Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu sự đa dạng và đặc điểm phân bố của các loài rau ở huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
1
2
Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ĐÀO TꢂO
ĐꢂI HꢃC ĐÀ NꢄNG
Công trình ñưꢁc hoàn thành tꢂi
ĐꢂI HꢃC ĐÀ NꢄNG
Ngưꢃi hưꢄng dꢅn khoa hꢆc: PGS.TS. NGUYꢔN KHOA LÂN
Phꢇn biꢈn 1: PGS.TS. NGUYꢔN TꢕN LÊ
Hꢅ VY PHƯƠNG
NGHIÊN CꢆU Sꢇ ĐA DꢂNG Vꢈ THÀNH PHꢉN LOÀI
VÀ ĐꢊC ĐIꢋM PHÂN Bꢌ CꢍA CÁC CÂY RAU
ꢎ HUYꢏN HÒA VANG, THÀNH PHꢌ ĐÀ NꢄNG
Phꢇn biꢈn 2: TS. VÕ VĂN MINH
Chuyên ngành: Sinh thái hꢐc
Mã sꢀ:
60.42.60
Luꢉn văn ñưꢁc bꢇo vꢈ trưꢄc Hꢊi ñꢋng chꢌm Luꢉn văn tꢀt
nghiꢈp thꢂc sĩ khoa hꢆc hꢆp tꢂi Đꢂi hꢆc Đà Nꢍng vào ngày 15
tháng 12 .năm 2012
TÓM TꢑT LUꢒN VĂN THꢂC SĨ KHOA HꢃC
Có thꢀ tìm hiꢀu luꢁn văn tꢂi:
- Trung tâm Thông tin - Hꢆc liꢈu, Đꢂi hꢆc Đà Nꢍng
- Thư viꢈn Trưꢃng Đꢂi hꢆc Sư phꢂm, Đꢂi hꢆc Đà Nꢍng.
Đà Nꢓng, Năm 2012
3
4
Mꢎ ĐꢉU
- Lꢉp danh lꢜc các loài cây rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang.
- Đánh giá sꢏ ña dꢂng vꢝ thành phꢖn loài, giá trꢕ sꢡ dꢜng cꢑa các
loài rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang.
1. LÝ DO CHꢃN Đꢈ TÁI
Hiꢈn nay, trên lãnh thꢎ Viꢈt Nam có tꢄi 10.386 loài thuꢊc
2.257 chi và 305 hꢆ thꢏc vꢉt bꢉc cao có mꢂch, chiꢐm 4% tꢎng sꢀ loài,
15% tꢎng sꢀ chi và 57% tꢎng sꢀ hꢆ cꢑa toàn thꢐ giꢄi, có khoꢇng 365
loài cây ñưꢁc dùng làm thꢏc phꢒm cho con ngưꢃi.
- Xác ñꢕnh ñꢞc ñiꢗm phân bꢀ cꢑa các loài rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang.
- Đꢝ xuꢌt hưꢄng sꢡ dꢜng và phát triꢗn sꢇn xuꢌt rau ꢓ huyꢈn Hòa
Vang.
Con sꢀ thꢀng kê trên ñã cho thꢌy sꢏ giàu có, ña dꢂng cꢑa
giꢄi thꢏc vꢉt ꢓ nưꢄc ta, ñꢋng thꢃi chꢔ rõ vꢕ trí, tꢖm quan trꢆng cꢑa nó
ñꢀi vꢄi con ngưꢃi. Trong ñó, rau là sꢇn phꢒm cꢑa thꢏc vꢉt trꢓ thành
loꢂi thꢏc phꢒm không thꢗ thiꢐu trong bꢘa ăn hàng ngày cꢑa mꢙi
ngưꢃi trên khꢚp hành tinh. Vai trò cꢑa cây rau ñã ñưꢁc khꢛng ñꢕnh
qua câu tꢜc ngꢘ “cơm không rau như ñau không thuꢀc”. Giá trꢕ cꢑa
rau ñưꢁc thꢗ hiꢈn nhiꢝu mꢞt trong cuꢊc sꢀng như giá trꢕ vꢝ dinh
dưꢟng, kinh tꢐ xã hꢊi, giá trꢕ dưꢁc liꢈu cꢑa rau.
3. ĐꢌI TƯꢡNG VÀ PHꢂM VI NGHIÊN CꢆU
3.1. Đꢛi tưꢢng nghiên cꢖu
- Các loài thꢏc vꢉt thuꢊc ngành Thꢏc vꢉt có hoa ꢓ huyꢈn Hòa
Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng ñưꢁc con ngưꢃi sꢡ dꢜng làm rau.
- Cây rau ñưꢁc xác ñꢕnh: là thꢃc vꢁt mà con ngưꢄi dùng làm
thꢅc ăn như là món ăn chính hoꢆc ñꢇ phꢈ gia ñꢀ nꢉu hoꢆc ăn sꢊng,
ăn lꢋn vꢌi cơm chꢅ không thay cơm như các loꢂi hoa màu phꢈ như
ngô, khoai, ñꢁu, sꢍn…
Vì vꢉy, UBND thành phꢀ Đà Nꢍng rꢌt chú trꢆng ñꢐn viꢈc
xây dꢏng và phát triꢗn các vùng sꢇn xuꢌt rau trong viꢈc quy hoꢂch
tꢎng thꢗ phát triꢗn ngành nông nghiꢈp và phát triꢗn nông thôn ñꢐn
năm 2020. Trong ñó huyꢈn Hòa Vang ñưꢁc chꢆn là vùng chiꢐn lưꢁc
ñꢗ phát triꢗn sꢇn xuꢌt rau cꢑa thành phꢀ. Do ñó, tôi chꢆn ñꢝ tài
“Nghiên cꢖu sꢗ ña dꢘng và ñꢙc ñiꢚm phân bꢛ cꢜa các loài rau
ꢝ huyꢞn Hòa Vang, thành phꢛ Đà Nꢓng” nhꢠm ñꢝ xuꢌt hưꢄng sꢡ
dꢜng và phát triꢗn các loài rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà
Nꢍng.
3.2. Phꢘm vi nghiên cꢖu
3.2.1. Đꢀa ñiꢁm nghiên cꢂu: các tuyꢐn khꢇo sát thꢏc hiꢈn ꢓ 6 xã cꢑa
huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng gꢋm xã Hòa Phong, Hòa Tiꢐn,
Hòa Nhơn, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Bꢚc.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢆU
4.1. Phương pháp chuyên khꢣo
Thu thꢉp nhꢘng tài liꢈu có liên quan ñꢐn ñꢝ tài tꢢ các nguꢋn
khác nhau. Sꢚp xꢐp, phân tích và xꢡ lí tài liꢈu thu thꢉp ñưꢁc.
4.2. Nghiên cꢖu thꢗc ñꢤa
2. MꢁC TIÊU Đꢈ TÀI
- Lꢥp tuyꢦn ñiꢧu tra:
2.1. Mꢟc tiêu tꢠng quát
- Thu mꢨu thꢗc vꢥt:
Đánh giá sꢏ ña dꢂng và ñꢞc ñiꢗm phân bꢀ cꢑa các loài rau ꢓ
huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng.
- Phương pháp ñiꢧu tra trong nhân dân
4.3. ꢎ phòng thí nghiꢞm
2.2. Mꢟc tiêu cꢟ thꢚ
- Phương pháp ñꢀnh loꢃi:
5
6
- Các phương pháp tính chꢄ sꢅ ña dꢃng:
1.2.2. Tình hình nghiên cꢖu vꢧ rau tꢘi Viꢞt Nam và Đà Nꢓng
Theo sꢎ sách ghi chép, rau ñưꢁc nhꢉp vào nưꢄc ta tꢢ thꢐ kꢤ
thꢣ X. Lê Quý Đôn (1721-1783) ñã tꢎng kꢐt vùng phân bꢀ rau. Cho
ñꢐn nay, nưꢄc ta có khoꢇng 70 loài thꢏc vꢉt ñã sꢡ dꢜng làm rau hoꢞc
chꢐ biꢐn thành rau. Hơn 30 loài trong ñó có 15 loài rau chꢑ lꢏc, hơn
+ Phương pháp tính ñꢩ ña dꢘng theo Shannon-Wiener
(1963) [16], [20], [33], [37].
+ Chꢪ sꢛ cân bꢫng Shannon
+ Phương pháp tính ñꢩ thưꢬng gꢙp [16], [20], [33],
- Xꢆ lý các sꢅ liꢇu 5. Ý NGHĨA KHOA HꢃC VÀ THꢇC
80% là rau ăn lá [21].
(3)
TIꢔN CꢍA Đꢈ TÀI
4.1. Ý nghĩa khoa hꢐc
Góp phꢖn bꢎ sung nguꢋn tư liꢈu vꢝ thành phꢖn loài rau ꢓ
Theo kꢐt quꢇ nghiên cꢣu cꢑa Võ Văn Chi (1983), hiꢈn có
145 loài dùng ñꢗ làm rau thuꢊc 61 hꢆ thꢏc vꢉt, trong ñó 10 hꢆ có sꢀ
cây ñưꢁc dùng làm rau ăn nhiꢝu nhꢌt. Đꢣng ñꢖu là hꢆ Đꢉu, tiꢐp ñꢐn
là hꢆ Cúc, hꢆ Bꢖu bí, hꢆ Ráy, gꢆ Dꢝn. [10].
thành phꢀ Đà Nꢍng nói riêng và Viꢈt Nam nói chung.
4.2. Ý nghĩa thꢗc tiꢭn
Theo sꢀ liꢈu thꢀng kê tꢂi Viꢈt Nam có khoꢇng 356 loài cây
trꢋng phꢜc vꢜ ăn uꢀng, chiꢐm 25% tꢎng sꢀ cây trꢋng. [16], [19], [39].
ꢥ Viꢈt Nam chưa có nghiên cꢣu hꢈ thꢀng vꢝ thꢏc vꢉt hoang
dꢂi xem có bao nhiêu loài có thꢗ sꢡ dꢜng ñưꢁc làm rau ăn. Nhꢘng
nghiên cꢣu vꢝ rau hoang dꢂi ꢓ Viꢈt Nam hiꢈn nay tꢉp trung chꢑ yꢐu
là rau rꢢng ꢓ mꢊt vài nghiên cꢣu nhꢦ như: Tác phꢒm “Rau rꢎng”
cꢏa tꢎng cꢜc Hꢉu cꢖn Quân ñꢊi nhân dân Viꢈt Nam ñã nêu lên 150
loài có thꢗ sꢡ dꢜng làm rau ăn, trong ñó có 56 loài có thꢗ trꢏc tiꢐp, 36
loài phꢇi qua chꢐ biꢐn trong ñó 15 loài nꢌu canh, 7 loài lꢌy cꢑ, 11 loài
ăn quꢇ, 10 loài làm nưꢄc uꢀng. Tác phꢒm ñã miêu tꢇ mꢊt cách sơ bꢊ
vꢝ hình thái, bꢊ phꢉn sꢡ dꢜng, cách sꢡ dꢜng, phân bꢀ cꢑa 150 loài
rau rꢢng [4], [19], [24], [34].
- Kꢐt quꢇ nghiên cꢣu có thꢗ giúp cho ngưꢃi dân biꢐt thêm vꢝ
các loài rau trong tꢏ nhiên và vùng phân bꢀ cꢑa nó, tꢢ ñó góp phꢖn
cho viꢈc trꢋng rau ñꢗ tꢏ cung tꢏ cꢌp và sꢇn xuꢌt.
- Góp phꢖn cung cꢌp thông tin cho nhà quꢇn lý ñꢗ có các
biꢈn pháp phát triꢗn các loài rau hoang dꢂi, bꢇo tꢋn nguꢋn gen thꢏc
vꢉt nhꢠm phꢜc vꢜ công tác giꢀng trong sꢇn xuꢌt nông nghiꢈp.
6. CꢕU TRÚC LUꢒN VĂN
Ngoài phꢖn mꢓ ñꢖu, kꢐt luꢉn, tài liꢈu tham khꢇo và phꢜ lꢜc,
nꢊi dung cꢑa luꢉn văn bao gꢋm các chương như sau:
Chương 1. Tꢎng quan
Chương 2. Đꢀi tưꢁng, phꢂm vi, nꢊi dung và phương pháp
nghiên cꢣu
1.3. GIÁ TRꢰ CꢍA CÂY RAU TRONG ĐꢱI SꢌNG CON
NGƯꢱI
Chương 3. Kꢐt luꢉn và bàn luꢉn.
CHƯƠNG 1 – TꢮNG QUAN
1.4. ĐꢊC ĐIꢋM CꢍA MꢀT Sꢌ YꢲU Tꢌ SINH THÁI MÔI
TRƯꢱNG ꢎ HUYꢏN HÒA VANG – THÀNH PHꢌ ĐÀ NꢄNG
1.4.1. Vꢤ trí ñꢤa lý, ñꢤa hình
1.1. KHÁI NIꢏM VÀ PHÂN LOꢂI CÂY RAU
1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CꢆU Vꢈ RAU
1.2.1. Tình hình nghiên cꢖu vꢧ rau trên thꢦ giꢯi
1.4.2. Khí hꢥu, thuꢳ văn
7
8
1.4.3. ꢴnh hưꢝng cꢜa các yꢦu tꢛ sinh thái môi trưꢬng ñꢦn sꢗ ña
dꢘng và ñꢙc ñiꢚm phân bꢛ cꢜa cây rau.
2.2.2. Nghiên cꢖu thꢗc ñꢤa
- Lꢥp tuyꢦn ñiꢧu tra:
+ Vùng núi: Các tuyꢐn khꢇo sát ñưꢁc lꢉp ñꢗ thu mꢅu và
quan sát ñưꢁc xác ñꢕnh theo hai hưꢄng song song và vuông góc vꢄi
ñưꢃng ñꢋng mꢣc. Cꢏ ly giꢘa hai tuyꢐn là 50 - 100m tuỳ theo ñꢕa
hình cho phép.
CHƯƠNG 2
ĐꢌI TƯꢡNG, PHꢂM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢆU
2.1. ĐꢌI TƯꢡNG VÀ PHꢂM VI NGHIÊN CꢆU
2.1.1. Đꢛi tưꢢng nghiên cꢖu
+ Vùng trung du và vùng ñꢵng bꢫng: ñi theo tuyꢐn ñưꢃng
cꢑa ñꢕa phương.
- Các loài thꢏc vꢉt thuꢊc ngành Thꢏc vꢉt có hoa ꢓ huyꢈn Hòa
Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng ñưꢁc con ngưꢃi sꢡ dꢜng làm rau.
- Cây rau ñưꢁc xác ñꢕnh: là thꢃc vꢁt mà con ngưꢄi dùng làm
thꢅc ăn như là món ăn chính hoꢆc ñꢇ phꢈ gia ñꢀ nꢉu hoꢆc ăn sꢊng,
ăn lꢋn vꢌi cơm chꢅ không thay cơm như các loꢂi hoa màu phꢈ như
ngô, khoai, ñꢁu, sꢍn…
- Chuꢶn bꢤ: Trưꢯc khi tiꢦn hành ñiꢧu tra chuꢶn bꢤ:
+ Bꢇn ñꢋ huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng.
+ Thu thꢉp các thông tin vꢝ ñiꢝu kiꢈn tꢏ nhiên, tình hình
trꢋng và sꢡ dꢜng rau cꢑa huyꢈn.
+ Chuꢒn bꢕ các công cꢜ, phương tiꢈn cꢖn thiꢐt như: sꢎ ghi
chép, máy ꢇnh, bꢇng biꢗu cꢖn thiꢐt, bꢊ câu hꢦi phꢦng vꢌn…v.v.
Thu mꢅu thꢏc vꢉt và chꢜp hình trên các tuyꢐn ñiꢝu tra cꢜ thꢗ
như sau: Đi theo ñưꢃng mòn (tuyꢐn), trên mꢙi tuyꢐn lꢌy các ñiꢗm
cách nhau khoꢇng 50m.
2.1.2. Phꢘm vi nghiên cꢖu
2.1.2.1. Đꢀa ñiꢁm nghiên cꢂu: các tuyꢐn khꢇo sát thꢏc hiꢈn ꢓ 6 xã
cꢑa huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng gꢋm xã Hòa Phong, Hòa
Tiꢐn, Hòa Nhơn, Hòa Khương, Hòa Liên, Hòa Bꢚc.
2.1.2.2. Thꢈi gian nghiên cꢂu: tꢢ tháng 1/2012 ñꢐn tháng 8/2012
+ Thꢃi gian chuꢒn bꢕ: Tìm hiꢗu tài liꢈu, viꢐt ñꢝ cương nghiên
cꢣu: tꢢ tháng 11 ñꢐn tháng 12 năm 2011
- Thu mꢨu thꢗc vꢥt:
+ Tiꢐn hành ghi chép các thông tin vꢝ các loài rau (như
:
tên Viꢈt Nam (hoꢞc tên Latinh), dꢂng sꢀng (cây thân gꢙ, thân bꢜi,
thân thꢇo, thân leo), bꢊ phꢉn ñưꢁc sꢡ dꢜng làm thꢣc ăn), thông tin vꢝ
sꢀ lưꢁng loài bꢚt gꢞp tꢂi ñꢕa ñiꢗm khꢇo sát, ñꢞc ñiꢗm sinh cꢇnh…v.v.
+ Chꢜp ꢇnh mꢅu vꢉt thꢏc vꢉt.
+ Nghiên cꢣu thꢏc ñꢕa: tꢢ tháng 2 năm 2012 ñꢐn tháng 6 năm
2012.
+ Tꢎng hꢁp, thꢀng kê, phân tích tài liꢈu và hoàn thành luꢉn văn tꢢ
tháng 6 năm 2012 ñꢐn tháng 8 năm 2012.
+ Ghi chép thông tin tꢂi mꢙi ñiꢗm thu mꢅu vào phiꢐu ñiꢝu tra
thành phꢖn các loài cây rau và phiꢐu ñiꢝu tra ñꢞc ñiꢗm phân bꢀ
cꢑa các loài cây rau
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢆU
2.2.1. Phương pháp chuyên khꢣo
Thu thꢉp nhꢘng tài liꢈu có liên quan ñꢐn ñꢝ tài tꢢ các nguꢋn
khác nhau. Sꢚp xꢐp, phân tích và xꢡ lí tài liꢈu thu thꢉp ñưꢁc.
- Phương pháp ñiꢝu tra trong nhân dân
2.3.3. ꢎ phòng thí nghiꢞm
9
10
- Phương pháp ñꢤnh loꢘi:
tra bꢠng các phiꢐu ñiꢝu tra, hꢈ thꢀng câu hꢦi bán cꢌu trúc ñưꢁc xây
dꢏng căn cꢣ vào nꢊi dung nghiên cꢣu.
+ Đꢕnh danh tên khoa hꢆc cꢑa các loài thꢏc vꢉt bꢠng phương
pháp hình thái so sánh và dꢏa trên tài liꢈu chính: "Cây cꢦ Viꢈt Nam"
cꢑa Phꢂm Hoàng Hꢊ (2003) [22]. Danh lꢜc các loài thꢏc vꢉt Viꢈt
Nam cꢑa tꢉp thꢗ tác giꢇ (2001 - 2005) do Nguyꢧn Tiꢐn Bân chꢑ biên
[55]; Nhꢘng cây thuꢀc và vꢕ thuꢀc Viꢈt Nam cꢑa Đꢙ Tꢌt Lꢁi (2005)
[26]; Tꢢ ñiꢗn cây thuꢀc Viꢈt Nam cꢑa Võ Văn Chi (1996) [12], [13];
Cây có ích ꢐ Viꢑt Nam Võ Văn Chi, Trꢖn Hꢁp (1999) [14],; 1900
loài cây có ích ꢓ Viꢈt Nam cꢑa Trꢖn Đình Lý (1995) [27].
- Điꢝu tra giá trꢕ sꢡ dꢜng, bꢊ phꢉn sꢡ dꢜng, tình hình khai
thác và sꢡ dꢜng các loài cây rau.
+ Sꢡ dꢜng các tài liꢈu liên quan ñꢗ tìm hiꢗu giá trꢕ sꢡ dꢜng,
bꢊ phꢉn sꢡ dꢜng cꢑa các loài cây rau có ꢓ huyꢈn Hòa Vang
+ Phꢦng vꢌn ngưꢃi dân: Điꢝu tra vꢝ giá trꢕ sꢡ dꢜng, công
dꢜng, thói quen sꢡ dꢜng rau.
+ Thꢏc hiꢈn kꢐt hꢁp trong các lꢖn ñi ñiꢝu tra thành phꢖn loài:
phꢦng vꢌn ngưꢃi dân kꢐt hꢁp ñiꢝu tra rau ăn ñưꢁc trꢋng trong vưꢃn
nhà.
+ Danh lꢜc ñưꢁc sꢚp xꢐp theo Brummitt (1992) [38].
- Các phương pháp tính chꢄ sꢅ ña dꢃng:
+ Phương pháp tính ñꢩ ña dꢘng theo Shannon-Wiener
+ Kꢐt quꢇ phꢦng vꢌn ghi vào bꢇngbiꢗu (phꢜ lꢜc)
(1963) [16], [20], [33], [37] , có phương trình tính toán như sau:
s
CHƯƠNG 3 – KꢲT QUꢴ VÀ BÀN LUꢒN
H= - Σ {Ni/N} log
i=1
2
{Ni/N}
(2.1)
3.1. Sꢇ ĐA DꢂNG Vꢈ THÀNH PHꢉN LOÀI CꢍA CÁC CÂY
(2.1)
RAU HOANG DꢂIꢎ HUYꢏN HÒA VANG, THÀNH PHꢌ ĐÀ
NꢄNG
+ Chꢪ sꢛ cân bꢫng Shannon: kí hiꢈu E theo [16], [20], [33],
E = H / Hmax
3.1.1. Đa dꢘng thành phꢸn loài cꢜa các cây rau hoang dꢘi ꢝ
(2.2)
(2.2)
E = H / ln (S) hoꢙc E= H / log(S)
huyꢞn Hòa Vang
Qua kꢐt quꢇ ñiꢝu tra, tôi ñã thꢀng kê, phân loꢂi và lꢉp danh
+ Phương pháp tính ñꢉ thưꢈng gꢊp theo công thꢂc [16],
lꢜc thꢏc vꢉt cho các loài rau hoang dꢂi ꢓ huyꢈn Hòa Vang thuꢊc
ngành thꢏc vꢉt có hoa gꢋm 50 loài, thuꢊc 28 hꢆ. Các loài cây rau có
ꢓ cꢇ lꢄp 1 lá mꢖm và 2 lá mꢖm. Trong ñó có 13 loài thuꢊc lꢄp 1 lá
[20], [33],
p x
(2.3)
C(%)
mꢖm và 37 loài thuꢊc lꢄp 2 lá mꢖm.
(2
P
Lꢄp mꢊt lá mꢖm có 6 hꢆ chiꢐm 21,43% tꢎng sꢀ hꢆ, và 13
loài chiꢐm 26,00% tꢎng sꢀ loài. Trong khi lꢄp 2 lá mꢖm có tꢄi 22 hꢆ
chiꢐm 78,57% tꢎng sꢀ hꢆ, 37 loài chiꢐm tꢄi 74,00% sꢀ loài.
- Xꢷ lý các sꢛ liꢞu
- Điꢝu tra thu thꢉp sꢀ liꢈu sơ cꢌp theo phương pháp ñánh
giá nông thôn có sꢏ tham gia cꢑa ngưꢃi dân – PRA. Tiꢐn hành ñiꢝu
11
12
Qua ñó cho ta thꢌy, rau cꢑa huyꢈn Hòa Vang có sꢏ ña dꢂng
và phong phú vꢝ loài, trong ñó lꢄp hai lá mꢖm là lꢄp chiꢐm tꢤ lꢈ loài
lꢄn, có tính chꢌt quyꢐt ñꢕnh ñꢐn tính ña dꢂng cꢑa các loài rau hoang
dꢂi ꢓ huyꢈn.
Phong và Hòa Tiꢐn. ꢥ xã Hòa Phong và Hòa Tiꢐn có tꢎng sꢀ loài
hiꢈn diꢈn nhiꢝu và sꢀ lưꢁng cá thꢗ rꢌt nhiꢝu. Chꢔ sꢀ ña dꢂng cao nhꢌt
thuꢊc hai xã Hòa Phong và Hòa Tiꢐn thuꢊc khu vꢏc ñꢋng bꢠng, chꢔ
sꢀ thꢌp nhꢌt thuꢊc xã Hòa Liên. Thành phꢖn các loài rau hꢖu hꢐt chꢑ
yꢐu thuꢊc cây thân thꢇo và thân bꢜi nên thưꢃng xuꢌt hiꢈn ꢓ vùng
ñꢋng bꢠng, có ñꢕa hình bꢠng phꢛng, ñꢊ dꢀc thꢌp.
3.1.2. Đa dꢘng vꢧ thành phꢸn loài cꢜa các hꢐ cây rau hoang dꢘi ꢝ
các khu vꢗc nghiên cꢖu
3.1.2.1 Đa dꢃng vꢋ thành phꢌn loài cꢍa các cây rau hoang dꢃi ꢎ
các xã
Ngoài ra ꢓ xã Hòa Phong và Hòa Tiꢐn có loꢂi ñꢌt phù sa ven
sông và ñꢌt cát là hai loꢂi ñꢌt ñꢞc trưng cꢑa vùng, thích hꢁp cho viꢈc
sinh trưꢓng cꢑa cây rau cũng như hꢈ thꢀng sông ngòi và ao hꢋ cung
cꢌp nưꢄc cho cây rau sinh trưꢓng phát triꢗn tꢀt. ꢥ Hòa Bꢚc và Hòa
Liên có thành phꢖn loài ít và sꢀ lưꢁng cá thꢗ cây rau thu ñưꢁc cũng ít
vì nơi ñây có ñꢊ dꢀc lꢄn >400, ñꢌt ñai có nguꢋn gꢀc chꢑ yꢐu ñá biꢐn
chꢌt, ñꢌt ñꢦ vàng ..., ñꢌt xám bꢂc màu và khô hꢂn, nguꢋn nưꢄc bꢕ
hꢂn chꢐ.
Sꢀ liꢈu ñiꢝu tra cho thꢌy rꢠng: Đꢊ ña dꢂng loài cꢑa các xã
biꢐn ñꢊng tꢢ 31 ñꢐn 44 loài/xã. Cao nhꢌt là xã Hòa Phong là 44 loài
(chiꢐm 88,00% so vꢄi tꢎng sꢀ loài) và sau ñó là xã Hòa Tiꢐn có 42
loài (chiꢐm 84,00% so vꢄi tꢎng sꢀ loài). Thꢌp nhꢌt là xã Hòa Bꢚc và
Hòa Liên có 30 loài (chiꢐm 60,00% so vꢄi tꢎng sꢀ loài). Sꢏ chênh
lꢈch sꢀ loài giꢘa các xã là không quá lꢄn. Tuy nhiên, thành phꢖn loài
thì có sꢏ khác biꢈt khá lꢄn giꢘa các xã Hòa Phong, Hòa Tiꢐn so vꢄi
Hòa Bꢚc và Hòa Liên.
Kꢐt quꢇ ꢓ bꢇng 3.4 cho thꢌy chꢔ sꢀ ñꢋng ñꢝu E ꢓ các xã dao
ñꢊng tꢢ 0,61 ñꢐn 0,59. Tꢢ ñó ñánh giá ñưꢁc rꢠng các cá thꢗ cꢑa quꢖn
xã phân bꢀ khá ñꢝu ꢓ các loài trong mꢙi xã.
Bꢏng 3.4. Chꢄ sꢅ ña dꢃng Shannon – Weiner (H’) và chꢄ sꢅ ñꢐng
ñꢋu (E) ꢎ các xã
3.1.2.2 Đa dꢃng vꢋ thành phꢌn loài cꢍa các cây rau hoang dꢃi ꢎ
các vùng sinh thái
Hòa
Hòa Hòa
Hòa
Hòa
Hòa
Xã
Bꢣng 3.5. Đꢩ ña dꢘng các loài cây rau hoang dꢘi
Phong Tiꢦn Liên Nhơn Khương Bꢹc
ꢝ các vùng sinh thái
Chꢪ sꢛ H’
Chꢪ sꢛ E
1,71
0,61
1,70
0,61
1,51
0,59
1,61
0,60
1,61
0,59
1,53
0,61
STT Vùng
Sꢛ loài
Tꢪ lꢞ (%)
1
Vùng núi
30
60,00
Chꢔ sꢀ ña dꢂng phꢇn ánh sꢏ khác biꢈt vꢝ thành phꢖn loài giꢘa
các ñiꢗm thu mꢅu. Sꢏ khác biꢈt này cũng liên quan ñꢐn sꢀ lưꢁng các
cá thꢗ trong tꢢng loài và sꢏ phân phꢀi sꢀ lưꢁng cá thꢗ trong mꢙi loài
cꢑa cꢇ quꢖn xã. Tꢂi xã Hòa Liên có chꢔ sꢀ ña dꢂng thꢌp nhꢌt (H’ =
1,51) do tꢎng sꢀ loài hiꢈn diꢈn là thꢌp nhꢌt và tꢎng sꢀ cá thꢗ thu ñưꢁc
cũng không nhiꢝu. Chꢔ sꢀ ña dꢂng cao nhꢌt (H’ = 1,71) ꢓ xã Hòa
2
3
Vùng trung du
38
44
76,00
88,00
Vùng ñꢋng bꢠng
Đꢊ ña dꢂng loài thꢗ hiꢈn cao nhꢌt ꢓ vùng ñꢋng bꢠng vꢄi 44
loài (chiꢐm 88,00% so vꢄi tꢎng sꢀ loài), ñây là vùng tꢉp trung hꢖu
13
14
hꢐt các loài cây rau hoang dꢂi ꢓ huyꢈn Hòa Vang. Vùng có ñꢊ ña
dꢂng thꢌp nhꢌt là vùng núi có ñꢊ cao hơn 100m gꢋm các xã Hòa Bꢚc,
Hòa Liên có 30 loài (chiꢐm 60,00% so vꢄi tꢎng sꢀ loài).
Bꢏng 3.6. Chꢄ sꢅ ña dꢃng Shannon – Weiner (H’) và chꢄ sꢅ ñꢐng
ñꢋu (E) ꢎ các vùng sinh thái
ñꢝu E = 0,37 cho thꢌy xu hưꢄng tꢉp trung sꢀ lưꢁng cá thꢗ phân bꢀ ꢓ
mꢊt sꢀ loài nhꢌt ñꢕnh.
3.1.3. Đꢩ thưꢬng gꢙp cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi ꢝ huyꢞn Hòa Vang
3.1.3.1. Đꢉ thưꢈng gꢊp cꢍa các loài cây rau hoang dꢃi ꢎ huyꢇn
Hòa Vang
Vùng núi
Vùng trung du Vùng ñꢵng bꢫng
Bꢣng 3.7. Đꢩ thưꢬng gꢙp cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi.
Chꢪ sꢛ H’
Chꢪ sꢛ E
0,93
0,37
1,71
0,63
2,05
0,73
Đꢩ thưꢬng gꢙp Sꢛ loài Tên loài
Tꢪ lꢞ (%)
Thưꢬng gꢙp
(C>50%)
12
15
23
Dꢝn gai, rau rꢈulá lꢀt, rau 24
Chꢔ sꢀ ña dꢂng phꢇn ánh sꢏ khác biꢈt vꢝ thành phꢖn loài giꢘa
các vùng nghiên cꢣu. Vùng núi có chꢔ sꢀ ña dꢂng thꢌp nhꢌt (H’ =
0,93) do tꢎng sꢀ loài hiꢈn diꢈn là thꢌp nhꢌt và tꢎng sꢀ cá thꢗ thu ñưꢁc
cũng không nhiꢝu. Chꢔ sꢀ ña dꢂng cao nhꢌt (H’ = 2,05) ꢓ vùng ñꢋng
bꢠng. Qua bꢇng 3.6 cho thꢌy rꢠng chꢔ sꢀ ña dꢂng giꢇm theo tꢢng
vùng sinh thái có sꢏ khác nhau vꢝ ñꢊ cao. Vùng ñꢋng bꢠng có các
yꢐu tꢀ thuꢉn lꢁi cho sꢏ sinh trưꢓng và phát triꢗn cꢑa các loài rau
hoang dꢂi. Đꢌt ñai cꢑa vùng này thuꢊc ñꢌt thꢕt và thưꢃng xuyên có sꢏ
bꢋi ñꢚp phù sa cꢑa nhꢘng con sông. Đꢕa hình bꢠng phꢛng nên thích
hꢁp vꢄi nhiꢝu loài thꢏc vꢉt. Vùng còn tꢉp trung nhiꢝu con sông, suꢀi,
ao hꢋ là nơi có ñiꢝu kiꢈn tꢀt vꢝ ñꢊ ꢒm và nguꢋn cung cꢌp nưꢄc
thưꢃng xuyên cho cây rau. Điꢝu này còn thꢗ hiꢈn ꢓ chꢔ sꢀ ñꢊ ñꢋng
ñꢝu E = 0,73 cho thꢌy các cá thꢗ cꢑa quꢖn xã phân bꢀ khá ñꢝu ꢓ các
loài.
càng cua, bꢖu ñưꢃng …
Rau trai, rau bát bát, rau 30
má, ngò gai, me ñꢌt …
Ít gꢙp
(25%<C<50%)
Rꢺt ít gꢙp
(C<25%)
Rau mương, Tơ hꢋng, Lá 46
mơ lông, Rau ñꢚng…
Qua bꢇng 3.11 ta thꢌy, sꢀ loài thưꢃng gꢞp (C>50%) là ít nhꢌt
gꢋm 13 loài chiꢐm 26% tꢎng sꢀ loài. Sꢀ loài rꢌt ít gꢞp (C<25%) là
nhiꢝu nhꢌt gꢋm 23 loài chiꢐm 46% tꢎng sꢀ loài. Nhꢘng loài thưꢃng
gꢞp là nhꢘng loài có phꢎ sinh thái rꢊng như lá lꢀt, dꢝn gai, rau rươi,
hoꢞc thích nghi vꢄi ñiꢝu kiꢈn sinh thái nóng ꢒm ꢓ huyꢈn Hòa Vang
như vùng ven sông, ao hꢋ gꢋm các loài rau rꢈu, bꢖu ñưꢃng, mã ñꢝ …
vì vꢉy sꢀ lưꢁng loài có ñꢊ thưꢃng gꢞp ít. Nhꢘng loài rꢌt ít gꢞp thưꢃng
là nhꢘng loài có phꢎ sinh thái hꢨp, có nhꢘng nhu cꢖu ñꢞc thù vꢝ mꢊt
nhân tꢀ sinh thái như rau mương, tơ hꢋng, rau ñꢚng, dꢌp cá. Do ñó,
huyꢈn Hòa Vang là nơi có nhiꢝu vùng sinh thái ñꢞc thù khác nhau
nên xuꢌt hiꢈn nhiꢝu loài cây rau có ñꢊ thưꢃng gꢞp khác nhau ꢓ các
vùng sinh thái.
Ngưꢁc lꢂi, vùng núi có ñiꢝu kiꢈn sinh thái thích hꢁp vꢄi
nhꢘng thꢏc vꢉt nhꢌt ñꢕnh, có khꢇ năng thích nghi vꢄi ñꢕa hình dꢀc, có
sꢏ rꢡa trôi mꢂnh khi mưa lũ và khô hꢂn khi nꢚng nóng và ñꢌt ñai có
nguꢋn gꢀc chꢑ yꢐu ñá biꢐn chꢌt, ñꢌt ñꢦ vàng ... phát triꢗn trên các ñá
mꢨ như mꢚc-ma, gra-nit…Điꢝu này còn thꢗ hiꢈn ꢓ chꢔ sꢀ ñꢊ ñꢋng
3.1.3.2. Đꢉ thưꢈng gꢊp cꢍa các loài cây rau hoang dꢃi ꢎ các xã
15
16
Sꢀ loài thưꢃng gꢞp có tꢔ lꢈ cao nhꢌt ꢓ xã Hòa Phong và Hòa
Tiꢐn là 50,00% và thꢌp nhꢌt ꢓ xã Hòa Khương 28,95%. Loài rꢌt ít
gꢞp có tꢔ lꢈ cao nhꢌt ꢓ xã Hòa Khương 39,47% và thꢌp nhꢌt là xã
Hòa Phong 20,46%. Xã Hòa Phong có tꢔ lꢈ cũng như sꢀ loài thưꢃng
gꢞp cao vì ñây là vùng có ñiꢝu kiꢈn tꢏ nhiên tương ñꢋng nên sꢏ phân
bꢀ cꢑa các loài rau rꢊng, ñꢊ thưꢃng gꢞp cao.
Bꢣng 3.10. Sꢗ phân bꢛ cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi
Đꢩ thưꢬng Sꢛ
Tꢳ lꢞ Sꢗ phân
Tên loài chính
gꢙp (%)
loài
(%)
bꢛ
Rau rươi, dꢝn gai, lá lꢀt, càng
cua, mã ñꢝ, bꢖu ñưꢃng …
Rau trai, rau bát bát, rau má,
ngò gai, rau sam, me ñꢌt …
Rau mương, Tơ hꢋngRau
ñꢚng, Rau dꢌp cá, …
Phân bꢀ
rꢊng
C > 50%
12
24
25% < C
< 50%)
Phân bꢀ
rꢇi rác
Phân bꢀ
hꢨp
15
23
30
46
3.1.3.3. Đꢉ thưꢈng gꢊp cꢍa các loài cây rau hoang dꢃi ꢎ các vùng
sinh thái
C < 25%
Sꢀ loài thưꢃng gꢞp có tꢔ lꢈ cao nhꢌt ꢓ vùng ñꢋng bꢠng là
43,18% và thꢌp nhꢌt ꢓ vùng núi 16,67%. Loài rꢌt ít gꢞp có tꢔ lꢈ cao
nhꢌt ꢓ vùng núi 50,00% và thꢌp nhꢌt là vùng ñꢋng bꢠng 27,27%.
Vùng ñꢋng bꢠng có tꢔ lꢈ cũng như sꢀ loài thưꢃng gꢞp cao vì ñây là
vùng có xã Hòa Phong và xã Hòa Tiꢐn là hai vùng có ñꢕa hình bꢠng
phꢛng, ñꢊ dꢀc thꢌp, các ñiꢝu kiꢈn sinh thái có ñꢊ ñꢋng ñꢝu, thích hꢁp
cho nhiꢝu cây rau sinh trưꢓng, phát triꢗn nên sꢏ phân bꢀ cꢑa các loài
cây rau ñꢋng ñꢝu, ñꢊ thưꢃng gꢞp cao. Đꢀi vꢄi vùng núi, ñây là vùng
có tꢔ lꢈ sꢀ loài thưꢃng gꢞp thꢌp, tꢔ lꢈ sꢀ loài rꢌt ít gꢞp cao vì ñây là
nhꢘng cây rau có sꢏ thích nghi vꢄi ñiꢝu kiꢈn sinh thái có ñꢕa hình dꢀc,
rꢡa trôi mꢂnh khi mưa lũ và khô hꢂn khi nꢚng nóng và ñꢌt ñai có
nguꢋn gꢀc chꢑ yꢐu ñá biꢐn chꢌt, ñꢌt ñꢦ vàng ... phát triꢗn trên các ñá
mꢨ như mꢚc-ma, gra-nit…
Qua bꢇng 3.10 ta thꢌy các loài cây rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang
phân bꢀ không giꢀng nhau. Sꢀ loài có mꢣc phân bꢀ rꢊng là có ñꢊ
thưꢃng gꢞp tra chꢔ có 12 loài chiꢐm tꢤ lꢈ 24 % tꢎng sꢀ loài gꢞp trên
các xã. Sꢀ loài có mꢣc phân bꢀ rꢇi rác lꢖn lưꢁt là 15 loài chꢔ chiꢐm tꢤ
lꢈ 30%.
Mꢣc ñꢊ phân bꢀ hꢨp là có sꢀ loài nhiꢝu nhꢌt vꢄi 23 loài
chiꢐm tꢄi 46%. Mꢊt sꢀ nguyên nhân dꢅn ñꢐn sꢏ phân bꢀ không ñꢝu
này là: Vì yêu cꢖu sinh thái môi trưꢃng cꢑa mꢙi loài khác nhau. Có
nhꢘng loài yêu cꢖu vꢝ sinh thái rꢊng thì có thꢗ mꢆc ꢓ nhiꢝu nơi,
nhiꢝu dꢂng ñꢕa hình cũng như ñꢌt ñai và khí tưꢁng thuꢤ văn. Tuy
nhiên, cũng có nhꢘng loài chꢔ có thꢗ sinh trưꢓng và phát triꢗn ꢓ mꢊt
môi trưꢃng nhꢌt ñꢕnh như ꢒm ưꢄt, ñá vôi, dưꢄi tán dꢖy… nꢐu yêu cꢖu
vꢝ môi trưꢃng sinh thái không ñưꢁc ñáp ꢣng thì nó không tꢋn tꢂi và
phát triꢗn ñưꢁc. Do ñó nhꢘng loài mà có phân bꢀ rꢊng là nhꢘng loài
“dꢧ tính”, ꢓ ñâu cũng sꢀng ñưꢁc, còn nhꢘng loài phân bꢀ hꢨp là
nhꢘng loài có yêu cꢖu môi trưꢃng sinh thái khꢚt khe…v.v.
3.2. ĐĂC ĐIꢋM PHÂN Bꢌ CꢍA CÁC LOÀI CÂY RAU
HOANG DꢂI ꢎ HUYꢏN HÒA VANG, THÀNH PHꢌ ĐÀ NꢄNG.
3.2.1. Đꢙc ñiꢚm phân bꢛ cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi ꢝ huyꢞn
Hòa Vang
Qua thꢏc tꢐ ñiꢝu tra cho thꢌy, trên tuyꢐn ven sông suꢀi là gꢞp
ñưꢁc nhiꢝu loài rau ăn nhꢌt. Vì các loài rau ăn chꢑ yꢐu có dꢂng sꢀng
là thân thꢇo, cꢦ dꢂi hay bꢜi, gꢙ nhꢦ, mà nhꢘng dꢂng sꢀng này thưꢃng
17
18
chꢕu hꢂn kém, ưa ꢒm, mát nên ven khe suꢀi hay ñꢋng ruꢊng là nơi có
ñiꢝu kiꢈn lý tưꢓng cho rau sinh trưꢓng và phát triꢗn nên trên hai
tuyꢐn này rau ăn phân bꢀ nhiꢝu và dày ñꢞc nhꢌt.
Sꢀ loài rau hoang dꢂi nhiꢝu nhꢌt là ꢓ vưꢃn nhà gꢋm 36 loài
chiꢐm 72%. Sꢀ lưꢁng cá thꢗ cꢑa mꢙi loài thꢌp nhưng sꢀ lưꢁng loài
cao. Trong vưꢃn nhà có sꢏ thuꢉn lꢁi vꢝ các yꢐu tꢀ sinh thái môi
trưꢃng như ñꢊ ꢒm cao, ñꢌt thꢕt nhꢨ, ñꢕa hình bꢠng phꢛng. Đꢋng thꢃi,
sꢏ phát tán cꢑa các loài rau hoang dꢂi ñꢐn vưꢃn nhà là rꢌt thuꢉn lꢁi
như phát tán nhꢃ con ngưꢃi, ñꢊng vꢉt.
3.2.2. Đꢙc ñiꢚm phân bꢛ cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi theo ñꢩ cao
Bꢣng 3.11. Sꢗ phân bꢛ cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi theo ñꢩ cao
Đꢩ cao (m)
Sꢛ
loài
38
34
31
Tꢪ lꢞ(%)
Tên loài chính
Môn nưꢄc, thài lài, …
Cà dꢂi, rau má, lá mơ lông …
Chuꢀi rꢢng, rau bát, ꢄt, ngãi cꢣu …
ꢥ sinh cꢇnh ven ñưꢃng và ven sông có sꢀ loài tương ꢣng là
26 và 24, chiꢐm 52% và 48% tꢎng sꢀ loài rau hoang dꢂi. Ven ñưꢃng
không có ñiꢝu kiꢈn sinh thái thuꢉn lꢁi như trong vưꢃn nhà nhưng khꢇ
năng phát tán cꢑa các loài rau hoang dꢂi rꢌt cao vì vꢉy thành phꢖn
loài ꢓ ven ñưꢃng ꢓ các vùng sinh thái, ꢓ các xã là tương ñꢋng và sꢀ
lưꢁng loài nhiꢝu.
76,00
68,00
62,00
2 – 50
50 – 100
100 – 400
Qua bꢇng 3.11 cho thꢌy, sꢀ lưꢁng loài cây rau giꢇm theo ñꢊ
cao. Loài cây rau chꢑ yꢐu là thân thꢇo, ít cây rau thân gꢙ. Tuy nhiên,
vùng có ñꢊ cao dưꢄi 50m thưꢃng là vùng ñꢋng bꢠng có sꢀ lưꢁng rau
nhiꢝu vì thích hꢁp cho các loài cây rau thân thꢇo và thân bꢜi sinh
trưꢓng, phát triꢗn. Đꢀi vꢄi vùng có ñꢊ cao trên 100m thì có ñꢊ dꢀc
lꢄn, tꢉp trung ꢓ vùng núi. Đây là vùng có ñꢌt ñai, ñꢕa hình và ñiꢝu
kiꢈn cung cꢌp nưꢄc hꢂn chꢐ lꢂi phù hꢁp vꢄi nhꢘng cây thân gꢙ nên
thưꢃng thꢌy sꢀ loài các loài rau ít.
Sꢀ lưꢁng loài ít nhꢌt là ꢓ vưꢃn hoang gꢋm 9 loài, chiꢐm 18%.
Các yꢐu tꢀ môi trưꢃng sinh thái ꢓ vưꢃn hoang hóa như ñꢌt khô hꢂn,
bꢕ hoang hóa, nhiꢝu ñá và gꢂch nên vưꢃn hoang chꢔ xuꢌt hiꢈn nhꢘng
loài rau hoang dꢂi thích nghi vꢄi sinh cꢇnh này là rau sâm ñꢌt, dꢝn
gai...v.v.
3.2.3. Đꢙc ñiꢚm phân bꢛ cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi theo sinh cꢣnh
3.3. HIꢏN TRꢂNG SꢴN XUꢕT RAU TRꢅNG VÀ KHAI THÁC,
Sꢻ DꢁNG CÁC LOÀI CÂY RAU ꢎ HUYꢏN HÒA VANG,
THÀNH PHꢌ ĐÀ NꢄNG
Bꢣng 3.12. Sꢗ phân bꢛ cꢜa các loài cây rau hoang dꢘi theo sinh cꢣnh
Sinh cꢣnh Sꢛ loài Tꢪ lꢞ (%)
Vưꢬn nhà
Tên loài
Lá mơ lông, Mã ñꢝ, Rau càng
cua …
Cꢖn nưꢄc, môn, rau muꢀng, dꢌp
cá, rau ngꢎ, rau ñꢚng, ...
Rau má, ngò gai, mã ñꢝ, sꢇ …
36
11
14
9
72
22
28
18
52
48
3.3.1. Hiꢞn trꢘng sꢣn xuꢺt rau cꢜa huyꢞn Hòa Vang
3.3.1.1. Thành phꢌn loài cây rau trꢐng
Đꢺt ngꢥp
nưꢯc
Qua kꢐt quꢇ ñiꢝu tra, tôi ñã thꢀng kê, phân loꢂi và lꢉp danh
lꢜc thꢏc vꢉt cho các loài rau trꢋng ꢓ huyꢈn Hòa Vang thuꢊc ngành
thꢏc vꢉt có hoa cꢜ thꢗ như sau:
Bãi
ñꢺt
trꢛng
Vưꢬn
hoang hóa
Bát bát, dꢝn gai, cꢦ hôi, sâm
ñꢌt, ñu ñꢑ …
Bát bát, bꢖu ñưꢃng, rau trai, tơ
hꢋng,...
Cꢖn nưꢄc, môn, rau muꢀng, dꢌp
cá, rau ngꢎ, , ...
Kꢐt quꢇ ñiꢝu tra qua bꢇng 3.13. cho thꢌy các loài cây rau
hoang dꢂi ꢓ huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng gꢋm 69 loài, thuꢊc
Ven ñưꢬng
26
24
Ven sông,
suꢛi, ao hꢵ
19
20
30 hꢆ. Các loài cây rau có ꢓ cꢇ lꢄp 1 lá mꢖm và 2 lá mꢖm. Trong ñó
có 12 loài thuꢊc lꢄp 1 lá mꢖm và 57 loài thuꢊc lꢄp 2 lá mꢖm.
Lꢄp hai lá mꢖm chiꢐm tꢤ lꢈ lꢄn hơn lꢄp mꢊt Lá mꢖm: Lꢄp
mꢊt lá mꢖm có 7 hꢆ chiꢐm 22,58% tꢎng sꢀ hꢆ, và 12 loài chiꢐm
17,14% tꢎng sꢀ loài. Trong khi lꢄp 2 lá mꢖm có tꢄi 23 hꢆ chiꢐm
77,41% tꢎng sꢀ hꢆ, 57 loài chiꢐm tꢄi 82,86% sꢀ loài.
3.3.1.2. Tình hình sꢏn xuꢑt rau
- Nông dân các vùng chuyên canh rau nhiꢈt tình, ham hꢆc hꢦi
nꢚm bꢚt các tiꢐn bꢊ kꢩ thuꢉt vꢝ sꢇn xuꢌt rau an toàn.
* Khó khăn:
- Đꢌt sꢇn xuꢌt rau vꢅn còn bꢕ ꢇnh hưꢓng do quy hoꢂch tái
ñꢕnh.
- Chưa có hꢈ thꢀng tiêu thꢜ ꢎn ñꢕnh thông qua các hꢁp ñꢋng
mua bán, chꢑ yꢐu nông dân tꢏ sꢇn xuꢌt, tꢏ tiêu thꢜ nên giá cꢇ bꢌp
bênh nên nông dân ngꢂi rꢑi ro, chưa mꢂnh dꢂn ñꢖu tư sꢇn xuꢌt rau.
- Thꢃi tiꢐt thưꢃng xꢇy ra khô hꢂn trong vꢜ Hè Thu và mưa lũ
trong vꢜ Đông nên không thꢗ sꢇn xuꢌt rau thưꢃng xuyên liên tꢜc cꢇ
năm, chꢑ yꢐu tꢉp trung sꢇn xuꢌt trong vꢜ Đông Xuân.
3.3.2. Hiꢞn trꢘng khai thác, sꢷ dꢟng và gây trꢵng rau cꢜa huyꢞn
Hòa Vang
Qua bꢇng tꢎng hꢁp tình hình sꢇn xuꢌt rau cho thꢌy diꢈn tích
canh tác rau chiꢐm 7,4% tꢎng diꢈn tích canh tác các loꢂi cây trꢋng
ngꢚn ngày trong năm 2010 (5337ha), trong ñó rau ăn lá (rau cꢇi, xà
lách, mꢋng tơi, rau dꢝn, rau muꢀng, bꢋ ngót…) chiꢐm 2/3 diꢈn tích
canh tác rau, còn lꢂi là các loꢂi rau ăn quꢇ (dưa leo, khꢎ qua, bí ñao
chanh, ñꢉu cove, ñꢉu ñũa, cà tím).
Diꢈn tích rau sꢇn xuꢌt theo hưꢄng an toàn chꢔ mꢄi chiꢐm
11,1% diꢈn tích canh tác rau.
3.3.2.1. Dꢃng sꢅng cꢍa thành phꢌn các loài cây rau ñưꢓc sꢆ dꢗng
ꢎ huyꢇn Hòa Vang
- Thuꢒn lꢓi, khó khăn trong sꢏn xuꢑt rau cꢍa thành phꢅ
Đà Nꢔng
Qua ñiꢝu tra cho thꢌy, các loài rau ăn ꢓ Huyꢈn Hòa Vang có
dꢂng sꢀng khá ña dꢂng vꢄi tꢎng sꢀ là 6 nhóm dꢂng sꢀng chính gꢋm
Cây kí sinh, cây thuꢤ sinh, thân thꢇo, bꢜi, dây leo, gꢙ. Trong ñó các
loài rau có dꢂng thân thꢇo có sꢀ lưꢁng lꢄn nhꢌt vꢄi 46 loài chiꢐm
29.86%. Dꢂng bꢜi vꢄi 21 loài chiꢐm 19.48. Dꢂng sꢀng có ít loài nhꢌt
là cây kí sinh, chꢔ chiꢐm tꢤ lꢈ 0.9% vꢄi 1 loài thuꢊc cùng mꢊt chi cꢑa
mꢊt hꢆ. Cây thuꢤ sinh cũng chꢔ có 2 loài, chiꢐm tꢤ lꢈ nhꢦ là 2.26%.
Đây là các dꢂng sꢀng không phꢎ biꢐn lꢚm nên ít ñưꢁc sꢡ dꢜng làm
rau ăn.
* Thuꢉn lꢁi:
- Các lãnh ñꢂo thành phꢀ rꢌt quan tâm ñꢐn công tác khꢇo sát,
quy hoꢂch và ñꢖu tư cơ bꢇn, hꢙ trꢁ sꢇn xuꢌt rau an toàn.
- Đà Nꢍng là mꢊt trong nhꢘng tꢔnh thành ñưꢁc tham gia dꢏ
án “Nâng cao chꢑt lưꢓng an toàn sꢏn phꢕm nông nghiꢇp và phát
triꢁn chương trình khí sinh hꢖc” (QSEAP) cꢑa Bꢊ nông nghiꢈp và
phát triꢗn nông thôn nên ñã tꢂo ñiꢝu kiꢈn thuꢉn lꢁi ñꢗ ñꢒy mꢂnh các
hoꢂt ñꢊng tuyên truyꢝn, tꢉp huꢌn nâng cao năng lꢏc chꢔ ñꢂo, chuyꢗn
giao ꢣng dꢜng tiꢐn bꢊ kꢩ thuꢉt vꢝ sꢇn xuꢌt rau theo hưꢄng VietGAP
cho cán bꢊ kꢩ thuꢉt và nông dân trong sꢇn xuꢌt rau.
3.3.2.2. Bꢉ phꢒn sꢆ dꢗng
Qua ñiꢝu tra cho thꢌy rꢠng: Bꢊ phꢉn sꢡ dꢜng rau ăn ꢓ Huyꢈn
Hòa Vang khá phong phú vꢄi 7/10 bꢊ phꢉn gꢋm: Lá non, quꢇ, thân,
hoa, lá, hꢂt, mꢖm. Trong ñó bꢊ phꢉn lá có 52 loài chiꢐm 54,17%;
21
22
ngꢆn lá non có 12 loài chiꢐm 12,50%; Măng thân có 30 loài chiꢐm
31,25%; Quꢇ có 31 loài chiꢐm 32,29%; Bꢊ phꢉn hꢂt có 10 loài chiꢐm
10,42%, còn hoa và vꢦ chꢔ chiꢐm tꢤ lꢈ rꢌt nhꢦ là 2 loài chiꢐm 2,08%.
3.3.2.3. Các giá trꢀ sꢆ dꢗng
- Tꢤ lꢈ gia ñình biꢐt khai thác cây trong vưꢃn nhà làm rau ăn
là 70%
- Sꢀ hꢊ gia ñình ñã trꢋng cây rau ăn ñꢂt tꢤ lꢈ 80 % (các loài
ñã ñưꢁc trꢋng là: Chuꢀi rꢢng, chuꢀi hꢊt, mơ lông, mã ñꢝ, lá lꢀt,
ót,…).
Qua ñiꢝu tra cho thꢌy, các cây rau có nhiꢝu giá trꢕ sꢡ dꢜng
khác nhau, trong ñó có 90,63% tꢎng sꢀ loài cây rau ñưꢁc sꢡ dꢜng
làm cây thuꢀc, mꢊt sꢀ cây rau là nguꢋn nguyên liꢈu cho ngành dưꢁc
gꢋm ngãi cꢣu, ñinh lăng, sâm ñꢌt, nhꢆ nꢋi… Ngoài ra cây rau còn
ñưꢁc sꢡ dꢜng làm cꢇnh và bóng mát là 13,54%. Sꢏ ña dꢂng vꢝ giá trꢕ
sꢡ dꢜng cꢑa cây rau làm cơ sꢓ cho sꢏ phát triꢗn cây rau cꢑa thành
phꢀ Đà Nꢍng.
Qua ñó ta ñánh giá ñưꢁc tình hình khai thác rau còn hꢂn chꢐ.
Tꢌt cꢇ các hꢊ ñưꢁc phꢦng vꢌn ñꢝu thưꢃng xuyên sꢡ dꢜng rau và mua
rau ñꢗ sꢡ dꢜng.
Tài nguyên vꢝ các loài cây rau ꢓ huyꢈn là rꢌt ña dꢂng nhưng
rꢌt ít hꢊ gia ñình biꢐt cách khai thác mꢊt cách tꢀi ña như mꢊt sꢀ loài
cây rau có thân gꢙ trung bình hoꢞc cây làm cꢇnh, cây lꢌy bóng mát có
thꢗ làm rau ăn như ñꢆt lá non cꢑa bꢠng lăng, sâm ñꢌt, chùm ruꢊt, khꢎ
qua, ngꢆn.
3.3.2.4. Phương thꢂc sꢆ dꢗng
Nꢌu canh là biꢈn pháp ñưꢁc ngưꢃi dân ưa thích nhꢌt vꢄi 59
loài ñưꢁc dùng ñꢗ nꢌu canh chiꢐm 61,46% tꢎng sꢀ loài.
Sau phương thꢣc nꢌu canh, ăn sꢀng, trꢊn gꢦi và luꢊc cũng rꢌt
ñưꢁc ngưꢃi dân ưa thích và sꢡ dꢜng nhiꢝu. Các món xào ñưꢁc dùng
nhiꢝu hơn món luꢊc nhưng không ñáng kꢗ. Có nhiꢝu lí do tác ñꢊng
ñꢐn viꢈc phân hoá này mà chꢑ yꢐu là do sꢓ thích và nhu cꢖu dinh
dưꢟng.
3.4. Đꢈ XUꢕT CÁC HƯꢼNG Sꢻ DꢁNG VÀ PHÁT TRIꢋN
MꢀT Sꢌ LOÀI RAU ꢎ HUYꢏN HÒA VANG, THÀNH PHꢌ
ĐÀ NꢄNG
3.4.1. Đꢧ xuꢺt mꢩt sꢛ biꢞn pháp phát triꢚn các loài cây rau ꢝ
huyꢞn Hòa Vang
Dꢏa trên kꢐt quꢇ nghiên cꢣu vꢝ ña dꢂng thành phꢖn loài, ñꢞc
ñiꢗm phân bꢀ cꢑa các loài cây rau và hiꢈn trꢂng sꢇn xuꢌt, gây trꢋng
rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang tôi ñꢝ xuꢌt mꢊt sꢀ biꢈn pháp sau:
* Đa dꢘng hóa thành phꢸn các loài rau
Có 23 loài ñưꢁc dùng làm gia vꢕ: Gia vꢕ có thꢗ ñưꢁc dùng ñꢗ
tăng các vꢕ như ꢄt cay, hoꢞc dùng ñꢗ tꢂo màu như nghꢈ, gꢌc… ngoài
ra gia vꢕ còn dùng làm thay ñꢎi mùi cꢑa món ăn như riꢝng, sꢇ
Qua phꢦng vꢌn 50 hꢊ gia ñình tôi ñánh giá ñưꢁc tình hình
khai thác sꢡ dꢜng rau ăn ꢓ huyꢈn Hòa Vang như sau:
- Tꢤ lꢈ gia ñình thưꢃng xuyên dùng rau là 100 %.
- Đꢀi vꢄi các cây rau trꢋng: Cꢖn nghiên cꢣu ñꢗ ñꢝ xuꢌt thêm
mꢊt sꢀ loài rau trꢋng có giá trꢕ cao có nguꢋn gꢀc tꢢ các vùng nhiꢈt
ñꢄi hoꢞc cꢉn nhiꢈt ñꢄi như cây rau Chùm ngây, Lô hꢊi… thích hꢁp
vꢄi ñiꢝu kiꢈn khí hꢉu nhiꢈt ñꢄi, chꢕu ñưꢁc hꢂn.
- Tꢤ lꢈ gia ñình mua cây làm rau ăn là 100 %.
- Tꢤ lꢈ gia ñình biꢐt khai thác cây hoang dꢂi làm rau ăn là
10%
- Đꢀi vꢄi cây rau hoang dꢂi và bán hoang dꢂi: Cꢖn nghiên
cꢣu thêm vꢝ ñꢞc tính sinh hꢆc, ñꢞc trưng phân bꢀ trong tꢏ nhiên, ñꢞc
23
24
biꢈt là các rau rꢢng cꢑa ngưꢃi dân tꢊc Kơ-tu tꢂi các xã Hòa Bꢚc, Hòa
Phú nhꢠm ñưa vào sꢇn xuꢌt cây trꢋng theo hưꢄng sinh thái và sꢇn
xuꢌt rau an toàn vì các loài rau dꢂi thưꢃng có phꢎ thích nghi rꢊng,
khꢇ năng chꢀng chꢕu vꢄi dꢕch bꢈnh rꢌt cao.
- Quan tâm phát triꢗn, xuꢌt khꢒu nhꢘng loài rau mang tính
ñꢞc sꢇn như húng lũi, …
- Nghiên cꢣu và tăng sꢇn xuꢌt các loài cây rau có giá trꢕ và có
thꢗ cung cꢌp cho ngành dưꢁc liꢈu (ñông y và tây y) các cây cung cꢌp
tinh dꢖu methanon hoꢞc cho tinh dꢖu nưꢄc hoa.
- Cꢖn nâng cao công tác giꢀng vì hiꢈn nay bà con nông dân
trꢋng rau không trꢋng ñưꢁc mꢊt sꢀ loài rau là do thiꢐu giꢀng.
* Hình thành các vùng sꢣn xuꢺt rau chuyên canh mꢯi
- Cꢖn tăng cưꢃng viꢈc quy hoꢂch các xã Hòa Bꢚc, Hòa Phú
(miꢝn núi) vào vùng sꢇn xuꢌt rau ñꢗ trꢋng và phát triꢗn các loài rau
rꢢng và các loài rau hoang dꢂi thích nghi vꢄi ñiꢝu kiꢈn nơi ñây.
- Hình thành các vùng trꢋng các loài cây vꢢa ñưꢁc sꢡ dꢜng
làm rau vꢢa dung làm cây ăn quꢇ nhꢠm tăng hꢈ sꢀ sꢡ dꢜng và hꢈ sꢀ
kinh tꢐ cꢑa các loài cây rau như: khꢐ, ñu ñꢑ, chùm ruꢊt
* Tăng cưꢬng viꢞc gây trꢵng và sꢷ dꢟng rau an toàn
trong dân
3.4.2. Đꢧ xuꢺt mꢩt sꢛ biꢞn pháp giꢣi quyꢦt vꢺn ñꢧ môi trưꢬng
sinh thái ñꢚ phát triꢚn sꢣn xuꢺt rau
* Yꢐu tꢀ ñꢕa hình, ñꢌt ñai:
- Cꢖn có các nghiên cꢣu ñꢗ xây dꢏng mô hình sꢇn xuꢌt rau
theo hưꢄng sinh thái xanh – sꢂch tꢂi các khu ñô thꢕ sinh thái nhꢠm
tăng diꢈn tích ñꢌt cho sꢇn xuꢌt rau sꢂch.
- Cꢖn có nhꢘng nghiên cꢣu ñꢗ phân vùng và phân loꢂi các
loꢂi ñꢌt nông nghiꢈp, tꢢ ñó có cơ sꢓ ñꢝ xuꢌt và nghiên cꢣu nhꢘng
giꢀng cây rau phù hꢁp vꢄi tꢢng loꢂi ñꢌt.
- Có nhiꢝu diꢈn tích ñꢌt nông nghiꢈp bꢕ hoang hóa, vì vꢉy
chính quyꢝn ñꢕa phương cꢖn có nhꢘng quy hoꢂch và nghiên cꢣu
trꢋng thꢡ nghiꢈm mꢊt sꢀ loài cây rau thích hꢁp vꢄi ñꢌt hoang hóa và
ñꢌt xưa cũ như sâm ñꢌt, sam… có giá trꢕ dưꢁc liꢈu cao nhꢠm cung
cꢌp nguyên liꢈu cho các ngành dưꢁc.
Qua ñiꢝu tra, tình hình gây trꢋng và tꢉn dꢜng nguꢋn rau có
trong vưꢃn nhà cꢑa ngưꢃi dân trong vùng là chưa cao. Vì vꢉy chính
quyꢝn ñꢕa phương cꢖn:
- Tuyên truyꢝn và hưꢄng dꢅn, phꢎ biꢐn bà con trꢋng và sꢡ
dꢜng rau sꢂch, cꢇ rau dꢂi và bán hoang dꢂi, rau có dꢂng sꢀng kí sinh,
cây rau thân gꢙ (sꢡ dꢜng lá non, quꢇ thành các món ăn …).
- Tuyên truyꢝn vꢝ giá trꢕ dưꢁc liꢈu cꢑa các cây rau.
- Mꢊt sꢀ vùng có diꢈn tích ñꢌt nông nghiꢈp có thành phꢖn sét
cao nên gây khó khăn trong sꢇn xuꢌt rau. Vì vꢉy cꢖn có biꢈn pháp cꢇi
tꢂo vùng ñꢌt này hoꢞc nghiên cꢣu nhꢘng giꢀng cây rau mꢄi phù hꢁp
vꢄi vùng ñꢌt sét.
- Đꢞc biꢈt là vꢉn ñꢊng, ñꢊng viên nhꢘng ngưꢃi cao tuꢎi,
nhꢘng ngưꢃi có kinh nghiꢈm trong viꢈc sꢡ dꢜng hay nhꢘng ngưꢃi
dân thưꢃng xuyên tìm hiꢗu vꢝ nhꢘng loài rau hoang dꢂi truyꢈn lꢂi
cho con cháu và ngưꢃi dân trong khu dân cư trong các buꢎi sinh hoꢂt
cꢊng ñꢋng.
- Cꢖn có các công tác nghiên cꢣu tꢎng thꢗ vꢝ nhꢘng loài thꢏc
vꢉt nói chung và cây rau nói riêng thích nghi vꢄi ñꢕa hình dꢀc ñꢗ phát
triꢗn sꢇn xuꢌt rau cho nhꢘng vùng có ñꢊ dꢀc lꢄn, tꢉn dꢜng nguꢋn tài
nguyên ñꢌt ꢓ nhꢘng vùng trung du, ñꢋi núi.
* Vꢝ yꢐu tꢀ khí hꢉu
25
26
- Cꢖn nghiên cꢣu thêm các thành phꢖn loài rau phù hꢁp vꢄi
ñiꢝu kiꢈn khí hꢉu khô hꢂn. Đꢋng thꢃi tăng cưꢃng ñꢖu tư hꢈ thꢀng
tưꢄi tiêu, thꢑy lꢁi nhꢠm cung cꢌp ñꢑ nưꢄc trong mùa khô và thoát lũ
trong mùa mưa.
4. Sꢏ phân bꢀ ꢓ các vùng sinh thái cꢑa các loài cây rau là
khác nhau. Vùng ñꢋng bꢠng có sꢀ loài cây rau phân bꢀ cao nhꢌt là 38
loài vì có ñiꢝu kiꢈn sinh thái thuꢉn lꢁi cho nhiꢝu cây rau sinh trưꢓng
và phát triꢗn, vùng núi có sꢀ loài cây rau phân bꢀ thꢌp nhꢌt là 31 loài
vì có ñiꢝu kiꢈn sinh thái không thuꢉn lꢁi như ñꢕa hình dꢀc, khô hꢂn,
ñꢌt ñá biꢐn chꢌt nên sꢀ lưꢁng loài cây rau thꢌp.
5. Các loài cây rau phân bꢀ ꢓ nhiꢝu sinh cꢇnh khác nhau gꢋm
vưꢃn nhà, ñꢌt ngꢉp nưꢄc, bãi ñꢌt trꢀng, ñꢌt và nhà xưa cũ, ñꢎ nát, ven
ñưꢃng, ven sông, suꢀi, ao hꢋ. Trong ñó ꢓ vưꢃn nhà có sꢀ loài nhiꢝu
nhꢌt vì vꢢa có nhꢘng loài rau hoang dꢂi vꢢa có rau trꢋng. Ít nhꢌt ꢓ
ñꢌt và nhà xưa cũ, ñꢎ nát vì ñꢌt bꢕ hoang hóa.
* Yꢐu tꢀ nưꢄc
- Đꢗ tăng cưꢃng sꢇn xuꢌt rau cꢖn xây dꢏng nguꢋn dꢏ trꢘ
nưꢄc, khꢚc phꢜc tình trꢂng thiꢐu nưꢄc trong mùa khô. Đꢞc biꢈt ñꢀi
vꢄi vùng trung du còn hꢂn chꢐ vꢝ nguꢋn cung cꢌp nưꢄc. Cꢖn phát
triꢗn các nhóm cây rau thích nghi vꢄi ñiꢝu kiꢈn khô hꢂn như rau mã
ñꢝ…v.v.
KꢲT LUꢒN VÀ KIꢲN NGHꢰ
6. Hiꢈn trꢂng sꢇn xuꢌt rau và nguꢋn cung cꢌp rau cho thành
phꢀ ñang có sꢏ suy giꢇm vꢝ tꢎng sꢀ loài rau trꢋng và diꢈn tích trꢋng
rau.
a) Kꢦt luꢥn
Qua quá trình ñiꢝu tra và nghiên cꢣu sꢏ ña dꢂng và ñꢞc ñiꢗm
phân bꢀ cꢑa các loài cây rau ꢓ huyꢈn Hòa Vang, thành phꢀ Đà Nꢍng,
ñꢝ tài ñã ñi ñꢐn nhꢘng kꢐt luꢉn sau:
7. Hꢈ sꢀ khai thác và sꢡ dꢜng rau trong nhân dân cao và ña
dꢂng.
1. Thành phꢖn các loài cây rau hoang dꢂi ꢓ huyꢈn Hòa Vang,
thành phꢀ Đà Nꢍng gꢋm 50 loài, thuꢊc 28 hꢆ. Lꢄp mꢊt lá mꢖm có 6
hꢆ và 13 loài, lꢄp 2 lá mꢖm có 22 hꢆ 37 loài.
b) Kiꢦn nghꢤ
1. Cꢖn tiꢐp tꢜc nghiên cꢣu vꢝ ña dꢂng thành phꢖn loài rau ꢓ
thành phꢀ Đà Nꢍng.
2. Đꢊ ña dꢂng thành phꢖn loài cây rau giꢘa các xã và các
vùng có sꢏ khác nhau. Chꢔ sꢀ ña dꢂng cao nhꢌt (H’ = 1,71) ꢓ xã Hòa
Phong và Hòa Tiꢐn, thꢌp nhꢌt (H’ = 1,51) ꢓ xã Hòa Liên. Vùng núi
có chꢔ sꢀ ña dꢂng thꢌp nhꢌt (H’ = 0,93), cao nhꢌt (H’ = 2,05) ꢓ vùng
ñꢋng bꢠng.
2. Cꢖn nghiên cꢣu vꢝ các loài rau ꢓ các vùng sinh thái ñꢞc
trưng như Bà Nà, bán ñꢇo Sơn Trà, các vùng du lꢕch sinh thái thuꢊc
xã Hòa Phú.
3. Cꢖn nghiên cꢣu loài rau ñꢞc sꢇn phꢜc vꢜ cho du lꢕch ñꢕa
phương.
3. Sꢀ loài thưꢃng gꢞp gꢋm 13 loài, chiꢐm 26%. Sꢀ loài ít gꢞp
gꢋm 15 loài, chiꢐm 30%.Sꢀ loài rꢌt ít gꢞp gꢋm 23 loài chiꢐm 46%.
Loài thưꢃng gꢞp là nhꢘng loài có phꢎ sinh thái rꢊng, loài rꢌt ít gꢞp là
nhưng loài có phꢎ sinh thái hꢨp.
13 trang
9980
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu sự đa dạng và đặc điểm phân bố của các loài rau ở huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_nghien_cuu_su_da_dang_va_dac_diem_phan_bo_c.pdf
