Bài giảng Kỹ năng làm việc nhóm - Đỗ Hải Hoàn
HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
BỘ MÔN PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG
****************
BÀI GIẢNG
KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM
Ths. Đỗ Hải Hoàn
0
PHẦN MỞ ĐẦU
Có một điều rất thú vị mà giới trẻ chúng ta không mấy quan tâm, đó là tổ tiên
chúng ta có thể sinh tồn qua hàng ngàn năm bởi vì họ “không hành động đơn độc” và
loài người phát triển cho đến ngày nay phần lớn là do họ biết điều chỉnh và thích nghi
với nhau. Những người thợ săn biết đồng tâm hợp lực với nhau sẽ nhanh chóng có
được chiến lợi phẩm đồng thời họ tạo nên sức mạnh cộng hưởng để sẵn sàng đối phó
với hiểm nguy và chống lại kẻ thù.
Trong thời đại ngày nay, sự hội nhập và nền kinh tế thế giới trong xu thế toàn
cầu hóa ngày càng sâu sắc khiến mọi cá nhân và tổ chức đều phải đối mặt với những
áp lực to lớn: tính chất công việc phức tạp và tinh vi, tốc độ thay đổi về công nghệ
nhanh đến chóng mặt, sự cạnh tranh gay gắt,…Vậy làm thế nào để mỗi con người,
mỗi tổ chức có thể đương đầu với những thách thức, giải quyết khó khăn để được
thành công? Giải pháp tốt nhất hiện nay là bắt tay với những người khác để cùng hành
động hay nói cách khác tổ chức làm việc theo nhóm là con đường để hoàn thành mọi
công việc một cách tốt nhất và nhanh nhất. Vì thế chúng ta dễ dàng nhận thấy nhiều tổ
chức doanh nghiệp trên toàn thế giới đang nỗ lực triển khai hình thức làm việc nhóm
nhằm tăng năng suất lao động, thúc đẩy các giá trị của tổ chức và tăng niềm hứng khởi
cho người lao động.
Ngày nay, làm việc nhóm trở thành một vấn đề của khoa học, các nhóm nhỏ trở
thành đối tượng nghiên cứu khoa học. Rất nhiều tổ chức, doanh nghiệp và lớn hơn nữa
là nhiều quốc gia đã thực sự quan tâm và thúc đẩy việc đào tạo kỹ năng làm việc
nhóm. Ở Nhật Bản, các em học sinh nhỏ tuổi đã sớm được định hướng và rèn luyện
tinh thần hợp tác, tương hỗ với những người khác. Còn người Mỹ thì khẳng định rằng
để có một cường quốc Mỹ như ngày nay là vì mỗi công dân đều biết làm việc theo
nhóm và hướng tới một mục tiêu chung. Tục ngữ Trung Quốc có câu: “Đằng sau một
vị tướng tài là những nhân tài khác nữa” có ý nghĩa rằng ngay cả những nhân tài làm
nên những điều vĩ đại cũng không bao giờ làm việc một mình, đằng sau họ là cả một
ê-kíp.
Albert Einstein, người đã tạo ra bước đột phá về khoa học trên thế giới đã
khẳng định: “Cuộc sống của tôi và những thành tựu mà tôi đạt được nhờ sự đóng góp
1
của rất nhiều người. Do đó, tôi phải sống và làm việc sao cho xứng đáng với những gì
họ đã làm cho tôi”.
Tổng thống Mỹ F. D. Roosevelt (1882-1945) khẳng định: “Khi người ta hành động
cùng nhau với tư cách là một nhóm, họ có thể hoàn thành được những việc mà không
một cá nhân rêng lẻ nào có thể thực hiện được”.
Vì vậy, vấn đề làm việc theo nhóm không chỉ quan trọng đối với sự phát triển
của từng cá nhân hay những nhóm khác nhau trong xã hội mà còn quan trọng đối với
cả một quốc gia và rộng hơn nữa là toàn thế giới. Đặc biệt đối với tất cả các bạn trẻ,
rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm hiệu quả giúp họ tối đa hóa cơ hội việc làm cho bản
thân và tối ưu hóa những công việc mà họ tham gia. Tài liệu này cung cấp cho các bạn
kiến thức và những kinh nghiệm làm việc theo nhóm, tạo nền tảng cho việc tham gia
tích cực và hiệu quả vào các nhóm khác nhau: từ nhóm gia đình đến xã hội, từ nhóm
học tập đến vui chơi giải trí, từ nhóm lao động đến sáng tạo,…Tác giả của tài liệu này
đã cố gắng trình bày nội dung bài giảng một cách súc tích, dễ hiểu nhưng vì kiến thức
và kinh nghiệm còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận
được những ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp, các nhà nghiên cứu và các em sinh
viên.
Tác giả
2
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
MỤC LỤC
1
3
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÓM
1.1 Các khái niệm và tầm quan trọng của làm việc nhóm
1.1.1 Các khái niệm
5
5
5
1.1.2 Lợi ích của làm việc nhóm
1.2 Quy mô và phân loại nhóm
1.2.1 Quy mô nhóm
9
10
10
11
12
14
15
16
17
17
1.2.2 Phân loại nhóm
1.3 Các giai đoạn hình thành và phát triển của nhóm
1.4 Vai trò của các thành viên trong nhóm
1.5 Đặc điểm tâm lý nhóm
1.5.1 Hiện tượng lây lan tâm lý
1.5.2 Dư luận tập thể
1.5.3 Áp lực nhóm
CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG NHÓM LÀM VIỆC HIỆU QUẢ
2.1 Xác định mục tiêu, phân công nhiệm vụ và trách nhiệm rõ ràng
2.1.1 Xây dựng mục tiêu
19
19
19
21
22
22
25
27
27
32
33
33
35
2.1.2 Phân công nhiệm vụ và trách nhiệm rõ ràng
2.2 Tạo lập môi trường làm việc hiệu quả
2.2.1 Tạo điều kiện thuận lợi về vật chất và tinh thần
2.2.2 Nguyên tắc làm việc nhóm
2.3 Duy trì hoạt động truyền thông hiệu quả
2.3.1 Các dạng truyền thông trong nhóm
2.3.2 Lắng nghe – Chìa khóa của truyền thông
2.4 Giải quyết mâu thuẫn trong nhóm
2.4.1 Quan niệm mới về xung đột
2.4.2 Nguồn gốc của xung đột
3
2.4.3 Các biện pháp giải quyết mâu thuẫn
2.5 Tăng cường động lực làm việc
38
40
40
44
2.5.1 Một số vấn đề chung về động lực làm việc
2.5.2 Một số cách thức tạo động lực phổ biến
CHƯƠNG 3: LÃNH ĐẠO NHÓM
3.1 Những vấn đề chung về lãnh đạo
3.1.1 Khái niệm
46
46
46
47
47
47
47
51
54
3.1.2 Vai trò của người lãnh đạo
3.1.3 Những tố chất cần thiết của một người lãnh đạo
3.2 Một số kỹ năng cần thiết của người lãnh đạo nhóm
3.2.1 Kỹ năng lập kế hoạch
3.2.1 Kỹ năng tổ chức công việc
3.2.3 Kỹ năng điều hành cuộc họp-thảo luận
TÀI LIỆU THAM KHẢO
57
4
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÓM
1.1 Các khái niệm và tầm quan trọng của làm việc nhóm
1.1.1 Các khái niệm
Khái niệm Kỹ năng
Sự thành công của con người ngày nay được đánh giá là dựa vào ba yếu tố căn
bản: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Còn Ngân hàng Thế giới khẳng định rằng thế kỉ 21
là “kỷ nguyên của một nền kinh tế dựa vào kỹ năng”. Việc tiếp thu kiến thức và vận
dụng kiến thức vào đời sống thực tiễn là một khoảng cách rất lớn. Tuy nhiên, chỉ có
vận dụng kiến thức vào thực tế hay việc thực hiện các kỹ năng mới đem lại một kết
quả cụ thể. Bất kỳ một công việc hay một hoạt động nào đều đòi hỏi những kỹ năng
tương ứng. Và để đạt hiệu quả cao trong các hoạt động hay công việc thì mỗi người
đều cần phải rèn luyện các kỹ năng một cách thành thục, nhuần nhuyễn và hiệu quả.
Các nước phát triển như Mỹ, Úc, Canada, Anh, Pháp, Singapore,… đều coi trọng việc
rèn luyện và phát triển các kỹ năng nhằm xây dựng nguồn nhân lực mạnh, tăng cường
hiệu suất làm việc và nâng cao chất lượng của cuộc sống. Kỹ năng được phân làm 2
loại:
- Kỹ năng nghề nghiệp: là các kỹ năng liên quan đến các ngành nghề cụ thể
như kỹ năng lái xe, đánh máy, khoan, hàn, tiện, bán hàng, tư vấn, kế toán, giám sát,
quản lý,…
- Kỹ năng sống: là những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống hàng ngày như kỹ
năng giao tiếp, ứng xử, lắng nghe, thuyết trình, hợp tác, chia sẻ, tư duy sáng tạo, học
và tự học, quản lý bản thân, giải quyết vấn đề,…
Vậy Kỹ năng là gì?
Theo Từ điển tiếng Việt: “Kỹ năng là khả năng vận dụng những kiến thức thức
thu được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế”.
Theo Từ điển giáo khoa tiếng việt: “Kỹ năng là khả năng thực hành thành thạo”.
Tổng hợp các khái niệm trên, có thể đưa ra một khái niệm như sau: “Kỹ năng
là hành động tự động hóa một cách thành thục và hiệu quả nhờ quá trình học tập
và rèn luyện”.
Nguồn gốc hình thành nên “Kỹ năng” xuất phát từ lý thuyết Phản xạ có điều
kiện và không có điều kiện. Con người từ khi sinh ra, lớn lên và tham gia vào các hoạt
5
động trong đời sống thực tế đều hoạt động theo phản xạ. Phản xạ không điều kiện
(gần như là theo bản năng) có ngay từ khi con người vừa mới sinh ra, không cần học
tập. Còn phản xạ có điều kiện là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện trong đời
sống thực tiễn. Vì vậy thực chất kỹ năng của mỗi cá nhân có nguồn gốc từ phản xạ có
điều kiện. Bản thân chúng ta sinh ra đều chưa có bất kì một kỹ năng nào (ngoài bản
năng). Thế nên để đạt được các kỹ năng thì tất cả mọi cá nhân đều phải học tập và rèn
luyện. Đó là lí do khiến bất kỳ quốc gia nào trên thế giới ngày nay đều chú trọng việc
hình thành và phát triển các cơ sở đào tạo kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng sống nhằm
giúp con người sống và làm việc hiệu quả hơn.
Khái niệm Nhóm
Việc sử dụng nhóm trong các tổ chức trong những năm vừa qua được coi như
một sự “bùng nổ ngoạn mục”. Liệu trên thế giới này có nơi nào đó mà cấu trúc nhóm
trở nên vô nghĩa? Câu trả lời là: “Không!”. Ai cũng thấy sức mạnh của nhóm là rất lớn
và xu hướng tăng cường, củng cố, thúc đẩy nhóm đang lan rộng ở hầu hết mọi nơi,
mọi chỗ. Vậy nhóm có phải đơn thuần là nhiều người tập hợp lại với nhau không? Có
rất nhiều khái niệm khác nhau được các chuyên gia, các nhà nghiên cứu đưa ra:
“Nhóm là một mô hình tổ chức bao gồm hai hay nhiều cá nhân tương tác và
phụ thuộc lẫn nhau nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể”.
“Nhóm là tập hợp những cá nhân có các kỹ năng bổ sung cho nhau và cùng
cam kết chịu trách nhiệm thực hiện một mục tiêu chung” .
Trên cơ sở các khái niệm về nhóm, nhiều người công nhận rằng: Nhóm là một
tập hợp những người có vai trò và trách nhiệm rõ ràng, có quy tắc chung chi phối
lẫn nhau, thường xuyên tương tác với nhau và cùng nỗ lực để đạt được mục tiêu
chung của cả nhóm.
Trong xã hội luôn tồn tại rất nhiều kiểu nhóm khác nhau: nhóm gia đình, bạn
bè, xóm giềng, học tập, nghiên cứu, sản xuất, vui chơi, thể thao,... Nhóm có thể được
thành lập dựa trên mối quan hệ, sở thích hay mối quan tâm chung của các thành viên.
Một người có thể cùng lúc là thành viên của nhiều nhóm khác nhau. Nhưng một khi
đã là thành viên của một nhóm nào đó, họ đều đảm nhận một vai trò nhất định và thể
hiện tinh thần trách nhiệm đối với công việc cũng như với các thành viên khác trong
nhóm. Mỗi người đều có ý nghĩa riêng của mình, mỗi người đều có lí do để tồn tại
6
trong nhóm đó và mỗi người là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi liên kết
nhóm. Chẳng hạn trong nhóm gia đình, các vai trò khác nhau như: ông, bà, bố, mẹ,
con trai, con gái hay trong một nhóm thực hiện dự án xây dựng bao gồm chủ đầu tư,
giám đốc dự án, kế toán, thư ký, nhân viên hành chính,… ; một nhóm thiết kế phần
mềm mới bao gồm: quản lý dự án, trưởng nhóm, thiết kế hệ thống, lập trình viên,
kiểm thử. Làm việc nhóm không phải là ỷ lại, dựa dẫm, đùn đẩy hay thậm chí phó
mặc cho các thành việc khác trong nhóm. Người có trách nhiệm là người làm việc với
tính tự giác và tinh thần kỷ luật cao độ. Họ biết mình cần phải đầu tư thời gian, công
sức để hoàn thành nhiệm vụ, thậm chí đôi khi còn phải biết hy sinh “cái tôi” vì thành
công chung của cả nhóm. Hơn ai hết, họ hiểu rằng khi một đội bóng chiến thắng, tất
cả các thành viên đều chiến thắng và khi đội bóng bại trận, tất cả họ đều thua.
Mỗi người là một tính cách, hoàn cảnh, khả năng, kỹ năng, kinh nghiệm khác
nhau những khi đã là thành viên của một nhóm thì phải tuân thủ các quy tắc chung của
nhóm. Quy tắc nhóm giúp cho một nhóm hoạt động chặt chẽ, .... Nếu không có quy
tắc hoạt động chung, các thành viên trong nhóm thường có xu hướng hành động tự do
theo ý muốn của cá nhân dẫn đến một nhóm hoạt động hời hợt, lỏng lẻo.
Các thành viên trong nhóm được liên kết với nhau thông qua quá trình tương
tác qua lại đa chiều, điều này tạo nên sức mạnh tổng hợp của nhóm và mang lại một
kết quả lớn lao. Tương tác được biểu hiện thông qua sự trao đổi, trò chuyện, chia sẻ,
thông báo, hội họp, thảo luận, thậm chí cả những cuộc tranh cãi, xung đột,... nhằm giải
quyết những vấn đề chung của nhóm.Tương tác càng nhiều, các thành viên nhóm càng
hiểu nhau hơn, tin tưởng hơn, gắn kết hơn và dễ đạt được sự đồng thuận.Vì vậy chất
lượng của sự tương tác quyết định thành công của một nhóm.
Bất cứ nhóm nào được thành lập cũng đều có lí do và mục tiêu nhóm là lí do
hàng đầu để thành lập nhóm hoặc để cuốn hút các cá nhân gia nhập nhóm. Mục tiêu
giúp cho nhóm xác định rõ nhiệm vụ cần phải làm và là nguồn năng lượng khơi dậy
lòng nhiệt tình, tận tâm của mỗi thành viên. Là thành viên của một nhóm, cần phải
cam kết phấn đấu để đạt được mục tiêu chung. Ví dụ nhóm các nhà khoa học Trường
Đại học Pennsylvania (Mỹ) đã cho ra mắt chiếc máy tính điện tử đầu tiên trên thế giới
năm 1946, nhóm kỹ sư hãng IBM đã nỗ lực mang đến cho loài người chiếc máy tính
cá nhân đầu tiên năm 1981, nhóm Apollo đã đưa con người đặt chân lên mặt trăng lần
7
đầu vào năm 1969 hay một đội bóng đặt mục tiêu phải giành được chiến thắng trong
trận đấu sắp tới,.v.v.
Khái niệm Kỹ năng làm việc nhóm
Chắc hẳn ai cũng đã từng tham gia vào một trò chơi đồng đội nào đó như: bóng
đá, bóng chuyền, bóng rổ, chèo thuyền, kéo co, đánh đu; các nhóm nhảy, múa, hát,
đàn, ... Thành công của nhóm phụ thuộc vào quá trình tương tác và sự đóng góp của
tất cả các thành viên. Một đội bóng thành công không có chỗ cho những kẻ lười biếng,
trì trệ. Một nhóm hát không thể thành công nếu có những thành viên thiếu sự nhiệt
tình, hăng say và hành động “lỗi nhịp” so với nhóm. Nhóm trong công việc cũng vậy,
để đạt được thành công, không chỉ cần họ nói mà cần họ phải bắt tay với những người
khác để triển khai hành động một cách nghiêm túc.
Trên thực tế có những người không hề thích thú với việc bắt tay hợp tác với
người khác, không thể hòa hợp với người khác, không biết cách tạo ra các mối quan
hệ tốt đẹp, thậm chí thường gặp phải những rắc rối hay xung đột với các thành viên
trong nhóm vì một lẽ họ chưa có Kỹ năng làm việc nhóm.
Vậy Kỹ năng làm việc nhóm là gì ?
Kỹ năng làm việc nhóm là khả năng tương tác giữa các thành viên trong một
nhóm nhằm phát triển tiềm năng, năng lực của tất cả các thành viên và thúc đẩy
hiệu quả công việc.
Để đạt được kỹ năng làm việc nhóm thì bắt buộc mỗi cá nhân phải đảm bảo ba
yếu tố sau:
Thứ nhất, khả năng tương tác với các thành viên khác. Theo John C Maxwell
thì cách thức để xây dựng và phát triển nhóm là giữa các cá nhân phải có sự tương tác
với nhau như một chuỗi phản ứng hóa học. Vấn đề quan trọng của nhóm không phải là
số lượng bao nhiêu người mà là sự tương tác như thế nào. Nhóm thực chất phải là
nhóm những cá nhân luôn biết hợp tác, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, tạo động lực cho
nhau phát triển. Sự tương tác là chất men gây tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ và là
chất xúc tác cho những hành động của mỗi cá nhân trong nhóm. Chỉ có sự tương tác
mới có thể tạo ra sức mạnh lớn nhất của nhóm. Vì vậy nó có ý nghĩa rất lớn đối với
thành công của từng thành viên cũng như của cả nhóm.
8
Thứ hai, phát triển tiềm năng, năng lực của bản thân cũng như của tất cả các
thành viên trong nhóm. Một người được coi là có kỹ năng làm việc nhóm nếu biết
cách phát triển tiềm năng và năng lực của chính mình và đồng đội. Môi trường làm
việc nhóm là nơi để mỗi thành viên thể hiện; khám phá, tìm hiểu chính mình và những
người khác, từ đó biết phát huy những điểm mạnh, hạn chế điểm yếu và hoàn thiện
bản thân.
Thứ ba, thúc đẩy hiệu quả công việc. Một thành viên tốt luôn đặt hiệu quả công
việc lên hàng đầu. Vì vậy, họ sẵn sàng chấp nhận những ràng buộc của nhóm về các
quy tắc, quyền hạn, nhiệm vụ, trách nhiệm; cam kết hành động, nỗ lực hết mình để
công việc tiến triển và đạt được kết quả mong muốn. Một nhóm không thể thành công
nếu như mỗi thành viên không biết tập trung vào hiệu quả công việc mà bị phân tán
bởi các yếu tố ngoài lề.
1.1.2 Tầm quan trọng của làm việc nhóm
Con người sinh ra là để hợp tác cùng nhau. Những mối quan hệ tốt đẹp mang
lại cho chúng ta niềm vui, hạnh phúc, những trải nghiệm thú vị, giúp nâng cao giá trị
bản thân mỗi người cũng như giá trị cuôc sống. Theo nghiên cứu, khi ở bên cạnh
những người khác, chúng ta có xu hướng cười nhiều hơn gấp 30 lần khi ở một mình,
tình trạng một số bệnh trở nên dịu đi. Những người cảm nhận được tình đồng đội sẽ
gắn bó hơn với công việc, duy trì năng suất làm việc cao, phát huy sự sáng tạo, tạo ra
lợi nhuận cho công ty và nâng cao mức độ hạnh phúc cho chính bản thân họ. Việc có
thêm những người cộng sự sẽ làm thay đổi nhận thức và cách thức hành động của con
người. Trong một cuộc thí nghiệm, người ta đề nghị các tình nguyện viên ước tính
trọng lượng của giỏ khoai tây trước khi nhấc nó lên. Một số người được rỉ tai rằng sẽ
có người giúp nhấc giỏ khoai đó đã ước lượng giỏ khoai nhẹ hơn so với những người
biết chắc rằng họ phải tự nhấc lên một mình. Trong một cuộc nghiên cứu khác, nhà xã
hội học đã yêu cầu 200 sinh viên sắp xếp các đồ vật theo trọng lượng và khi tính toán
con số ước tính của cả nhóm, nhà xã hội học thấy nó chính xác tới 94%, chính xác hơn
tất cả, trừ năm số ước tính cá nhân. Trên truyền hình Mỹ có một chương trình trò chơi
“Ai là triệu phú”. Khi người chơi lúng túng để lựa chọn câu trả lời, anh ta có 3 sự trợ
giúp: 50/50 (loại bỏ 2/4 đáp án), gọi điện thoại cho người thân và thăm dò ý kiến khán
9
giả trong trường quay. Theo khảo sát của các chuyên gia, sự trợ giúp từ phía khán giả
- tập hợp ngẫu nhiên những người rỗi rãi vào một buổi chiều cùng xem trực tiếp
chương trình lại có câu trả lời đúng tới 91% số lần trả lời, trong khi ý kiến từ những
người thân – những cá nhân có thể nói là “có hiểu biết” đã được người chơi lựa chọn
từ trước đưa ra câu trả lời đúng 65% lần. Rất nhiều nghiên cứu tương tự đã chứng tỏ
rằng, nếu tập hợp một nhóm lại để trả lời một câu hỏi hoặc giải quyết một vấn đề, thì
giải pháp của nhóm sẽ tốt hơn hẳn so với đại đa số cá nhân trong nhóm, nếu có nhiều
đáp án để lựa chọn, nhóm sẽ đưa ra được câu trả lời sát với câu trả lời tối ưu. Một ví
dụ đơn giản, nếu một ngày bạn đang chuẩn bị ra đường mà nhìn thấy bầu trời âm u,
bạn không biết có nên mặc áo mưa hay không thì tốt nhất bạn nên nhìn ra đường để
xem mọi người qua lại có mặc áo mưa không, từ đó có thể đưa ngay ra quyết định cho
mình. Rõ ràng, khi chúng ta sống và làm việc trong một cộng đồng lớn hay một nhóm
nhỏ thì những người xung quanh luôn mang lại những lợi ích thiết thực cho chúng ta.
Có thể tổng hợp lại 7 lợi ích mà nhóm mang lại cho mỗi cá nhân cũng như cho
cả nhóm như sau:
- Thỏa mãn nhu cầu thể hiện và khẳng định mình của mỗi thành viên (khi họ
đứng một mình khó mà thể hiện được).
- Cái “tôi” cá nhân bị phá vỡ, sự thân thiện và cởi mở được thúc đẩy.
- Môi trường hứng khởi và giàu động lực.
- Nhiều ý tưởng sáng tạo, nhiều cơ hội phát triển.
- Công việc được thực hiện tốt hơn vì có kiến thức và kinh nghiệm rộng hơn,
khả năng giải quyết vấn đề nhanh chóng, hiệu quả.
- Luôn sẵn sàng phản ứng trước những thay đổi và nguy cơ rủi ro.
- Chia sẻ trách nhiệm công việc và cam kết vì mục tiêu chung của cả nhóm. Ủy
thác công việc hiệu quả.
1.2 Quy mô và phân loại nhóm
1.2.1 Quy mô nhóm
Chúng ta hiểu sức mạnh tổng hợp của nhóm có thể tạo nên kết quả phi thường.
Như vậy nhóm có phải càng đông thành viên càng tốt ? Câu trả lời là không có con số
nào là lý tưởng. Số thành viên của nhóm nên tùy thuộc vào mục tiêu và công việc phải
10
làm để đạt được mục tiêu đó. Theo các nhà nghiên cứu, nhóm nhỏ (dưới 10 người)
thường đạt hiệu quả cao hơn khi họ có nhiều cơ hội để tiếp xúc “mặt đối mặt”. Các
nhóm lớn (trên 10 người) chỉ có thể thành công nếu nhiệm vụ đơn giản, ngược lại, họ
dễ thất bại nếu công việc đòi hỏi sự phức tạp và nhiều kỹ năng cụ thể. Lí do căn bản là
vì nhóm càng đông thì tính liên kết càng bị suy yếu, dễ gây chia rẽ, bè phái và tự tạo
các nhóm nhỏ.
Như vậy quy mô của nhóm có thể linh động tăng hoặc giảm theo tính chất công
việc. Theo các nhà nghiên cứu về nhóm thì số lượng thành viên trong nhóm thông
thường nên bố trí như sau:
- Các nhóm vui chơi giải trí: có thể lên đến 10 – 20 người hoặc hơn nữa. Trong
công việc hạn chế tối đa các nhóm lớn như vậy.
- Các nhóm thảo luận: 5 đến 7 người là lý tưởng (không nên nhiều hơn 7- 9
người), để tạo điều kiện cho tất cả mọi người tham gia đóng góp ý kiến, nhiều ý tưởng
và giải pháp được đề xuất, có thể đạt được sự gắn kết và nhất trí.
- Nhóm đưa ra quyết định: thường là một nhóm nhỏ 2 - 4 người để dễ đạt được
sự đồng cảm và nhất trí cao. Nhóm này thường được áp dụng trong những công việc
cực kì phức tạp, đòi hỏi các thành viên phải có nhiều kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng
và khả năng phối hợp chặt chẽ, ăn ý với nhau. Ví dụ: nhóm các nhà sáng lập công ty,
nhóm phát minh sáng chế,.....
- Các nhóm giải quyết vấn đề tâm lý: càng ít càng tốt (chỉ nên 2 người) để
thành viên nhận được đầy đủ sự quan tâm cần thiết, sự tiếp xúc mặt đối mặt giúp giải
quyết vấn đề nhanh chóng và hiệu quả.
1.2.2 Phân loại nhóm
Có thể kể ra hàng trăm lí do để hình thành nên các nhóm như: nhóm bạn để tâm
giao, nhóm cùng chơi thể thao, nhóm múa, nhóm trao đổi học tập, nhóm nghiên cứu
thị trường, nhóm thiết kế sản phẩm mới, nhóm đồng hương, nhóm ở cùng phòng,
nhóm thích gây hấn, nhóm vô gia cư ... Nhưng như vậy không có nghĩa là có hàng
trăm loại nhóm khác nhau. Các nhà nghiên cứu tổng hợp lại hai loại nhóm cơ bản:
nhóm chính thức và nhóm không chính thức.
- Nhóm chính thức: là nhóm được hình thành dựa trên nhu cầu của một tổ chức,
trên cơ sở quyết định của các cấp lãnh đạo nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức đó.
11
Ví dụ: nhóm Taurus thiết kế mẫu xe mới của Ford, nhóm Appollo, nhóm dược sĩ
nghiên cứu bào chế loại thuốc mới,...
- Nhóm không chính thức: được hình thành một cách tự nhiên dựa trên những
mối tương đồng của các cá nhân nhằm thỏa mãn nhu cầu xã hội của họ. Chẳng hạn
nhóm bạn bè có một hoặc nhiều đặc điểm chung như sau: cùng học tập, cùng tuổi tác,
cùng sở thích, cùng vui chơi, cùng quan điểm, ở cùng phòng,...
Trong các tổ chức, giữa các nhóm chính thức cũng có thể xuất hiện những
nhóm không chính thức. Ví dụ trong một cơ quan, các nhân viên trong các phòng ban
khác nhau có thể tự hình thành nên các nhóm không chính thức để cùng trao đổi, trò
chuyện, cùng đi ăn trưa, cùng mối quan tâm, cùng quan điểm bảo vệ quyền lợi cá
nhân,...
Như vậy, các nhóm có thể tồn tại chồng chéo lên nhau, và mỗi cá nhân có thể
cùng lúc chịu sự ảnh hưởng của nhiều nhóm khác nhau. Trên thực tế, nhiều khi ảnh
hưởng của nhóm không chính thức còn mạnh mẽ và rõ nét hơn nhóm chính thức. Vì
thế, các nhà quản lý cần nỗ lực để tác động tích cực theo định hướng của tổ chức tới
các nhóm.
1.3 Các giai đoạn hình thành và phát triển nhóm
Sự hình thành nhóm thường bắt nguồn từ mục tiêu của nhóm nhưng nó có phát
triển được hay không còn phụ thuộc vào những hoạt động của các thành viên trong
nhóm. Bất kì một cá nhân nào muốn phát triển cũng phải trải qua một quá trình tìm
hiểu, học hỏi, điều chỉnh và dần hoàn thiện bản thân. Nhóm cũng vậy. Nó cũng phải
trải qua các giai đoạn nhất định mà trong đó các hành vi cá nhân sẽ quyết định sự
thành công hay thất bại của nhóm. Tác giả Bruce W. Tuckman (Mỹ) là người đầu tiên
đưa ra mô hình 5 giai đoạn phát triển nhóm được sử dụng rộng rãi từ năm 1965 cho
đến nay:
Giai đoạn hình thành: Đây là giai đoạn các thành viên trong nhóm làm quen
với nhau, tìm hiểu và thăm dò nhau. Mỗi người đều mang đến nhóm một tính cách, kỹ
năng, kiến thức khác nhau và họ cần có thời gian để bộc lộ mình và hiểu về người
khác. Tuy nhiên, do mọi thứ còn mới lạ nên mọi người vẫn còn giữ thái độ e dè,
12
gượng gạo, thận trọng, ít chia sẻ. Mối quan hệ giữa các thành viên nhóm vẫn lỏng lẻo
và chưa ăn nhập với nhau.
Giai đoạn bão táp: Đây là giai đoạn khó khăn và phức tạp nhất vì xung đột,
mâu thuẫn dễ dàng bùng nổ trong hầu hết mọi vấn đề của nhóm. Các thành viên vẫn
chưa đạt được sự cởi mở, thân thiện, đồng cảm, tin tưởng; mặt khác họ lại muốn thể
hiện “cái tôi” nhằm khẳng định vai trò và tầm quan trọng của mình. Những tính cách
và quan điểm khác nhau làm nảy sinh tranh luận, tranh cãi, thậm chí mất đoàn kết và
có thể xảy ra rối loạn. Nếu nhóm không biết cách sớm định hướng mục tiêu, đề ra các
quy tắc và tạo tinh thần hợp tác thì nhóm rất dễ tan rã.
Giai đoạn chuẩn hóa: Chính sự khác biệt, những tranh luận, bất đồng trong
giai đoạn bão táp đã giúp mọi người hiểu nhau hơn và từng bước điều chỉnh để tìm
được sự thống nhất. Trong giai đoạn chuẩn hóa, mọi người cần phải hiểu và nắm rõ
những quy định, quy chế, và nguyên tắc làm việc để từ đó có những ứng xử và hành
động phù hợp với chuẩn mực chung của nhóm. Hoạt động nhóm dần đi vào sự ổn định,
bắt đầu có sự cởi mở, chia sẻ, tin tưởng, hợp tác giữa các thành viên. Đây là mốc khởi
đầu của sự liên kết nhóm. Các thành viên tìm thấy sự an toàn
Giai đoạn thành công: Các thành viên cảm thấy tự do, thoải mái, an toàn khi
trao đổi quan điểm với nhau. Mối quan hệ giữa các thành viên trở nên gắn bó, khăng
khít. Sự liên kết ngày càng chặt chẽ. Mỗi người đều cố gắng phát huy hết tiềm năng
của bản thân, tập trung vào hiệu quả công việc, hạn chế mâu thuẫn. Nhóm dễ dàng đạt
được sự đồng thuận và nhất trí cao. Cả nhóm có thể tự hào về kết quả mà nhóm đã đạt
được cùng nhau.
Giai đoạn kết thúc: Các nhiệm vụ đã hoàn tất và mục tiêu đã hoàn thành. Các
thành viên không còn ràng buộc hay phụ thuộc với nhau nữa. Họ có thể ngồi lại với
nhau để đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm cho việc tham gia vào các nhóm mới
trong tương lai.
Trên đây là mô hình tổng quát tiến trình của một nhóm nhưng thực tế không
phải bất cứ nhóm nào cũng trải qua 5 giai đoạn. Có nhóm vừa mới hình thành đã tan
rã, có nhóm đang giai đoạn hoạt động ổn định cũng có thể bị “treo”, có nhóm cùng lúc
trải qua nhiều giai đoạn đan xen nhau.v.v. Bởi vì trong cuộc sống mọi thứ đều không
ngừng thay đổi và phát triển, nguy cơ luôn tiềm ẩn, những xung đột có thể xảy ra bất
13
cứ lúc nào. Nếu các thành viên vượt qua được tất cả để tiến đến sự đồng thuận thì
nhóm sẽ được nâng lên một tầm cao mới và sẽ gặt hái được thành công.
1.4 Vai trò của các thành viên trong nhóm
Vai trò là tập hợp các chuẩn mực hành vi mà một người nắm giữ một vị trí nhất
định trong nhóm cần phải tuân thủ. Mỗi người đều có thể đảm nhận cùng lúc nhiều vai
trò khác nhau. Chẳng hạn một người phụ nữ ở cơ quan vừa có vai trò là Trưởng phòng
Hành chính vừa giữ chức Chủ tịch công đoàn công ty; về nhà chị đóng vai trò là mẹ,
là vợ, là con; chị còn là thành viên của một Câu lạc bộ Yoga. Khi ở cơ quan, chị thể
hiện là một người đĩnh đạc, nghiêm túc, tuân thủ các quy định và nguyên tắc làm việc
của công ty, chị luôn ăn mặc trang trọng, lịch sự, nói năng hòa nhã và cẩn trọng. Khi
về nhà, chị ăn mặc rất thoải mái, nói năng hoạt bát, cởi mở, hành động tự do, thân
thiện như ôm hôn các con, múa hát cùng con,... Khi đến CLB Yoga, chị mặc bộ đồ thể
thao, hoạt động mạnh mẽ và khỏe khoắn,... Như vậy, vai trò là sự biểu hiện thái độ,
hành vi và các giá trị. Đặc biệt, vai trò có ảnh hưởng rất lớn đến hành vi của mỗi cá
nhân, hay nói cách khác, hành vi của con người thường thay đổi theo vai trò của họ.
Vì vậy, để có thể nắm bắt được hành vi của ai đó, cần phải biết được vai trò của họ
trong những tình huống cụ thể.
Trong một nhóm làm việc, mỗi thành viên có một vai trò nhất định phù hợp với
vị trí mà họ đảm nhận. Ví dụ, một phòng chức năng thông thường sẽ có các vị trí như:
Trưởng phòng, phó phòng, các nhân viên,... Mỗi vị trí sẽ thực hiện những hành động
cụ thể và có những biểu hiện hành vi khác nhau. Những hành động hay hành vi này
tạo nên vai trò của vị trí đó. Có ba kiểu vai trò như sau:
Một là vai trò thúc đẩy công việc: thành viên nỗ lực hoàn thành công việc có
thể đóng vai trò là người khởi xướng, người thực hiện, người thông tin, người làm
sáng tỏ, người phân tích, người hỗ trợ,...
Hai là vai trò gắn kết mối quan hệ: các thành viên giữ gìn, củng cố và gắn kết
mối quan hệ đồng chí, đồng đội nhằm tạo điều kiện thuận lợi để nhóm làm việc hiệu
quả. Những người này thường đóng vai trò là người khuyến khích, người hài hước,
người khởi xướng, người tác động, người hòa giải, người chia sẻ, người hỗ trợ, người
giải tỏa áp lực,...
14
Thứ ba là vai trò gây cản trở nhóm: Đây là nhóm người tiêu cực thường đóng
các vai trò như: người phụ thuộc, người lười biếng, người áp đặt, người chỉ tay năm
ngón, người phá đám, người gây rối, người chống đối, người chia rẽ, người bắt lỗi,...
Một nhóm muốn phát triển cần phải khích lệ, động viên các thành viên giữ các
vai trò tích cực trong nhóm vai trò thứ nhất và thứ hai, hạn chế và loại bỏ những người
thuộc nhóm ba. Phương pháp tốt nhất để hạn chế những vai trò tiêu cực là đặt ra
những quy tắc, quy định chung để các thành viên nhóm tuân theo. Trong trường hợp
thành viên nào đó cứ khư khư giữ vai trò tiêu cực, không chịu thay đổi và tuân thủ quy
tắc thì nhóm không nên tiếp tục dung nạp thành viên đó nữa.
1.5 Đặc điểm tâm lý nhóm
Chúng ta thường nói đến khái niệm “tâm lý” để chỉ tâm tư, tình cảm, ý muốn
con người. Một số thuật ngữ khác cũng thường được dùng song song với “tâm lý” như
là tâm hồn, tinh thần, nhân tâm, lòng người đều được hiểu là những ý nghĩ, tư tưởng, ý
thức, ý chí, thế giới nội tâm, thế giới bên trong của con người. Vì vậy, tâm lý là một
hiện tượng vừa hết sức gần gũi, quen thuộc với con người nhưng cũng vô cùng phức
tạp và bí ẩn. Nó đã trở thành đối tượng nghiên cứu của các nhà khoa học và giúp ích
rất nhiều trong việc quản lý con người, mang lại những hiệu quả lớn lao trong đời
sống xã hội cũng như về kinh tế. Vì thế, Khoa học về tâm lý hay Tâm lý học
(Psychologie) ngày càng được quan tâm và phát triển trong thế giới hiện đại. Chúng ta
hiểu một cách khái quát nhất về Tâm lý là những hiện tượng tinh thần xảy ra trong bộ
não của con người, nó gắn liền và điều khiển hành vi của con người. Hiểu được tâm lý
con người sẽ giúp chúng ta hiểu được chính mình, hiểu về những người khác và từ đó
có những ứng xử phù hợp để được thành công hơn trong cuộc sống và trong công việc.
Các nhà khoa học nghiên cứu hiện tượng tâm lý con người dựa trên hai đối tượng: cá
nhân và nhóm xã hội. Trong khuôn khổ tài liệu này, chúng ta chỉ đề cập đến một số
hiện tượng tâm lý nhóm để phần nào hiểu được những hành vi mà các thành viên
trong một nhóm có thể thực hiện. Nắm bắt được tâm lý nhóm, nhận định, đánh giá,
phán đoán các hành vi của nhóm giúp chúng ta ứng xử phù hợp và sẵn sàng ứng phó
hiệu quả trước bất kì tình huống hay hoàn cảnh nào có thể xảy ra trong nhóm.
15
1.5.1 Hiện tượng lây lan tâm lý
Lây lan tâm lý là quá trình lan tỏa trạng thái cảm xúc từ người này sang người
khác một cách nhanh chóng và nằm ngoài cấp độ ý thức, tư tưởng. Đây là một hiện
tượng tâm lý được hình thành trên cơ sở của sự bắt chước vô ý thức, khi tình cảm lấn
át ý chí dẫn đến những hành vi bột phát của con người. Chúng ta thường thấy hiện
tượng lây lan tâm lý rõ nét nhất trong một đám đông đang tụ tập hoặc một nhóm
người đang hành động cùng mục đích nào đó. Chẳng hạn sự phấn khích, cuồng nhiệt
từ những cổ động viên xem trận đấu bóng trên khán đài ; sự náo nức, hồ hởi, hân hoan
của những người tham gia lễ hội ; sự phẫn nộ, bức bối, quyết liệt phản đối của một
đám đông biểu tình,…
Sự lây lan tâm lý bắt đầu từ cảm xúc của con người trước một sự việc, hiện
tượng nào đó và lan truyền sang trạng thái cảm xúc của người khác khiến họ cũng có
cùng một cảm xúc và những biểu hiện hành vi không kiểm soát nổi. Nguyên nhân dẫn
đến những cảm xúc lây lan đó rất đa dạng, phong phú. Đơn giản có thể chỉ là một sự
hài hước, vui nhộn, một nụ cười tươi tắn, một tinh thần thoải mái, sự nhiệt tình, hăng
hái, một vẻ mặt sầu não, một giọng nói gắt gỏng cũng khiến người khác dễ bị «lây».
Những cảm xúc mạnh mẽ hơn sự sợ hãi, kinh hoàng trước một cảnh tượng nào đó ; sự
kích động, quá khích ; hò hét, la ó ; … cũng tác động đến cảm xúc và hành vi của
những người xung quanh. Như vậy, những nguyên nhân tạo nên cảm xúc của con
người gây ra sự lan truyền tâm lý có thể xuất phát từ cảm xúc tích cực hoặc tiêu cực.
Nếu là cảm xúc tích cực, nó giống như một sức mạnh cộng hưởng giúp con người
sống và làm việc hiệu quả hơn, hạnh phúc hơn. Ngược lại, những cảm xúc tiêu cực
giống như đám cháy đang lan rộng sẽ tàn phá cuộc sống của con người bao gồm : sức
khỏe, công việc, các mối quan hệ, những thành tựu.
Trong một nhóm, sự lây lan tâm lý diễn ra trong quá trình giao tiếp giữa các cá
nhân với nhau hoặc giữa cá nhân với tập thể. Hiểu được cơ chế này, mỗi thành viên
trong nhóm muốn đem lại lợi ích cho nhóm thì cần phải hướng đến những cảm xúc
tích cực để tạo lập một môi trường tập thể lành mạnh, an toàn, đồng thời cần hạn chế,
ngăn chặn những cảm xúc tiêu cực, không cho nó có cơ hội bộc lộ, phát triển làm ảnh
hưởng xấu đến bầu không khí trong nhóm và hiệu quả công việc của nhóm.
16
1.5.2 Dư luận trong nhóm
Dư luận trong nhóm là những nhận định, đánh giá, bình luận của số đông người
trong nhóm về những sự việc, hiện tượng, hành vi diễn ra trong quá trình làm việc
hoặc sinh hoạt nhóm.
Có dư luận chính thức hoặc không chính thức. Dư luận chính thức là khi người
lãnh đạo đồng tình, nhất trí, công khai còn dư luận không chính thức được các thành
viên trong nhóm ngầm truyền cho nhau mà không có sự hưởng ứng của người lãnh
đạo.
Dư luận thường xuất phát từ những thái độ, hành vi, sự việc, hiện tượng bất
thường do một cá nhân hay một số người trong nhóm gây ra. Những sự việc, hiện
tượng đó tác động lên ý thức của người xung quanh làm nảy sinh những cảm xúc,
hành vi thể hiện phản ứng của người xung quanh. Những phản ứng đó nếu diễn ra
đồng thời, đống nhất thì tạo thành dư luận trong nhóm.
Dư luận có thể có những tác động tích cực hoặc tiêu cực. Ví dụ dư luận trong
nhóm nổi lên khi họ chứng kiến một hành vi « phá đám » của anh A, một phát ngôn
ngông cuồng của anh B, lối sống xa hoa của anh C, quyết định mới của lãnh đạo, một
dự thảo chính sách mới… Dư luận có một sự tác động mạnh mẽ, thậm chí có thể làm
thay đổi cả suy nghĩ, thái độ, hành vi của con người. Vì vậy, lãnh đạo và các thành
viên trong nhóm có thể tận dụng điều này để thăm dò dư luận và thông qua đó có thể
điều chỉnh, định hướng tác động vào dư luận nhằm củng cố, phát triển nhóm.
Do sức mạnh của dư luận, sự ảnh hưởng ghê ghớm của dư luận khiến con
người muốn tạo được dư luận tốt thì phải có những thái độ, hành vi tốt ; ngược lại,
người có những biểu hiện trái với chuẩn mực sẽ phải hứng chịu dư luận xấu.
1.5.3 Áp lực nhóm
Áp lực có thể được tạo ra từ phía nhóm hoặc nó nảy sinh từ chính nhận thức
của mỗi cá nhân. Nhận thức ở đây bao gồm sự nhìn nhận, đánh giá sự việc và khả
năng ứng phó của bản thân. Do tính phụ thuộc vào nhận thức của từng người nên một
vấn đề có thể là áp lực đối với người này nhưng lại là vấn đề bình thường với người
khác. Ví dụ lãnh đạo giao nhiệm vụ cần phải hoàn thành trong vòng 3 ngày một mẫu
thiết kế sản phẩm mới có thể gây ra áp lực lớn đối với anh A nhưng lại là việc đơn
giản đối với anh B. Hoặc việc viết báo cáo và trình bày trước lãnh đạo và tập thể
17
nhóm có thể gây áp lực về tâm lý đối với anh C làm anh cảm thấy lo lắng, bồn chồn,
căng thẳng nhưng việc này lại là sở trường đối với anh D khiến anh cảm thấy thoải
mái, tự tin.
Trong quá trình làm việc nhóm, áp lực thường xuất hiện từ các nhân tố cụ thể
như : áp lực về thời gian, áp lực về độ phức tạp của công việc, áp lực trong quá trình
tương tác, áp lực nảy sinh từ xung đột về vai trò giữa các thành viên, áp lực về điều
kiện làm việc, về tâm lý cá nhân,…Trong quá trình làm việc nhóm, nhóm thường gây
áp lực đối với các thành viên nhằm định hướng họ ứng xử và hành động theo chuẩn
mực, nguyên tắc chung của nhóm nhằm đạt được mục tiêu nhóm. Nhóm có thể sử
dụng các hình thức thưởng phạt nhằm điều chỉnh hành vi của các thành viên. Đối với
một vài người, áp lực nhóm có thể có những tác động tích cực khi đặt họ vào tình thế
cần phải nỗ lực hết mình, tăng cường sức mạnh của cơ bắp và trí tuệ để hoàn thành
công việc, thậm chí trong tình huống khó khăn, nguy nan, áp lực nhóm có thể giúp họ
tạo ra kết quả phi thường. Ngược lại, đối với một số người khác, áp lực nhóm khiến
họ cảm thấy nặng nề, khó chịu, căng thẳng, mệt mỏi, chán nản ảnh hưởng xấu đến kết
quả công việc hoặc không thể hoàn thành nổi nhiệm vụ được giao.
Như vậy, có áp lực tích cực và có áp lực tiêu cực. Áp lực tích cực giúp con
người vượt qua khó khăn, thử thách để hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời nó còn khuấy
động cuộc sống lối mòn, nhàm chán, mở ra những hướng đi mới, những cơ hội mới để
con người tự khám phá chính mình, phát triển bản thân. Ngược lại, áp lực tiêu cực
khiến người ta không có động lực để cố gắng, không tin vào chính mình và tập thể,
không thể hòa nhập với nhóm và khó hoặc không thể hoàn thành được mục tiêu đề ra.
Đã là thành viên của một nhóm, cần phải chấp nhận và sẵn sàng đón nhận
những áp lực có thể xảy ra. Thay vì chống lại áp lực nhóm, chúng ta nên điều hòa các
mối quan hệ, điều hòa công việc và cuộc sống, tăng cường thương lượng và lập kế
hoạch để kiểm soát được tình trạng mất cân bằng, giải tỏa áp lực cho chính mình.
18
CHƯƠNG 2 : XÂY DỰNG NHÓM LÀM VIỆC HIỆU QUẢ
Chúng ta đều nhận thấy hình thức nhóm hiện diện trong mọi mặt của đời sống
xã hội và tấn công ngày càng mạnh mẽ vào các tổ chức, doanh nghiệp vì nó đã chứng
tỏ được hiệu quả của nó không hề nhỏ. Tuy nhiên không phải cứ khi nào một nhóm
được thành lập là ngay lập tức đạt được hiệu quả như mong muốn, thậm chí nhóm có
khi là một giải pháp sai lầm, có khi rơi vào tình trạng trì trệ bế tắc, có khi sóng gió
triền miên hoặc sớm tan rã,… Vậy làm thế nào để một nhóm hoạt động hiệu quả và
đạt được những thành công mong đợi? Trong thập niên vừa qua, hàng nghìn nghiên
cứu về nhóm đã được tiến hành, chẳng hạn như những nhóm giải quyết vấn đề, nhóm
lực lượng đặc nhiệm, nhóm sinh viên, nhóm công nhân, nhóm trẻ em, nhóm quản trị
cấp cao,… bất kì một hình thức nhóm nào, các thành viên cũng phải tìm cách hợp tác
với nhau để đóng góp cho nhóm ở mức cao nhất. Muốn vậy, họ cần hiểu được những
vấn đề cơ bản của nhóm, cần thể hiện những thái độ và hành vi ứng xử phù hợp đồng
thời liên tục cải thiện các kỹ năng cần thiết để đưa nhóm lên tầm cao mới và tạo nên
những điều kì diệu. Chương này sẽ đề cập đến năm yếu tố quan trọng nhất, từ đó mỗi
thành viên có thể tận dụng một cách tối đa hiệu suất của cá nhân cũng như của nhóm
để có thể đạt được thành công trong cuộc sống và trong công việc.
2.1 Xác định mục tiêu, phân công nhiệm vụ và trách nhiệm rõ ràng
2.1.1 Xác định mục tiêu
Trong cuộc hành trình đi đến thành công, việc xác định mục tiêu được coi là
những bước đi đầu tiên đặt nền móng vững chắc cho những bước tiến trong tương lai.
Cho dù là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức, nếu không biết xác định mục tiêu
thì sẽ chẳng khác nào người đi lạc trong rừng, dò dẫm, vô định, vô phương hướng và
có thể rơi vào bất cứ tình huống nào tồi tệ nhất. Nếu không xác định một hướng đi
chung, mỗi thành viên ttrong nhóm sẽ đi theo hướng của riêng mình và nhóm sẽ chẳng
còn có ý nghĩa gì, tan rã là điều tất yếu. Vậy chúng ta thường thấy một nhóm tụ hợp
lại với nhau vì mục đích gì? Vì họ cùng theo đuổi một đam mê, một sở thích, một
điểm tương đồng, một mối quan tâm và họ cùng nhau hành động để đạt được một kết
quả nhất định nào đó. Đối với một nhóm thực thụ thì lí do để nhóm tồn tại không gì
19
Tải về để xem bản đầy đủ
59 trang
28561
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Kỹ năng làm việc nhóm - Đỗ Hải Hoàn", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_ky_nang_lam_viec_nhom_do_hai_hoan.pdf
