Tóm tắt Luận văn Phát huy vai trò của nông dân trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Quảng Nam hiện nay

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

ĐẠI HỌC KINH TẾ ĐÀ NẴNG

TRẦN THỊ KHÁNH LY

PHÁT HUY VAI TRÕ CỦA NÔNG DÂN

TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Ở TỈNH QUẢNG NAM HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Mã số: 60 22 03 01

Đà Nẵng – Năm 2017

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Huy Thành

Phản biện 1: PGS.TS. Ngô Văn Hà

Phản biện 2: PGS.TS. Nguyễn Thế Tư

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp

thạc sĩ Triết học họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

vào ngày 25 tháng 03 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

 Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

 Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài:

Trong lãnh đạo cách mạng, xây dựng và phát triển đất nước,

Đảng ta luôn đánh giá cao vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn

và xác định: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược

trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã

hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc

phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi

trường sinh thái của đất nước” [11, tr.2]. Nghị quyết số 6-N TW

ngày 5 8 8 ội Nghị l n th 7 an hấp hành Trung ương

Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và ộ Tiêu chí

uốc gia về nông thôn mới ban hành theo uyết định số 491 Đ-

TTg ngày 16 4 9 của Thủ tướng hính phủ, vấn đề xây dựng

nông thôn mới được đề cập một cách cơ bản, toàn diện và sâu sắc,

đáp ng mong muốn của nhân dân và yêu c u chiến lược xây dựng

đất nước trong thời kỳ N , Đ .

Trong xu thế phát triển hiện nay, không thể có một nước

công nghiệp nếu nông nghiệp, nông thôn còn lạc hậu và đời sống

nông dân còn thấp. Vì vậy, xây dựng nông thôn mới là một trong

những nhiệm vụ quan trọng hàng đ u của sự nghiệp N , Đ đất

nước.

Xây dựng nông thôn mới là quá trình lâu dài, phải giải quyết

đồng bộ, toàn diện nhiều nội dung liên quan đến vấn đề nông nghiệp,

nông dân và nông thôn. Vấn đề đặt ra phải hình thành và phát huy

s c mạnh tổng hợp của các tổ ch c cộng động dân cư nông thôn mà

cốt lõi là nông dân. ởi nông dân là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò

2

chủ thể trực tiếp thực hiện những nhiệm vụ của quá trình này. Đây là

sự khẳng định đúng đắn, c n thiết, nhằm phát huy nhân tố con người,

khơi dậy và phát huy mọi tiềm năng của nông dân vào công cuộc xây

dựng nông thôn cả về kinh tế, văn hóa và xã hội đồng thời bảo đảm

những quyền lợi chính đáng của họ. Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ:

Triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới phù hợp với đặc

điểm từng vùng theo các bước đi cụ thể, vững chắc trong từng giai

đoạn; giữ gìn và phát huy những truyền thống văn hoá tốt đẹp của

nông thôn Việt Nam.

uảng Nam là một tỉnh thuộc duyên hải miền Trung, đa số

nhân dân ở đây đều tham gia vào quá trình sản xuất nông nghiệp.

Trong những năm qua tỉnh uảng Nam đã có nhiều cố gắng trong

việc phát huy vai trò nông dân cùng các thế mạnh của Tỉnh trong xây

dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, theo ộ Tiêu chí uốc gia và của

Tỉnh về xây dựng nông thôn mới, cho đến nay tỉnh uảng Nam mới

có một số xã đạt đ y đủ các tiêu chí nông thôn mới, một trong những

nguyên nhân cơ bản của hạn chế đó là do chưa nhận th c đ y đủ và

phát huy tốt vai trò của nông dân. Để xây dựng thành công nông thôn

mới ở tỉnh uảng Nam, việc xác định đúng và phát huy tốt vai trò

nông dân đang đặt ra những vấn đề thời sự b c thiết. Trong bước

phát triển sắp tới, tỉnh uảng Nam c n tập trung khơi dậy, khai thác,

sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, phát huy tốt vai trò nông dân

trong phát triển sản xuất hàng hóa, điều chỉnh các hình th c tổ ch c

sản xuất có hiệu quả, tăng thu nhập cho nông dân, chuyển dịch cơ

cấu đ u tư, tiếp tục thu hút đ u tư trong và ngoài nước để phát triển

công nghiệp trên địa bàn nông thôn, đ y mạnh N , Đ nông

nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới.

3

Từ những lý do trên, tác giả chọn và nghiên c u đề tài:

“Phát huy vai trò của nông dân trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh

Quảng Nam hiện nay” là mang tính cấp thiết về mặt lý luận và thực

tiễn.

2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên c u tình hình xây dựng nông thôn mới ở

uảng Nam, luận văn đề xuất phương hướng và một số giải pháp cơ

bản nhằm phát huy vai trò nông dân tỉnh uảng Nam trong xây dựng

nông thôn mới hiện nay.

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích đã nêu trên, luận văn c n phải giải

quyết những nhiệm vụ sau:

- àm rõ vị trí, vai trò của người nông dân trong xây dựng

nông thôn mới ở tỉnh uảng Nam.

- Đánh giá thực trạng vai trò của nông dân tỉnh uảng Nam

trong xây dựng nông thôn mới hiện nay.

- Đề ra những phương hướng cơ bản và một số giải pháp

nhằm phát huy vai trò nông dân trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh

uảng Nam hiện nay.

3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

uận văn tập trung nghiên c u phát huy vai trò của nông dân

ở tỉnh uảng Nam trong việc xây nông thôn mới ở giai đoạn hiện

nay.

* Phạm vi nghiên cứu

4

uận văn chỉ nghiên c u phát huy vai trò của người nông

dân tỉnh uảng Nam trong việc xây dựng nông thôn mới ở giai đoạn

hiện nay từ 11 đến nay

4. Phƣơng pháp nghiên cứu:

uận văn được xây dựng trên cơ sở vận dụng phương pháp

luận của chủ nghĩa duy vật biện ch ng và chủ nghĩa duy vật lịch sử;

các phương pháp lôgíc - lịch sử, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa,

khái quát hóa các tài liệu liên quan.

5. Bố cục đề tài

Ngoài ph n Mở đ u, Kết luận và Danh mục tài liệu tham

khảo, luận văn gồm có 3 chương và 7 tiết

6. Tổng quan tài liệu

Vấn đề xây dựng NTM ở nước ta đã thu hút nhiều nhà khoa

học tham gia nghiên c u, cho đến nay đã có nhiều công trình, đề tài

nghiên c u khoa học và các bài báo khoa học nghiên c u về nông

nghiệp, nông dân và nông thôn cùng những vấn đề liên quan được

công bố. Song chưa có công trình nào nghiên c u đề cập đến vấn đề:

Phát huy vai trò nông dân trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh

Quảng Nam hiện nay. Vì vậy, đề tài là công trình nghiên c u độc lập

của tác giả, không trùng với các công trình khoa học, luận án, luận

văn đã được công bố.

CHƢƠNG 1

M T S V N Đ U N V V I TR C N NG D N

VÀ V N Đ D NG N NG TH N M I

1.1. QU N ĐI M C CH NGH M C – ÊNIN, TƢ

TƢỞNG H CH MINH, Đ NG C NG S N VI T N M V

V I TR V TR C N NG D N

5

1.1.1. Quan đi m của chủ ngh a Mác – ênin về v trí, vai

tr của ngƣ i n ng n

Trong quá trình cách mạng, .Mác, Ph.Ăngghen và VI. ênin

luôn nhận th c rõ vị trí và vai trò to lớn của giai cấp nông dân mà đội

tiên phong là Đảng ộng sản lãnh đạo.

.Mác, Ph.Ăngghen cho rằng: Nông nghiệp, nông dân, nông

thôn bao giờ cũng vẫn là vấn đề cơ bản của chính quyền nhà nước,

một nội dung trọng yếu trong cương lĩnh hoạt động của các Đảng

Cộng sản. Các nhà kinh điển nhấn mạnh vai trò quan trọng của nông

dân trong các cuộc cách mạng dân chủ tư sản, và sau này là cách

mạng vô sản, giai cấp vô sản c n thiết phải lôi cuốn sự tham gia của

đông đảo nông dân vào các cuộc cách mạng của mình. Sau khi nắm

được chính quyền, giai cấp vô sản phải thi hành những biện pháp

nhằm cải thiện về mọi phương diện trong đời sống của nông dân.

Phát triển tư tưởng của Mác – Ăngghen, trong quá trình lãnh

đạo nhân dân đấu tranh giành chính quyền cũng như trong quá trình

lãnh đạo nước Nga Xô Viết xây dựng chế độ xã hội mới, V.I. ênin

luôn đánh giá cao vai trò của nông dân. V.I.Lênin coi nông dân là lực

lượng quan trọng trong cách mạng, ông cho rằng liên minh với lực

lượng này là một điều kiện quan trọng để giai cấp vô sản Nga giành

và giữ vững chính quyền.

1.1. . Tƣ tƣ ng H Chí Minh về v trí, vai tr của n ng

n Việt Nam

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, ồ hí

Minh luôn quan tâm và nhận th c sâu sắc nông nghiệp, nông dân và

nông thôn.

6

Trước khi giành được chính quyền, theo hủ tịch ồ hí

Minh, muốn cách mạng thành công thì phải lấy liên minh công nhân

và nông dân làm gốc.

Trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới, ồ hí Minh luôn

khẳng định nông nghiệp giữ vị trí quan trọng trong việc phát triển

kinh tế của đất nước. Vai trò của người nông dân được gắn với quá

trình phát triển nông nghiệp.

1.1. . Quan đi m của Đ ng C ng s n Việt Nam về v trí,

vai tr của n ng n trong cách mạng Việt Nam

Từ ngày thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn

khẳng định t m quan trọng của vấn đề nông nghiệp, nông thôn và

nông dân.

Thứ nhất, trong quá trình lãnh đạo cách mạng thực hiện cuộc

cách mạng dân chủ nhân dân, Đảng ta xác định cách mạng là sự

nghiệp của qu n chúng, trong đó đội quân chủ lực phải bao gồm hai

lực lượng cơ bản là công nhân và nông dân.

Thứ hai, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng và

Nhà nước ta luôn đặt vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn là

vấn đề có ý nghĩa chiến lược, bảo đảm sự thành công của sự nghiệp

xây dựng NX .

Thứ ba, bước đột phá cho sự nghiệp đổi mới nói chung và sản

xuất nông nghiệp nói riêng là đường lối của đại hội VI. Tiếp tục

những thành công đó, các chỉ thị, nghị quyết của các kỳ Đại hội và

Hội nghị Trung ương Đảng các khóa VII, VIII, IX, X, XI, XII cũng

đều là những chủ trương, chính sách đổi mới rất quan trọng trong

lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và đời sống xã hội nông thôn.

7

Như vậy, trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - ênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn của thời kỳ đ u quá độ đi lên chủ

nghĩa xã hội ở nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xem vấn đề

nông nghiệp, nông dân và nông thôn là những vấn đề mang t m

chiến lược của cách mạng Việt Nam, có t m quan trọng đặc biệt

trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

1.2. QU N NI M V N NG TH N M I VÀ V I TR C

N NG D N T NH QU NG N M TRONG D NG N NG

TH N M I

1. .1. Quan niệm về n ng th n m i Việt Nam hiện na

Có thể khái quát lại quan niệm về nông thôn mới hiện nay như

sau: thứ nhất, nông thôn mới được cấu trúc trên nền tảng của làng, xã

truyền thống, có đời sống vật chất, tinh th n ngày càng cao. Thứ hai,

bên cạnh những ngành nghề truyền thống, những ngành nghề gắn với

quá trình N đang d n được hình thành, phát triển. Thứ ba, về văn

hóa, xã hội, những giá trị văn hóa truyền thống được giữ gìn và phát

huy, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống

vật chất, tinh th n của người dân nông thôn. Thứ tư, hệ thống kết cấu

hạ t ng hiện đại, môi trường ngày càng được giữ gìn, tái tạo. Thứ năm,

dân chủ cơ sở ở nông thôn ngày càng được phát huy mạnh mẽ, người

dân thực sự là chủ thể đóng vai trò quan trọng đối với việc xây dựng

NTM. Thứ sáu, chương trình xây dựng NTM được thực hiện chủ yếu

theo phương châm: “Nhà nước và nhân dân cùng làm”; trong đó người

dân tự làm là chính, Nhà nước chỉ hỗ trợ. Nhưng phải đáp ng những

mục tiêu của phát triển KT – XH và bị quyết định bởi quản lý của Nhà

nước, sự khéo léo, linh hoạt trong tổ ch c thực hiện của địa phương.

Thứ bảy, việc xây dựng NTM hiện nay bị ràng buộc bởi các tiêu chí

8

chung của NTM nhưng mang nặng tính đặc thù của từng địa phương

(xã), do bị quy định, chi phối bởi đặc điểm làng, xã truyền thống, tập

quán, điều kiện tự nhiên ... và nhiều ràng buộc khác bởi cơ chế dân

chủ hóa ở cơ sở.

1.2.2 Quan đi m, chủ trƣơng của Đ ng và Nhà nƣ c ta về

x ựng n ng th n m i

* Quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng

nông thôn mới.

* Quan điểm, chủ trương của tỉnh Quảng Nam về xây dựng

nông thôn mới.

1.2.3. Đ c đi m và vai tr của nông n t nh Qu ng Nam

trong x ựng n ng th n m i hiện na

*

- Về cơ cấu và xu hướng biến đổi

Thứ nhất, đó là tỷ lệ nông dân ngày một giảm.

Thứ hai, sự đa dạng hóa trong cơ cấu giai cấp nông dân.

Thứ ba, sự biến đổi trong vai trò là chủ thể kinh tế, chính trị,

xã hội và văn hóa.

- Về văn hoá, tâm lý, lối sống

Đặc điểm tính cách nổi bật của người nông dân uảng Nam

là: giản dị, c n cù, chịu khó, tiết kiệm, tinh th n tự học tập rèn luyện

cho mình s c mạnh, bản lĩnh và kỹ năng vượt qua mọi khó khăn, thử

thách. Người uảng rất lạc quan, yêu đời, coi trọng tình nghĩa, tin

tưởng vào tương lai và chính mình. Người uảng Nam có tố chất

thông minh, sáng tạo, c ng cỏi và có truyền thống đấu tranh kiên

cường, bất khuất. S c sống, s c sáng tạo của người dân nơi đây luôn

gắn liền với sự nhạy cảm với cái mới, khao khát cái mới. Với truyền

9

thống học giỏi, tinh th n yêu nước, trọng tự do và ph m giá con

người, những người con đất uảng đã nỗ lực phấn đấu vươn lên

không mệt mỏi để có thể làm rạng danh cho quê hương mình.

*

Một là, nông dân là chủ thể tích cực tham gia xây dựng quy

hoạch và thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới.

Hai là, nông dân là chủ thể chủ động, sáng tạo tham gia xây

dựng kết cấu hạ t ng kinh tế - xã hội ở nông thôn.

Ba là, nông dân tỉnh uảng Nam là chủ thể trực tiếp trong

phát triển kinh tế và tổ ch c sản xuất công nghiệp hoá, hiện đại hoá

nông nghiệp, nông thôn.

Bốn là, nông dân tỉnh uảng Nam là chủ thể tích cực, sáng

tạo trong xây dựng và gìn giữ đời sống văn hoá - xã hội, môi trường

ở nông thôn.

Năm là, nông dân tỉnh uảng Nam là nhân tố góp ph n quan

trọng vào xây dựng hệ thống chính trị - xã hội vững mạnh, củng cố

khối liên minh công - nông - trí th c, đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm

an ninh, trật tự xã hội ở nông thôn.

CHƢƠNG

PHÁT HUY V I TR C N NG D N T NH QU NG N M

TRONG D NG N NG TH N M I HI N N :

TH C TR NG VÀ NH NG V N Đ Đ T R

2.1. NH NG NH N T NH HƢỞNG T I D NG

N NG TH N M I Ở T NH QU NG N M

.1.1. nh hƣ ng của điều iện đ a l , tự nhiên đến x

ựng n ng th n m i t nh Qu ng Nam

10

* ị í ị lý

uảng Nam là c u nối giữa Đà Nẵng và khu công nghiệp

Dung uất, có sân bay và nhiều cảng biển lớn. Với vị trí địa lý như

vậy tỉnh uảng Nam có nhiều lợi thế trong hình thành mạng lưới

giao thông thuận tiện cho việc giao lưu kinh tế, văn hoá và tiêu thụ

sản ph m với các vùng, tạo điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội.

* ị ì

Địa hình tỉnh uảng Nam tương đối ph c tạp, thấp d n từ

Tây sang Đông, hình thành ba vùng sinh thái; mặt khác các sông Vu

Gia, Thu ồn, Tam Kỳ ... đã chia nhỏ các lưu vực và tạo nên những

tiểu vùng sản xuất có những nét đặc thù riêng.

* K í ậ

Thời tiết ở uảng Nam thuận lợi cho các cây trồng, vật nuôi.

Những hiện tượng bất lợi của thời tiết đều có xuất hiện nhưng không

lớn, chỉ có bão, mưa lớn kèm theo những cơn lũ ngày càng nhanh

hơn và s c tàn phá lớn hơn vì rừng đ u nguồn bị tàn phá do đào đãi

vàng và phá rừng. Đây cũng chính là những thuận lợi và khó khăn

trong xây dựng nông thôn mới ở uảng Nam hiện nay.

* Tì ì số và l ộ

Ước tính dân số trung bình của uảng Nam năm 16 có

khoảng 1.488 nghìn người, trong đó dân số khu vực nông thôn là

1.128 chiếm 75.8%. ao động trong nông nghiệp là 425 nghìn lao

động, chiếm 48,1%. hất lượng lao động trong nông nghiệp còn thấp

và đa số là lao động lớn tuổi vì đa số thanh niên rời quê tìm việc tại

các thành phố hoặc các khu công nghiệp. u hết là lao động chưa

qua đào tạo, trình độ văn hóa thấp. Do đó, một yêu c u tất yếu là

11

trong xây dựng Nông thôn mới phải tạo ra nhiều việc làm, nâng cao

thu nhập và đời sống nông dân.

.1. . nh hƣ ng của phát tri n inh tế đối v i việc x

ựng n ng th n m i Qu ng Nam

uảng Nam là một tỉnh có xuất phát điểm kinh tế thấp (toàn

tỉnh có 9 huyện miền núi, trong đó có 6 huyện miền núi cao , kinh tế

đa ph n thu n nông và tỷ lệ hộ nghèo cao, bên cạnh đó thiên tai

thường xuyên xảy ra. Quy mô nền kinh tế vẫn còn nhỏ và nhiều mặt

mất cân đối, đời sống của đại bộ phận dân cư khu vực nông thôn,

miền núi còn khó khăn; chất lượng tăng trưởng thấp, so với nhu c u

phát triển, xây dựng NTM thì m c độ đáp ng còn thấp.

.1. . nh hƣ ng của v n h a, hoa h c, giáo ục đối v i

việc x ựng n ng th n m i Qu ng Nam

Những giá trị văn hóa truyền thống của người nông dân

uảng Nam có ý nghĩa tác động tích cực đến việc xây dựng con

người mới, nền văn hóa mới, đặc biệt là trong quá trình xây dựng

nông thôn mới trên địa bàn tỉnh uảng Nam hiện nay.

Ngành Khoa học và ông nghệ K & N đã tham mưu

U ND tỉnh lựa chọn các nhiệm vụ K & N có nội dung giải quyết

những vấn đề cấp bách trong sản xuất và đời sống, đồng thời hướng

dẫn chỉ đạo việc áp dụng các kết quả nghiên c u thành công vào sản

xuất nông nghiệp. Nhờ đó đã góp ph n thực hiện tốt công cuộc xây

dựng NTM trên địa bàn tỉnh uảng Nam.

ĩnh vực giáo dục và đào tạo được chú trọng và đ u tư thích

hợp đã tác động tích cực đến việc xây dựng nông thôn mới ở uảng

Nam. Với sự chuyển biến tích cực về nhiều mặt trong lĩnh vực giáo

dục sẽ góp ph n cơ bản đáp ng được đại bộ phận nhu c u học tập

12

của con em vùng nông thôn. ông tác phổ cập giáo dục được chú

trọng; cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ giảng dạy và học được

tăng cường, chất lượng giáo dục được cải thiện. ông tác hỗ trợ, đào

tạo nghề gắn với nhu c u tuyển dụng lao động của doanh nghiệp và

đào tạo nghề cho lao động nông thôn đang được triển khai tích cực;

góp ph n tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 31,5% năm 1 , lên

khoảng 45% năm 15 [49, tr. 9].

2.2. TH C TR NG PHÁT HUY V I TR C N NG D N

T NH QU NG N M TRONG D NG N NG TH N M I

HI N N

2.2.1. Nh ng ƣu đi m trong việc phát hu vai tr n ng

n t nh Qu ng Nam trong x ựng n ng th n m i và ngu ên

nh n của n

* Những ưu điểm vai trò nông dân tỉnh Quảng Nam trong

xây dựng nông thôn mới hiện nay

Một là, ph n lớn nông dân tỉnh uảng Nam đã tích cực tham

gia xây dựng quy hoạch và thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn

mới.

Nhận th c rõ vai trò quyết định của quy hoạch trong xây

dựng nông thôn mới, Đảng bộ, chính quyền và toàn thể nhân dân

uảng Nam đã chung tay, đồng s c, đồng lòng thi đua thực hiện.

Đến nay đã có 4 4 xã hoàn thành công tác lập, phê duyệt Đồ án

quy hoạch xã NTM, phê duyệt Đề án xây dựng xã NTM và phê duyệt

Đề án phát triển sản xuất đạt 1 % [49, tr. 5]

Hai là, chủ động và sáng tạo tham gia xây dựng kết cấu hạ

t ng kinh tế - xã hội ở nông thôn.

13

Xây dựng kết cấu hạ t ng là điều kiện quan trọng thúc đ y

sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Nông dân tỉnh

uảng Nam đã tham gia xây dựng, phát triển hạ t ng kinh tế - xã hội

nông thôn; tham gia cải tạo, nâng cấp, phát triển các công trình hạ

t ng thiết yếu phục vụ cho sản xuất, đời sống văn hóa - xã hội. ụ

thể như về giao thông: Trong 5 năm (từ 11 – 2015), nông dân đã

góp ph n bê tông hóa hơn 1.55 km đường giao thông nông thôn và

39 km giao thông nội đồng, c ng hóa .798 km giao thông nông

thôn, nâng tổng chiều dài đường GTNT trên địa bàn tỉnh được bê

tông hóa lên 4. km 6.56 km, bộ mặt nông thôn không ngừng đổi

mới. Kinh phí đã huy động trên 1. tỷ đồng, trong đó ngân sách

huyện và bà con đóng góp trên 55 tỷ đồng. Ngoài ra, bà con đã

đóng góp trên 5 .113 ngày công, g n 11 ha đất. Tổng giá trị vận

động s c dân trong 5 năm quy ra tiền là trên 9 7 tỷ đồng; … [49,

tr. 2].

Ba là, phát triển kinh tế và tổ ch c sản xuất công nghiệp hoá,

hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn.

Nông dân đã thực hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế có

hiệu quả; trong đó, các mô hình đang được nhân rộng, như: Dồn

điền, đổi thửa gắn với phát triển hợp tác, nuôi bò thâm canh; nuôi cá

lồng bè, nuôi tôm theo VietGap, nuôi heo theo hướng an toàn dịch

bệnh…; mở rộng diện tích xây dựng cánh đồng lớn, cánh đồng kỹ

thuật với diện tích gieo trồng hằng năm trên 7.6 ha; theo đó, các

hợp tác xã nông nghiệp TXNN đã liên kết với các doanh nghiệp

sản xuất và bao tiêu sản ph m cho nông dân, từng bước thực hiện tái

cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền

vững, xây dựng thành những vùng sản xuất chuyên canh tập trung,

14

tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật

vào sản xuất nông nghiệp, góp ph n nâng cao năng suất lao động.

Bốn là, tích cực, sáng tạo trong xây dựng và gìn giữ đời sống

văn hoá - xã hội, môi trường ở nông thôn.

ác hộ nông dân đã tích cực thực hiện tốt “Phong trào toàn

dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, gắn với xây dựng

NTM”. ua đó, góp ph n phát huy truyền thống tương thân, tương

ái, tình làng, nghĩa xóm tốt đẹp, bài trừ các hủ tục, thực hiện nếp

sống mới ở nông thôn; xây dựng gia đình nông dân thực sự trở thành

những gia đình tiêu biểu của xã hội; xây dựng cộng đồng nông thôn

ổn định về chính trị, có cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp và an

toàn; xây dựng môi trường văn hoá nông thôn lành mạnh, nhiều giá

trị văn hóa dân tộc được lưu giữ và bảo tồn.

Năm là, góp ph n quan trọng xây dựng hệ thống chính trị -

xã hội vững mạnh, củng cố khối liên minh công - nông - trí th c,

đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm an ninh, trật tự xã hội ở nông thôn.

Xây dựng hệ thống tổ ch c chính trị xã hội vững mạnh là

một nhiệm vụ rất quan trọng. Do đó, nông dân uảng Nam đã tích

cực tham gia đóng góp ý kiến vào các Văn kiện, hỉ thị, Nghị quyết

của Đảng; dự thảo luật, b u cử đại biểu ội đồng nhân dân các cấp.

Tham gia đóng góp ý kiến vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội

của địa phương; thực hiện quy chế dân chủ cơ sở; phòng chống tham

nhũng. ên cạnh đó, công tác củng cố khối liên minh công - nông -

trí th c để đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm an ninh, trật tự xã hội ở

nông thôn cũng luôn được chú trọng. Từ năm 11 - 2015, qu n

chúng nhân dân đã cung cấp cho lực lượng công an .5 7 tin có giá

trị, giúp lực lượng công an điều tra, khám phá và xử lý kịp thời các

15

vụ việc xảy ra, mang lại hiệu quả tích cực, góp ph n bảo đảm an

ninh, trật tự xã hội ở nông thôn [49, tr. 10].

* Nguyên nhân của những ưu điểm

Một là, nông dân tỉnh uảng Nam có những điều kiện thuận

lợi về tự nhiên và kinh tế - xã hội.

Điều kiện thuận lợi về tự nhiên và kinh tế - xã hội đ u tiên

có thể thấy là nông dân uảng Nam có thể sản xuất nhiều loại nông

sản có lợi thế nhờ dựa vào sự đa dạng của các vùng sinh thái nông

nghiệp. ơn nữa, có hệ thống giao thông thuận lợi cho sự phát triển

các thị trường nông sản cả trong nước và xuất kh u. Mặt khác, kết

cấu hạ t ng tại uảng Nam khá tốt, có thể liên kết trong và ngoài

tỉnh để hình thành các vùng chuyên canh phục vụ các ngành công

nghiệp chế biến nông sản tạo điều kiện phát triển các ngành hàng

nông sản mạnh.

Hai là, Đảng và Nhà nước có đường lối, quan điểm, chính

sách đúng đắn đối với nông dân.

Từ khi ra đời đến nay, Đảng ta luôn có quan điểm, đường

lối, chính sách đúng đắn về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tiêu

biểu như: Nghị quyết Trung ương 5 khoá VII 1993 , Về tiếp tục đổi

mới và phát triển mạnh mẽ KT-XH nông thôn; Nghị quyết Trung

ương 5 khoá IX , Về đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

nông nghiệp, nông thôn; Nghị quyết Trung ương 7 khoá X 8 ,

Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đảng ta khẳng định giai cấp

nông dân là lực lượng chủ yếu của khối liên minh công nhân - nông

dân - trí th c, nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nhân tố cơ

bản bảo đảm thắng lợi của cách mạng CNXH; là lực lượng xã hội

đông đảo, chủ thể trực tiếp trong xây dựng và phát triển nông nghiệp,

16

nông thôn. Nhiều chương trình hành động của Chính phủ được ban

hành thể hiện rõ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với giai cấp

nông dân; nhận th c đ y đủ, đúng đắn và toàn diện hơn về vai trò

của nông dân. ua đó củng cố niềm tin và phát huy vai trò nông dân

trong xây dựng NTM.

Ba là, nông dân uảng Nam có được sự lãnh đạo, chỉ đạo

trực tiếp của các cấp uỷ đảng, chính quyền, sự vào cuộc của ban

ngành đoàn thể ở địa phương đối với việc thực hiện vai trò nông dân;

dân chủ ở cơ sở được mở rộng, quyền làm chủ của nông dân được

phát huy.

Bốn là, sự nỗ lực, phấn đấu, tích cực, chủ động, sáng tạo có

ý chí vươn lên của nông dân tỉnh uảng Nam.

Phát huy truyền thống c n cù, sáng tạo trong lao động,

truyền thống cách mạng kiên cường, bất khuất, nông dân tỉnh uảng

Nam đã không ngừng nỗ lực, sáng tạo, tích cực học tập nâng cao

trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật và công nghệ, đặc biệt là tích cực

nâng cao trình độ tay nghề, cải tiến kỹ thuật, chuyển đổi giống cây

trồng, vật nuôi có giá trị cao, áp dụng những tiến bộ của khoa học -

công nghiệp vào trong sản xuất nông nghiệp, tiết kiệm trong tiêu

dùng, tập trung vốn cho sản xuất, tham gia tích cực xây dựng NTM

góp ph n nâng cao đời sống của gia đình và phát triển KT-X ở địa

phương.

. . . Nh ng hạn chế trong việc phát hu vai tr n ng

n t nh Qu ng Nam trong x ựng n ng th n m i hiện na và

ngu ên nh n của n

17

Một là, một bộ phận nông dân tỉnh uảng Nam tham gia xây

dựng quy hoạch và thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới vẫn

còn chưa tích cực.

Hai là, trong xây dựng kết cấu hạ t ng kinh tế - xã hội ở

nông thôn chưa thực sự phát huy được vai trò chủ thể của nông dân.

Ba là, phát triển kinh tế và tổ ch c sản xuất công nghiệp hoá,

hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn chưa tương x ng với tiềm năng

của Tỉnh.

Bốn là, việc phát huy vai trò nông dân trong xây dựng và gìn

giữ đời sống văn hoá - xã hội, môi trường ở nông thôn chưa cao.

Năm là, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, củng cố

khối liên minh công - nông - trí th c, đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm

an ninh, trật tự xã hội ở nông thôn vẫn còn một số mặt hạn chế.

* Nguyên nhân của những hạn chế

Một là, một số cấp uỷ đảng, chính quyền, các ban ngành

đoàn thể nhận th c chưa đúng m c về vai trò của nông dân trong xây

dựng nông thôn mới.

Hai là, quá trình quán triệt, triển khai thực hiện các hương

trình, mục tiêu uốc gia về xây dựng nông thôn mới ở một số địa

phương còn chậm, lúng túng.

Ba là, bản thân nông dân tỉnh uảng Nam còn tồn tại một số

hạn chế.

Bốn là, sự tác động không thuận lợi của tình hình quốc tế,

trong nước; của mặt trái kinh tế thị trường, những hiện tượng tiêu

cực trong xã hội.

18

2.3. NH NG V N Đ Đ T R Đ I V I V I TR C

N NG D N T NH QU NG N M TRONG D NG N NG

TH N M I HI N N

. .1. Nh ng ất c p gi a ch tiêu x ựng n ng th n

m i v i h n ng của n ng n t nh Qu ng Nam

Các tiêu chí của xã nông thôn mới được thực hiện giống

nhau trên phạm vi toàn quốc. Tuy nhiên, mỗi địa phương có những

điểm xuất phát khác nhau, có những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã

hội không giống nhau nên việc thực hiện gặp nhiều khó khăn khi xây

dựng những biện pháp xây dựng nông thôn mới phù hợp với địa

phương. Vì thế, rất c n người nông dân ở địa phương chính là người

tham gia bàn bạc, quyết định. hỉ có phát huy trí tuệ, sự sáng tạo của

nhân dân trong xây dựng các kế hoạch, biện pháp cụ thể, mới khơi

dậy được những cách làm hay, mới rút ngắn con đường đạt đích

nông thôn mới.

. . . Sự phát tri n nhanh của quá tr nh đ th h a đang

nh hƣ ng t i quá tr nh x ựng n ng th n m i Qu ng Nam

Việc tiến hành đô thị hóa và phát triển các khu công nghiệp

tại các vùng nông thôn sẽ tạo điều kiện để chuyển đổi kinh tế nông

thôn và thu hút nông dân sang các ngành nghề công nghiệp và dịch

vụ. Đây chính là chính sách đúng và phù hợp để xây dựng uảng

Nam thành tỉnh công nghiệp trong thời gian đến. Tuy nhiên, cách

triển khai trong thực tế không làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát

triển Nông nghiệp uảng Nam theo hướng hiện đại; các nhà máy chế

biến nông sản kém phát triển, đa ph n g n 7 % lao động nông

nghiệp vẫn không thể chuyển đổi nghề nghiệp dù đất đai đã mất cho

các khu công nghiệp và đô thị, một số ít hơn 1 % chuyển sang nghề