Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu thành phần loài và đặc trưng phân bố của Bò sát tại huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng Nam
1
2
Công trình ñưꢆc hoàn thành tꢇi
ĐꢂI HꢃC ĐÀ NꢄNG
Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ĐÀO TꢂO
ĐꢂI HꢃC ĐÀ NꢄNG
Ngưꢈi hưꢉng dꢊn khoa hꢋc : GS.TS. Lê Vũ Khôi
NGUYꢀN PHꢁM HÙNG
Phꢌn biꢍn 1 : PGS.TS. Đinh Thꢎ Phương Anh
Phꢌn biꢍn 2 : TS. Lê Trꢋng Sơn
NGHIÊN CꢂU THÀNH PHꢃN LOÀI
VÀ ĐꢄC TRƯNG PHÂN Bꢅ CꢆA BÒ SÁT
TꢁI HUYꢇN BꢈC TRÀ MY - TꢉNH QUꢊNG NAM
Chuyên ngành: Sinh thái hꢋc
Mã sꢌ : 60 42 60
Luꢏn văn ñưꢆc bꢌo vꢍ tꢇi Hꢐi ñꢑng chꢒm luꢏn văn
tꢓt nghiꢍp thꢇc sĩ khoa hꢋc hꢋp tꢇi Đꢇi hꢋc Đà Nꢅng
ngày 15 tháng 12 năm 2012.
TÓM TꢈT LUꢍN VĂN THꢁC SĨ KHOA HꢎC
* Có thꢔ tìm hiꢔu luꢏn văn tꢇi:
Trung tâm Thông tin - Hꢋc liꢍu, Đꢇi hꢋc Đà Nꢅng
Thư viꢍn Trưꢈng Đꢇi hꢋc Sư Phꢇm, Đꢇi hꢋc Đà Nꢅng.
Đà Nꢅng - Năm 2012
3
4
Mꢏ ĐꢃU
trưꢛng sinh thái tꢆ nhiên, ꢅnh hưꢏng ñꢋn sꢆ tꢌn tꢉi và phân bꢊ
cꢃa các loài bò sát tꢉi ñꢇa phương.
1. Lý do chꢋn ñꢐ tài
Bꢀc Trà My là huyꢁn miꢂn núi cꢃa tꢄnh Quꢅng Nam,
diꢁn tích tꢆ nhiên toàn huyꢁn là 164.558 ha. Đꢇa hình huyꢁn
Bꢀc Trà My phꢈc tꢉp, nhiꢂu sông suꢊi, ñꢇa thꢋ ñꢌi cao, ñꢍt dꢊc
hiꢎm trꢏ, ñꢐ dꢊc 250 chiꢋm trên dưꢑi 80% so vꢑi diꢁn tích tꢆ
nhiên. Huyꢁn Bꢀc Trà My có ba vùng ñꢇa hình khác nhau: vùng
núi cao, vùng núi thꢍp và vùng ñꢌi cao. Diꢁn tích che phꢃ rꢒng
là 43,7% so vꢑi tꢓng diꢁn tích toàn huyꢁn. Bꢀc Trà My là ñꢔu
nguꢌn quan trꢕng cung cꢍp nưꢑc cho hꢁ thꢊng sông Vu Gia –
Thu Bꢌn và mꢐt sꢊ sông suꢊi ꢏ cánh bꢀc tꢄnh Quꢅng Ngãi.
Mꢉng lưꢑi sông suꢊi trên ñꢇa bàn huyꢁn khá dày, dòng chꢅy
mꢉnh và lꢀm thác ghꢂnh. Sông Tranh có diꢁn tích lưu vꢆc là
10.000 ha, dài 100 km, là con sông chính cꢃa huyꢁn.
Hiꢁn nay, chưa có mꢐt nghiên cꢈu cꢠ thꢎ nào vꢂ thành phꢔn
các loài và sꢆ phân bꢊ bò sát ꢏ huyꢁn Bꢀc Trà My - Quꢅng Nam.
Viꢁc hiꢎu biꢋt mꢐt cách ñꢔy ñꢃ và khoa hꢕc vꢂ thành
phꢔn, ñꢝc ñiꢎm sinh thái…cꢃa bò sát là rꢍt cꢔn thiꢋt ñꢎ nâng cao
hiꢁu quꢅ bꢅo tꢌn nguꢌn gen.
Tꢒ nhꢙng cơ sꢏ khoa hꢕc và thꢆc tiꢡn ñó, vꢑi mong muꢊn
góp phꢔn xây dꢆng dꢢn liꢁu và cơ sꢏ khoa hꢕc cho viꢁc quꢅn lí,
bꢅo tꢌn nguꢌn gen sinh vꢜt, viꢁc khai thác và sꢣ dꢠng hꢗp lý
nguꢌn tài nguyên sinh vꢜt, chúng tôi chꢕn và thꢆc hiꢁn ñꢂ tài:
“Nghiên cꢑu thành phꢒn loài và ñꢓc trưng phân bꢌ cꢔa Bò sát
tꢕi huyꢖn Bꢗc Trà My tꢘnh Quꢙng Nam”.
2. Mꢚc tiêu cꢔa ñꢐ tài
Huyꢁn Bꢀc Trà My nꢖm trong vùng nhiꢁt ñꢑi gió mùa,
có hai mùa rõ rꢁt. Lưꢗng mưa trung bình hàng năm cꢃa huyꢁn
là 3.283 mm. Nhiꢁt ñꢐ trung bình hàng năm cꢃa huyꢁn là 240C,
ñꢐ ꢘm trung bình 80%.
Nghiên cꢈu hiꢁn trꢉng các loài bò sát, ñꢝc trưng phân
bꢊ cꢃa bò sát ꢏ huyꢁn Bꢀc Trà My, tꢄnh Quꢅng Nam làm cơ sꢏ
khoa hꢕc cho công tác quꢅn lý, bꢅo tꢌn, khai thác và sꢣ dꢠng
hꢗp lý nguꢌn tài nguyên bò sát.
Các loài bò sát giꢙ mꢐt vai trò ñáng kꢎ trong hꢁ
3. Ý nghĩa khoa hꢋc và thꢛc tiꢜn
sinh thái vì là mꢀt xích quan trꢕng trong chuꢚi thꢈc ăn tꢆ nhiên.
Đꢊi vꢑi con ngưꢛi, chúng có ý nghĩa rꢍt lꢑn vì có thꢎ dùng
chúng làm thꢆc phꢘm, dưꢗc liꢁu, kĩ nghꢁ da, nuôi làm
cꢅnh…Trong nông nghiꢁp chúng có thꢎ góp phꢔn kiꢎm soát sâu
bꢁnh, làm giꢅm nguy cơ phát tán sâu bꢁnh, tiêu diꢁt các loài
sinh vꢜt phá hoꢉi mùa màng như chuꢐt. Hiꢁn nay, ngưꢛi dân
trong vùng săn bꢀt các loài bò sát vꢑi sꢊ lưꢗng lꢑn ñꢎ cung cꢍp
cho thꢇ trưꢛng trong nưꢑc và xuꢍt khꢘu. Viꢁc chꢝn dòng xây
dꢆng thuꢞ ñiꢁn Sông Tranh II ñã tác ñꢐng không nhꢟ vào môi
Kꢋt quꢅ nghiên cꢈu cꢃa ñꢂ tài sꢤ là cơ sꢏ dꢙ liꢁu vꢂ khu
hꢁ bò sát, góp phꢔn xác ñꢇnh ñꢝc tính ĐDSH tꢉi huyꢁn Bꢀc Trà
My - Quꢅng Nam.
Cung cꢍp dꢙ liꢁu khoa hꢕc, làm cơ sꢏ cho viꢁc quꢅn lý,
bꢅo tꢌn, phát triꢎn bò sát tꢉi huyꢁn Bꢀc Trà My, tꢄnh Quꢅng
Nam theo hưꢑng phát triꢎn bꢂn vꢙng.
4. Nꢝi dung nghiên cꢑu
- Điꢂu tra, xác ñꢇnh thành phꢔn loài và ñánh giá tính
ĐDSH cꢃa bò sát.
5
6
- Xác ñꢇnh các loài quý hiꢋm.
1.1.1. Nghiên cꢑu vꢐ ĐDSH cꢔa khu hꢖ bò sát
- Điꢂu tra ñꢝc trưng phân bꢊ cꢃa bò sát.
- Điꢂu tra tình hình khai thác, giá trꢇ sꢣ dꢠng và trí thꢈc
1.1.2. Nghiên cꢑu vꢐ sꢛ phân bꢌ cꢔa bò sát
1.1.3. Nghiên cꢑu sinh thái hꢋc và sinh thái ꢑng dꢚng bò sát
1.2. LƯꢡC Sꢢ NGHIÊN CꢂU BÒ SÁT ꢏ TꢉNH QUꢊNG
NAM VÀ KHU VꢣC PHꢤ CꢍN.
bꢅn ñꢇa ñꢊi vꢑi bò sát.
- Điꢂu tra các yꢋu tꢊ ñe dꢕa làm suy giꢅm ĐDSH các
loài bò sát ꢏ vùng nghiên cꢈu.
Đã có mꢐt sꢊ nghiên cꢈu bò sát, lưꢥng cư ꢏ các tꢄnh Nam
Trung Bꢐ, Tây Nguyên, thành phꢊ Đà Nꢦng và vùng phꢠ cꢜn.
Năm 2000, Đinh Thꢇ Phương Anh, Nguyꢡn Minh Tùng, công
bꢊ 9 loài lưꢥng cư và 25 loài bò sát ꢏ Khu bꢅo tꢌn thiên nhiên Sơn
Trà (Đà Nꢦng).
- Đꢂ xuꢍt các kiꢋn nghꢇ quꢅn lý, bꢅo tꢌn, ĐDSH nói
chung, bò sát nói riêng ꢏ huyꢁn Bꢀc Trà My - Quꢅng Nam.
5. Đóng góp cꢔa luꢞn văn
Lꢔn ñꢔu tiên tꢉi Bꢀc Trà My - Quꢅng Nam :
- Xác ñꢇnh ñưꢗc thành phꢔn loài, ñꢝc tính ña dꢉng, ñꢝc
trưng phân bꢊ cꢃa bò sát.
Năm 2003, Đinh Thꢇ Phương Anh, Lê Vũ Khôi, ñã khꢅo sát
ĐDSH ñꢐng vꢜt có xương sꢊng ꢏ cꢉn tꢉi rꢒng ñꢝc dꢠng Nam Hꢅi
Vân, Đà Nꢦng; Năm 2003, Lê Vũ Khôi và Nguyꢡn Văn Sáng công
bꢊ 51 loài bò sát và 28 loài lưꢥng cư trong bài Đa dꢉng thành phꢔn
loài loài bò sát, lưꢥng cư ꢏ khu vꢆc Bà Nà (Hòa Vang, Đà Nꢦng);
Năm 2003, Lê Vũ Khôi, Võ Văn Phú, Ngô Đꢀc Chꢈng, Lê Trꢕng
Sơn ñã công bꢊ 21 loài lưꢥng cư và 31 loài bò sát trong cuꢊn sách
cꢃa mình “Đa dꢀng sinh hꢁc ñꢂng vꢃt Vưꢄn Quꢅc gia Bꢀch Mã”
Đinh Thꢇ Phương Anh, Trꢔn Duy Linh (2005), công bꢊ 47
loài bò sát thuꢐc 47 giꢊng cꢃa 12 hꢕ và 2 bꢐ tꢉi Khu bꢅo tꢌn thiên
nhiên Bà Nà - Núi Chúa, thành phꢊ Đà Nꢦng.
- Xác ñꢇnh ñưꢗc hiꢁn trꢉng khai thác, giá trꢇ sꢣ dꢠng,
các yꢋu tꢊ ñe doꢉ làm suy giꢅm ĐDSH bò sát.
6. Cꢟu trúc luꢞn văn: Gꢌm 95 trang:
Luꢜn văn ngoài phꢔn mꢏ ñꢔu (4 trang), tài liꢁu tham
khꢅo, phꢠ lꢠc (26 trang), phꢔn kꢋt luꢜn - kiꢋn nghꢇ (3 trang) thì
có 3 chương:
Chương 1: Tꢓng quan tài liꢁu (8 trang)
Chương 2: Đꢊi tưꢗng, ñꢇa ñiꢎm, thꢛi gian và phương
pháp nghiên cꢈu (18 trang)
Chương 3: Kꢋt quꢅ và thꢅo luꢜn (36 trang)
Lê Nguyên Ngꢜt (1997), nghiên cꢈu thành phꢔn loài lưꢥng
cư, bò sát ꢏ vùng núi Ngꢕc Linh – Kontum, có tꢓng cꢐng 53 loài
thuꢐc 30 hꢕ, 4 bꢐ.
CHƯƠNG 1 - TꢠNG QUAN TÀI LIꢇU NGHIÊN CꢂU
1.1. LƯꢡC Sꢢ NGHIÊN CꢂU BÒ SÁT VIꢇT NAM
Bò sát hiꢁn ñꢉi trên thꢋ giꢑi có 4 bꢐ vꢑi khoꢅng 8750 loài. Tꢉi
Viꢁt Nam, tính ñꢋn năm 2009 ñã ghi nhꢜn ñưꢗc 369 loài bò sát.
Năm 2001 Lê Văn Tán, Võ Văn Phú, Lê Quang Minh, Đꢚ
Xuân Cꢘm ñã khꢅo sát nghiên cꢈu và công bꢊ cuꢊn “Đa dꢀng sinh
hꢁc tꢆnh Quꢇng Ngãi”. Theo ñó các tác giꢅ ñã thꢊng kê ñươc
65 loài bò sát và 29 loài lưꢥng cư;
7
8
Lê Thꢇ Thanh, Lê Nguyên Ngꢜt (2011), Dꢢn liꢁu bưꢑc
ñꢔu vꢂ thành phꢔn loài lưꢥng cư và bò sát ꢏ vùng rꢒng Cao
Muôn, huyꢁn Ba Tơ, tꢄnh Quꢅng Ngãi ñã công bꢊ 51 loài bò sát
thuꢐc 38 giꢊng, 16 hꢕ, 2 bꢐ.
CHƯƠNG 2
ĐꢅI TƯꢡNG, ĐꢥA ĐIꢦM, THꢧI GIAN
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢂU
2.1. GIꢨI THIꢇU HUYꢇN BꢈC TRÀ MY - QUꢊNG NAM.
Huyꢁn Bꢀc Trà My có diꢁn tích tꢆ nhiên là: 823,05 km2,
là mꢐt trong nhꢙng huyꢁn thuꢐc vùng núi cao cꢃa tꢄnh Quꢅng
Nam, nꢖm ꢏ 1507'43'' ñꢋn 15024'55'' vĩ ñꢐ bꢀc, 107048'36'' ñꢋn
108033'00'' kinh ñꢐ ñông.
Tꢉi tꢄnh Quꢅng Nam, viꢁc nghiên cꢈu lưꢥng cư, bò sát
ít ñưꢗc thꢆc hiꢁn. Hiꢁn nay chꢄ mꢑi có Lê Nguyên Ngꢜt (1999),
kꢋt quꢅ khꢅo sát bưꢑc ñꢔu hꢁ lưꢥng cư, bò sát ꢏ vùng rꢒng Tây
Quꢅng Nam ñã phát hiꢁn 44 loài bò sát thuꢐc 13 hꢕ, 2 bꢐ.
CBC-AMNH/IEBR Biotic Inventory Survey (1999),
Amphibians and reptiles Recorded During the 1999. Locality:
Ngoc Linh Range, Tra My District, Quang Nam Province, Viet
Nam ñã công bꢊ 34 loài bò sát lưꢥng cư, trong ñó bò sát 11 loài
thuꢐc 6 hꢕ và lưꢥng cư là 23 loài thuꢐc 5 hꢕ tꢉi vùng núi Ngꢕc
Linh, huyꢁn Nam Trà My, tꢄnh Quꢅng Nam. Văn Ngꢕc Cương,
Ngô Đꢀc Chꢈng (2007), nghiên cꢈu khu hꢁ lưꢥng cư và bò sát
tꢉi vùng Hꢌ Phú Ninh, Tꢄnh Quꢅng Nam ñã công bꢊ 59 loài
lưꢥng cư bò sát thuꢐc 19 hꢕ, 3 bꢐ.
Có ba dꢉng ñꢇa hình cơ bꢅn, gꢌm ñꢇa hình núi cao, ñꢇa
hình ñꢌi thꢍp, ñꢇa hình thung lũng và sông suꢊi.
Bꢀc Trà My nꢖm trong vùng khí hꢜu nhiꢁt ñꢑi gió mùa.
Nhiꢁt ñꢐ trung bình năm 24,50C. Lưꢗng mưa trung bình năm là
4662 mm. Đꢐ ꢘm trung bình các tháng luôn luôn cao, dao ñꢐng tꢒ
80 ñꢋn 99%.
Bꢀc Trà My là ñꢔu nguꢌn quan trꢕng tꢉo nguꢌn nưꢑc cho
sông Thu Bꢌn và mꢐt sꢊ sông ꢏ cánh Bꢀc cꢃa tꢄnh Quꢅng Ngãi.
Chꢋ ñꢐ dòng chꢅy chꢇu tác ñꢐng cꢃa chꢋ ñꢐ mưa, vì lưꢗng mưa
lꢑn nên dòng chꢅy khá dꢌi dào.
Trong “Kꢋ hoꢉch hành ñꢐng thꢆc thi pháp luꢜt nhꢖm
quꢅn lý, bꢅo vꢁ ña dꢉng sinh hꢕc và tài nguyên thiên nhiên tꢄnh
Quꢅng Nam, 2005 – 2010 cꢃa UBND tꢄnh Quꢅng Nam công bꢊ
ꢏ tꢄnh Quꢅng Nam có 48 loài bò sát, 38 loài ꢋch nhái.
Cho ñꢋn nay, chưa có tài liꢁu nghiên cꢈu ñiꢂu tra bò
sát, ꢋch nhái ꢏ huyꢁn Bꢀc Trà My.
Công trình thꢃy ñiꢁn Sông Tranh II ñưꢗc xây dꢆng trên
thưꢗng nguꢌn Sông Tranh. Khi hꢌ thuꢞ ñiꢁn tích nưꢑc, có hiꢁn
tưꢗng rung ñꢐng và kèm theo tiꢋng nꢓ lꢑn vꢑi nhiꢂu mꢈc ñꢐ khác
nhau. Nguyên nhân gây nên hiꢁn tưꢗng trên là ñꢐng ñꢍt kích thích
vꢑi cưꢛng ñꢐ tꢒ 3,5 ñꢋn hơn 4 ñꢐ richter. Viꢁc tích nưꢑc cꢃa thꢃy
ñiꢁn càng làm gia tăng cưꢛng ñꢐ hoꢉt ñꢐng cꢃa ñꢑi ñꢈt gãy. Đꢋn
nay ñã tꢉm dꢒng tích nưꢑc hꢌ thꢃy ñiꢁn Sông Tranh II.
Tꢓng dân sꢊ trong toàn huyꢁn có 40.097 ngưꢛi, trong ñó 50%
là dân tꢐc Kinh, 50% còn lꢉi là các dân tꢐc khác . Diꢁn tích ñꢍt
canh tác ít, trình ñꢐ canh tác còn thꢍp, chꢃ yꢋu là quꢅng canh nên
9
10
năng suꢍt lúa thꢍp, vì vꢜy ñꢛi sꢊng nhân dân chꢃ yꢋu dꢆa vào
rꢒng. Hꢕ khai thác bꢍt cꢈ nguꢌn lꢗi tꢆ nhiên nào ñꢎ sꢣ dꢠng trꢆc
tiꢋp hoꢝc ñꢎ bán. Riêng nhóm bò sát cũng bꢇ săn bꢀt ñꢎ trao ñꢓi,
buôn bán, làm thꢆc phꢘm, chꢙa bꢁnh. Đꢋn nay, sꢊ lưꢗng nhiꢂu
loài bò sát ꢏ Bꢀc Trà My ñã giꢅm sút nghiêm trꢕng.
2.2. ĐꢅI TƯꢡNG, ĐꢥA ĐIꢦM, THꢧI GIAN VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CꢂU.
+ Điꢈu tra theo tuyꢉn khꢇo sát
+ Thꢄi ñiꢊm và phương pháp thu mꢋu
+ Xꢌ lý mꢋu thu ñưꢍc trên thꢎc ñꢏa
+ Điꢈu tra ngưꢄi dân ñꢏa phương
- Nghiên cꢗu trong phòng thí nghiꢍm
+ Phương pháp phân tích mꢋu vꢃt.
+ Phương pháp ñꢏnh tên khoa hꢁc các mꢋu vꢃt
- Tính tꢙn suꢒt xuꢒt hiꢍn
2.2.1. Đꢌi tưꢩng và phꢕm vi nghiên cꢑu
- Các loài bò sát (Reptilia): thành phꢔn loài và sꢆ phân bꢊ
cꢃa chúng trong vùng nghiên cꢈu.
- Tính hꢍ sꢓ tương ñꢑng giꢚa hai khu phân bꢓ
CHƯƠNG 3: KꢭT QUꢊ VÀ THꢊO LUꢍN
3.1. THÀNH PHꢃN LOÀI BÒ SÁT ꢏ BꢈC TRÀ MY
3.1.1. Nhꢞn xét vꢐ thành phꢒn loài
- Nhꢙng mꢊi ñe dꢕa tác ñꢐng ñꢋn ña dꢉng sinh hꢕc cꢃa
khu hꢁ bò sát ꢏ ñꢇa phương.
2.2.2. Đꢪa ñiꢫm nghiên cꢑu
Đã ghi nhꢜn ꢏ huyꢁn Bꢀc Trà My 48 loài thuꢐc 38 giꢊng,
15 hꢕ, 2 bꢐ Bò sát (Reptilia)
Trên ñꢇa phꢜn cꢃa huyꢁn Bꢀc Trà My.
2.2.3. Thꢬi gian nghiên cꢑu
Bꢌng 3.1. Thành phꢙn loài Bò sát ꢛ huyꢍn Bꢜc Trà My
Điꢂu tra, khꢅo sát thꢆc ñꢇa ñưꢗc tiꢋn hành qua 6 ñꢗt:
- Đꢗt 1: Tꢒ 9 - 01 - 2012 ñꢋn 15 - 01 - 2012 (7 ngày);
- Đꢗt 2: Tꢒ 16 - 02 - 2012 ñꢋn 22 - 02 - 2012 (7 ngày);
- Đꢗt 3: Tꢒ 19 - 03 - 2012 ñꢋn 25 - 03 - 2012 (7 ngày);
- Đꢗt 4: Tꢒ 24 - 05 - 2012 ñꢋn 29 - 05 - 2012 (6 ngày);
- Đꢗt 5: Tꢒ 26 - 06 - 2012 ñꢋn 30 - 06 - 2012 (5 ngày);
- Đꢗt 6: Tꢒ 18 - 07 - 2012 ñꢋn 25 - 07 - 2012 (8 ngày).
Ngoài ra còn giành 10 ngày ñi ñiꢂu tra ꢏ các xã không có
tuyꢋn ñưꢛng khꢅo sát ñi qua. Tꢓng sꢊ ngày ñi ñiꢂu tra trên thꢆc
ñꢇa là 50 ngày.
Tên khoa hꢋc
SQUAMATA
Tên Viꢖt Nam
Stt
Tư liꢖu
Bꢮ CÓ VꢊY
Hꢋ Tꢗc kè
Thꢉch sùng
ngón vꢖn lưng
Tꢀc kè
1. Gekkonidae
Cyrtodactylus irregularis
(Smith, 1921)
1
2
M(a)
M(a)
Gekko gecko (Linnaeus, 1758)
Gehyra mutilata (Wiegmann,
1834)
Thꢉch sùng
cꢠt
3
4
5
M(a)
M(a)
M(a)
Hemidactylus frenatus
(Schlegel, 1836)
Thꢉch sùng
ñuôi sꢔn
2.2.4. Phương pháp nghiên cꢑu
Hemidactylus garnoti (Dumeril Thꢉch sùng
et Bibron,1836) ñuôi dꢧp
- Phương pháp kꢕ thꢖa
- Nghiên cꢗu ngoài thꢘc ñꢎa
11
12
2. Agamidae
Hꢋ Nhông
5. Varanidae
Hꢋ Kỳ ñà
Kỳ ñà hoa
Hꢋ Trăn
Trăn ñꢍt
Calotes mystaceus (Dumeril et
18 Varanus salvator (Laurenti, 1786)
6. Boidae
ĐT
6
7
Bibron, 1837)
Nhông xám
QS
Calotes versicolor (Daudin, 1802) Nhông xanh
Thꢖn lꢖn bay
M(a)
19 Python molurus (Linnaeus, 1758)
ĐT
ĐT
20 Python reticulatus (Schneider, 1801) Trăn gꢍm
Hꢋ Rꢗn hai
8
9
Draco maculatus (Gray, 1845)
Physignathus cocincinus (Cuvier,
1829)
ñꢊm
ĐT
7. Aniliidae
ñꢒu
Rꢌng ñꢍt
M(a)
21 Cylindrophis rufus (Laurenti, 1768)
8. Colubridae
Rꢀn hai ñꢔu ñꢟ M(a)
Hꢋ Rꢗn nưꢰc
3. Scincidae
Thꢯn lꢯn bóng
Eutropis longicaudata (Hallowell, Thꢖn lꢖn bóng
Ahaetulla prasina (Reinwardt in
22 Boie, 1827)
10 1856)
ñuôi dài
M(a)
QS
Rꢀn roi thưꢛng QS
Thꢖn lꢖn bóng
23 Chrysopelea ornata (Shaw, 1802)
24 Coelognathus radiata (Boie, 1827)
Rꢀn cưꢛm
M(a)
M(a)
M(a)
M(a)
M(a)
11 Eutropis macularia (Blyth, 1853) ñꢊm
Eutropis multifasciata (Kuhl, Thꢖn lꢖn bóng
12 1820)
Lipinia vittigera (Boulenger,
13 1894)
Lygosoma quadrupes (Linnaeus,
14 1766)
Tropidophorus berdmorei (Blyth,
15 1853)
Rꢀn sꢕc dưa
25 Dendrelaphis pictus (Gmelin, 1789) Rꢀn leo cây
26 Enhydris plumbea (Boie, 1827) Rꢀn bông chì
27 Gonyosoma prasinum (Blyth, 1854) Rꢀn sꢕc xanh
hoa
M(a)
M(a)
M(a)
M(a)
Thꢖn lꢖn vꢉch
Thꢖn lꢖn chân
ngꢀn thưꢛng
Thꢖn lꢖn tai
bécmơ
28 Lycodon subcinctus (Boie, 1827)
Rꢀn khuyꢋt dãi M(b)
Rꢀn ráo
29 Ptyas korros (Schlegel, 1837)
30 Ptyas mucosus (Linnaeus, 1758)
thưꢛng
M(a)
Rꢀn ráo trâu
ĐT
Rhabdophis subminiatus (Schlegel, Rꢀn hoa cꢟ
Hꢋ Thꢯn lꢯn
thꢛc
31 1847)
nhꢟ
M(a)
M(a)
4. Lacertidae
Xenochrophis flavipunctatus
32 (Hallowell, 1861)
9. Xenopeltidae
Rꢀn nưꢑc
Hꢕ Rꢀn Mꢊng
Takydromus hani
16 (Chou,Nguyen&Pauwels, 2001)
Takydromus sexlineatus (Daubin,
17 1802)
Liu ñiu xanh
Liu ñiu chꢄ
ĐT
Xenopeltis unicolor (Reinwardt in
33 Boie, 1827)
M(a)
Rꢀn mꢊng
M(a)
13
14
10. Elapidae
Hꢋ Rꢗn hꢱ
Rꢀn cꢉp nia
15. Trionychidae
Palea steindachneri (Siebenrock,
47 1906)
Pelodicus sinensis (Weigmann,
48 1834)
Hꢋ ba ba
Ba ba gai
Ba ba trơn
34
Bungarus candidus (Linnaeus, 1758) nam
35 Bungarus fasciatus (Schneider, 1801) Rꢀn cꢉp nong
ĐT
ĐT
M(a)
M(b)
M(a)
36 Naja atra (Cantor, 1842)
Rꢀn hꢓ mang
Rꢀn hꢓ mang
xiêm
Ghi chú: M(a) – Mꢋu bꢐt ñưꢍc, M(b) – Mꢋu sꢅng quan sát trong
cơ sꢑ buôn bán tꢀi thꢏ trꢒn Trà My, ĐT – Điꢈu tra, QS – Quan sát
ngoài thꢎc ñꢏa.
37 Naja siamensis (Laurenti, 1768)
ĐT
ĐT
38 Ophiophagus hannah (Cantor, 1836) Rꢀn hꢓ chúa
Chúng tôi ñã bꢓ sung thêm 16 loài thuꢐc 8 hꢕ vào danh
lꢠc bò sát Tây Quꢅng Nam.
11. Viperidae
Hꢋ Rꢗn lꢚc
Rꢀn lꢠc mép
trꢀng
Cryptelytrops albolabris (Gray,
3.1.2. So sánh vꢰi các khu vꢛc khác
39 1842)
QS
3.1.2.1. So vꢉi toàn quꢓc
40 Ovophis monticola (Gunther, 1864) Rꢀn lꢠc núi
Viridovipera stejnegeri (K.Schmidt,
ĐT
Theo Nguyꢡn Văn Sáng, Hꢌ Thu Cúc, Nguyꢡn Quꢅng
Trưꢛng khu hꢁ bò sát Viꢁt Nam có 296 loài thuꢐc 121 giꢊng, 24
hꢕ và 3 bꢐ. Như vꢜy, khu hꢁ bò sát Bꢀc Trà My vꢑi 48 loài chꢄ
chiꢋm 16,2% so vꢑi tꢓng sꢊ loài trên toàn quꢊc; 38 giꢊng chiꢋm
31,4%, 15 hꢕ chiꢋm 62,5% và có 2 bꢐ chiꢋm 66,7%.
3.1.2.2. So vꢉi mꢐt sꢓ vùng lân cꢏn
41 1925)
Rꢀn lꢠc xanh
Bꢮ RÙA
M(a)
TESTUDINATA
12. Emididae
Hꢋ rùa ñꢒm
Rùa hꢐp trán
vàng miꢂn
Trung
Bꢌng 3.2. So sánh thành phꢙn phân loꢇi hꢋc khu hꢍ bò sát
42 Cuora bourreti (Bourret, 1939)
43 Cuora mouhotii (Gray, 1862)
Cyclemys tcheponensis (Bourret,
44 1939)
M(b)
M(b)
Bꢜc Trà My vꢉi các vùng lân cꢏn
Rùa sa nhân
Sꢊ lưꢗng thành phꢔn
phân loꢉi
Loài
quý
hiꢋm
Diꢁn tích
Khu vꢆc
(ha)
Rùa ñꢍt Sêpôn
Hꢋ rùa núi
M(a)
M(b)
Bꢐ Hꢕ Giꢊng Loài
13. Testudinidae
Bꢀc Trà My – Quꢅng 82.544
2
2
2
15
14
11
38
38
40
48
50
51
21
16
18
45 Manouria impressa (Gunther, 1882) Rùa núi viꢂn
Nam
14. Platysternidae
Hꢋ rùa ñꢒu to
Rꢒng Cao Muôn -
Quꢅng Ngãi
97.279,6
Platysternon megacephalum (Gray,
46 1831)
Rùa ñꢔu to
M(b)
KBTTN Bà Nà – ĐN 17.641
15
16
Vꢑi nhóm rꢀn, chiꢋm ưu thꢋ là yꢋu tꢊ ꢨn Đꢐ - Malay
(95,6%), tiꢋp ñꢋn là yꢋu tꢊ Trung Hoa (82,6%), thꢍp nhꢍt là yꢋu tꢊ
Himalaya (69,5%);
KBTTN Sơn Trà –
Đà Nꢦng
4.439
2
2
3
12
10
24
32
24
38
31
17
8
VQG Bꢉch Mã –
Thꢒa Thiên–Huꢋ
Toàn quꢊc
22.030
Vꢑi nhóm rùa có chꢄ sꢊ ái tính vꢑi ba yꢋu tꢊ ꢨn Đꢐ -
Malay, Trung Hoa, Himalaya giꢊng nhau (85,7%).
32.448.0
00
121
296
71
Khu hꢁ bò sát Bꢀc Trà My chꢇu ꢅnh hưꢏng cꢅ 2 yꢋu tꢊ ꢨn
Đꢐ - Malay và yꢋu tꢊ Trung Hoa, có thꢎ nói ñây là nơi giao thoa
phân bꢊ cꢃa 2 yꢋu tꢊ trên, nhưng ưu thꢋ vꢢn là yꢋu tꢊ ꢨn Đꢐ -
Malay. Mꢝc dù Bꢀc Trà My là mꢐt phꢔn cꢃa dãy Trưꢛng Sơn,
nhưng ñꢐ cao so vꢑi mꢝt nưꢑc biꢎn không lꢑn, tꢈc là chưa thuꢐc
vào ñai cao á nhiꢁt ñꢑi nên yꢋu tꢊ Himalaya – yꢋu tꢊ núi cao cꢃa
bò sát ꢏ ñây là rꢍt thꢍp, ñúng vꢑi quy luꢜt phân bꢊ cꢃa yꢋu tꢊ ñꢇa
ñꢐng vꢜt này.
- Vꢈ loài : Bꢀc Trà My có 48 loài bò sát, chꢄ thua kém
vùng Cao Muôn tꢄnh Quꢅng Ngãi và KBTTN Bà Nà – Đà Nꢦng,
ña dꢉng loài hơn KBTTN Sơn Trà – Đà Nꢦng và VQG Bꢉch Mã –
Thꢒa Thiên - Huꢋ
- Vꢈ giꢅng : Bꢀc Trà My vꢑi 38 giꢊng bꢖng vꢑi khu rꢒng
Cao Muôn – Quꢅng Ngãi, thua kém KBTTN Bà Nà, vưꢗt KBTTN
Sơn Trà – Đà Nꢦng và VQG Bꢉch Mã – Thꢒa Thiên –Huꢋ .
- Vꢈ hꢁ : Vꢑi 15 hꢕ, khu hꢁ bò sát Bꢀc Trà My ña dꢉng hꢕ
cao nhꢍt so vꢑi khu hꢁ bò sát ꢏ cꢅ 4 khu vꢆc so sánh.
3.1.2.3. Yꢕu tꢓ ñꢎa – ñꢐng vꢏt
3.2. Sꢣ PHÂN Bꢅ BÒ SÁT ꢏ BꢈC TRÀ MY
3.2.1. Đꢓc ñiꢫm các ñiꢫm khꢙo sát và sinh cꢙnh
3.2.2. Phân bꢌ bò sát theo sinh cꢙnh
Sinh cꢅnh rꢒng tre, nꢈa, lꢌ ô (SC4) bꢀt gꢝp sꢊ loài bò sát
nhiꢂu nhꢍt vꢑi 18 loài. Thꢈ hai là sinh cꢅnh rꢒng tꢆ nhiên (SC5)
vꢑi 14 loài (45,2%). Thꢈ ba là sinh cꢅnh rꢒng trꢌng, nương rꢢy,
vưꢛn cây ăn quꢅ ꢏ sưꢛn núi (SC3) vꢑi 12 loài (38,7%). Tiꢋp ñꢋn
là sinh cꢅnh khu dân cư (SC2) vꢑi 11 loài (35,5%). Sinh cꢅnh
ruꢐng nưꢑc, ao hꢌ, sông, suꢊi quanh chân núi (SC1) có sꢊ loài ít
nhꢍt, vꢑi 8 loài chꢄ chiꢋm 25,8% sꢊ loài ñã ghi nhꢜn ñưꢗc ꢏ ngoài
tꢆ nhiên.
Bꢌng 3.4. Yꢕu tꢓ ñꢎa ñꢐng vꢏt hꢋc cꢝa khu hꢍ bò sát Bꢜc Trà My
Yꢋu tꢊ ñꢇa –
ñꢐng vât
Nhóm
ꢨn ñꢐ - Malay
Sꢊ loài Chꢄ sꢊ Sꢊ loài Chꢄ sꢊ Sꢊ loài Chꢄ sꢊ
Trung Hoa
Himalaya
chung
ái tính
(%)
chung ái tính chung ái tính
ñꢐng vꢜt
(%)
83,3
82,6
85,7
83,3
(%)
16,7
69,5
85,7
52,1
Thꢖn lꢖn
Rꢀn
16
22
6
88,9
95,6
85,7
91,7
15
19
6
3
16
6
Rùa
Toàn khu hꢁ
bò sát
44
40
25
Nhóm thꢖn lꢖn, yꢋu tꢊ ꢨn Đꢐ - Malay chiꢋm ưu thꢋ (chꢄ
sꢊ ái tính 88,9%), tiꢋp ñꢋn là yꢋu tꢊ Trung Hoa (83,3%), thꢍp nhꢍt
là yꢋu tꢊ Himalaya (16,7%);
17
18
Sꢊ lưꢗng
,
20
18
Sꢊ lưꢗng
Sꢊ lưꢗng
Sꢊ lưꢗng
16
19
20
15
10
5
15
10
5
14
13
Hꢋ
12
16
Giꢌng
Loài
11
11
10
8
8
8
7
6
10
5
5
9
8
7
Hꢋ
5
Loài
5
0
4
SC4
SC5
SC3
SC2
SC1
Sinh cꢅnh
Sinh cꢅnh
Sinh cꢅnh
2
Hình 3.2. Sꢓ lưꢆng các loài bò sát ꢛ các sinh cꢌnh
0
Nơi ꢏ
Trên
mꢓt ñꢟt thꢙm
mꢚc
Trên
Trên ꢏ nưꢰc ꢏ hang
cây ñꢟt, ñá
- Xem xét vꢈ sꢎ phân bꢅ ña sinh cꢇnh:
Có 2 loài sꢊng ñưꢗc ꢏ cꢅ 5 sinh cꢅnh; 3 loài gꢝp ñưꢗc ꢏ 4
Hình 3.3. Sꢘ phân bꢓ cꢝa bò sát theo nơi ꢛ
- ꢓ nưꢕc: Đã xác ñꢇnh ñưꢗc 9 loài (29%) thuꢐc 5 hꢕ
(33,3%) sinh sꢊng thưꢛng xuyên hoꢝc có thꢛi gian sꢊng trong
môi trưꢛng nưꢑc ñꢎ kiꢋm ăn. Trong ñó bao gꢌm: 3 loài nhóm
thꢖn lꢖn, 3 loài rꢀn.
sinh cꢅnh; 4 loài gꢝp ñưꢗc ꢏ 3 sinh cꢅnh; 8 loài (25,8%) gꢝp ñưꢗc
ꢏ 2 sinh cꢅnh; 14 loài (45,1%) chꢄ gꢝp ꢏ 1 sinh cꢅnh.
3.2.3. Phân bꢌ theo nơi ꢲ
- Trên cây: Đã xác ñꢇnh ñưꢗc 10 loài (32,2%) thuꢐc 4 hꢕ
(26,7%) sinh sꢊng trên cây, bao gꢌm 7 loài thꢖn lꢖn và 3 loài rꢀn.
- ꢓ hang ñꢒt, ñá: Đã xác ñꢇnh ñưꢗc 5 loài (16,1%) thuꢐc 2
hꢕ (13,3%) có thꢛi gian sꢊng trong hang ñꢍt hoꢝc hang ñá, bao
gꢌm: 3 loài thꢖn lꢖn và 2 loài rꢀn.
ꢀ Xem xét vꢈ sꢎ phân bꢅ ña nơi ꢑ:
Trong 31 loài bò sát ꢏ Bꢀc Trà My có 3 loài (9,7%) găp
ñưꢗc ꢏ 4 nơi ꢏ, 5 loài (16,1%) gꢝp ꢏ 3 nơi ꢏ khác nhau, 8 loài
(25,8%) gꢝp ꢏ 2 nơi ꢏ và 15 loài (48,4%) chꢄ gꢝp ꢏ 1 nơi ꢏ.
Không có loài nào sꢊng ñưꢗc cꢅ 5 nơi ꢏ khác nhau..
- ꢓ trên ñꢒt: Trên ñꢍt ñã xác ñꢇnh ñưꢗc 19 loài (61,3%)
thuꢐc 8 hꢕ (53,3%), trong ñó có 8 loài nhóm thꢖn lꢖn,11 loài rꢀn.
- ꢓ nơi lá mꢔc, thân cây mꢔc: gꢝp 16 loài (51,6%) thuꢐc 7
hꢕ (46,7%) ꢏ nhꢙng nơi có lá mꢠc, gꢚ mꢠc trong rꢒng tꢆ nhiên
hoꢝc rꢒng tre nꢈa. Trong ñó bao gꢌm 7 loài thuꢐc nhóm thꢖn lꢖn,
9 loài rꢀn.
3.2.4. Phân bꢌ theo ñꢝ cao
3.2.4.1.Đai rꢖng nhiꢍt ñꢉi ꢞm núi thꢒp có ñꢐ cao dưꢉi 700 m
Đꢂ cao dưꢕi 100 m: 12 loài (38,7%) thuꢐc 5 hꢕ (33,3%),
trong ñó có 5 loài nhóm thꢖn lꢖn, 6 loài rꢀn và 1 loài rùa.
Đꢂ cao tꢖ 100 m ñꢉn dưꢕi 300 m: 22 loài (71%) thuꢐc 9
hꢕ (60%), trong ñó có 11 loài nhóm thꢖn lꢖn, 9 loài rꢀn, 2 loài rùa.
Đꢂ cao tꢖ 300 m ñꢉn dưꢕi 500 m: 21 loài (67,7%) thuꢐc 7
hꢕ (46,7%), trong ñó có 12 loài thꢖn lꢖn, 8 loài rꢀn, 1 loài rùa.
19
20
Sꢊ lưꢗng
Sꢊ lưꢗng
- ꢓ sưꢄn hưꢕng ñông Hòn Bà
25
20
15
10
22
Tꢉi sưꢛn hưꢑng núi này ñã ghi nhꢜn ñưꢗc 21 loài (chiꢋm
67,7% tꢓng sꢊ loài ñã ghi nhꢜn ñưꢗc ꢏ ngoài tꢆ nhiên) thuꢐc 17
giꢊng (62,9%), 8 hꢕ (72,7%). Trong ñó có 11 loài nhóm thꢖn lꢖn
thuꢐc 7 giꢊng, 3 hꢕ; 7 loài rꢀn thuꢐc 2 giꢊng, 2 hꢕ.
- ꢓ sưꢄn hưꢕng tây Hòn Bà
21
14
12
Hꢋ
9
Loài
7
8
7
5
5
5
Đã ghi nhꢜn ñưꢗc 26 loài (chiꢋm 83,9%) thuꢐc 23 giꢊng
(85,9%), 9 hꢕ (81,8%). Trong ñó có 13 loài nhóm thꢖn lꢖn thuꢐc
10 giꢊng, 4 hꢕ; 11 loài rꢀn thuꢐc 11 giꢊng và 3 hꢕ; 2 loài rùa
(Rùa ñꢍt Sêpôn và Ba ba trơn) thuꢐc 2 giꢊng và 2 hꢕ.
3.3. TꢃM QUAN TRꢎNG VÀ TÌNH HÌNH KHAI THÁC BÒ
SÁT ꢏ BꢈC TRÀ MY
0
Đꢐ cao
Đꢐ cao
Đꢐ cao
<100m
100m -
<300m
300m -
<500m
500m -
<700m
>700m
Hình 3.4. Sꢘ phân bꢓ cꢝa bò sát theo ñꢐ cao
Đꢂ cao tꢖ 500 m ñꢉn dưꢕi 700 m 14 loài (45,2%) thuꢐc 12
giꢊng (44,4%), 7 hꢕ (46,7%), trong ñó có 8 loài thꢖn lꢖn, 6 loài
rꢀn.
3.3.1. Tꢒm quan trꢋng cꢔa bò sát
3.2.4.2.Đai rꢖng á nhiꢍt ñꢉi trên 700 m
3.3.1.1. Giá trꢎ bꢌo tꢑn cꢝa khu hꢍ bò sát Bꢜc Trà My
- Có 17 loài (chiꢋm 35,4%) có tên trong Sách Đꢟ Viꢁt Nam
(2007), trong ñó 4 loài xꢋp vào hꢉng Rꢍt nguy cꢍp (CR), 7 loài ꢏ
mꢈc Nguy cꢍp (EN), 6 loài sꢤ nguy cꢍp (VU).
Xác ñꢇnh ñưꢗc ꢏ ñꢐ cao này có 8 loài (25,8%) thuꢐc 5 hꢕ
(33,3%), trong ñó có 5 loài thꢖn lꢖn, 3 loài rꢀn.
3.2.5. Phân bꢌ cꢔa bò sát theo hưꢰng sưꢬn núi
3.2.5.1. Đꢟc ñiꢔm ñꢎa hình, thꢌm thꢘc vꢏt theo hưꢉng sưꢈn núi
3.2.5.2. Phân bꢓ các loài bò sát theo hưꢉng sưꢈn núi
- 7 loài (14,6%) có tên trong Danh lꢠc Đꢟ thꢋ giꢑi (2012),
bao gꢌm: 3 loài ꢏ mꢈc Nguy cꢍp (EN), 2 loài Sꢤ nguy cꢍp (VU), 1
loài Ít nguy cꢍp (LR) và 1 loài ít bꢇ ñe dꢕa (NT).
- 12 loài (25,0%) trong Nghꢇ ñꢇnh 32/2006/NĐ-CP, bao gꢌm
2 loài ꢏ Nhóm IB, 10 loài thuꢐc Nhóm IIB..
Bꢌng 3.7. Phân bꢓ cꢝa bò sát theo hưꢉng sưꢈn núi
Nhóm bò
sát
Hưꢰng ñông Hòn Bà
Hưꢰng tây Hòn Bà
Hꢋ Giꢌng Loài
3.3.1.2. Giá trꢎ sꢠ dꢡng :
Hꢋ
3
Giꢌng Loài
Làm thuꢊc, làm thꢆc phꢘm, mĩ nghꢁ, nuôi làm cꢅnh.
3.3.2. Tình hình khai thác bò sát ꢲ Bꢗc Trà My
3.3.2.1. Nguyên nhân trꢘc tiꢕp làm suy giꢌm thành phꢙn loài:
- Khai thác làm thꢎc phꢗm
Thꢖn lꢖn
Rꢀn
7
8
11
8
4
3
2
9
10
11
2
13
11
2
3
Rùa
2
2
2
Tꢓng sꢊ
8
17
21
23
26
- Khai thác vì mꢔc ñích thương mꢀi:
21
22
3.3.2.2. Nguyên nhân gián tiꢕp làm suy giꢌm thành phꢙn loài bò
KꢭT LUꢍN VÀ KIꢭN NGHꢥ
sát
- Tꢃp quán ñꢏa phương
KꢭT LUꢍN
- Khai thác lâm sꢇn, khoáng sꢇn
- Công trình thuꢘ ñiꢙn:
1. Đa dꢕng vꢐ thành phꢒn loài :
- Tꢉi Bꢀc Trà My ñã phát hiꢁn và ghi nhꢜn ñưꢗc 48 loài
thuꢐc 38 giꢊng, 15 hꢕ, 2 Bò sát (Reptilia): bꢐ Có vꢘy (Squamata) và
bꢐ rùa (Testudinata), bꢓ sung mꢑi 16 loài thuꢐc 8 hꢕ vào danh lꢠc bò
sát Tây Quꢅng Nam.
3.3.3. Hiꢖn trꢕng quꢙn lý ñꢝng vꢞt hoang dã ꢲ Bꢗc Trà My
Các cơ quan có trách nhiꢁm bꢅo vꢁ rꢒng (Hꢉt kiꢎm lâm,
Ban quꢅn lý bꢅo vꢁ rꢒng) còn hꢉn chꢋ vꢂ năng lꢆc, thiꢋu hꢠt lꢆc
lưꢗng và phương tiꢁn hꢚ trꢗ…
- Thành phꢔn và sꢊ lưꢗng loài, giꢊng, hꢕ bò sát ꢏ Bꢀc Trà
My tꢄnh Quꢅng Nam khá ña dꢉng so vꢑi mꢐt sꢊ khu vꢆc lân cꢜn; hꢁ
sꢊ tương ñꢌng so vꢑi VQG Bꢉch Mã (Thꢒa Thiên – Huꢋ) núi cao là
thꢍp nhꢍt (S = 0,4), thành phꢔn loài ꢏ 2 khu vꢆc này khác biꢁt cao
nhꢍt so vꢑi 3 khu vꢆc khác; hꢁ sꢊ này tăng dꢔn so vꢑi KBTTN Bà
Nà và KBTTN Sơn Trà (Đà Nꢦng) (S = 0,56) và cao nhꢍt so vꢑi Cao
Muôn (Quꢅng Ngãi) (S = 0,7). Khoꢅng cách ñꢇa lý giꢙa các khu vꢆc
càng gꢔn và ít chưꢑng ngꢉi, bò sát có thꢎ phát tán và thích nghi hơn,
thành phꢔn loài càng ít khác nhau.
Viꢁc quꢅn lý, kiꢎm tra, xꢣ lý các cơ sꢏ thu mua ñꢐng vꢜt
hoang dã chưa thưꢛng xuyên và chưa ñem lꢉi hiꢁu quꢅ.
3.3.4. Đꢐ xuꢟt giꢙi pháp bꢙo tꢳn và phát triꢫn bꢐn vꢴng nguꢳn
tài nguyên bò sát
- Bꢇo tꢚn loài:
- Bꢇo tꢚn sinh cꢇnh:
- Quꢇn lý và khai thác tài nguyên:
- Bꢇo tꢚn gꢐn vꢕi cꢂng ñꢚng:
- Phát triꢊn kinh tꢉ:
- Thành phꢔn loài bò sát Bꢀc Trà My chꢃ yꢋu thuꢐc 2 yꢋu tꢊ
ñꢇa ñꢐng vꢜt hꢕc: ꢨn Đꢐ - Malay và Trung Hoa, yꢋu tꢊ Hymalaia núi
cao ít hơn. Bꢀc Trà My có thꢎ xem như là nơi giao thoa phân bꢊ cꢃa
2 yꢋu tꢊ này, nhưng ưu thꢋ vꢢn thuꢐc vꢂ yꢋu tꢊ ꢨn Đꢐ - Malay.
- Tꢉi Bꢀc Trà My ghi nhꢜn ñưꢗc 21 loài bò sát quí hiꢋm,
ñang bꢇ ñe dꢕa ꢏ mꢈc ñꢐ khác nhau, trong ñó có 17 loài trong Sách
Đꢟ Viꢁt Nam (2007) vꢑi 4 loài ꢏ mꢈc ñꢐ Rꢍt nguy cꢍp (CR), 7 loài
trong Danh lꢠc Đꢟ IUCN (2012), 12 loài trong Nghꢇ Đinh
32/2006/NĐ-CP.
- Công tác giáo dꢔc
- Công tác quꢇn lý:
- Nghiên cꢛu khoa hꢁc
2. Đꢓc trưng phân bꢌ :
- Sꢆ phân bꢊ theo sinh cꢅnh cꢃa bò sát Bꢀc Trà My rꢍt khác
nhau, chꢃ yꢋu ꢏ sinh cꢅnh rꢒng tre, nꢈa, lꢌ ô (18/31 loài, 58,1%),
23
24
giꢅm dꢔn ꢏ sinh cꢅnh rꢒng tꢆ nhiên (14 loài, 45,2%), ñꢋn sinh cꢅnh
rꢒng trꢌng, nương rꢢy, vưꢛn cây ăn quꢅ ꢏ sưꢛn núi (12 loài, 38,7%),
rꢌi ñꢋn sinh cꢅnh khu dân cư (11 loài, 35,5%); và kém ña dꢉng nhꢍt ꢏ
sinh cꢅnh ruꢐng nưꢑc, ao hꢌ, sông, suꢊi quanh chân núi (9 loài,
29%).
ñông vꢑi sꢊ lưꢗng tương ꢈng là 13 – 11 loài thꢖn lꢖn; 10 – 7 loài
rꢀn, còn 2 loài rùa ñꢂu găp ꢏ cꢅ 2 hưꢑng sưꢛn núi.
3. Mꢌi ñe dꢋa ñꢵn nguꢳn tài nguyên bò sát:
Nguyên nhân làm suy giꢅm da dꢉng bò sát ꢏ Bꢀc Trà My
chꢃ yꢋu bao gꢌm săn bꢀt, buôn bán, khai thác gꢚ, lâm sꢅn ngoài
gꢚ, khoáng sꢅn và sꢆ bꢍt cꢜp cꢃa công tác quꢅn lý sꢅn phꢘm rꢒng
ꢏ ñꢇa phương.
Chꢄ có 2 loài (6,4%) trong 31 loài nghiên cꢈu sꢊng ñưꢗc cꢅ 5
sinh cꢅnh; 3 loài (9,7%) gꢝp ñưꢗc ꢏ 4 sinh cꢅnh ; 4 loài (9,7%) ꢏ 3
sinh cꢅnh; 8 loài (25,8%) ꢏ 2 sinh cꢅnh; 14 loài (45,1%) chꢄ gꢝp ꢏ 1
sinh cꢅnh.
KIꢭN NGHꢥ :
- Tiꢋp tꢠc ñiꢂu tra nghiên cꢈu ñꢎ có sꢊ liꢁu ñꢔy ñꢃ hơn vꢂ
thành phꢔn loài, sꢆ phân bꢊ và cꢅ ñꢝc ñiꢎm sinh thái cꢃa bò sát tꢉi
Bꢀc Trà My - Quꢅng Nam, làm cơ sꢏ cho công tác bꢅo tꢌn và
chăn nuôi mꢐt sꢊ loài có giá trꢇ kinh tꢋ.
- Các loài bò sát ꢏ Bꢀc Trà My chꢃ yꢋu sꢊng trên ñꢍt (19/31
loài), kꢋ ñꢋn ꢏ thꢅm lá mꢠc, cây mꢠc (16 loài), ít hơn sꢊng trên cây
(10 loài), 9 loài có thꢎ sꢊng trong nưꢑc ñꢎ kiꢋm ăn, ít loài nhꢍt sꢊng
chui trong hang ñꢍt, ñá (5 loài).
- Nghiên cꢈu triꢎn khai mô hình chăn nuôi mꢐt sꢊ loài bò
sát có giá trꢇ kinh tꢋ phù hꢗp vꢑi ñiꢂu kiꢁn ꢏ ñꢇa phương.
- Chính quyꢂn và cơ quan chꢈc năng tăng cưꢛng quꢅn lý,
nghiêm túc thꢆc thi pháp luꢜt ñꢎ bꢅo vꢁ các loài bò sát có ý nghĩa
quan trꢕng và nơi sinh sꢊng cꢃa ñꢐng vꢜt hoang dã nói chung.
- Thành phꢔn loài bò sát phân bꢊ rꢍt khác biꢁt theo ñꢐ cao cꢃa
núi.
- ꢩ ñai rꢒng nhiꢁt ñꢑi ꢘm núi thꢍp dưꢑi 700 m, sꢆ phân bꢊ cꢃa
bò sát bꢇ phân hóa theo mꢈc ñꢐ cao cꢃa núi rꢍt rõ ràng: sꢊ loài tăng
dꢔn tꢒ dưꢕi 100 m (chꢄ gꢝp 12 loài, 38,7%); lên tꢖ 100 m ñꢉn dưꢕi
300 m (gꢝp 22 loài, 71%), và tꢖ 300 m ñꢉn dưꢕi 500 m (21 loài,
67,7%); giꢅm ꢏ ñꢐ cao tꢖ 500 m ñꢉn dưꢕi 700 m (14 loài, 45,2%). Sꢊ
loài bò sát phân bꢊ tꢜp trung ꢏ ñai núi ñꢐ cao tꢒ 100 m – 500 m.
- ꢩ ñai rꢒng á nhiꢁt ñꢑi trên 700 m, sꢊ loài bò sát ít nhꢍt, chꢄ
gꢝp có 8 loài (25,8%), trong ñó có 5 loài thꢖn lꢖn, 3 loài rꢀn, không
có rùa ꢏ ñꢐ cao này.
- Sꢊ loài bò sát phân bꢊ theo hưꢑng sưꢛn núi Hòn Bà có khác
nhau. ꢩ sưꢛn núi hưꢑng ñông chꢄ gꢝp 20 loài (64,5%), sꢊ loài ꢏ
hưꢑng tây nhiꢂu hơn vꢑi 25 loài (80,6%). Sꢊ loài 2 nhóm thăn lꢖn và
rꢀn ꢏ sưꢛn núi hưꢑng tây ñꢂu nhiꢂu hơn so vꢑi sưꢛn núi hưꢑng
25
TÀI LIꢇU ĐÃ CÔNG Bꢅ LIÊN QUAN ĐꢭN
LUꢍN VĂN
Tên bài báo khoa hꢋc: “Danh lꢔc các loài bò sát ꢑ huyꢙn
Bꢐc Trà My, tꢆnh Quꢇng Nam và ý nghĩa bꢇo tꢚn nguꢚn gen quý
hiꢉm cꢜa chúng”.
Nơi ñăng bài: Hꢐi thꢅo Lưꢥng cư và Bò sát Viꢁt Nam lꢔn
thꢈ 2 (Nghꢁ An, tháng 12/2012).
13 trang
9940
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu thành phần loài và đặc trưng phân bố của Bò sát tại huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_nghien_cuu_thanh_phan_loai_va_dac_trung_pha.pdf
