Bài giảng Quản lý học - Chương 8: Chức năng lãnh đạo trong quản lý

Chương 8

Chức năng lãnh đạo trong quản lý

 Chức năng lãnh đạo trong quản lý: là quá trình truyền cảm

hứng, khơi dậy sự nhiệt tình, động lực của con người để

họ làm việc một cách tốt nhất nhằm đạt được các mục tiêu

kế hoạch.

 Chức năng lãnh đạo là 1 trong 4 chức năng quản lý, tất cả

các nhà quản lý đều thực hiện chức năng này.

 Chức năng lãnh đạo ≠ sự định hướng

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

1

Chương 8

Chức năng lãnh đạo trong quản lý

 Nội dung của chức năng lãnh đạo

 Hiểu rõ con người trong tổ chức về nhu cầu, động cơ,

năng lực, tính cách,...

 Sử dụng phương pháp lãnh đạo thích hợp

 Thực hiện giao tiếp, truyền thông và đàm phán

 Xây dựng các nhóm làm việc và lãnh đạo nhóm làm

việc

 Giải quyết xung đột

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

2

Chương 8

Chức năng lãnh đạo trong quản lý

 Lãnh đạo là quá trình tác động lên con người để họ thực

hiện các công việc, nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

 Lãnh đạo là sự dẫn dắt con người tới mục đích chung

 Lãnh đạo là việc nắm bắt nhu cầu, động cơ làm việc, đặc

điểm của con người, từ đó sử dụng các biện pháp tác

động phù hợp (hành chính, kinh tế, giáo dục) lên con

người để họ thực hiện tốt nhất mục tiêu của tổ chức

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

3

Điền kiện để lãnh đạo con người

 Hiểu biết con người: về năng lực, sở trường, về nhu cầu, động

cơ làm việc, đặc điểm tính cách, các mối quan hệ cá nhân

 Quyền lực: là sức mạnh được thừa nhận nhờ đó có khả năng chi

phối, khống chế người khác và giải quyết các vấn đề trong phạm

vi cho phép

 Uy tín và phẩm chất cá nhân

 Nắm được chiến lược và cơ cấu tổ chức

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

4

Kỹ năng lãnh đạo

(theo phương thức làm việc với con người)

 Kỹ năng lãnh đạo trực tiếp: là kỹ năng làm việc với con người

trong và ngoài tổ chức

 Kỹ năng ủy quyền: là kỹ năng lãnh đạo cho phép cán bộ cấp

dưới có quyền RQĐ và chịu trách nhiệm trong quyền hạn cho

phép, nhưng người lãnh đạo chịu trách nhiệm cuối cùng.

 Kỹ năng xây dựng hệ thống: hình thành quy chế, môi trường văn

hóa cho tổ chức, tạo điều kiện cho sự ổn định và phát triển của

tổ chức.

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

5

Các phương pháp lãnh đạo con người

 Khái niệm: Phương pháp lãnh đạo con người là tổng thể các

cách thức tác động có chủ đích và có thể có của nhà quản lý lên

con người để thực hiện mục tiêu của quản lý tổ chức.

 Có 3 phương pháp lãnh đạo (Phương pháp tác động lên con

người) cơ bản

 Phương pháp hành chính

 Phương pháp kinh tế

 Phương pháp giáo dục

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

6

So sánh 3 phương pháp lãnh đạo con người

 Để người lao động làm việc NSLĐ và hiệu quả cao hơn

 Phương pháp hành chính: đặt ra nội quy, quy định về giờ

giấc làm việc; quy định trách nhiệm khi ko hoàn thành công

việc; sử dụng mệnh lệnh hành chính

 Phương pháp kinh tế: khoán SP, khoán doanh số, trả lương,

thưởng theo hiệu quả và NSLĐ

 Phương pháp giáo dục: nhắc nhở, động viên người lao động

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

7

Căn cứ lựa chọn phương pháp lãnh đạo

 Căn cứ vào hiệu quả của việc sử dụng từng phương pháp lãnh

đạo đối với từng đối tượng.

 Căn cứ vào trình độ, nhận thức và khả năng chấp nhận của đối

tượng bị tác động

 Căn cứ vào trình độ, thói quen, phong cách của cán bộ quản lý

 Căn cứ vào mục tiêu của quản lý

 Căn cứ vào các quy định và ràng buộc của môi trường (thông lệ,

luật pháp)

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

8

Phương pháp giáo dục

 Phương pháp giáo dục : là cách thức tác động vào nhận thức và

tình cảm của con người trong tổ chức, để con người nhận thức

được cái đúng – cái sai ; cái nên làm – ko nên làm,… để tự giác

hành động.

 Tuyên truyền, giáo dục về mục tiêu, chiến lược của tổ chức

 Phổ biến những khó khăn mà tổ chức phải đương đầu

 Giáo dục ý thức kỷ luật và tính trách nhiệm của người lao

động trong tổ chức

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

9

Phương pháp kinh tế

 Phương pháp kinh tế: là cách thức tác động gián tiếp lên

người lao động thông qua các lợi ích kinh tế (lương,

thưởng, phạt,…) để người lao động tự lựa chọn phương

án hành động một cách có hiệu quả nhất.

 Tìm cách gắn lợi ích của người LĐ với lợi ích của tổ

chức

 Gắn lợi ích của người LĐ với hiệu quả công việc

 Sử dụng các công cụ kinh tế: lương, thưởng, phụ cấp...

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

10

Phương pháp kinh tế

 Phương pháp kinh tế phát huy cao nhất tính chủ động, sáng tạo

của người lao động vì người lao động sẽ tìm mọi cách để hoàn

thành công việc, tìm mọi cách nâng cao NSLĐ.

 Phương pháp kinh tế tạo điều kiện để áp dụng KHCN vào sản

xuất và quản lý nhằm tăng NSLĐ.

 Trong các DN, để cùng đạt được mục tiêu, tăng cường sử dụng

PP kinh tế, hạn chế sử dụng PP HC.

 Phương pháp kinh tế ko tạo ra bầu không khí căng thẳng trong

tập thể

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

11

Phương pháp hành chính

 Phương pháp hành chính : là phương pháp tác động trực

tiếp của nhà quản lý lên người lao động thông qua các

quyết định hành chính bắt buộc, quy định rõ trách nhiệm

hành chính của người lao động và buộc người LĐ phải

tuân theo.

 VD: QĐ thành lập Phòng (ban) mới, Nội quy-quy chế của

cơ quan, quyết định phân công công việc và điều động

nhân viên...

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

12

Phương pháp hành chính

 Phương pháp hành chính xác lập trật tự cho tổ chức và giải

quyết vấn đề một cách nhanh chóng.

 Phương pháp hành chính là cơ sở cho việc thực hiện phương

pháp kinh tế và phương pháp giáo dục.

 Phương pháp hành chính có thể tạo bầu không khí căng thẳng,

có thể tạo sự chống đối

 Chú ý: Do tính bắt buộc thực hiện nên khi sử dụng PPHC fải

 Đưa ra các QĐ HC mang tính khoa học

 Gắn chặt quyền hạn và trách nhiệm trong việc sử dụng PPHC

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

13

Nhu cầu và động cơ làm việc của con người

 Nhu cầu: là trạng thái tâm lý mà con người cảm thấy thiếu thốn

và ko thỏa mãn về một cái gì đó và mong được đáp ứng. Có

nhiều cách phân loại nhu cầu:

 Nhu cầu vật chất, nhu cầu tinh thần, nhu cầu xã hội

 Nhu cầu sinh lý, nhu cầu lao động, nhu cầu an toàn, nhu cầu được

kính trọng, nhu cầu thẩm mỹ, nhu cầu giao tiếp, nhu cầu tự hoàn

thiện,…

 Động cơ: là mục đích chủ quan của hoạt động của con người, là

động lực thúc đẩy con người h.động nhằm đáp ứng các nhu cầu.

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

14

Mô hình công cụ lãnh đạo theo động cơ

 Động cơ kinh tế (Ai cũng thích có thu nhập cao)

-> tác động lên bằng các công cụ kinh tế

 Động cơ cưỡng bức, quyền lực (Động cơ sợ): Ai cũng thích

có quyền nhưng cũng rất sợ quyền lực, sợ bị kỷ luật,...)

-> tác động lên bằng các công cụ hành chính - tổ chức

 Động cơ tinh thần: Ai cũng muốn có tình cảm, được tôn trọng,

được tự khẳng định bản thân)

-> tác động bằng các công cụ tâm lý - giáo dục

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

15

Mô hình công cụ lãnh đạo theo động cơ

 Công cụ kinh tế

 Công cụ kinh tế trực tiếp: Lương, thưởng, phụ cấp, trợ

cấp, hoa hồng,…

 Công cụ kinh tế gián tiếp: Bảo hiểm, dịch vụ y tế, dịch vụ

ăn uống, dịch vụ giải trí, dịch vụ nhà ở và giao thông đi lại,

đào tạo và phát triển

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

16

Mô hình công cụ lãnh đạo theo động cơ

 Công cụ hành chính tổ chức

 Các công cụ tổ chức: cơ cấu tổ chức trong đó xác định vị

thế của con người với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn,

trách nhiệm, lợi ích; hệ thống tiêu chuẩn kinh tế - kỹ thuật, uỷ

quyền, trao quyền

 Các công cụ hành chính: hợp đồng lao động, thoả ước lao

động tập thể; các văn bản hành chính của tổ chức, giám sát

và ra quyết định trực tiếp của nhà quản trị

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

17

Mô hình công cụ lãnh đạo theo động cơ

 Công cụ tâm lý giáo dục

 Các công cụ tâm lý: đảm bảo có việc làm; làm cho công

việc thú vị hơn; an toàn lao động; tạo môi trường làm việc

đoàn kết; khích thích sự sáng tạo; khen chê, khích lệ, động

viên; thể hiện sự công nhận chính thức; công việc thử

thách…

 Các công cụ giáo dục: đảm bảo truyền thông; tự do tham

gia các tổ chức chính trị, xã hội, đoàn thể, nghề nghiệp; thực

hiện các chương trình đào tạo, phát triển nguồn nhân lực…

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

18

Học thuyết nhu cầu của Maslow

Cao

Nhu cầu tự

hoàn thiện

Nhu cầu được

tôn trọng

Nhu cầu xã hội

Nhu cầu an toàn

Thấp

Nhu cầu vật chất cơ bản (sinh lý)

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

19

Học thuyết nhu cầu của Maslow

 Nhu cầu của con người rất đa dạng nhưng 5 nhóm nhu cầu.

 Con người trong từng giai đoạn có những nhu cầu ưu tiên.

 Các nhu cầu này được xếp theo cấp bậc từ thấp đến cao.

 Khi 1 nhu cầu đã được thỏa mãn thì nhu cầu đó ko còn là động

cơ thúc đẩy nữa.

 Nhà quản lý phải quan tâm và đáp ứng các nhu cầu từ bậc thấp

đến bậc cao.

14/04/2014

Th.S Nguyễn Quang Huy

20

Bài giảng Quản lý học - Chương 8: Chức năng lãnh đạo trong quản lý - Nguyễn Quang Huy