaây
ra nhöõng vaán ñeà nghieâm troïng nhö thieáu nöôùc vaø aûnh höôûng luõ
luït. Nhö vaäy thaønh phoá cuõng ñang rôi vaøo aùp löïc cuaû söï phaùt trieån
nhanh choùng vôùi maät ñoä ñoâ thò ngaøy caøng gia taêng, daãn ñeán nhöõng
taùc ñoäng tieâu cöïc tôùi heä thoáng keânh raïch vaø maët nöôùc hieän höõu voán
coù. Caùc giaù trò khoâng gian veà matë nöôùc laø moät taiø nguyeân voâ giaù
Vaø khonâ g chæ ôû khonâ g gian bená tauø , cacù khonâ g gian docï sonâ g cunõ g
canà ñauà tö thay ñoiå dienä maoï , tanê g tính ketá noiá vaø tiepá canä vôiù bôø
sonâ g. Ñayâ laø cô hoiä khonâ g chæ gia tanê g giaù trò canû h quan, maø conø taoï
ra nhu cauà tiepá canä trenâ tuyená ñöônø g giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g
thuyû , kích thích nhu cauà söû dunï g tuyená giao thonâ g conâ g conä g nayø . Coù
theå tham khaoû baiø hocï veà thietá keá ñoâ thò cuaû Amsterdam ñöôcï neuâ ôû
trenâ vôiù cacù khonâ g gian matë nöôcù hapá danã , ñoù coù theå laø conâ g vienâ bôø
sonâ g, quanù caø phe,â maiù che gapë gôõ vaø chuyenä tro,ø cacù khu vöcï troø
chôi trenâ nöôcù ,… Cacù khonâ g gian nayø höaù henï mang laiï cho Saiø Gonø
moät ñoâ thò khoâng chæ benà vöõng maø conø soáng ñoäng.
n
Söï phuø hôpï cuaû heä thoná g giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g thuyû vôiù
boái caûnh giao thoâng vaø phaùt trieån ñoâ thò TP.HCM
Heä thoná g giao thonâ g conâ g conä g muoná tonà taiï vaø phatù trienå totá trong
ñoâ thò TP.HCM caàn phaûi hoäi tuï caùc yeáu toá: söï tieän lôïi, chi phí thaáp vaø
khaû nanê g thích önù g vôiù boiá canû h sinh hoatï vaø tapä quanù di chuyenå cuaû
ngöôøi daân.
Vôiù banû chatá cuaû heä thoná g nöôcù sanü co,ù viecä ñauà tö cho heä thoná g
giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g thuyû seõ söû dunï g cô sôû haï tanà g sanü co.ù
Phanà chi phí ñauà tö chuû yeuá cho cacù conâ g tacù naoï vetù vaø veä sinh kenâ h
racï h, tuy nhienâ conâ g viecâ nayø ngoaiø tacù dunï g ñoiá vôiù giao thonâ g conø
gopù phanà caiû taoï haï tanà g capá thoatù nöôcù cho ñoâ thò cunõ g nhö veä sinh
moiâ tröônø g. Chi phí veà phöông tienä vaø conâ g ngheä seõ chacé chané thapá
hôn so vôiù cacù loaiï hình giao thonâ g conâ g conä g khacù , ñacë bietä nhö giao
thonâ g ñöônø g saté metro, nenâ chi phí cho giaù veù chacé chané seõ coù lôiï theá
so saùnh hôn so vôùi caùc loaïi hình giao thoâng conâ g coäng khaùc.
Caùc giaù trò khoâng gian veà maët nöôùc naøy laø moät taøi nguyeân voâ giaù
nhöng ñang ngaøy caøng bò maát daàn vaø queân laõng.
Söï tieän lôïi laø khaû naêng ñaùp önù g ña daïng nhu caàu giao thoâng cuûa
SË 93 .2018 79
Quy hoπch & t∏c gi∂
ngöôiø danâ ñoâ thò, theå hienä ôû söï ketá noiá cuaû manï g löôiù Keát luaän
giao thonâ g conâ g conä g vaoø cacù khu vöcï chöcù nanê g sao
cho vôiù thôiø gian vaø khoanû g cacù h ñi boä ngané nhatá . Do
ñoù quy hoacï h tuyená ñöônø g thuyû seõ phaiû ñöôcï tiená hanø h
song song vôiù viecä hình thanø h cacù khu chöcù nanê g tapä
trung matä ñoä docï theo tuyená .
Vieäc phaùt trieån heä thoáng giao thoâng coâng coäng ñöôøng
thuûy laø cô hoäi ñeå quy hoacï h cho moät ñoâ thò lyù töôûng.
Noù seõ tröïc tieáp tham gia vaøo phaùt trieån ñoâ thò theo
höôùng beàn vöõng. Haõy ñeå tuyeán xe buyùt ñöôøng thuûy
phaùt huy tacù duïng xa hôn, khoâng chæ ñôn thuaàn laø
giaûi quyeát vaán ñeà giao thonâ g, ñoù laø söï caáu truùc laïi
khoâng gian ñoâ thò gaén vôiù maët nöôùc, quy hoaïch laïi
caùc khu chöcù naêng, kích thích kinh teá ñoâ thò phaùt
trieån. Ñoàng thôøi, ñònh höôùng khoâi phuïc vaø khai thaùc
tieàm naêng cuûa heä thoáng giao thoâng coâng coäng ñöôøng
thuûy coøn laø cô hoäi caûi taoï hình aûnh ñoâ thò, xaây döïng
heä thoáng caûnh quan matë nöôùc ñaëc tröng cuûa Saøi
Goøn - TP.HCM. Döï aùn phaùt trieån heä thoáng giao thoâng
coâng coäng ñöôøng thuûy cho thaønh phoá vaø caùc döï aùn
phaùt trieån gané lieàn vôùi heä thoáng naøy (phaùt trieån khoâng
gian coâng conä g, phaùt trienå caùc döï aùn chieán löôïc hai
beân bôø soâng vaø keânh raïch, caùc döï aùn phaùt trieån haï
taàng ñöôøng thuûy bao goàm caû giao thoâng vaø caáp thoaùt
nöôùc) seõ trôû thaønh moät trong nhöõng döï aùn chieán löôïc
trong xaây dönï g vaø phaùt trieån cuûa TP.HCM, khoâng chæ
giaûi quyeát caùc vaán ñeà veà cô sôû haï taàng, maø coøn kích
thích tieàm naêng veà kinh teá vaø du lòch, taïo laäp giaù trò
caûnh quan, taùc ñoäng aûnh höôûng khoâng chæ trong baûn
thaân heä thoná g giao thoâng ñöôøng thuûy maø coøn ñoùng
goùp vaøo chieán löôïc phaùt trieån chung cuûa thaønh phoá.
Hienä nay, tuyená xe buytù ñöônø g sonâ g ñauà tienâ docï sonâ g
Saiø Gonø coù theå nhanä thayá vai troø laø tuyená “cao tocá ”
(express boat) ketá noiá loiõ trung tamâ vaø cacù khu vöcï benâ
ngoaiø ñoâ thò phía Ñonâ g Bacé . Cacù khu chöcù nanê g ñöôcï
ketá noiá vaoø tuyená ngoaiø bená ñauà tienâ xuatá phatù töø trung
tamâ (Quanä 1), cacù bená conø laiï ôû ñoanï giöaõ laø cacù khu
ôû môùi vaø hienä höõu, vaø chöcù naêng cuoái tuyeán (Thuû Ñöcù )
ñeå ñapù önù g nhu cauà cuaû khu danâ cö vaø sanû xuatá . Roõ
ranø g laø xu höônù g söû dunï g tuyená ñöônø g sonâ g nayø seõ
phanà lônù theo “giao thonâ g con lacé ” ñapù önù g nhu cauà di
chuyenå hai ñauà trong vaø ngoaiø ñoâ thò. Do ñoù ñeå gia tanê g
nhu cauà söû dunï g tuyená nayø , canà ñauà tö vaoø ña danï g
hoaù chöcù nanê g cuaû cacù khu vöcï ketá noiá trenâ tuyená ,
cuï theå tröôcù maté laø canà coù quy hoacï h phatù trienå motä
soá bená ñaõ ñöôcï xacù ñònh nhö Tamà Vu, Bình An, Hiepä
Bình Chanù h,… vôiù tiemà nanê g chôø sanü cuaû quyõ ñatá vaø
cô sôû haï tanà g, chöcù nanê g söû dunï g ñatá chöa ñöôcï ñauà
tö töông xönù g vôiù vò trí vaø ñònh höônù g ketá hôpï vôiù giao
thoâng coâng coäng ñöôøng thuûy vaø caûnh quan maët nöôùc.
Ngoaiø ra, benâ canï h tuyená chính docï sonâ g Saiø Gonø ,
trong töông lai khi cacù tuyená nhanù h hình thanø h theo heä
thoná g kenâ h racï h, canà coù thietá keá ñoâ thò phuø hôpï sao cho
vöaø tiepá nhanä söï ketá noiá vôiù giao thonâ g ñöônø g thuyû , vöaø
ñapù önù g laø nôi chuyenå tiepá vaø ketá noiá vôiù heä thoná g giao
thonâ g ñöônø g bo,ä cuï theà laø cacù bená baiõ , quy hoacï h manï g
ñöônø g coù ñònh höônù g phucï vuï viecä ñauá noiá vôiù cacù bená
thuyû nayø . Thietá keá ñoâ thò canà coù cacù hanø h lang ñi boä
khuyená khích ngöôiø danâ tham gia ñi boä vaø chuyenå tiepá
vaøo heä thoáng giao thoâng ñöônø g thuûy.
* Khoa Quy hoaïch, Ñaïi hoïc Kieán truùc TP.HCM
Taøi lieäu Tham khaûo:
1. Minh Trang Khong - Water Transit - Oriented Development
(WTOD) for livable and sustainable city – Hoiä thaoû ICAPPS 2017 –
Nagoya, Nhaät Baûn
2. Moinul Hossain and Pawinee Iamtrakul, Ph.D., Water
Transportation in Bangkok: Past, Present, and the Future, Research
Articles on Urban Planning
3.Thosapol Suparee - Traffic and Transportation Department -
Bangkok Metropolitan Administration (BMA), Sustainable Urban
Transport in Bangkok
4. Pawinee Iamtrakul, Waleerat Thongplu, Transformation of Water
Transportation in Bangkok from the “Venice of East” towards the
“Jungle of Concrete”
5. City of Amsterdam, Physical Planning Department, The Blue Gold
– The spatio-economic significance of Amsterdam’s water.
song-dau-tien-cua-tp-hcm-sap-hoat-dong-3557031.html
Thöcï hienä ñònh höônù g quy hoacï h vaø trienå khai thietá keá
ñoâ thò docï theo matë nöôcù laø motä conâ g ñoiâ viecä , vöaø ñeå
taoï lapä ra cacù nhu cauà ñi laiï banè g tuyená ñöônø g thuyû ,
ñonà g thôiø cunõ g laø söï ñamû baoû hình thanø h cacù khu chöcù
nanê g taoï ra söï tienä lôiï , kích thích viecä söû dunï g cacù tuyená
giao thoâng conâ g coäng naøy.
80
SË93 .2018
5 trang
15540
Free
Bạn đang xem tài liệu "Chiến lược phát triển đô thị gắn với hệ thống giao thông công cộng đường thủy thành phố Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- chien_luoc_phat_trien_do_thi_gan_voi_he_thong_giao_thong_con.pdf
