chức và điều hành sản xuất và sử dụng đất ở vùng nông thôn. Bên cạnh đó, đây chính là nơi
người dân sinh sống và làm việc. Do vậy, trong quá trình phát triển của địa phương, hầu hết
các nhu cầu sử dụng đất đều xuất hiện trực tiếp hoặc gián tiếp từ đất khu dân cư nông thôn.
5.2.1. Khái niệm và phân loại điểm dân cư nông thôn
* Khái niệm điểm dân cư nông thôn
Điểm dân cư nông thôn là trung tâm quản lý và điều hành của xã hoặc các thôn, ở đó tập
trung phần lớn các loại công trình sau:
- Nhà ở, công trình phụ, vườn tược, ao của các hộ gia đình nông dân.
- Trụ sở Ủy ban nhân dân xã, ban quản lý Hợp tác xã.
- Các công trình phục vụ sản xuất, trại chăn nuôi, kho tàng, nhà xưởng, sân phơi…
- Các công trình văn hóa phúc lợi, trạm y tế, trường học, nhà trẻ, mẫu giáo, hội trường,
thư viện, câu lạc bộ.
- Các công trình dịch vụ như chợ, cửa hàng, Kiot.
* Phân loại điểm dân cư nông thôn
Theo ý nghĩa và vai trò, các điểm dân cư nông thôn được chia thành các loại sau:
- Điểm dân cư trung tâm xã: đây là những điểm dân cư lớn, ở đó có các công trình như
+ Trụ sở Ủy ban nhân dân, ban quản lý Hợp tác xã, là nơi thực hiện chức năng quản lý
hành chính và điều hành sản xuất.
+ Nhà cửa, công trình phục vụ công cộng và văn hóa, phúc lợi chung của xã.
+ Tập trung phần lớn số dân trong xã.
- Điểm dân cư cấp thôn: đây là những điểm dân cư có quy mô nhỏ hơn, là trung tâm các
đội sản xuất. Ở đó, có các công trình phục vụ sản xuất (nhà kho, sân phơi, cơ sở chế biến),
phục vụ văn hóa phúc lợi (nhà trẻ, mẫu giáo) và nhà cửa của các hộ thuộc đội sản xuất.
- Các điểm dân cư chòm, xóm nhỏ: đây là những điểm dân cư nhỏ, ở lẻ tẻ, chỉ bao gồm
một số ít hộ gia đình, không phải là trung tâm đội sản xuất.
Căn cứ vào quy mô điều chỉnh diện tích, dân số, số lượng nhà cửa, công trình các loại, vị trí
phân bố trên lãnh thổ mà xác định khả năng mở rộng và phát triển của khu dân cư hiện có cũng
như xây dựng thêm các điểm dân cư mới. Về phương diện này, có thể chia các điểm dân cư thành
4 nhóm sau:
Nhóm 1: Các điểm dân cư xây dựng mới.
Những điểm dân cư này được dự kiến xây dựng trong trường hợp cần thiết như trên
vùng lãnh thổ chưa có hệ thống định cư, hoặc số dân và số hộ phát sinh lớn, dẫn đến việc xây
dựng mới có lợi hơn là mở rộng điểm dân cư cũ để thành lập trung tâm xã hoặc đội sản xuất.
Nhóm 2: Các điểm dân cư được tiếp tục mở rộng và phát triển trong tương lai.
Đây là các điểm dân cư lớn, có giá trị xây dựng cơ bản lớn, vị trí thuận lợi, có khả năng
phục vụ tốt, có khả năng mở rộng diện tích, nằm trong số điểm dân cư phát triển theo phương
án quy hoạch vùng. Chúng sẽ được tiếp tục mở rộng và phát triển trong tương lai cả về quy
mô và số lượng nhà cửa công trình.
Nhóm 3: Các điểm dân cư hạn chế phát triển.
Đây là những điểm dân cư tương đối lớn, có vị trí không thuận lợi, nhưng còn có chức
năng và ý nghĩa nhất định trong việc quản lý sản xuất, có tổng giá trị xây dựng cơ bản tương
125