Bài thuyết trình Đánh giá một nghiên cứu RCT

Hội thảo Y học Thực chứng

Bệnh viện Hùng Vương

Đánh giá

một nghiên cứu RCT

Professor Tuan V. Nguyen

Garvan Institute of Medical Research

University of New South Wales

Sydney – Australia

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Nội dung

• Randomized controlled trial (RCT)

• Tại sao RCT?

• 10 câu hỏi cần đặt ra

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

RCT là gì?

Một thử nghiệm mà trong đó đối tượg được phân nhóm một

cách ngẫu nhiên, thường gọi là nhóm nghiên cứu (được điều

trị/can thiệp) và nhóm chứng. Kết quả được thẩm định bằng

cách so sánh tỉ lệ phát sinh giữa 2 nhóm, và chỉ tiêu lâm sàng

thường là tử vong, hồi phục bệnh, hay các outcome khác

trong nghiên cứu.

An experiment in which subjects are randomly allocated into

groups, usually called study and control groups, to receive

or not to receive an experimental preventive or therapeutic

procedure, maneuver, or intervention. The results are

assessed by rigorous comparison of rates of disease, death,

recovery, or other appropriate outcome in the study and

control groups, respectively.

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Một định nghĩ khác về RCT

• “An prospective experiment on humans for the

purpose of evaluating one or more potentially

beneficial interventions where the investigator

has control of some features of the trial.”

• Chú ý:

– Prospective chứ không phải retrospective

– Intervention/Equipment

– Control group

– Trên người, không phải động vật

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Austin Bradford Hill

“Mục tiêu của một thử nghiệm lâm sàng rất đơn

giản: đảm bảo sự so sánh phải chính xác, hàm

chứa nhiều thông tin và càng thuyết phục càng

tốt”

“The aim of a controlled trial is very simple: it is

to ensure that the comparisons that we make

are as precise, as informative and as

convincing as possible”

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Can thiệp vs chứng

Can thiệp có thể là

Chứng

• Phòng bệnh (Preventive)

• Chẩn đoán (Diagnosis)

• Sinh học (Biologic)

• Thuốc (Drug)

• Không can thiệp

• Placebo

• Thuốc hiện hành

• Phương pháp hiện

• Phương tiện phẫu thuật

hành

(Device)

• Phẫu thuật

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Số RCT trong thời gian 20 năm qua

18000

16000

14000

12000

10000

8000

6000

4000

2000

0

1986

1991

1996

2001

2006

* Based on Medline search restricted to “Randomized clinical trials”

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Logic của RCT

Tiêu

chuẩn

chọn

Mẫu bệnh

Quần thể

bệnh nhân

Kết quả

quan sát

nhân

B

A

C

Suy luận cho quần thể

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Single và double blinded RCT

• Single Blind: Đối tượng tham gia hay bệnh nhân

không biết mình trong nhóm nào (bác sĩ biết)

• Double Blind: Cả bệnh nhân và bác sĩ đều

không biết bệnh nhân nằm trong nhóm điều trị

hay nhóm chứng

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Placebo Control Clinical Trial

• Placebo: Một chất không có ảnh hưởng sinh

học đến bệnh nhưng được bào chế giống như

hình dạng của thuốc thật

• Sử dụng như là một nhóm chứng cho so sánh

khách quan

• Mô hình nghiên cứu có thể là

1) điều trị và placebo, hoặc

2) Phương pháp chuẩn so với phương pháp thử

nghiệm

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Phân loại giai tầng RCT

• Phase I

– Thuốc mới dùng để thử nghiệm trên người lần đầu. Mục tiêu

là tìm hiểu liều lu75ng có thể chấp nhận được

• Phase II

– Thuốc được thử nghiệm trên người để xác định xem có lợi

ích gì không. Liều lượng có thể không tối ưu.

• Phase III

– Thử nghiệm chính mang tính so sánh. Sao sánh thuốc mới

với nhóm chứng hay thuốc cũ để đánh giá mức độ hiệu quả

và an toàn

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Tại sao cần RCT ?

• Là phương pháp hữu hiệu nhất và khoa học

nhất để đánh giá hiệu quả của một thuật can

thiệp

– Các mô hình nghiên cứu khác có thể có

biases

– Chúng ta không thể xác định hiệu quả dựa

vào những nghiên cứu quan sát vì có quá

nhiều bias và confounder

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Nghiên cứu quan sát

• Vấn đề chính - Correlation vs. Causation (t ng

quan và nhân quả)

• Ví dụ dương tính giả (false positives)

– Tăng cholesterol diet và ung thư ruột

– Hút thuốc lá và ung thư vú

– Cắt ống tinh và ung thư tiền liệt tuyến

– Thịt đỏ và ung thư ruột kết

– Thịt đỏ và ung thư vú

– Uống nước thường xuyên và ung thư bọng đái

– Không dùng olive oil và ung thư vú

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Tại sao cần RCT?

• Xác định tỉ lệ phát sinh và “ảnh hưởng phụ”

cùng những biến chứng

– Vì dụ: Dự án Coronary Drug

Loạn nhịp tim -- Cardiac Arrhythmias

Clofibrate

Niacin 32.7%

Placebo

33.3%

p>.05

38.2%

Ói mửa

Clofibrate

Placebo

7.6%

6.2%

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

Tại sao cần RCT?

• Để đánh giá một tiềm năng mới

Genomics

Gene Therapy

Diagnostic Trials Prevention Trials

Trials

Drug

Development

(Speed Up Process)

Selected

Targets

Selected Patients

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

10 câu hỏi để đánh giá một RCT

1. Câu hỏi nghiên cứu có cụ thể ?

2. Có thật sự là một RCT và thiết kế thích hợp?

3. Tình nguyện viên tham gia nghiên cứu được

phân nhóm một cách ngẫu nhiên?

4. Đối tượng tham gia, nhân viên, và điều hợp

viên có thật sự “blind”?

5. Dữ liệu của tất cả đối tượng tham gia nghiên

cứu được sử dụng trong phân tích?

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

10 câu hỏi để đánh giá một RCT

6. Tất cả đối tượng đều được theo dõi và thu

thập dữ liệu đầy đủ, qui trình thu thập giống

nhau?

7. Nghiên cứu có đủ cỡ mẫu để giảm khả năng

cho ra kết qua ngẫu nhiên?

8. Kết quả chính được trình bày như thế nào?

9. Kết quả có chính xác?

10. Tất cả “outcomes” được phân tích và có thể

áp dụng vào quần thể bệnh nhân của bạn?

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

1. Câu hỏi nghiên cứu

• Phát biểu câu hỏi nghiên cứu mà ngay cả người

ngoài cuộc cũng hiểu được

“ We investigated whether intensive therapy to

target normal glycated hemoglobin levels would

reduce cardiovascular events in patients with

type 2 diabetes who had either established

cardiovascular disease or additional

cardiovascular risk factors.”

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

1. Câu hỏi nghiên cứu

Chúng ta có thể định nghĩa:

Quần thể mà họ nghiên cứu?

Thuật can thiệp?

Nhóm so sánh?

Outcomes (chỉ tiêu lâm sàng)?

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010

2. Có phải là một RCT?

• Randomization: Phân chia bệnh nhân một cách

hoàn toàn ngẫu nhiên

• Để đảm bảo không có sự khác biệt nào về yếu tố

nguy cơ (có thể có ảnh hưởng đến outcome) giữa 2

nhóm.

• Cung cấp cơ sở khoa học để phân tích thống kê

• Đảm bảo tất cả những khác biệt về outcome giữa 2

nhóm là do can thiệp chứ không do yếu tố khác

Bệnh viện Hùng Vương ● Hội thảo Y học Thực chứng y 3/4 - 5/4/2010